Đại học Đà Nẵng Trường Đại học Sư Phạm THỰC HÀNH HÓA ĐẠI CƯƠNG TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ Đà Nẵng, 2019 THÔNG TIN VÀ QUY ĐỊNH MÔN THỰC HÀNH HÓA ĐẠI CƯƠNG Giới thiệu Chào mừng đến với thí nghiệm hóa đại cương. Sinh viên sẽ hoàn thành 8 thí nghiệm tại phòng thí nghiệm trong học kì này. Phần giới thiệu sẽ cho sinh viên cách nhìn tóm tắt nhất những vấn đề bạn cần làm trước khi bắt đầu làm việc trong phòng thí nghiệm. Đây là ba qui tắc cơ phản khi đến phòng thí nghiệm (theo trật tự mức độ quan trọng): 1.
Tuân theo tất cả các hướng dẫn an toàn trong“AN TOÀN PHÒNG THÍ NGHIỆM” (đây là qui tắc quan trọng nhất trong phòng thí nghiệm). Quan sát và học hỏi 3. Hứng thú khoa học Trước khi đến phòng thí nghiệm lần đầu Sinh viên phải 1. Đọc kĩ kiến thức trong phần “an toàn phòng thí nghiệm” và phần“những kiến thức cần thiết”.
Trả lời câu hỏi trong phần an toàn phòng thí nghiệm (Viết ra một tờ giấy riêng) nộp trước khi vào phòng thí nghiệm. In và đóng thành cuốn báo cáo thí nghiệm bao gồm: trang bìa + các bài thí nghiệm từ 1 đến 8. Hoàn thành trả lời câu hỏi trong phần chuẩn bị trước khi đến phòng thí nghiệm – Thí nghiệm số 1 trong cuốn báo cáo. Đọc kỹ phần thảo luận lý thuyết bài thí nghiệm số 1 từ giáo trình thí nghiệm và từ tài liệu liên quan; học thuộc phần qui trình tiến hành và thu thập số liệu bài thí nghiệm số 1.
Trước khi đến phòng thí nghiệm các buổi tiếp theo Sinh viên phải: 1. Hoàn thành trả lời câu hỏi trong phần chuẩn bị trước khi đến phòng thí nghiệm của bài thí nghiệm ngày hôm đó. Hoàn thành trả lời câu hỏi trong phần báo cáo thí nghiệm của bài thí nghiệm lần trước (theo mẫu trong quyển báo cáo). Đọc kỹ phần thảo luận lý thuyết bài thí nghiệm từ giáo trình thí nghiệm và từ tài liệu liên quan; học thuộc phần qui trình tiến hành và thu thập số liệu bài thí nghiệm hôm đó *Lưu ý: Mặc dù sinh viên tiến hành thí nghiệm theo nhóm cho tất cả các thí nghiệm, nhưng mỗi sinh viên phải tự hoàn thành phần báo cáo thí nghiệm theo cá nhân.
Trong phòng thí nghiệm Sinh viên phải: 1. Mặc áo blouse tay dài khi phòng thí nghiệm. Sinh viên phải mang quần dài, giày đế mềm, sandal, sinh viên nữ phải búi tóc gọn gàng trong suốt thời gian thí nghiệm. Sinh viên không tuân theo(ví dụ mang áo blouse tay ngắn, dép lê) sẽ không được vào phòng thí nghiệm và nhận điểm không bài hôm đó.
Sinh viên tiến hành điền số liệu thu thập, hiện tượng quan sát được vào các chỗ trống trong phần QUI TRÌNH TIẾN HÀNH và THU THẬP SỐ LIỆU trong quá trình làm thí nghiệm. Trước khi rời phòng thí nghiệm, sinh viên phải đưa giảng viên xác nhận kết quả thu thập được. Vệ sinh khu vực thí nghiệm, trả dụng cụ về vị trí ban đầu sau khi hoàn thành thí nghiệm. 2 Thang tính điểm thí nghiệm Mỗi thí nghiệm có tổng 10 điểm, chia theo các phần sau: 1) Chuẩn bị thí nghiệm – 2 điểm Phần “chuẩn bị thí nghiệm” nằm ở một số trang cuối của mỗi bài thí nghiệm, và phải được hoàn thành trước khi đến lớp.
Các câu hỏi trong phần này dựa trên kiến thức của phần “thảo luận” và “qui trình tiến hành”, cũng như kiến thức từ bài học liên quan. Phần “chuẩn bị thí nghiệm” phải được nộp để GV hướng dẫn kiểm tra khi sinh viên đến lớp. Sinh viên sẽ làm 1 bài kiểm tra ngắn trước khi tiến hành thí nghiệm. 2) Tiến hành thực nghiệm – 3 điểm Thao tác thực hành – 2 điểm Trong quá trình SV làm thí nghiệm GV hướng dẫn sẽ quan sát cách SV thực hiện các thao tác và chấm điểm.
An toàn – 0,5 điểm Bất kì sự đổ vỡ dụng cụ thí nghiệm nào xảy ra, sinh viên sẽ mất điểm phần này. Vệ sinh – 0,5 điểm Sau khi hoàn thành quá trình thu thập số liệu thực nghiệm và đưa cho GV hướng dẫn kí xác nhận kết quả, sinh viên phải kiểm tra cẩn thận vệ sinh khu vực thí nghiệm và kiểm tra tất cả các dụng cụ để đảm bảo các dụng cụ được sạch hoàn toàn và được đặt đúng nơi qui định. Nếu một trong các điều trên bị vi phạm, nhóm sinh viên sẽ mất tất cả điểm ở phần này. 3) Báo cáo thí nghiệm – 4 điểm SV tiến hành tính toán với các số liệu thu được theo yêu cầu của phần báo cáo thí nghiệm.
4) Phối hợp làm việc nhóm – 1 điểm -Sinh viên thực hành các bài thí nghiệm theo nhóm từ 3 đến 4 sinh viên - Sinh viên cần phối hợp với các thành viên trong nhóm trong việc tiến hành và thu thập các số liệu thực nghiệm. 3 AN TOÀN PHÒNG THÍ NGHIỆM và HƯỚNG DẪN (Laboratory Safety and Guidelines) Quy tắc chung (General Safety Considerations) An toàn phòng thí nghiệm là phần quan trọng nhất trong thí nghiệm hóa đại cương. Kiến thức vững chắc về an toàn phòng thí nghiệm khá cần thiết cho các cá nhân trong phòng thí nghiệm. Sinh viên nên tiến hành thí nghiệm một cách nghiêm túc, và cần tuân theo những quy tắc được liệt kê phía dưới.
Phòng thí nghiệm hóa học là nơi nguy hiểm. Ở đây, có nhiều dung môi dễ bốc cháy, có các hóa chất độc và các hóa chất ăn mòn, có các dụng cụ điện, có dụng cụ thủy tinh dễ vỡ, … Nếu sinh viên nhận thức được điều này, khả năng gây xảy ra tai nạn sẽ được giảm thiểu đáng kể. Để làm được điều này, sinh viên phải chuẩn bị trước khi đến phòng thí nghiệm và nắm rõ quy trình tiến hành. Một thứ nguy hiểm nhất trong phòng thí nghiệm là sinh viên không chuẩn bị bài hoặc không hiểu quy trình tiến hành.
Luôn luôn hỏi ý kiến giảng viên hướng dẫn nếu có bất kì thắc mắc nào. Trang phục Sinh viên phải mặc áo blouse trắng dài tay trong suốt thời gian làm thí nghiệm (Áo ngắn tay không được phép vào phòng thí nghiệm). Trên áo mỗi sinh viên phải có bảng tên để thuận tiện cho việc GV chấm điểm mục thao tác thực hành. Sinh viên phải mặc quần dài (quần tây hoặc quần jean,…).
Phải mang giày đế mềm (dép lê, giày cao gót không được phép vào phòng thí nghiệm). Nếu sinh viên có tóc dài, phải búi tóc lại gọn gàng. Găng tay Khuyến khích sinh viên đeo găng tay khi làm việc trong phòng thí nghiệm. Găng tay được sử dụng là găng tay nitrile.
Găng tay sẽ giúp bảo vệ sinh viên khỏi hóa chất, vết bẩn. Lưu ý, các acid mạnh, base mạnh, dung môi hữu cơ có thể thấm qua các găng tay nitrile; do đó, với các trường hợp này, tuyệt đối không nên sử dụng các găng tay này thêm nữa. Trong khi sử dụng găng tay, không bao giờ để găng tay chạm vào mắt, hoặc chạm mặt, hoặc chạm vào điện thoại. Trong một vài trường hợp, xảy ra dị ứng da.
Hãy báo cho giảng viên biết nếu điều này xảy ra. Thức ăn và nước uống Thức ăn và nước uống bị cấm sử dụng trong phòng thí nghiệm. Sinh viên nên ăn đầy đủ trước khi đến phòng thí nghiệm. Sinh viên phải đứng trong suốt quá trình làm thí nghiệm 1 nên có thể dẫn đến tình trạng mệt hay nhức đầu.
Nếu sinh viên thấy cần sử dụng thức ăn và nước uống, hãy xin phép giảng viên. Khi được phép, sinh viên phải ra khỏi phòng thí nghiệm để sử dụng. Hóa chất Nếu sinh viên để hóa chất dính vào da, nhanh chóng rửa với nước ít nhất 15 phút. Nếu sinh viên làm đổ hóa chất ra khu vực thí nghiệm, hoặc ra sàn nhà, hãy báo cho giảng viên biết để lau dọn.
Nếu sinh viên đổ lượng lớn hóa chất hoặc hóa chất nguy hiểm lên cơ thể hoặc quần áo, phải sử dụng vòi tắm an toàn. Rửa tay trước khi rời khỏi phòng thí nghiệm. Xà phòng rửa tay được bố trí tại khu vực rửa tay. Dụng cụ thủy tinh Cẩn thận khi làm việc với các dụng cụ thủy tinh để tránh tai nạn trong phòng thí nghiệm.
Khi sử dụng các dụng cụ thủy tinh, luôn luôn theo các quy tắc an toàn sau: Không bao giờ được sử dụng các dụng cụ thủy tinh bị vỡ, bị nứt. Kiểm tra tất cả các dụng cụ thủy tinh trước khi sử dụng. Lưu ý đến các dụng cụ thủy tinh đang nóng. Thủy tinh khá lâu nguội, nên phải cẩn thận khi sử dụng thủy tinh nóng.
Bị thương Nếu bị tai nạn, bất kể mức độ thế nào, phải báo cho giảng viên biết. Trong trường hợp nhẹ (vết cắt nhỏ, bỏng nhẹ,…), giảng viên sẽ hướng dẫn cách sơ cứu bằng bộ sơ cứu y tế. Không bao giờ tự ý sơ cứu khi không có hướng dẫn giảng viên. Lửa và đổ hoá chất nguy hiểm ra ngoài Nếu ngọn lửa xuất hiện, nhanh chóng rời xa nó và báo cho giảng viên biết.
Giảng viên sẽ quyết định sử dụng cách chữa cháy hợp lý và sử dụng bình cứu hoả nếu cần. Sinh viên chỉ sử dụng bình chữa cháy khi ngọn lửa chặn lối thoát hiểm. Thông báo ngay cho giảng viên việc rơi vãi hoặc đổ hoá chất nguy hiểm ra ngoài. Nếu lượng hoá chất lớn và nguy hiểm hãy rời xa khu vực ngay lập tức.
Quá trình sơ tán Nếu có đám cháy xuất hiện, nhanh chóng tắt cầu dao điện (cầu dao điện nằm ở bên phải cửa chính), di chuyển ra khỏi phòng thí nghiệm, và xuống lầu ra khỏi khu vực tòa nhà thí nghiệm. Giảng viên sẽ hướng dẫn sinh viên trong trường hợp khẩn cấp. Nếu giảng viên thông báo sinh viên rời khỏi phòng thí nghiệm, phải tuân theo lập tức. Vi phạm quy tắc Sinh viên sẽ bị nhắc nhở nếu vi phạm lần đầu với lỗi vi phạm nhỏ.
2 Nếu vi phạm nghiêm trọng hoặc vi phạm lặp đi lặp lại, sinh viên sẽ bị bắt rời khỏi phòng thí nghiệm và nhận điểm 0 cho bài thí nghiệm hôm đó. Bình chữa cháy Bình chữa cháy được đặt ở ngay bên phải cửa chính. Trong trường hợp có đám cháy xảy ra, lập tức báo cho giảng viên. Nếu đám cháy xuất hiện ngay cửa ra vào, sinh viên sử dụng bình chữa cháy để dập tắt lửa ngay cửa ra vào tạo điều kiện cho việc di tản dễ dàng.
Sau đó, nhanh chóng ra khỏi phòng thí nghiệm, rời xa khu vực cháy và lập tức gọi điện thoại cho lực lượng chữa cháy (số điện thoại 114). CÁC CÂU HỎI AN TOÀN PHÒNG THÍ NGHIỆM 1. Em hãy cho biết các yêu cầu về giày dép, đầu tóc và áo khoác thí nghiệm? 2. Em nên làm gì nếu em bất cẩn làm đổ hóa chất lên da hoặc quần áo trong khi đang tiến hành thí nghiệm? 3.