1 BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TRỒNG, CHĂM SÓC, THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ TỎI MÃ SỐ: MĐ04 NGHỀ: TRỒNG CÂY LÀM GIA VỊ Trình độ: Sơ cấp nghề Hà Nội, năm 2013 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có th ể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích v ề đào t ạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc s ử d ụng v ới m ục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm MÃ TÀI LIỆU: MĐ04 3 LỜI GIỚI THIỆU Phát triển nghề trông ̀ cây làm gia vị có ý nghĩa cho việc phát triển kinh tế xã hội, góp phần thúc đầy sản xuất nông nghiệp, phân bố s ắp x ếp l ực lượng lao động ở khu vực nông thôn và tăng thu nhập cho người trồng. Giáo trình mô đun MĐ04: Trồng, chăm soc, ́ thu hoạch và tiêu th ụ t ỏi được biên soạn theo chương trình khung của nghề trồng cây làm gia vị trình độ sơ cấp, giáo trình này được chia làm 6 bài: Trồng tỏi. Phòng trừ dịch hại tỏi.
Thu hoạch, làm sạch và phân loại tỏi. Sơ ch ế và bảo quản tỏi. Tiêu thụ tỏi và hạch toán thu chi. Giáo trình mô đun MĐ04 kết hợp giữa kiến thức lý thuyết cơ bản và kỹ năng thực hanh ̀ về kỹ thuật trồng, boń phân, tưới nước, vun xới và phòng trừ sâu bệnh hại, nhằm củng cố và ứng dụng cụ thể phần lý thuy ết đã h ọc, rèn luyện kỹ năng tay nghề về trồng, chăm soc, ́ thu hoạch bảo quản, và hạch toán thu chi cho tỏi.
Nhâṇ biêt́ được sâu bệnh hại chủ y ếu và th ực hi ện đ ược các biện pháp trong phòng trừ sâu bệnh hại tỏi nhằm đảm bảo năng suất cao và chât́ lượng củ tôt. ́ Giáo trình mô đun Trồng, chăm soc, ́ thu hoạch và tiêu thụ tỏi nằm trong chương trình khung nghề trồng cây làm gia vị do tập th ể giáo viên khoa trồng trọt trường Đaị hoc̣ Nông - Lâm Bắc Giang biên soạn. Tuy vậy, với khuôn khổ nội dung cho phép của chương trình đào tạo. Do đó giáo trình mô đun Trồng, chăm soc,́ thu hoạch và tiêu thụ tỏi chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được s ự đóng góp ý kiến quý báu của anh chị em đồng nghiệp và bạn đọc để chúng tôi bổ sung, sửa đổi cho giáo trình ngày càng hoàn thiện. Các tác giả bày tỏ sự biết ơn với Bộ Nông Nghiệp và Phát Tri ển Nông Thôn, Bộ Lao Động Thương Binh và Xã Hội, Tổng Cục Dạy Ngh ề và các đồng nghiệp ở các trường bạn đã giúp đỡ để hoàn thành giáo trình này. Xin chân thành cảm ơn! Nhóm biên soạn 1. Hoàng Thị Chấp (Chủ biên) 2.
Lê Duy Thành 3. Nguyễn Văn Vượng 4 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG MỤC LỤC .4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: TRỒNG, CHĂM SÓC, THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ TỎI.7 Bài 1: TRỒNG TỎI. Thời vụ trồng tỏi. Giới thiệu một số thời vụ trồng tỏi chủ yếu.
Xử lý tỏi giống trước khi cấy. Xử lý giống bằng cách ngâm nước. Xử lý củ giống bằng chất hóa học. Khoảng cách trồng.
Căn cứ xác định mật độ khoảng cách trồng tỏi. Khoảng cách trồng cụ thể. Kỹ thuật trồng tỏi. Kỹ thuật trồng tỏi ta.
Kỹ thuật trồng tỏi tây. Câu hỏi và bài tập thực hành. Câu hỏi ôn tập. Bài thực hành .18 Bài 2: CHĂM SÓC TỎI.
Giặm tỉa tỏi sau trồng. Mục đích của giặm, tỉa. Làm cỏ, xới đất. Tać haị cuả cỏ daị.
Tác dụng của xới xáo đất. Yêu câù kỹ thuâṭ lam ̀ co,̉ xới đất. Tưới và tiêu nước. Căn cứ để tưới nước.
Chuẩn bị các nguồn lực để tưới. Nguyên tắc sử dụng phân bón. Kỹ thuật bón phân thúc cho tỏi. Thực hiện quy trình bón phân thúc cho tỏi.
Câu hỏi và bài tập thực hành. Thực hành bài 4.1: Bón phân thúc cho tỏi ta.31 Bài 3: PHÒNG TRỪ DỊCH HẠI TỎI. Phòng trừ sâu bệnh hại tỏi. Điều tra sâu bệnh hại tỏi.
Biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại tỏi. Một số loại sâu bệnh chính hại tỏi và biện pháp phòng trừ. Phòng trừ cỏ dại. Tác hại của cỏ dại đối với tỏi.
Một số loại cỏ dại hại tỏi. Biện pháp phòng trừ cỏ dại hại tỏi. 47 Thực hành bài số 4.2: xử lý thuốc hoá học trừ sâu bệnh hại tỏi. Câu hỏi và bài tập thực hành.51 Bài 4: THU HOẠCH, LÀM SẠCH VÀ PHÂN LOẠI TỎI.
Thu hoach ̣ toỉ. Xác định thời điểm thu hoạch. Dự tinh ́ san̉ lượng. Thu hoạch tỏi lá.
Thu hoạch tỏi củ. Lam̀ sacḥ và phân loaị san̉ phâm ̉. Làm sạch sản phẩm. Phân loại sản phẩm.
Câu hoỉ và baì tâp̣ thực hanh ̀. 59 Bài 5: SƠ CHẾ VÀ BẢO QUẢN. So chế và baỏ quan ̉ toỉ tây sau khi thu hoach ̣. Đặc điểm của tỏi tây sau thu hoạch.
Sơ chế tỏi toỉ tây. Bảo quản tỏi toỉ tây. Sơ chế và baỏ quan̉ toỉ cu. Xử lý tỏi củ trước khi làm khô.
Làm khô sản phẩm. Phân loại và đong ́ goí sản phẩm khô. Bảo quản sản phẩm khô. Câu hoỉ và baì tâp̣ thực hanh ̀.
73 Bài 6: TIÊU THỤ TỎI VÀ HẠCH TOÁN THU CHI. Nội dung của bài:. Tiêu thụ tỏi. Những căn cứ xác định phương thức tiêu thụ tỏi.
Các phương thức tiêu thụ tỏi tươi. Phân phối và tiêu thụ tỏi. Hạch toán thu chi trong sản xuất tỏi. Công thức tính.
Cách tính các chỉ tiêu. Câu hỏi và bài tập thực tỏi.91 HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN. VỊ TRÍ , TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN. MỤC TIÊU MÔ ĐUN:.
NỘI DUNG MÔ ĐUN:. Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập. Tài liệu tham khảo.101 7 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: TRỒNG, CHĂM SÓC, THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ TỎI Mã mô đun: MĐ04 Giới thiệu mô đun Trồng, chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ tỏi (MĐ04) là mô đun trọng tâm của chương trình dạy nghề trồng cây làm gia vị, cung cấp những kiến thức và trực tiếp rèn luyện kỹ năng về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu ho ạch và tiêu thụ tỏi.
Những công việc của học viên th ực hi ện trong mô đun này có liên quan trực tiếp đến năng su ất và ch ất l ượng s ản ph ẩm t ỏi. Vi ệc t ổ ch ức dạy – học các bài trong mô đun hi ệu qu ả nh ất khi th ực hi ện ngay trên th ực địa gắn liền với mùa vụ gieo tr ồng. Mô đun 04: trồng, chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ tỏi có thời gian học tập là 100 giờ, trong đó có 22 giờ lý thuyết, 70 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra. Môđun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: trồng, chăm sóc, phòng trừ dịch hại, thu hoạch và tiêu thụ tỏi đạt chất lượng và hiệu quả cao.
8 Bài 1: TRỒNG TỎI Mã bài: MĐ 04 -01 Mục tiêu: - Xác định được thời vụ thích hợp để trồng tỏi - Xử lý được tỏi giống trước khi trồng theo đúng quy trình - Thực hiện trồng và chăm sóc tỏi sau trồng đúng quy trình A. Thời vụ trồng tỏi 1. Căn cứ xác định thời vụ trồng tỏi 1. Căn cứ vào đặc điểm của giống tỏi Căn cứ vào thời gian sinh trưởng dài hay ngắn, khả năng sinh trưởng, phát triển nhanh hay chậm; khả năng chịu rét, chịu nóng, chịu ẩm của các loại giống tỏi khác nhau để chọn thời vụ trồng cho thích hợp.
Căn cứ vào yêu cầu sinh thái của cây tỏi Tỏi là cây ưa ánh sáng, ánh sáng đầy đủ cây sinh trưởng, phát tri ển tốt, năng suất cao, chất lượng tốt. Ngược lại thiếu ánh sáng, cây sinh trưởng kém, năng suất thấp. Căn cứ vào cơ cấu mùa vụ Những vùng chuyên tỏi, có thể trồng quanh năm đối với giống t ỏi ăn lá (tỏi tây). Có thể trồng 2 vụ lúa sớm 1 vụ tỏi Thu – Đông.
Ho ặc trồng 2 v ụ lúa sau đó trồng vụ Đông - xuân. Giới thiệu một số thời vụ trồng tỏi chủ yếu 1. Thời vụ trồng tỏi ta - Thời vụ trồng tỏi thích hợp ở vùng đồng bằng sông Hồng từ 25 đên 5 tháng 10, thu hoạch 30/1 – 5/2. - Ở khu vực miền Trung trồng tháng 9 – 10, thu hoạch tháng 1 – 2.
Thời vụ trồng tỏi tây Tỏi tây dùng để ăn lá, thân nên có thể gieo trồng nhiều vụ trong năm, nhưng thích hợp nhất gồm 2 vụ: - Vụ đông trồng tháng 9 – 10 thu hoạch tháng 11 - 12 - Vụ xuân trồng tháng 2 – 3 để thu hoạch tháng 4 - 5 2. Xử lý tỏi giống trước khi cấy Xử lý giống trước khi trồng là biện pháp kỹ thuật rất quan trọng được áp dụng nhiều trong sản xuất cây rau nói chung và cây tỏi nói riêng. Xử lý củ 9 trước khi gieo trồng nhằm thúc đẩy mầm, kích thích mầm mọc nhanh, tăng cường sự trao đổi chất trong củ, thúc đẩy sinh trưởng phát triển, hạn chế tác hại của sâu bệnh. Có nhiều phương pháp xử lý như: ngâm nước, xử lý hóa chất… 2.
Xử lý giống bằng cách ngâm nước Củ giống được ngâm nước trước khi cấy chắc chắn sẽ mọc mầm nhanh hơn, sinh trưởng tốt hơn, làm tăng độ đồng đều của cây giống. Dùng nước sạch, ít tạp khuẩn để ngâm. Thời gian ngâm củ tỏi giống từ 2 – 3 giờ, sau đó vớt để cho ráo nước mới đem cấy (trồng). Không nên ngâm nước quá lâu vì sẽ làm các chất hòa tan trong củ bị thất thoát.
Sau khi ngâm nước các ánh tỏi giống được cắm vào đất có đủ độ ẩm. Nếu đất khô quá phải được tưới đảm bảo đủ ẩm mới được cắm tỏi. Xử lý củ giống bằng chất hóa học Xử lý các ánh hành bằng chát hóa học là biện pháp kỹ thuật rất quan trọng được ứng dụng rộng rãi trong trồng trọt nhằm hạn chế nấm bệnh. - Xử lý củ giống bằng dung dịch thuốc Nativo 750 WG nồng độ 1% (3gr/3lít nước) + thuốc trừ vi khuẩn Kasumin 2L (1%) phun ướt đều cho củ hành giống trước khi trồng.
- Hoặc xử lý củ giống bằng cách ngâm vào dung dịch Rovral 50 WP 2% + Kasumin 2 L (1%) trong thời gian 5 – 10 phút. Khoảng cách trồng 3. Căn cứ xác định mật độ khoảng cách trồng tỏi Tùy theo tình hình cụ thể để lựa chọn mật độ và khoảng cách trồng cho phù hợp.