TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐẮK LẮK KHOA CÔNG NGHỆ ÔTÔ ---------------oOo--------------- GIÁO TRÌNH BẢO DƯỠNG - SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÊN ÔTÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ ÔTÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG NGHỀ Người biên soạn: Võ Anh Vũ Lưu hành nội bộ - 2015 2 LỜI GIỚI THIỆU Hệ thống điều hòa không khí trên xe ô tô hiện nay là một hệ thống tiện ích không thể thiếu, một ô tô được trang bị hệ thống điều hòa không khí sẽ giúp cho người lái và hành khách cảm thấy thoải mái, mát dịu trên những chặng đường dài và nhất là trong những ngày nóng bức hay lạnh giá. Tài liệu này được biên soạn nhằm mục đích phục vụ học sinh sinh viên đang học nghề Công nghệ ô tô, Mô đun Sửa chữa bảo dưỡng hệ thống điều hòa không khí. Hướng dẫn một số kiến thức, quy trình bảo dưỡng sửa chữa về hệ thống điện lạnh trên ôtô, rất mong tập tài liệu này sẽ giúp ích một phần trong việc học tập của các bạn học sinh, sinh viên. Trong quá trình biên soạn, không thể tránh được các sai sót, chúng tôi xin chân thành cảm ơn mọi góp ý bổ xung để tập tài liệu ngày càng hoàn chỉnh Đắk Lắk, ngày 02 tháng 02 năm 2015 Tham gia biên soạn : 1.
Chủ biên: Võ Anh Vũ 2. Đồng chủ biên : Nguyễn Quốc Toàn 3 1. Lời nói đầu Chúng tôi biên soạn tài liệu này nhằm phục vụ học viên là học sinh - sinh viên của Khoa Công nghệ ôtô, Trường Cao đẳng nghề Đắk Lắk. Trong chương trình đào tạo Mô đun nghề Công nghệ ô tô thuộc cấp trình độ cao đẳng nghề.
Việc biên soạn tài liệu dựa trên cơ sở chương trình khung của Tổng cục dạy nghề ban hành, chúng tôi đã cập nhật một số thông tin mới, phù hợp với tình hình phát triển của nghành công nghệ ôtô hiện nay, nhằm giúp người học có được một sự tiếp cận với những phát triển của công nghệ trên ôtô đời mới. Đồng thời các kinh nghiệm thực tế cũng được chúng tôi thu thập từ những giáo viên lâu năm, từ những người thợ có kinh nghiệm ở các xưởng sửa chữa ôtô. Cuối cùng, với tâm huyết vì sự nghiệp đào tạo, chúng tôi mong các bạn học sinh – sinh viên hãy cố gắng học tập, rèn luyện tay nghề và cũng rất mong tập tài liệu này sẽ giúp ích cho các bạn trong mô đun môn học Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống điều hòa không khí trên ôtô. Thân ái! 4 MỤC LỤC TRANG ĐỀ MỤC 1.
Lời tựa Lời giới thiệu ……………………………….5 Bài 1 : Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô ……….6 Bài 2 : Kỹ thuật tháo – lắp hệ thống điều hòa không khí trên ô tô ……………………………….24 Bài 3 : Kỹ thuật kiểm tra hệ thống điều hòa không khí trên ô tô ……………………………….27 Bài 4 : Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điều hòa không khí trên ô tô …………………….43 Tài liệu tham khảo ………………………………………………55 5 MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÊN Ô TÔ Mã mô đun/môn học: 32 Thời gian của mô đun: 90h (Lý thuyết: 15h; Thực hành: 75h) Vị trí, tính chất mô đun/môn học: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MĐ 19, MĐ 20, MĐ 21. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề tự chọn. Mục tiêu của mô đun/môn học: + Trình bày được yêu cầu, nhiệm vụ của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô + Trình bày được sơ đồ cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô + Nêu được các hiện tượng và giải thích được nguyên nhân các sai hỏng thông thường + Trình bày được phương pháp kiểm tra, chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa sai hỏng của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô + Lựa chọn được các thiết bị, dụng cụ và thực hiện được công việc sửa chữa, bảo dưỡng hệ thống điều hòa không khí trên ô tô + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính của mô đun/môn học : Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ 1 28 9 19 0 thống điều hòa không khí trên ô tô Kỹ thuật tháo – lắp hệ thống điều hòa 2 28 2 24 2 không khí trên ô tô Kỹ thuật kiểm tra hệ thống điều hòa không 3 17 2 15 0 khí trên ô tô Kỹ thuật bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống 4 17 2 13 2 điều hòa không khí trên ô tô Cộng: 90 15 71 4 6 Bài 1: Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô Thời gian: 28giờ Mục tiêu: - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô.
- Giải thích được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô. - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô. - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nhiệm vụ, yêu cầu của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô.
Điều hoà không khí là điều khiển nhiệt độ trong xe. Nó hoạt động như là một máy hút ẩm có chức năng điều khiển nhiệt độ thay đổi từ cao đến thấp. Điều hoà không khí ngoài tác dụng đem lại cảm giác thoải mái cho người lái xe và hành khách, nó cũng giúp loại bỏ các chất cản trở tầm nhìn như sương mù, băng đọng trên mặt trong của kính xe. Làm Làm Hình1.1: Xe ôtô có trang bị sạch lạnh hệ thống điều hòa không khí 1.
Nhiệm vụ - Lọc sạch tinh khiết khối không khí trước khi Hình1.2: Sơ đồ khối giới thiệu quá trình lọc đưa vào ca bin ôtô sạch, hút ẩm và làm lạnh khối không khí đưa vào cabin ôtô 7 - Làm mát khối không khí và duy trì độ mát ở nhiệt độ thích hợp - Rút sạch chất ẩm ướt trong khối không khí này. - Giúp cho khách hàng và người lái xe cảm thấy mát dịu và thoải mái khi chạy xe trên đường trong khi thời tiết nóng bức. Nguyên lý hoạt động của hệ thống điện lạnh ô tô được mô tả theo sơ đồ khối hình 1. Yêu cầu Điều hoà không khí là một bộ phận để: - Điều khiển nhiệt độ và thay đổi độ ẩm trong xe.
- Điều khiển dòng không khí trong xe - Lọc và làm sạch không khí 1. Lý thuyết về điều hòa không khí: Hệ thống điện lạnh được thiết kế dựa trên Mỏ hàn các đặc tính cơ bản của sự truyền dẫn nhiệt sau đây: Dòng nhiệt, sự hấp thụ nhiệt và áp suất với điểm sôi. Dòng nhiệt Hệ thống điện lạnh được thiết kế để xua đẩy nhiệt từ vùng này sang vùng khác. Nhiệt có tính truyền dẫn từ vật nóng sang vật nguội.
Sự chênh lệch nhiệt độ giữa hai vật càng lớn thì dòng nhiệt lưu thông càng mạnh. TruyÒn nhiÖt nhê sù dÉn nhiÖt. Nhiệt truyền dẫn từ vật này sang vật khác NhiÖt ®é cña má hµn ®-îc truyÒn ®i trong theo ba cách: thanh ®ång. - Dẫn nhiệt - Sự đối lưu - Sự bức xạ a.
Dẫn nhiệt Sự dẫn nhiệt xảy ra giữa hai vật thể khi chúng được tiếp xúc trực tiếp với nhau. Nếu đầu của một đoạn dây đồng tiếp xúc với ngọn lửa (Hình 1.3), nhiệt độ của ngọn lửa sẽ truyền đi nhanh chóng xuyên qua đoạn dây đồng. Trong dây Mặt trời đồng, nhiệt lưu thông từ phân tử này Sóng tia hồng sang phân tử kia. Một vài vật chất có ngoại đặc tính dẫn nhiệt nhanh hơn các vật Hình 1.4: Nhiệt được truyền dẫn do sự đôi lưu, chất khác.
khôngkhí trên bề mặt nung nóng, bay lên nung chín gà Trái đất b. Sự đối lưu Hình 1.5: Truyền dẫn nhiệt do bức xạ, Mặt trời truyền nhiệt nung nóng trái đất nhờ tia sóng hồng ngoại 8 Nhiệt có thể truyền dẫn từ vật này sang vật thể kia, nhờ trung gian của khối không khí bao quanh chúng, đặc tính này là hình thức của sự đối lưu. Lúc khối không khí được đun nóng bên trên một nguồn nhiệt, không khí nóng sẽ bốc lên phía trên tiếp xúc với vật thể nguội hơn ở phía trên và làm nóng vật thể này (Hình 1. Trong một phòng, không khí nóng bay lên trên, không khí nguội di chuyển xuống dưới tạo thành vòng tròn luân chuyển khép kín, nhờ vậy các vật thể trong phòng được nung nóng đều, đó là hiện tượng của sự đối lưu c.
Sự bức xạ Sự bức xạ là sự truyền nhiệt do tia hồng ngoại truyền qua không gian xuống trái đất, nung nóng trái đất (Hình1. Sự hấp thụ nhiệt và sự thay đổi trạng thái Vật thể có thể được tồn tại ở một trong ba trạng thái: Thể rắn, thể lỏng và thể khí. Muốn thay đổi trạng thái của một vật thể, cần phải truyền cho nó một lượng nhiệt.6: Quá trình thay đổi trạng thái từ thể lỏng sang thể khí Ví dụ: Khi ta hạ nhiệt độ của nước xuống đến 32oF (0oC) nước sẽ đông thành đá, nếu đun nóng lên đến 212oF (100oC) nước sôi sẽ bốc hơi. Nếu ta đun nước đá ở 0oC thì nó sẽ tan ra, nhưng nước đá đang tan sẽ giữ nguyên nhiệt độ.
Đun nước nóng đến 100oC ta tiếp tục truyền nhiệt nhiều hơn nữa cho nước bốc hơi, ta chỉ thấy nhiệt độ của nước giữ nguyên 100oC. Hiện tượng này gọi là tiềm nhiệt hay ẩn nhiệt.7: Quá trình thay đổi trạng thái từ thể lỏng sang thể khí và ngưng tụ Những hiện tượng này xảy ra bên trong hệ thống điều hòa không khí: - Sự bốc hơi - Sự ngưng tụ - Sự đóng băng Hình1.8: Sự đóng băng 1. Áp suất và điểm sôi: Sự ảnh hưởng của áp suất đối với điểm sôi có một tác động quan trọng đối với hoạt động biến thể của môi chất lạnh trong máy điều hòa không khí. Thay đổi áp suất trên mặt thoáng của chất lỏng sẽ làm thay đổi điểm sôi của chất lỏng này.
Áp suất càng lớn thì điểm sôi càng cao, có nghĩa là nhiệt độ lúc chất lỏng sôi sẽ cao hơn so với áp suất bình thường.9: Sự ảnh hưởng của áp suất đối với điểm sôi Ngược lại, nếu giảm áp suất trên mặt thoáng chất lỏng thì điểm sôi của nó sẽ giảm, hệ thống điều hòa không khí cũng như hệ thống điện lạnh ô tô ứng dụng ảnh hưởng này của áp suất đối với sự bốc hơi và ngưng tụ của một loại chất lỏng đặc biệt để sinh hàn gọi là môi chất lạnh Hình1.