BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CHƯƠNG TRÌNH ETEP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG CỐT CÁN (Bồi dưỡng trực tiếp) MÔ ĐUN 2 SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG MÔN TOÁN Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 1 2 MỤC LỤC Ban biên soạn tài liệu. 7 Kí hiệu viết tắt. 8 Chú giải thuật ngữ. 9 Đề cương chi tiết.
Giới thiệu tổng quan về mô đun. Yêu cầu cần đạt của mô đun. Nội dung chính. Tổ chức hoạt động bồi dưỡng.
Những vấn đề chung về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Các phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn toán ở trung học phổ thông. Lựa chọn và sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề trong môn toán ở trung học phổ thông. Xây dựng kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp tại trường và địa phương.
Tài liệu đọc. Những vấn đề chung về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Khái quát về dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Phẩm chất và năng lực trong chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Phẩm chất trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Năng lực trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực. Dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực.
So sánh dạy học tiếp cận nội dung và dạy học phát triển phẩm chất, năng lực. Các nguyên tắc dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Yêu cầu đối với giáo viên trong việc tổ chức hoạt động dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực.
Phương pháp dạy học và giáo dục. Xu hướng hiện đại về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại. Dạy học hợp tác.
Dạy học khám phá. Dạy học giải quyết vấn đề. Dạy học dựa trên dự án. Kĩ thuật dạy học.
Các phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học phổ thông trong môn toán. Môn toán trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đặc điểm của môn toán. Vị trí của môn toán trong chương trình giáo dục phổ thông.
Quan hệ của môn toán đối với các môn học và hoạt động giáo dục khác. Mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn toán. Mục tiêu của môn toán. Yêu cầu cần đạt của môn toán.
Định hướng về phương pháp và kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh trong môn toán. Quan hệ giữa yêu cầu cần đạt với nội dung dạy học, phương pháp và kĩ thuật dạy học trong môn toán. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn toán. Phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học tích cực.
Dạy học giải quyết vấn đề trong môn Toán. Ví dụ minh hoạ. Dạy học mô hình hoá toán học và dạy học bằng mô hình hoá toán học. Cách tiến hành.
Định hướng sử dụng. Điều kiện sử dụng. Ví dụ minh hoạ. Dạy học toán qua tranh luận khoa học.
Cách tiến hành. Định hướng sử dụng. Điều kiện sử dụng. Ví dụ minh hoạ.
Dạy học toán qua hoạt động trải nghiệm. Cách tiến hành. Định hướng sử dụng. Điều kiện sử dụng.
Ví dụ minh hoạ. Kĩ thuật khăn trải bàn. Cách tiến hành. Ưu điểm và hạn chế.
Ví dụ minh hoạ. Kĩ thuật KWL và KWLH. Cách tiến hành. Ưu điểm và hạn chế.
Ví dụ minh hoạ. Kĩ thuật phòng tranh. Cách tiến hành. Ưu điểm và hạn chế.
Ví dụ minh hoạ. Cách tiến hành. Ưu điểm và hạn chế. Ví dụ minh hoạ.
Lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học chủ đề trong môn toán. Chiến lược dạy học, giáo dục chủ đề, bài học. Cơ sở lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Mục tiêu dạy học.
Đặc điểm của nội dung dạy học. Đặc điểm của phương pháp, kĩ thuật dạy học. Một số cơ sở khác. Quy trình lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học chủ đề (bài học).
Xác định mục tiêu dạy học. Lựa chọn và xây dựng nội dung dạy học. Xác định phương pháp, kĩ thuật dạy học và phương tiện dạy học. Thiết kế tiến trình dạy học/ hoạt động.
Đánh giá việc lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học cho một chủ đề (bài học). Kế hoạch bài dạy minh hoạ. Kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp. Khung kế hoạch bài dạy.
130 Đánh giá khoá học. 130 Danh mục tài liệu tham khảo. 137 6 BAN BIÊN SOẠN TÀI LIỆU 1. Nguyễn Thị Nga, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 2.
Lê Thái Bảo Thiên Trung, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 3. Tăng Minh Dũng, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 4. Vũ Như Thư Hương, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 5. Bùi Thị Thanh Mai, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 6.
Ngô Minh Đức, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 7. Phạm Sỹ Nam, Trường Đại học Sài Gòn 8. Nguyễn Danh Nam, Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên 9. Trần Kiêm Minh, Trường Đại học Sư phạm Huế CỘNG TÁC VIÊN 1.
Lê Chân Đức, Trường Trung học thực hành Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 2. Hồ Lộc Thuận, Trường Trung học thực hành Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 7 KÍ HIỆU VIẾT TẮT Kí hiệu viết tắt Viết đầy đủ BCV Báo cáo viên CT Chương trình GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên HS Học sinh HV Học viên KHBD Kế hoạch bài dạy KTDH Kĩ thuật dạy học PPDH Phương pháp dạy học PP, KTDH Phương pháp, kĩ thuật dạy học THPT Trung học phổ thông 8 CHÚ GIẢI THUẬT NGỮ Thuật ngữ, Giải thích khái niệm Chuỗi hoạt động học Bao gồm nhiều hoạt động nối tiếp nhau trong tiến trình dạy học. Chủ đề dạy học Là đề tài hay vấn đề được chọn làm nội dung chính trong dạy học Trong giáo dục, chiến lược dạy học, giáo dục của giáo viên (GV) có thể hiểu là quan điểm về dạy học, giáo dục và kế hoạch tổng quát về sự phối hợp, vận dụng phù hợp các biện pháp, phương tiện, điều kiện… Chiến lược1 dạy học nhằm định hướng thực hiện và hoàn thành hiệu quả các mục tiêu dạy học, giáo dục cụ thể phù hợp với bối cảnh giáo dục trong sự chủ động của người GV. Là mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp học sinh Giáo dục STEM (HS) áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể.
Là bản mô tả chi tiết mục tiêu, tiến trình tổ chức hoạt động dạy học một chủ đề hoặc nội dung. Trong tài liệu này, sử dụng thuật ngữ Kế hoạch Kế hoạch bài dạy bài dạy (KHBD) thay cho giáo án, kế hoạch dạy học hoặc kế hoạch bài học.2 Là một biểu hiện tập trung nhất của năng lực tính toán với các thành tố cốt lõi sau: năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hoá Năng lực toán học toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán. 1 Theo Từ điển Tiếng Việt 1, “Chiến lược: Phương châm và kế hoạch có tính chất toàn cục, xác định mục tiêu chủ yếu và sự sắp xếp lực lượng trong suốt cả một thời kì của cuộc đấu tranh xã hội …”. 2 Một số cách diễn giải khác: (1) Là kế hoạch và dàn ý lên lớp của GV, bao gồm chủ đề/bài học của giờ lên lớp, mục đích giáo dục (GD) và giáo dưỡng, nội dung, phương pháp, thiết bị, những hoạt động cụ thể của thầy và trò, khâu kiểm tra đánh giá.
(2) Là bản thiết kế cho tiến trình một chủ đề/bài học, là bản kế hoạch mà người GV dự định sẽ thực hiện tổ chức trên lớp/ trên nhóm đối tượng HS nào đó. Với một chủ đề/ bài học nào đó, với những đối tượng HS khác nhau, với những GV khác nhau thì sẽ có những bản KHBD (giáo án) khác nhau. 9 ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MÔ ĐUN Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học phổ thông môn Toán” được triển khai nhằm bồi dưỡng, nâng cao năng lực lựa chọn và sử dụng PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực của HS cho GV môn Toán ở THPT.
Hoàn thành mô đun này, không những GV tổ chức được hoạt động dạy học môn Toán theo các yêu cầu của CT GDPT 2018 mà còn đáp ứng được các tiêu chí của tiêu chuẩn Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ đối với GV theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT, ngày 22/8/2018 của Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định Chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở GDPT. Mô đun này bao gồm các nội dung chính: − Tìm hiểu các xu hướng hiện đại về PP, KTDH và giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực HS THPT; − Lựa chọn, sử dụng các PP, KTDH phù hợp trong môn Toán nhằm phát triển phẩm chất, năng lực HS THPT theo CT GDPT 2018; − Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với HS THPT. Số tiết của mô đun: 40 tiết (gồm 16 tiết lí thuyết và 24 tiết thực hành) Tài liệu đọc trong mô đun được xây dựng theo định hướng tổ chức hoạt động bồi dưỡng kết hợp (trực tuyến và trực tiếp), cụ thể: − Giai đoạn trực tuyến 1: 5 ngày − Giai đoạn trực tiếp: 3 ngày; − Giai đoạn trực tuyến 2: 7 ngày. Để đạt được hiệu quả bồi dưỡng, học viên (HV) cần phải tham gia đầy đủ các hoạt động dạy học trực tuyến và trực tiếp.