phần mở đầu nội dung chính của tài liệu được trình bày thành hai phần: 5. Những vấn đề chung: Gồm 2 mục lớn. Một số thông tin liên quan đến bom mìn Mục này cung cấp cho CBQL, GV một số hiểu biết về đặc điểm của bom mìn và vật liệu chưa nổ, nguyên nhân và cách phòng tránh bom mìn và vật liệu chưa nổ; hậu quả của tai nạn bom mìn, việc ứng xử với nạn nhân bom mìn và những điều cần lưu ý khi giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn cho HS tiểu học. Một số thông tin về giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn và VLCN trong một số môn học ở tiểu học Mục này giới thiệu 2 nội dung: • Địa chỉ đưa nội dung giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn và VLCN trong các môn TN&XH, Khoa học và Đạo đức từ lớp 1 đến lớp 5.
• Mục tiêu, nội dung phương pháp giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn và VLCN ở các bài học cụ thể theo môn học và khối lớp. Hướng dẫn cụ thể: Gồm 2 mục lớn. Kế hoạch bài học GDPTTNBM và VLCN trong các môn TN & XH, Khoa học, Đạo đức ở tiểu học Trong mục I. các bài học có nộị dung GDPTTNBM và VLCN được trình bày theo từng khối lớp để GV tiện sử dụng.
Tổ chức một số hoạt động GDNGLL về phòng tránh tai nạn bom mìn và VLCN Trong mục này, tài liệu giới thiệu 5 hoạt động như sau: Phát thanh măng non: Sân chơi đầu tuần; Thi vẽ tranh; Thi tiểu phẩm có nội dung về PTTNBM; Thi tìm hiểu về PTTNBM và VLCN. Hướng dẫn sử dụng tài liệu Để sử dụng hiệu quả tài liệu giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn ở cấp tiểu học, CBQL và giáo viên cần lưu ý: • Đọc nhanh từng phần của tài liệu để có được một cái nhìn tổng quát về cấu trúc nội dung của toàn bộ tài liệu. • Đọc và tìm hiểu kỹ từng phần. Cụ thể: Đối với Phần I.
Những vấn đề chung: Trong mục đặc điểm của bom mìn và vật liệu chưa nổ tài liệu chỉ trình bày khái quát về chất liệu, hình dạng, kích thước của bom mìn và VLCN kèm theo là một số hình ảnh minh họa. Không yêu cầu GV hướng dẫn HS đi sâu nhận biết các loại bom mìn khác nhau để tránh việc HS tò mò tiếp xúc, khám phá về bom mìn trong thực tế làm tăng nguy cơ gây tai nạn bom mìn cho HS. Đặc biệt cũng không khuyến khích HS đánh dấu nơi phát hiện có bom mìn vì điều này có thể tăng khả năng các em tiếp xúc với bom mìn và tăng nguy cơ gây tai nạn cho các em. Thay vào đó, khi phát hiện ra bom mìn, học sinh sẽ được khuyến khích ghi nhớ vị trí của bom mìn và sau đó đi báo cho người lớn biết.
Đối với Phần II. Hướng dẫn cụ thể Ở mục I. GV cần nghiên cứu kỹ cả mục tiêu giáo dục PTTNBM và VLCN cũng như từng hoạt động trong kế hoạch bài học các môn học kết hợp với vốn hiểu biết về phương pháp dạy học các môn TN&XH, Khoa học, Đạo đức để thực hiện tốt các hoạt động đã gợi ý trong tài liệu. GV có thể bổ sung thêm các hoạt động GDNGLL khác ngoài các hoạt động được giới thiệu trong tài liệu.
Cần lưu ý rằng, tài liệu này chỉ mang tính định hướng, gợi ý vì vậy khi sử dụng GV có thể thay đổi một số nội dung (như thay đổi một số câu chuyện, tình huống,…), phương pháp tùy theo điều kiện cụ thể của lớp học, trường học và địa phương nơi trường đóng cho phù hợp. 9 Phần I: Những vấn đề chung I. MỘT SỐ THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN BOM MÌN 1. Đặc điểm của bom mìn và vật liệu chưa nổ (BM&VLCN) • BM&VLCN được làm từ nhiều chất liệu khác nhau (sắt, thép, gang, đồng, nhôm, nhựa, gỗ.
• BM&VLCN có hình dạng và kích thước khác nhau (dài, ngắn, tròn, dẹt, hình quả dứa, quả ổi, to, nhỏ. • BM&VLCN có nhiều màu sắc khác nhau. Một số loại bom mìn thường gặp: Bom bi : Bom 11 Lựu đạn Đạn 12 2. Nguyên nhân và cách phòng tránh tai nạn BM&VLCN 2.
Nguyên nhân gây tai nạn • Do tác động trực tiếp bằng cơ học như: cưa, đục, đá, ném, vận chuyển bom mìn • Do tác động trực tiếp của nhiệt (bị đốt nóng). • Do một số nguyên nhân khác. Dưới đây là một số hình ảnh minh họa nguyên nhân gây tai nạn bom mìn và VLCN 13 2. Cách phòng tránh • Không tác động trực tiếp vào BM&VLCN như cưa đục bom mìn, mở tháo bom mìn, ném vật khác vào bom mìn, và vận chuyển bom mìn.
• Không đốt lửa trên vùng đất còn nhiều bom mìn. • Không đi vào khu vực có biển báo bom mìn. Nếu đã nhỡ đi vào khu vực có bom mìn thì phải thận trọng đi ra theo lối đã đi vào, hoặc đứng yên la to cho người khác biết để giúp đỡ. • Không chơi đùa ở những nơi có thể còn sót lại bom mìn như hố bom, bụi rậm, căn cứ quân sự cũ.
• Khi thấy vật lạ nghi là bom mìn phải tránh xa và báo cho người lớn biết. • Không đứng xem người khác cưa đục, tháo dỡ bom mìn, phải tránh xa. • Không tham gia rà tìm và buôn bán phế liệu chiến tranh. Hậu quả của tai nạn bom mìn • Đối với bản nhân người bị nạn: có thể chết hoặc bị thương và để lại di chứng nặng nề về thể chất và tinh thần cho nạn nhân.
• Đối với gia đình nạn nhân: ảnh hưởng đến tinh thần, đến kinh tế của gia đình. • Đối với xã hội: mất đi nhân lực lao động. Đối xử với người khuyết tật • Cần cảm thông, giúp đỡ, và tôn trọng người khuyết tật. • Cần giúp họ sớm lấy lại cân bằng về tinh thần, hoà nhập cộng đồng, vươn lên trong cuộc sống.
Những điều lưu ý khi giáo dục phòng tránh bom tai nạn bom mìn cho học sinh tiểu học 1. Không sử dụng mô hình hoặc vật thật về bom mìn làm đồ dùng dạy học. Chỉ nên sử dụng tranh ảnh hoặc băng hình. Không nói với học sinh: bom mìn có ở khắp nơi mà chỉ nên nói cho học sinh biết những nơi có thể còn sót lại bom mìn.
Không khuyến khích trẻ em tự mình đánh dấu khi phát hiện nơi có bom mìn, mà chỉ nên ghi nhớ vị trí để báo cho người lớn biết. Khi dạy về hậu quả của bom mìn, không nên dùng những hình ảnh gây cảm giác quá sợ hãi đối với học sinh. Sau mỗi bài học cần nhắc học sinh nói lại những điều đã học cho những người xung quanh như: bố mẹ, ông bà, anh chị em và các bạn. MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ GIÁO DỤC PHÒNG TRÁNH TAI NẠN BOM MÌN VÀ VLCN TRONG MỘT SỐ MÔN HỌC Ở TIỂU HỌC 1.
Địa chỉ đưa nội dung giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn trong các môn TN&XH, Khoa học và Đạo đức từ lớp 1 đến lớp 5 Bảng 1 dưới đây nêu tên những bài học đưa những nội dung giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn trong các môn TN&XH, Khoa học, Đạo đức từ lớp 1 đến lớp 5. BẢNG 1 STT Nội dung Lớp 1 Lớp 2 Lớp 3 Lớp 4 Lớp 5 1 Đặc điểm bom mìn TN – XH: TN – XH: TN – XH: Đạo đức: Bài 3 Bài 13 Bài 26 Bài 12 Đạo đức: Bài 9 2 Nguyên nhân và TN – XH: TN – XH: TN – XH: KH: cách phòng tránh Bài 3 Bài 21-22 Bài 26 Bài 17 Bài 20 Bài 13 Đạo đức: Đạo đức: Đạo đức: Bài 9 Bài 2 Bài 5 3 Hậu quả của tai TN – XH TN – XH: Đạo đức: KH: KH: nạn bom mìn Bài 3 Bài 21-22 Bài 5 Bài 17 Bài 67 Bài 18 -19 Đạo đức: Đạo đức: Đạo đức: Bài 20 Bài 13 Bài 14 Bài 3 Bài 12 4 Ứng xử đối với Đạo đức: Đạo đức: Đạo đức: KH: nạn nhân bom mìn Bài 13 Bài 5 Bài 12 Bài 18 và người khuyết Đạo đức: tật khác Bài 3 16 2. Mục tiêu, nội dung phương pháp giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn qua các bài học của từng môn học theo lớp 2. Lớp 1 Bảng 2 Môn Tự nhiên – Xã hội Bài/tiết Mục tiêu Nội dung Phương pháp GDPTTNBM&VLCN GDPTTNBM&VLCN Bài 3: Nhận HS có khả năng : biết các vật • Nêu được đặc điểm • Quan sát tranh ảnh • Quan sát, xung quanh chung của bom mìn, bom mìn và vật liệu • Thảo luận nhóm vật liệu chưa nổ và sự chưa nổ.
• Vấn đáp nguy hiểm của chúng. • Sự nguy hiểm của • Kể chuyện bom mìn và vật liệu chưa nổ. Bài 18, 19: HS có khả năng : Cuộc sống • Nhận biết được nơi Một số người dân sinh • Quan sát, thu xung quanh có thể có bom mìn. sống bằng việc rà tìm thập thông tin • Nói về sự nguy hiểm phế liệu chiến tranh sót • Thảo luận nhóm của công việc buôn lại và sự nguy hiểm của • Vấn đáp bán, rà tìm phế liệu công việc đó.
• Tránh xa nơi có biển báo nguy hiểm. Bài 20: An HS có khả năng : Ra quyết định có đi qua • Quan sát toàn trên • Nhận biết biển cảnh hay không đi qua nơi • Xử lý tình huống đường đi học báo nguy hiểm và kiên có biển báo nguy hiểm. • Thảo luận nhóm quyết không đi vào nơi có biển báo nguy hiểm để phòng tránh tai nạn bom mìn. 17 Môn Đạo đức Bài/tiết Mục tiêu Nội dung Phương pháp Bài 9: Lễ phép HS có khả năng : vâng lời thầy cô • Biết tránh xa vật lạ Giới thiệu các khu vực • Quan sát giáo.
(Tiết 1) nghi là bom mìn và nguy hiểm và các quy • Xử lý tình huống vật liệu chưa nổ. tắc phòng tránh tai nạn • Sắm vai • Biết tránh xa nơi bom mìn như: tránh người lớn cưa bom, xa khu vực có biển báo đạn; tránh xa khu bom mìn; không đứng vực có biển báo bom xem người khác ném mìn không đứng xem đá vào vật lạ nghi là người khác ném đá bom mìn,. vào vật lạ nghi là bom mìn. Lớp 2 Bảng 3 Môn Tự nhiên – Xã hội Bài/tiết Mục tiêu Nội dung Phương pháp GDPTTNBM&VLCN GDPTTNBM&VLCN Bài 13: Giữ HS có khả năng : sạch môi • Biết cảnh giác với vật • Đóng vai xử lý tình • Đóng vai trường xung lạ nghi là bom mìn huống khi nhìn thấy • Thảo luận nhóm quanh nhà ở trong khi thực hiện vật lạ nghi là bom mìn.
giữ sạch môi trường xung quanh nhà ở.