Bệnh Học và Điều Trị Đông Y: Tài Liệu Đào Tạo Bác Sĩ Y Học Cổ Truyền

Khám phá bệnh học và điều trị đông y qua sách đào tạo bác sĩ y học cổ truyền, cung cấp kiến thức chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: PGS. Phan Quan Chý Hiếu
• Trường học: Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Hướng Dẫn Bệnh Học và Điều Trị Đông Y cho Bác Sĩ Y Học Cổ Truyền
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• I. CHƯƠNG I: BỆNH CHỨNG DO NGOẠI NHÂN
• I.1. Bài 1. Bệnh học ngoại cảm
• I.1.1. Phân loại bệnh ngoại cảm
• I.2. Bài 2. Bệnh học ngoại cảm Thường hàn
• I.3. Bài 3. Bệnh ngoại cảm Ẩn bệnh
• I.3.1. Nguyên nhân gây bệnh
• I.3.3. Sinh bệnh lý của ngoại cảm ẩn bệnh
• I.3.4. Những điểm khác nhau giữa ngoại cảm ẩn bệnh và ngoại cảm thường hàn
• I.3.5. Bệnh học và điều trị
• I.4. Bài 4. Bệnh ngoại cảm Lộc đàm
• I.4.1. Những chứng bệnh thường gặp
• I.4.3. Phổ lộc
• II. CHƯƠNG II: BỆNH DO NGUYÊN NHÂN KHÁC
• II.5. Bài 5. Bệnh học Phủ - Đại trường
• II.5.1. Những hế chứng bệnh Phủ - Đại trường
• II.6. Bài 6. Những hế chứng bệnh Tú – Vị
• II.7. Bài 7. Bệnh học Thận – Bàng quang
• II.7.1. Những bệnh chứng Thận - Bàng quang
• II.8. Bài 8. Bệnh học Can - Đởm
• II.8.1. Những bệnh chứng tạng Can - phần Đởm
• II.9. Bài 9. Bệnh học Tâm - Tiểu trường
• II.9.1. Những bệnh chứng Tâm - Tiểu trường
• II.10. Bài 10. Cách kê đơn thuốc
• II.10.1. Những phương cách kê đơn thuốc
• II.10.2. Những nội dung quan trọng trong cách kê đơn thuốc theo lý luận đông y
• II.10.3. Sự phối ngộ các vị thuốc trong một đơn thuốc
• II.10.4. Sự cảm kỵ trong khi dùng thuốc
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hướng Dẫn Bệnh Học và Điều Trị Đông Y

Hướng dẫn bệnh học và điều trị Đông Y là một lĩnh vực quan trọng trong y học cổ truyền Việt Nam. Nội dung này không chỉ giúp bác sĩ y học cổ truyền nắm vững kiến thức về bệnh lý mà còn cung cấp các phương pháp điều trị hiệu quả. Việc hiểu rõ về bệnh học và điều trị Đông Y sẽ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

1.1. Khái niệm về Bệnh Học trong Đông Y

Bệnh học trong Đông Y đề cập đến các nguyên nhân và cơ chế gây bệnh theo quan điểm của y học cổ truyền. Điều này bao gồm việc phân tích các yếu tố bên ngoài và bên trong ảnh hưởng đến sức khỏe.

1.2. Vai trò của Điều Trị Đông Y trong Y Học Cổ Truyền

Điều trị Đông Y không chỉ tập trung vào triệu chứng mà còn vào nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Phương pháp này giúp cân bằng âm dương và điều hòa khí huyết, từ đó cải thiện sức khỏe tổng thể.

II. Những Thách Thức trong Hướng Dẫn Bệnh Học và Điều Trị Đông Y

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng hướng dẫn bệnh học và điều trị Đông Y cũng gặp phải nhiều thách thức. Các bác sĩ cần phải đối mặt với sự thiếu hụt thông tin và tài liệu nghiên cứu hiện đại. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng chẩn đoán và điều trị chính xác.

2.1. Thiếu Tài Liệu Nghiên Cứu Hiện Đại

Nhiều bác sĩ y học cổ truyền gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu nghiên cứu hiện đại để hỗ trợ cho việc điều trị. Điều này dẫn đến việc áp dụng các phương pháp không hiệu quả.

2.2. Khó Khăn trong Việc Đào Tạo và Cập Nhật Kiến Thức

Việc đào tạo bác sĩ y học cổ truyền cần được cải thiện để đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết. Cập nhật kiến thức mới là rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng điều trị.

III. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Học Đông Y Hiệu Quả

Để điều trị bệnh hiệu quả, bác sĩ y học cổ truyền cần áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp này bao gồm châm cứu, xoa bóp, và thảo dược. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng, giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

3.1. Châm Cứu và Tác Dụng của Nó

Châm cứu là một phương pháp điều trị phổ biến trong Đông Y, giúp kích thích các điểm huyệt trên cơ thể để cải thiện lưu thông khí huyết và giảm đau.

3.2. Xoa Bóp và Lợi Ích cho Sức Khỏe

Xoa bóp không chỉ giúp thư giãn cơ bắp mà còn cải thiện tuần hoàn máu, giảm căng thẳng và đau nhức. Đây là một phương pháp điều trị hiệu quả cho nhiều loại bệnh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Hướng Dẫn Bệnh Học và Điều Trị Đông Y

Hướng dẫn bệnh học và điều trị Đông Y có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc áp dụng đúng cách sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện sức khỏe cho bệnh nhân.

4.1. Ứng Dụng trong Điều Trị Bệnh Mãn Tính

Nhiều bệnh mãn tính như tiểu đường, cao huyết áp có thể được điều trị hiệu quả bằng các phương pháp Đông Y, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc kết hợp giữa y học hiện đại và Đông Y có thể mang lại kết quả điều trị tốt hơn, giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng.

V. Kết Luận và Tương Lai của Hướng Dẫn Bệnh Học và Điều Trị Đông Y

Hướng dẫn bệnh học và điều trị Đông Y đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Tương lai của lĩnh vực này phụ thuộc vào việc cải thiện đào tạo và nghiên cứu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Tương Lai của Y Học Cổ Truyền

Y học cổ truyền cần được phát triển hơn nữa để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Việc kết hợp giữa y học hiện đại và cổ truyền sẽ mang lại nhiều lợi ích.

5.2. Đề Xuất Cải Tiến trong Đào Tạo

Cần có những cải tiến trong chương trình đào tạo bác sĩ y học cổ truyền để họ có thể nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết cho việc điều trị hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Copyright@Ministry Of Health - VN Bé y tÕ BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y S¸ch ®µo t¹o b¸c sÜ y häc cæ truyÒn M∙ sè: §.32 Chñ biªn: PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu Nhµ xuÊt b¶n y häc Hµ Néi - 2007 1 Copyright@Ministry Of Health - VN ChØ ®¹o biªn so¹n: Vô Khoa häc & §µo t¹o, Bé Y tÕ Chñ biªn: PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu Nh÷ng ng−êi biªn so¹n: PGS. NguyÔn ThÞ Bay ThS.

Ng« Anh Dòng Tham gia tæ chøc b¶n th¶o: ThS. PhÝ V¨n Th©m © B¶n quyÒn thuéc Bé Y tÕ (Vô Khoa häc vµ §µo t¹o) 2 Copyright@Ministry Of Health - VN LêI GIíI THIÖU Thùc hiÖn mét sè ®iÒu cña LuËt Gi¸o dôc, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vµ Bé Y tÕ ®· ban hµnh ch−¬ng tr×nh khung ®µo t¹o B¸c sÜ y häc cæ truyÒn. Bé Y tÕ tæ chøc biªn so¹n tµi liÖu d¹y - häc c¸c m«n häc chuyªn m«n, c¬ b¶n chuyªn ngµnh theo ch−¬ng tr×nh trªn nh»m tõng b−íc x©y dùng bé tµi liÖu d¹y – häc chuÈn vÒ chuyªn m«n ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng ®µo t¹o nh©n lùc y tÕ. S¸ch “BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y” ®−îc biªn so¹n dùa trªn ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc ®¹i häc cña Tr−êng §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung ®· ®−îc phª duyÖt.

S¸ch ®−îc biªn so¹n dùa trªn c¬ së kiÕn thøc c¬ b¶n, hÖ thèng; néi dung chÝnh x¸c, khoa häc, cËp nhËt c¸c tiÕn bé khoa häc, kü thuËt hiÖn ®¹i vµ thùc tiÔn ViÖt Nam. S¸ch “BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y” ®· ®−îc biªn so¹n bëi c¸c nhµ gi¸o giµu kinh nghiÖm vµ t©m huyÕt cña bé m«n Y häc cæ truyÒn cña Tr−êng §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh. S¸ch “BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y” ®· ®−îc Héi ®ång chuyªn m«n thÈm ®Þnh s¸ch vµ tµi liÖu d¹y - häc chuyªn ngµnh b¸c sÜ y häc cæ truyÒn cña Bé Y tÕ thÈm ®Þnh vµo n¨m 2006. Bé Y tÕ ban hµnh lµ tµi liÖu d¹y - häc ®¹t chuÈn chuyªn m«n cña ngµnh y tÕ trong giai ®o¹n 2006 - 2010.

Trong qu¸ tr×nh sö dông s¸ch ph¶i ®−îc chØnh lý, bæ sung vµ cËp nhËt. Bé Y tÕ xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c Nhµ gi¸o, c¸c chuyªn gia cña Tr−êng §¹i häc Y D−îc thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· dµnh nhiÒu c«ng søc hoµn thµnh cuèn s¸ch, PGS. NguyÔn Nh−îc Kim vµ PGS. Chu Quèc Tr−êng ®· ®äc vµ ph¶n biÖn ®Ó cuèn s¸ch sím hoµn thµnh kÞp thêi phôc vô cho c«ng t¸c ®µo t¹o nh©n lùc y tÕ.

V× lÇn ®Çu xuÊt b¶n nªn cßn cã khiÕm khuyÕt, chóng t«i mong ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña ®ång nghiÖp, c¸c b¹n sinh viªn vµ c¸c ®éc gi¶ ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoµn thiÖn h¬n. Vô khoa häc vµ ®µo t¹o Bé Y tÕ 3 Copyright@Ministry Of Health - VN Mét sè tõ ®ång nghÜa 1. Chèi n¾n Kh«ng −a sê n¾n 3. Tiªu ph©n vµng n¸t §¹i tiÖn ph©n vµng n¸t 4.

TiÓu sÎn ®á TiÓu tiÖn sÎn ®á 6. CÇu t¸o §¹i tiÖn ph©n t¸o 7. TiÓu sÎn TiÓu tiÖn Ýt 8. ãi möa N«n möa 4 Copyright@Ministry Of Health - VN Lêi nãi ®Çu BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y ®Ò cËp ®Õn toµn bé nh÷ng bÖnh chøng cña §«ng y häc, gióp ng−êi sinh viªn cã ®−îc c¸i nh×n võa toµn diÖn, võa c¬ b¶n vÒ lý luËn bÖnh häc vµ ®iÒu trÞ häc §«ng y.

NhËn thøc nµy rÊt quan träng, t¹o tiÒn ®Ò cÇn thiÕt gióp häc viªn thuËn lîi h¬n khi häc tËp tiÕp theo nh÷ng phÇn bÖnh häc vµ ®iÒu trÞ kÕt hîp §«ng y vµ T©y y (®−îc ®Ò cËp trong Bµi gi¶ng ®iÒu trÞ kÕt hîp). §©y còng lµ môc tiªu cuèi cïng cña qu¸ tr×nh ®µo t¹o ng−êi thÇy thuèc kÕt hîp §«ng t©y y. BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®«ng y ®−îc tr×nh bµy theo hai ch−¬ng lín. Ch−¬ng thø nhÊt m« t¶ nh÷ng bÖnh chøng do ngo¹i nh©n g©y ra, bao gåm: − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh ngo¹i c¶m Th−¬ng hµn − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh ngo¹i c¶m ¤n bÖnh − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh ngo¹i c¶m Lôc d©m Ch−¬ng thø hai ®Ò cËp ®Õn nh÷ng bÖnh chøng do néi nh©n vµ nguyªn nh©n kh¸c g©y ra.

Nhãm bÖnh lý nµy chñ yÕu xuÊt hiÖn ë c¸c t¹ng phñ, bao gåm − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh PhÕ - §¹i tr−êng − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh Tú - VÞ − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh ThËn - Bµng quang − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh Can - §ëm − BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh T©m - T©m bµo - TiÓu tr−êng - Tam tiªu PhÇn ®iÒu trÞ cña mçi bÖnh chøng ®Òu ®−îc ph©n tÝch cô thÓ trªn c¬ së lý luËn §«ng y (d−îc tÝnh §«ng y, häc thuyÕt kinh l¹c) vµ ®−îc lÆp l¹i nhiÒu lÇn ®Ó c¸c b¹n sinh viªn dÔ dµng häc tËp. §Ó tËp trung gióp sinh viªn cã ®−îc c¸i nh×n võa toµn diÖn, võa c¬ b¶n vÒ lý luËn bÖnh häc vµ ®iÒu trÞ häc §«ng y, nªn chóng t«i cè g¾ng t«n träng ý kiÕn, quan niÖm cña ng−êi x−a vµ chuyÓn t¶i toµn bé nguyªn b¶n lý luËn tõ c¸c tµi liÖu kinh ®iÓn. V× thÕ, sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng −u t− vÒ hiÖu qu¶ thùc sù cña nh÷ng ph−¬ng c¸ch trÞ liÖu cña y häc cæ truyÒn trong mét sè t×nh huèng l©m sµng (t×nh tr¹ng trôy tim m¹ch, h«n mª…) còng nh− tÝnh thùc tÕ cña mét sè vÞ thuèc hiÖn rÊt Ýt ®−îc sö dông. Còng víi lý do nªu trªn mµ chóng t«i ch−a ®Ò cËp cô thÓ, chi tiÕt vÒ liÒu dïng cña thuèc còng nh− chi tiÕt kü thuËt ch©m cøu trong tµi liÖu nµy.

Nh÷ng phÇn rÊt quan träng nªu trªn sÏ ®−îc cËp nhËt cô thÓ, chi tiÕt (liÒu l−îng thuèc, kü thuËt ch©m cøu.) trong nh÷ng tµi liÖu vÒ ®iÒu trÞ kÕt hîp §«ng t©y y. 5 Copyright@Ministry Of Health - VN §Ó gióp sinh viªn ph©n tÝch ®−îc cô thÓ vai trß cña thuèc vµ huyÖt trong tõng ph−¬ng ph¸p trÞ liÖu, chóng t«i cã dµnh thªm ë phÇn cuèi cña quyÓn s¸ch nµy nh÷ng c¸ch kª ®¬n thuèc §«ng y, qua ®ã c¸c b¹n sinh viªn cã thÓ dÔ dµng hiÓu ®−îc vÞ trÝ, vai trß quan träng (theo thø tù Qu©n, ThÇn, T¸, Sø) cña tõng vÞ thuèc, cña tõng huyÖt sö dông trong trÞ liÖu cña §«ng y häc. §ång thêi, quyÓn s¸ch nµy còng tËp häp nh÷ng ®iÓm quan träng cÇn ghi nhí, xÕp vµo nh÷ng « cã ®¸nh dÊu, nh»m gióp sinh viªn cã thÓ nhanh chãng kiÓm tra l¹i nh÷ng ®iÓm mÊu chèt, quan träng cña nh÷ng néi dung häc tËp. TÊt c¶ c¸c bµi gi¶ng m«n bÖnh häc vµ ®iÒu trÞ ®Òu cã kÌm theo phÇn c©u hái tr¾c nghiÖm (tù «n tËp) gióp sinh viªn tù häc.

Nh÷ng bµi gi¶ng lý thuyÕt nµy sÏ ®−îc minh häa trªn thùc tÕ t¹i c¸c c¬ së thùc tËp y häc cæ truyÒn (C¬ së 3-BÖnh viÖn §¹i häc Y D−îc TP. Hå ChÝ Minh, ViÖn y d−îc häc d©n téc TP. Hå ChÝ Minh, BÖnh viÖn y häc d©n téc TP. Khoa y häc cæ truyÒn, §¹i häc Y D−îc TP.

Hå ChÝ Minh rÊt mong ®−îc c¸c b¹n sinh viªn tham kh¶o kü lêi giíi thiÖu cña quyÓn s¸ch nµy tr−íc khi tham gia vµo qu¸ tr×nh häc tËp m«n häc vµ rÊt mong ®−îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c b¹n sinh viªn vµ c¸c ®ång nghiÖp. Thay mÆt nh÷ng t¸c gi¶ PGS. PHAN QUAN CHÝ HIÕU 6 Copyright@Ministry Of Health - VN Môc lôc Ch−¬ng I. BÖnh chøng do ngo¹i nh©n 9 Bµi 1.

BÖnh häc ngo¹i c¶m PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu 9 1. Ph©n lo¹i bÖnh ngo¹i c¶m 10 C©u hái «n tËp 17 §¸p ¸n 20 Bµi 2. BÖnh häc ngo¹i c¶m Th−¬ng hµn PGS.

Phan Quan ChÝ HiÕu 21 1. BÖnh häc ngo¹i c¶m th−¬ng hµn (lôc kinh h×nh chøng) 25 C©u hái «n tËp 42 §¸p ¸n 45 Bµi 3. BÖnh ngo¹i c¶m ¤n bÖnh PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu 46 1.

Nguyªn nh©n g©y bÖnh 47 3. Sinh bÖnh lý cña ngo¹i c¶m «n bÖnh 47 4. Nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau gi÷a ngo¹i c¶m «n bÖnh vµ ngo¹i c¶m th−¬ng hµn 48 5. BÖnh häc vµ ®iÒu trÞ 49 C©u hái «n tËp 63 §¸p ¸n 67 Bµi 4.

BÖnh ngo¹i c¶m Lôc d©m PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu 68 1. Nh÷ng chøng bÖnh th−êng gÆp 68 3. Phô lôc 98 C©u hái «n tËp 102 §¸p ¸n 107 Ch−¬ng II.

BÖnh do néi nh©n vµ nguyªn nh©n kh¸c 118 Bµi 5. BÖnh häc PhÕ - §¹i tr−êng ThS. Ng« Anh Dòng 118 1. Nh÷ng héi chøng bÖnh PhÕ - §¹i tr−êng 119 7 Copyright@Ministry Of Health - VN C©u hái «n tËp 119 §¸p ¸n 123 Bµi 6.

Nh÷ng héi chøng bÖnh Tú – VÞ 128 C©u hái «n tËp 140 §¸p ¸n 145 Bµi 7. BÖnh häc ThËn – Bµng quang PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu 146 1. Nh÷ng bÖnh chøng ThËn - Bµng quang 151 C©u hái «n tËp 172 §¸p ¸n 177 Bµi 8.

BÖnh häc Can - §ëm PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu 178 1. Nh÷ng bÖnh chøng t¹ng Can - phñ §ëm 181 C©u hái «n tËp 198 §¸p ¸n 203 Bµi 9. BÖnh häc T©m - TiÓu tr−êng PGS.

NguyÔn ThÞ Bay T©m bµo - T©m tiªu 204 1. Nh÷ng bÖnh chøng T©m - TiÓu tr−êng 215 C©u hái «n tËp 239 §¸p ¸n 245 Bµi 10. C¸ch kª ®¬n thuèc PGS. Phan Quan ChÝ HiÕu; ThS.

Ng« Anh Dòng 246 1. Nh÷ng ph−¬ng c¸ch kª ®¬n thuèc 246 2. Nh÷ng néi dung quan träng trong c¸ch kª ®¬n thuèc theo lý luËn ®«ng y 248 3. Sù phèi ngò c¸c vÞ thuèc trong mét ®¬n thuèc 252 4.

Sù cÊm kþ trong khi dïng thuèc 253 C©u hái «n tËp 254 §¸p ¸n 256 Tµi liÖu tham kh¶o 257 8 Copyright@Ministry Of Health - VN Ch−¬ng I BÖnh chøng do ngo¹i nh©n Bµi 1 BÖnh häc ngo¹i c¶m Môc tiªu Sau khi häc tËp, sinh viªn PH¶I: 1. Tr×nh bµy ®−îc kh¸i niÖm bÖnh ngo¹i c¶m vµ nh÷ng ph©n lo¹i bÖnh ngo¹i c¶m theo §«ng y. Nªu ®−îc nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng vµ ph©n biÖt ®−îc sù kh¸c nhau gi÷a nh÷ng lo¹i ngo¹i c¶m: Lôc d©m, Th−¬ng hµn, ¤n bÖnh, DÞch lÖ. Dùa vµo tªn bÖnh §«ng y, sinh viªn sÏ x¸c ®Þnh ®−îc lo¹i ngo¹i tµ nµo g©y bÖnh còng nh− vÞ trÝ bÖnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i bÖnh ngo¹i c¶m.

§¹i C−¬ng Theo Y häc cæ truyÒn (§«ng y), bÖnh ngo¹i c¶m lµ nh÷ng bÖnh cã nguyªn nh©n tõ sù kh«ng thÝch øng ®−îc cña c¬ thÓ víi nh÷ng t¸c ®éng tõ nh÷ng yÕu tè cña m«i tr−êng bªn ngoµi (do khÝ hËu, thêi tiÕt cña m«i tr−êng bªn ngoµi trë nªn th¸i qu¸, tr¸i th−êng, v−ît qu¸ kh¶ n¨ng thÝch øng cña c¬ thÓ ng−êi bÖnh). − Theo quan niÖm cña §«ng y häc: cã 6 lo¹i khÝ hËu, thêi tiÕt kh¸c nhau trong tù nhiªn bao gåm: Phong, Hµn, Thö, ThÊp, T¸o, Háa. §©y lµ nh÷ng t×nh tr¹ng thêi tiÕt, khÝ hËu hiÖn diÖn b×nh th−êng trong n¨m vµ biÕn ®æi theo qui luËt chung cña tù nhiªn. Chóng ®−îc gäi d−íi tªn chung lµ lôc khÝ.