BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CHẾ TẠO PHÔI HÀN NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ -… ngày……. của Hiệu trưởng Quảng Ninh, năm 2021 LỜI NÓI ĐẦU Để đáp ứng tình hình chuyển biến mới trong đào tạo, mở rộng và phát huy tính độc lập trong học tập của sinh viên và tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên giảng dạy và hướng dẫn thực hành v v.Giáo trình “Chế tạo phôi hàn” được biên soạn với nội dung tuân theo chương trình Đào tạo đã được phê duyệt và ban hành kết hợp với điều kiện giảng dạy hiện có, đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh, mang được tính hiện đại, tính phong phú và cơ bản nhất trong lĩnh vực chế tạo, gá lắp phôi hàn nói riêng và trong sản xuất cơ khí nói chung. Cuốn sách gia công cơ khí gồm 8 bài: Bài 1: Vận hành máy cắt Bài 2: Cắt phôi bằng máy cắt lưỡi thẳng. Bài 3: Cắt phôi bằng máy cắt lưỡi đĩa Bài 4: Cắt phôi bằng ngọn lửa Ôxy - khí cháy Bài 5: Cắt phôi bằng Plasma Bài 6: Mài kim loại Bài 7: Gập, uốn kim loại Bài 8: Ghép kim loại bằng mối móc viền mép Bố cục của giáo trình được trình bày theo thứ tự các bài trong chương trình đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và học tập của học sinh.
Do đây là lần biên soạn đầu tiên nên không thể tránh khỏi những sai sót, rất mong quý thầy cô và bạn đọc có ý kiến đóng góp để việc biên soạn và bổ sung cho giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn. Nhóm biên soạn 1 MỤC LỤC TRANG Lời nói đầu 1 1. Bài 1: Vận hành thiết bị cắt kim loại ………………………………….
Bài 2: Cắt phôi bằng máy cắt lưỡi thẳng………………………………. Bài 3: Cắt phôi bằng máy cắt lưỡi đĩa…………………………………. Bài 4: Cắt phôi bằng ngọn lửa khí cháy………………………………. Bài 5: Cắt phôi bằng máy cắt Plasma………………………………….
Bài 6: Mài kim loại……………………………………………………. Bài 7: Gập, uốn kim loại………………………………………………. Bài 8: Ghép kim loại bằng mối móc viền mép…………………………. 78 1 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: GIA CÔNG CƠ KHÍ Tên môn học: GIA CÔNG CƠ KHÍ Mã môn học: MH10 - Vị trí: Môn học Gia công cơ khí là môn học chuyên ngành.
- Tính chất: Là môn học thực hành chuyên ngành bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Công việc gia công phôi hàn là một trong những yêu cầu bắt buộc đối với công nhân nghề Hàn. Môn học này có ý nghĩa quyết định hình thành kỹ năng cho người học và tạo tiền đề học tiếp những kỹ năng cao hơn như: Gia công lắp ghép kết cấu thép ở các vị trí hàn khác nhau. Mục tiêu môn học: - Kiến thức: + Xác định đúng phương pháp gia công phôi hàn.
+ Tính toán phôi chính xác, đúng kích thước bản vẽ. + Nêu được quy trình cắt phôi bằng các thiết bị cắt đơn giản. - Kỹ năng: + Vận hành, sử dụng các loại dụng cụ, thiết bị gia công, gá lắp phôi hàn thành thạo. + Cắt, gá lắp các loại phôi tấm, phôi thanh, phôi thép định hình, gập, uốn phôi có các hình dạng khác nhau đúng kích thước bản vẽ đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
+ Chuẩn bị phôi cho công việc hàn hợp lý, chính xác, có tính kinh tế cao. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, sẵn sàng hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau. + Tham gia học tập đầy đủ số giờ của môn học. + Cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác trong công việc.
Nội dung của môn học: 2 BÀI 1: VẬN HÀNH THIẾT BỊ CẮT KIM LOẠI 1. Mục tiêu - Vận hành, sử dụng thành thạo máy cắt kim loại lưỡi thẳng, lưỡi đĩa, máy cắt Plasma. - Lắp rắp thiết bị, dụng cụ cắt khí đảm bảo an toàn, đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. - Sử dụng mỏ cắt kim loại Ôxy - khí cháy thành thạo đúng quy trình.
- Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, làm việc độc lập, tư duy sáng tạo. Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. Nội dung chính 2. Máy cắt lưỡi thẳng Hình 1.
Máy cắt lưỡi thẳng Hình 1.1: Máy cắt lưỡi thẳng 2. Cấu tạo: Gồm các bộ phận chính sau - Thân máy - Lưỡi cắt - Bàn đỡ phôi - Bàn trượt phôi - Thước đo cạnh - Hộp điện điều khiển - Cữ chặn sau - Công tắc bàn đạp chân - Chấu kẹp phôi - Mô tơ điện - Tấm bảo vệ tay - Hệ thống truyền động (Thanh truyền, buly, đai, cam. Nguyên lý làm việc Dựa trên nguyên lý biến chuyển động quay thành chuyển động thẳng. Đóng cầu dao, công tắc điện; động cơ hoạt động.
Nhờ hệ thống liên động cơ khí lắp trong thân máy chuyển động quay của mô tơ sẽ được truyền thành chuyển động lên xuống của lưỡi cắt và chấu kẹp phôi. Vận hành máy cắt - Đấu máy với nguồn điện: Đấu máy với nguồn điện 220V hoặc 380V tùy vào công suất của máy cắt. - Mở máy: Xoay công tắc POWER ON/OFF về vị trí ON 3 - Chọn chế độ cắt: Điều chỉnh chế độ cắt cho phù hợp với chiều dày của phôi cắt - Nhấn nút kiểm soát điều khiển - Nút CONTROL: Điều khiển (khởi động, tắt) mô tơ điện màu xanh sáng làm việc ổn định. - Công tắc thay đổi chế độ cắt (MODE) - AUTOMATIC: Máy tự động đưa lưỡi cắt đi lên xuống liên tục nếu ta nhấn bàn đạp và giữ.
Lưỡi cắt chỉ dừng lại khi nhả bàn đạp. Sau một hành trình lưỡi cắt sẽ dừng lại ở điểm trên cùng (về vị trí ban đầu) * Chú ý: Công tắc bàn đạp không có tác dụng nếu nhấn lại một lần nữa trong thời gian lưỡi cắt đang đi lên hoặc đi xuống. Nếu muốn cắt tiếp, sau khi lưỡi cắt dừng ở điểm trên cùng tiến hành nhấc chân ra khỏi bàn đạp sau đó nhấn tiếp. - Tắt máy: + Đưa lưỡi cắt về vị trí ban đầu (hành trình cao nhất) + Ấn nút CONTROL để dừng mô tơ.
Máy cắt lưỡi đĩa Hình. Cấu tạo 1- Động cơ 5 - Ê tô 2 - Đá cắt 6 - Vật cắt 3 - Tay cầm 7 - Công tắc 4 - Nắp bảo vệ 8 - Nút cố định công tắc 9 - Dây nguồn điện 2. Nguyên lý làm việc Động cơ điện một chiều (1) truyền chuyển động quay trực tiếp cho đá cắt (2) để tạo ra vận tốc cắt, tay cầm (3) đưa đá cắt đi xuống cắt vật cắt (6) đã được kẹp ở trên êto (5). Đây là loại máy cắt đơn giản, dễ sử dụng thường dùng để cắt thép tấm mỏng, thép ống, thép V.
Động cơ dẫn động trực tiếp cho đá cắt không qua bộ truyền nào nên tốc 4 độ cắt cao, tránh tổn hao công suất nhưng lại không phòng ngừa được quá tải nên khi cắt cần phải nắm vững các thao tác tránh gặp sự cố. Vận hành máy cắt lưỡi đĩa Đóng, mở máy - Cấp điện cho máy cắt - Bật công tắc gắn trên động cơ - Cho máy chạy không tải bằng cách ấn nút điều khiển ngay trên tay cầm và kiểm tra độ an toàn của máy. - Tắt công tắc máy. Gá phôi - Đưa vật cắt vào mặt làm việc của ê tô và siết với lực vừa phải.
Với những thanh thép dài phải kê cao bằng đế máy. - Hạ thấp tay cầm cho đá chạm nhẹ vào mặt vật cắt, mép ngoài của đá trùng với đường vạch dấu - Siết chặt vật cắt cẩn thận tránh bị nghiêng hay di chuyển trong quá trình cắt.3: Sơ đồ lắp vật cắt trước khi cắt Tháo vật cắt - Sau khi cắt xong, thả tay, đá trở về vị trí ban đầu nhờ lò xo hồi vị - Tắt công tắc - Nới lỏng ê tô, tháo vật cắt sau khi đá đã dừng hẳn. Tháo đá cắt - Tháo nắp bảo vệ đá cắt - Dùng cờ lê tháo mũ ốc, lấy vành giữ đá ra ngoài - Tháo đá cắt 5 Hình 1.4: Sơ đồ kết cấu phần đầu cắt 2. An toàn sử dụng máy cắt lưỡi đĩa: Máy cắt lưỡi đĩa là máy cắt tốc độ cao, đường kính đá lớn nhưng chiều dày đá nhỏ nên khi sử dụng cần tuân thủ đúng các bước vận hành và quy định về an toàn: - Kiểm tra kĩ máy trước khi cắt, đặc biệt là đá cắt.
Nếu thấy có dấu hiệu đá nứt cần thay ngay - Đeo kính bảo hộ và bao tay - Không đứng hay ngồi đối diện với phương quay của đá - Vận hành máy trong phạm vi công suất, lực tác dụng cho phép. Mỏ cắt khí cháy Hình 1.5: Các loại mỏ cắt khí 2. Cấu tạo 6 Hình 1.6: Cấu tạo mỏ cắt khí 1- Mỏ cắt; 2- Ống dẫn khí O2 cắt; 3- Van chỉnh khí O2 cắt 4 - Van chỉnh khí O2; 5 - Ống dẫn khí O2; 6 - Ống dẫn khí C2H2 7- Tay cầm; 8- Van chỉnh khí C2H2; 9 - Ống dẫn hỗn hợp khí(O2+C2H2) 2.Nguyên lý làm việc - Mở van số 4 cho ôxi ra trước sau đó mới mở van số 8 cho khí C2H2 đi vào buồng hỗn hợp tạo thành hỗn hợp khí C2H2 + O2 đi vào ống dẫn 9. - Hỗn hợp khí này đi ra đầu mỏ hàn.
Tại đầu mỏ hàn ta mồi lửa ngọn lửa sẽ hình thành. Kiểm tra tình trạng thiết bị - Kiểm tra tình trạng làm việc của ống dẫn. - Kiểm tra các đầu nối dẫn - Kiểm tra rò khí van đầu bình. Lắp dây dẫn và van giảm áp - Dây dẫn khí ôxi màu xanh, khí cháy màu trắng hoặc đỏ.
Quay cửa xả khí về phía trái người thao tác để thổi sạch bụi bẩn. - Vặn nút điều chỉnh áp suất trên van giảm áp ngược chiều kim đồng hồ cho đến khi lỏng tay mới thôi - Van ôxi không có ren nên phải dùng gông, có miếng đệm bằng da để đảm bảo độ kín - Kiểm tra các van trên mỏ cắt đảm bảo đã đóng. - Dùng mỏ lết hoặc clê vặn từ từ mở van khóa đầu bình(ngược chiều đồng hồ) nếu không thấy có tiếng xì do rò khí và kim đồng hồ áp suất cao dịch chuyển là được. Khi thấy tiếng xì xì phải khóa van đầu bình, tháo đai ốc và làm biện pháp đảm bảo độ kín của chỗ ghép.
- Mở dần dần van áp suất theo chiều kim đồng hồ, theo dõi đồng hồ đến khi đạt trị số áp suất yêu cầu thì dừng lại. - Xả thử van trên mỏ cắt.