Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển và Lái Ô Tô Trung Cấp

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển, hệ thống lái cho nghề công nghệ ô tô trung cấp, cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Điện Xây Dựng Việt Xô
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Di Chuyển và Lái
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: HỆ THỐNG TREO TRÊN Ô TÔ
• 1.1. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU HỆ THỐNG TREO
• 1.1.1. Khái quát chung
• 1.1.2. Sự lắc dọc
• 1.1.3. Sự lắc ngang
• 1.1.4. Sự nhún
• 1.1.5. Sự xoay đứng
• 1.1.6. Sự dao động của khối lượng không được treo
• 1.1.6.1. Sự dịch đứng
• 1.1.6.2. Sự xoay dọc
• 1.1.6.3. Sự uốn
• 1.2. PHÂN LOẠI HỆ THỐNG TREO
• 1.3. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BỘ PHẬN CHÍNH TRONG HỆ THỐNG
• 1.3.1. Bộ phận đàn hồi
• 1.3.1.1. Đặc tính đàn hồi của lò xo
• 1.3.1.2. Độ cứng của lò xo
• 1.3.1.3. Sự dao động của lò xo
• 1.3.1.4. Nhíp lá
• 1.3.1.5. Lò xo trụ
• 1.3.1.6. Lò xo phi tuyến tính
• 1.3.1.7. Lò xo thanh xoắn
• 1.3.1.8. Lò xo cao su
• 1.3.1.9. Lò xo không khí
• 1.3.2. Bộ phận giảm chấn

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Tổng Quan Về Bảo Dưỡng Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Bảo dưỡng hệ thống di chuyển và lái ô tô là một phần quan trọng trong việc duy trì hiệu suất và an toàn của xe. Hệ thống này bao gồm nhiều bộ phận như hệ thống treo, khung xe và hệ thống lái. Việc bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề và giảm thiểu rủi ro hư hỏng nghiêm trọng. Theo tài liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, việc bảo dưỡng đúng cách không chỉ kéo dài tuổi thọ của xe mà còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

1.1. Tổng Quan Về Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Hệ thống di chuyển ô tô bao gồm các bộ phận chính như hệ thống treo, khung xe và hệ thống lái. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ riêng, nhưng chúng đều phối hợp với nhau để đảm bảo xe hoạt động hiệu quả. Hệ thống treo giúp hấp thụ chấn động từ mặt đường, trong khi khung xe cung cấp cấu trúc vững chắc cho xe.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Dưỡng Định Kỳ

Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện và khắc phục các vấn đề trước khi chúng trở thành nghiêm trọng. Việc kiểm tra thường xuyên các bộ phận như lốp, phanh và hệ thống lái có thể ngăn ngừa tai nạn và tiết kiệm chi phí sửa chữa lớn sau này.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Dưỡng Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Bảo dưỡng hệ thống di chuyển ô tô không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều thách thức có thể phát sinh, từ việc thiếu thiết bị chuyên dụng đến việc không có đủ kiến thức kỹ thuật. Theo tài liệu, một trong những vấn đề phổ biến là sự hư hỏng của các bộ phận do không được bảo trì đúng cách. Điều này có thể dẫn đến chi phí sửa chữa cao và nguy cơ mất an toàn.

2.1. Thiếu Kiến Thức Kỹ Thuật

Nhiều người sử dụng ô tô không có đủ kiến thức về cách bảo trì hệ thống di chuyển. Điều này có thể dẫn đến việc bỏ qua các bước quan trọng trong quy trình bảo dưỡng, gây ra hư hỏng nghiêm trọng cho xe.

2.2. Thiết Bị Bảo Dưỡng Không Đầy Đủ

Việc thiếu thiết bị chuyên dụng có thể làm giảm hiệu quả của quá trình bảo dưỡng. Các bộ phận như bộ giảm chấn và hệ thống lái cần được kiểm tra bằng các dụng cụ chuyên dụng để đảm bảo an toàn và hiệu suất.

III. Phương Pháp Bảo Dưỡng Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô Hiệu Quả

Để bảo dưỡng hệ thống di chuyển ô tô hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và quy trình chuẩn. Việc sử dụng các dụng cụ kiểm tra chuyên dụng và tuân thủ quy trình bảo trì sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề. Theo tài liệu, việc bảo dưỡng đúng cách có thể kéo dài tuổi thọ của xe và giảm thiểu chi phí sửa chữa.

3.1. Quy Trình Bảo Dưỡng Hệ Thống Treo

Quy trình bảo dưỡng hệ thống treo bao gồm kiểm tra các bộ phận như lò xo, bộ giảm chấn và các khớp nối. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng và đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả.

3.2. Kiểm Tra Hệ Thống Lái

Hệ thống lái cần được kiểm tra thường xuyên để đảm bảo an toàn khi điều khiển xe. Việc kiểm tra bao gồm kiểm tra độ chặt của các khớp nối và tình trạng của bộ trợ lực lái.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Bảo Dưỡng Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Việc áp dụng các phương pháp bảo dưỡng vào thực tiễn là rất quan trọng. Các kỹ thuật viên cần được đào tạo để thực hiện bảo trì đúng cách. Theo tài liệu, việc áp dụng các quy trình bảo dưỡng chuẩn sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu suất của xe.

4.1. Đào Tạo Kỹ Thuật Viên

Đào tạo kỹ thuật viên là một phần quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng bảo trì. Kỹ thuật viên cần nắm vững kiến thức về các bộ phận của hệ thống di chuyển và quy trình bảo dưỡng.

4.2. Sử Dụng Công Nghệ Mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong bảo trì có thể giúp nâng cao hiệu quả. Các thiết bị kiểm tra hiện đại giúp phát hiện sớm các vấn đề và giảm thiểu thời gian bảo trì.

V. Kết Luận Về Bảo Dưỡng Hệ Thống Di Chuyển Ô Tô

Bảo dưỡng hệ thống di chuyển ô tô là một nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu suất của xe. Việc áp dụng các phương pháp bảo trì đúng cách sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của xe và giảm thiểu chi phí sửa chữa. Theo tài liệu, việc duy trì hệ thống di chuyển không chỉ là trách nhiệm của kỹ thuật viên mà còn là của người sử dụng xe.

5.1. Tương Lai Của Bảo Dưỡng Ô Tô

Tương lai của bảo dưỡng ô tô sẽ ngày càng phụ thuộc vào công nghệ. Các hệ thống tự động và cảm biến sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề và tối ưu hóa quy trình bảo trì.

5.2. Tầm Quan Trọng Của An Toàn

An toàn là yếu tố hàng đầu trong bảo dưỡng ô tô. Việc bảo trì đúng cách không chỉ bảo vệ xe mà còn bảo vệ tính mạng của người sử dụng.

Nội dung chính

BẢNG MÔ TẢ HỌC THUẬT GIÁO TRÌNH: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG DI CHUYỂN, HỆ THỐNG LÁI (MĐ 20)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển, hệ thống lái (Mã mô đun: MĐ 20) được ban hành theo Quyết định số 979/QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện xây dựng Việt Xô. Tài liệu do Khoa Cơ khí Động lực biên soạn, phục vụ đào tạo chuyên môn nghề Công nghệ ô tô ở trình độ trung cấp và cao đẳng kỹ thuật. Trong tiến trình đào tạo, mô đun này được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở và các mô đun chuyên môn tiền đề gồm MĐ 16, MĐ 17, MĐ 18 và MĐ 19.

Chương trình có tổng thời lượng thực hiện là 90 giờ, bao gồm 28 giờ lý thuyết, 59 giờ thực hành/thí nghiệm/thảo luận/bài tập và 3 giờ kiểm tra định kỳ. Mục tiêu học tập tập trung vào việc trang bị cho người học khả năng trình bày nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống treo, khung vỏ xe và hệ thống lái; phân tích hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng; thực hiện thành thạo quy trình kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết cơ khí đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn lao động.

Cấu trúc giáo trình bao gồm 8 bài học tích hợp, tiếp cận từ cơ sở lý thuyết dao động cơ học đến kỹ năng tháo lắp, đo kiểm thực tế trên các cụm tổng thành. Điểm đặc thù của tài liệu là thiết kế thời lượng thực hành chiếm tới 65,5% tổng số tiết, gắn liền việc chuẩn hóa thao tác với các tiêu chuẩn dung sai kỹ thuật cụ thể và hướng dẫn sử dụng dụng cụ chuyên dùng (SST).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 8 bài học chuyên đề theo mạch logic từ kết cấu di chuyển đến cơ cấu điều khiển hướng chuyển động:

• Bài 1: Hệ thống treo trên ô tô (8 giờ - 6 LT, 2 TH): Cung cấp khái niệm khối lượng được treo, khối lượng không được treo; phân tích các trạng thái dao động (lắc dọc, lắc ngang, nhún, xoay đứng, dịch đứng, xoay dọc, uốn); giải thích cấu tạo phần tử đàn hồi (nhíp lá, lò xo trụ, thanh xoắn, lò xo cao su, lò xo không khí) và bộ giảm chấn (kiểu ống đơn, kiểu ống kép).
• Bài 2: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo (12 giờ - 2 LT, 10 TH, 1 KT): Hướng dẫn quy trình chẩn đoán tiếng ồn, hiện tượng rung giật; quy trình tháo lắp, kiểm tra độ mòn chốt nhíp, bạc nhíp, kiểm tra hoạt động của ống giảm chấn.
• Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa khung xe, thân vỏ xe (16 giờ - 4 LT, 12 TH, 1 KT): Trình bày phân loại khung xe, thân vỏ; các dạng sai hỏng cơ học; quy trình bảo dưỡng thường xuyên, bảo dưỡng định kỳ và kỹ thuật sửa chữa khung, thân vỏ, sơn xe.
• Bài 4: Hệ thống lái ô tô (4 giờ - 3 LT, 1 TH): Trình bày tổng quan nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại và nguyên lý hoạt động chung của hệ thống lái; quy trình kiểm tra, bảo dưỡng bên ngoài.
• Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu lái (12 giờ - 4 LT, 8 TH): Phân loại cơ cấu lái; phân tích hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng; quy trình tháo lắp, điều chỉnh và sửa chữa cơ cấu lái.
• Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa dẫn động lái (4 giờ - 2 LT, 2 TH): Cấu tạo, nguyên lý làm việc của các thanh dẫn động, khớp cầu; phương pháp phát hiện rơ lỏng và quy trình thay thế, hiệu chỉnh.
• Bài 7: Bảo dưỡng và sửa chữa cầu dẫn hướng (8 giờ - 3 LT, 5 TH): Khái niệm và phương pháp đo kiểm các góc đặt bánh xe (Camber, Caster, Kingpin, độ chụm) bằng thiết bị chuyên dùng.
• Bài 8: Bảo dưỡng và sửa chữa bộ trợ lực lái thủy lực (16 giờ - 4 LT, 11 TH, 1 KT): Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của trợ lực kiểu van xoay và van trượt; chẩn đoán hỏng hóc thủy lực và quy trình đại tu cụm trợ lực.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ học dao động và động lực học gầm ô tô: Phân định ảnh hưởng của khối lượng được treo và không được treo đến độ êm dịu; cơ chế hấp thụ xung lực từ mặt đường; sự liên hệ động học giữa bánh xe và thân vỏ khi di chuyển.
• Đặc tính phần tử đàn hồi và dập tắt dao động: Thiết lập mối quan hệ độ cứng lò xo thông qua công thức $k = \frac{w}{a}$ (trong đó $w$ là tải trọng tác dụng, $a$ là khoảng biến dạng); ứng dụng của lò xo phi tuyến tính; hiện tượng ma sát giữa các lá nhíp; nguyên lý cản thủy lực qua tiết lưu van pít-tông và van đáy.
• Hiện tượng thủy lực học trong giảm chấn: Bản chất của hiện tượng tạo bọt khí và hiện tượng xâm thực (cavitation) khi lưu chất dịch chuyển với tốc độ cao; giải pháp nạp khí nitơ áp suất cao ($20 - 30\text{ kgf/cm}^2$) ở ống đơn và áp suất thấp ($3 - 6\text{ kgf/cm}^2$) ở ống kép nhằm triệt tiêu bọt khí.
• Hình học góc đặt bánh xe: Bản chất hình học của góc nghiêng bánh xe (Camber), góc nghiêng trục xoay đứng (Caster), góc nghiêng trục lái (Kingpin) và độ chụm nhằm ổn định chuyển động thẳng và khả năng trả lái tự động.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác chuẩn xác các bước tháo rời, làm sạch, lắp ráp các cụm chi tiết như bộ nhíp lá, giảm chấn ống kép, thanh giằng McPherson, cơ cấu lái và bộ van trợ lực thủy lực.
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán (Analytical skills): Xác định nguyên nhân gây mất ổn định gầm qua âm thanh bất thường (khô mỡ, lỏng bu-lông quang nhíp) hoặc hiện tượng mất cân bằng (nứt lá nhíp, biến dạng khung gầm, xô lệch quang treo).
• Kỹ năng đo kiểm cơ khí (Practical competencies): Sử dụng thành thạo thước cặp, panme và đồng hồ so để kiểm tra độ côn, độ ô-van và độ mòn của chốt nhíp, bạc nhíp với chỉ số dung sai kỹ thuật cho phép không vượt quá $0,5\text{ mm}$.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình MĐ 20 được thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích hợp (Integrative Vocational Training), kết nối chặt chẽ giữa giờ học lý thuyết tại lớp và bài tập thực hành trực tiếp tại xưởng cơ khí động lực.

Cấu trúc mỗi bài học bắt đầu bằng việc giải phẫu sơ đồ nguyên lý hoạt động, nhận diện chi tiết, sau đó chuyển sang thao tác kỹ thuật trên mô hình cắt bổ và cụm tổng thành xe thực tế.

Tiếp nhận lý thuyết & sơ đồ nguyên lý
Phân tích hiện tượng & nguyên nhân sai hỏng
Chuẩn bị thiết bị an toàn (kích nâng, giá kê) & SST
Thực hành tháo rời, vệ sinh, đo kiểm dung sai
Lắp ráp, hiệu chỉnh hình học & nghiệm thu kỹ thuật

Tài liệu triển khai các case study dựa trên lỗi hỏng thực tế của phương tiện, ví dụ: xử lý hiện tượng xe phát ra tiếng ồn khi đi qua đường gồ ghề do khô mỡ bôi trơn hoặc nứt gãy quang nhíp; khắc phục hiện tượng xe rung giật khi khởi hành ở tốc độ cao do đứt bu-lông định vị hoặc giảm tính đàn hồi của lá nhíp.

Quy trình thực hành được tiêu chuẩn hóa theo từng bước:

1. Chuẩn bị: Sử dụng thiết bị nâng hạ (con đội, giá kê an toàn), dụng cụ chuyên dùng SST và vệ sinh làm sạch bề mặt bằng khí nén hoặc vòi phun áp lực cao.
2. Tháo rời và kiểm tra: Tách rời các cụm chi tiết (bu-lông chữ U, chốt nhíp, giảm chấn), dùng kính phóng đại phát hiện vết nứt, dùng panme và đồng hồ so xác định sai lệch hình học.
3. Lắp ráp và hiệu chỉnh: Tuân thủ trình tự xiết lực bu-lông, bôi trơn chốt nhíp và cân chỉnh lại góc đặt bánh xe.

Phương pháp đánh giá bao gồm kiểm tra kiến thức lý thuyết định kỳ (3 giờ chia đều ở các Bài 2, Bài 3, Bài 8) và bài đánh giá kỹ năng thực hành tổng hợp cuối mô đun. Tiêu chí đánh giá căn cứ vào tính chính xác của thao tác kỹ thuật, việc tuân thủ quy tắc an toàn lao động và độ chuẩn xác của kết quả đo kiểm.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình tích hợp các nội dung kỹ thuật hiện đại, phản ánh sát thực tế cấu trúc xe cơ giới hiện hành thông qua các điểm cụ thể:

• Tích hợp hệ thống và thuật ngữ điều khiển điện tử: Giáo trình hệ thống hóa các thuật ngữ chuyên ngành gồm hệ thống lái trợ lực điện tử EPS (Electric Power Steering), hộp điều khiển trung tâm ECU (Electronic Control Unit), động cơ điện một chiều (DC), hệ thống phanh chống bó cứng tự động ABS (Anti-lock Brake System) và thiết bị kiểm tra tổng hợp Multi Flex.
• Phân tích kết cấu xe thương mại thực tế: Nội dung minh họa cụ thể kết cấu hệ thống treo đa liên kết trên dòng xe Mercedes-Benz E-Klasse (phiên bản 2010), hệ thống treo trên dòng Porsche Panamera, hệ thống treo phụ thuộc kiểu đòn dẫn - đòn kéo có giằng ngang trên xe Toyota Land Cruiser, và hệ thống đòn kéo có dầm xoắn trên các dòng xe động cơ đặt trước - cầu trước chủ động (FF).
• Chuẩn hóa vật liệu và giải pháp kết cấu: Nêu rõ các mã hiệu thép sử dụng trong ngành công nghiệp ô tô như SAPH45 (thép kết cấu dập nóng cho ô tô) và SS41 (thép kết cấu thông dụng). Tài liệu phân tích giải pháp kỹ thuật đặt lệch tâm lò xo trụ so với đường tâm giảm xóc trên hệ thống treo McPherson nhằm triệt tiêu lực ngang tác động lên cần pít-tông, hạn chế ma sát và mài mòn thân xy-lanh.
• Định lượng thông số kiểm tra kỹ thuật: Đưa ra các giá trị áp suất công tác tiêu chuẩn của khí nén trong giảm chấn ống đơn ($20 - 30\text{ kgf/cm}^2$), ống kép ($3 - 6\text{ kgf/cm}^2$) và tiêu chuẩn mòn cơ học cho phép của bạc nhíp, chốt nhíp ($\le 0,5\text{ mm}$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học sinh, sinh viên: Tài liệu được biên soạn phục vụ học viên trình độ Trung cấp và sinh viên Cao đẳng chuyên ngành Công nghệ ô tô, Kỹ thuật Cơ khí động lực.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở kỹ thuật và các mô đun nghề MĐ 16, MĐ 17, MĐ 18, MĐ 19 (kiến thức nền tảng về cơ khí chế tạo, động cơ đốt trong và hệ thống truyền lực ô tô).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm căn cứ chuẩn mực để xây dựng đề cương chi tiết, giáo án bài giảng tích hợp lý thuyết - thực hành, thiết kế trạm thực tập bảo dưỡng hệ thống gầm và xây dựng tiêu chí chấm điểm kỹ năng nghề.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Phục vụ kỹ thuật viên xưởng dịch vụ sửa chữa ô tô, trạm kiểm định kỹ thuật xe cơ giới tra cứu quy trình tháo lắp, kiểm tra thông số hình học cầu dẫn hướng và khắc phục hư hỏng hệ thống lái, trợ lực lái.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu phục vụ trực tiếp cho học sinh, sinh viên học nghề Công nghệ ô tô hệ Trung cấp và Cao đẳng; giảng viên dạy nghề cơ khí động lực; kỹ thuật viên sửa chữa khung gầm - hệ thống lái tại các garage và xưởng dịch vụ kỹ thuật.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn tất các mô đun cơ sở nghề MĐ 16, MĐ 17, MĐ 18 và MĐ 19; nắm vững an toàn lao động cơ khí, kỹ năng sử dụng dụng cụ cầm tay và hiểu biết đại cương về kết cấu ô tô.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình MĐ 20 tập trung cao độ vào kỹ năng thực hành (59/90 giờ), tích hợp dữ liệu thông số kiểm tra định lượng rõ ràng (ví dụ: áp suất khí nạp giảm xóc, dung sai mòn $\le 0,5\text{ mm}$) và quy trình tháo lắp chi tiết từng bước có hình ảnh hướng dẫn minh họa.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc hiểu lý thuyết về cơ cấu dao động, sơ đồ mạch dầu trợ lực với việc quan sát, thực hành tháo lắp trực tiếp trên mô hình tổng thành; tuân thủ quy trình an toàn và ghi chép số liệu đo kiểm bằng panme, đồng hồ so.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu đi kèm các danh mục bảng tra cứu thuật ngữ chuyên ngành (Camber, Caster, Kingpin, SST, EPS, ECU), sơ đồ kết cấu hệ thống treo thương mại (Mercedes-Benz, Panamera, Land Cruiser) và bảng phân loại vật liệu cơ khí (SAPH45, SS41).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển, hệ thống lái (MĐ 20) cung cấp hệ thống kiến thức kỹ thuật cơ sở và quy trình công nghệ chuẩn mực trong bảo dưỡng, sửa chữa gầm ô tô. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở tính ứng dụng thực tế cao, kết nối trực tiếp giữa lý thuyết động lực học và thao tác đo kiểm dung sai cơ khí.

Lộ trình học tập đề xuất:

1. Nắm vững nguyên lý dao động và góc đặt bánh xe (Bài 1, 4, 7).
2. Luyện tập kỹ năng tháo lắp, đo kiểm chi tiết cơ khí bằng dụng cụ chuyên dụng (Bài 2, 3, 5, 6).
3. Chẩn đoán và sửa chữa cụm trợ lực thủy lực phức tạp (Bài 8).

Người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình với việc sử dụng thiết bị đo kiểm góc đặt bánh xe Multi Flex và hệ thống dụng cụ đặc biệt SST để hoàn thiện kỹ năng chuyên môn nghề.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC GIÁO TRÌNH Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển, hệ thống lái NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 979 QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện xây dựng Việt Xô. Ninh Bình - 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Mã tài liệu: 2 THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN TT Ký hiệu Ý nghĩa Camber: Góc nghiêng của bánh xe so với phương 1 thẳng đứng.

3 ABS (Anti-lock Brake System): Hệ thống phanh chống bó cứng tự động. 4 Multi Flex: Hệ thống kiểm tra phanh, lái, treo 5 SAPH45: Vật liệu thép dùng chế tạo xe ô tô SS41: Ký hiệu thép cuộn cho công trình xây 6 dựng 7 EPS (Electric power steering): Hệ thống lái điện tử ECU (Electronic Control Hộp điều khiển trung tâm 8 Unit): 9 DC (Direct Current) Động cơ điện một chiều Camber (góc nghiêng trụ đứng): Góc nghiêng của bánh xe so với phương 10 thẳng đứng nhìn từ phía trước. Caster (góc nghiêng trục xoay Góc nghiêng giữa trục xoay đứng và 11 đứng): đường thẳng đứng, nhìn từ cạnh xe Kingpin (góc nghiêng trục lái): Góc lệch được tạo thành giữa trục xoay đứng và đường 12 thẳng đứng. Trục xoay đứng là trục mà trên đó bánh xe có thể xoay về phía phải hoặc trái.

13 SST: (Special service tools) Dụng cụ đặc biệt dùng cho sửa chữa. Góc đặt bánh xe Góc nghiêng của bánh xe so với phương 14 thẳng đứng và phương nằm ngang theo chiều quan sát. 3 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống di chuyển, hệ thống lái Mã mô đun: MĐ 20 Thời gian thực hiện mô đun: 90 giờ; (Lý thuyết: 28 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 59 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) I. Vị trí tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở và các mô đun nghề như: MĐ 16, MĐ 17, MĐ18, MĐ19 - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề Công nghệ ô tô trình độ trung cấp II.

Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe, và hệ thống lái + Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận phận hệ thống treo và khung, vỏ xe, hệ thống lái + Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe và hệ thống lái + Phát hiện và trình bày phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống treo và khung, vỏ xe và hệ thống lái - Về kỹ năng: + Tháo lắp, kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa được các chi tiết của các bộ phận của hệ thống treo và khung, vỏ xe đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa + Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh. Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian (giờ) Thực hành, Tổng Lý Số Tên các bài trong mô đun thực tập, thí Kiểm số thuyết TT nghiệm,Thảo tra luận, bài tập 1 Bài 1: Hệ thống treo trên ô tô 8 6 2 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống treo.

Nhiệm vụ, yêu cầu hệ 4 thống treo. Phân loại hệ thống treo. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống treo 2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống treo phụ thuộc 2.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống treo độc lập 2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bộ giảm chấn. Tháo, lắp, nhận dạng các bộ phận và chi tiết trong hệ thống treo. Bài 2: Bảo dưỡng Sửa chữa hệ 2 12 2 10 1 thống treo 1.

Hiện tượng nguyên nhân hư hỏng, Phương pháp sửa chữa hệ thống treo 2. Quy trình sửa chữa hệ thống treo 3. Thực hành sửa chữa hệ thống treo 3. Sửa chữa nhíp và bộ phận đàn hồi 3.

Sửa chữa bộ phận giản chấn 3. Sửa chữa bộ phận dẫn hướng Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa 3 16 4 12 1 khung xe, thân vỏ xe 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại,cấu tạo khung xe,thân vỏ xe. Đặc điểm sai hỏng của khung xe, thân vỏ xe 3.

Quy trình bảo dưỡng và sửa chữa khung xe, thân vỏ xe 4. Thực hành bảo dưỡng khung xe, thân vỏ xe 4. Bảo dưỡng thường xuyên 5 4. Bảo dưỡng định kỳ 5.

Thực hành sửa chữa khung xe, thân vỏ xe 5. Sửa chữa khung xe 5. Sửa chữa thân xe 5. Sửa chữa sơn xe 4 Bài 4: Hệ thống lái ô tô 4 3 1 0 1.

Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống lái 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống lái 2. Nguyên lý hoạt động. Bảo dưỡng bên ngoài các bộ phận của hệ thống lái 3.

Quy trình tháo lắp, kiểm tra bên ngoài các bộ phận 3. Bảo dưỡng 5 Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa 12 4 8 cơ cấu lái 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu lái 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cơ cấu lái 2.

Nguyên lý hoạt động. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa cơ cấu lái 3. Hiện tượng và nguyên nhân sai hỏng. Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa.

Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu lái 4. Quy trình tháo lắp, bảo 6 dưỡng và sửa chữa cơ cấu lái 4. Sửa chữa 6 Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa 4 2 2 0 dẫn động lái 1. Nhiệm vụ, yêu cầu của dẫn động lái 1.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của dẫn động lái 2. Nguyên lý hoạt động. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa dẫn động lái 3. Hiện tượng và nguyên nhân sai hỏng.

Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa. Bảo dưỡng và sửa chữa dẫn động lái 4. Quy trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa dẫn động lái 4. Sửa chữa 7 Bài 7: Bảo dưỡng và sửa chữa 8 3 5 cầu dẫn hướng 1.

Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cầu dẫn hướng 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của dẫn động lái 2. Nguyên lý hoạt động. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa cầu dẫn 7 hướng 3.

Hiện tượng và nguyên nhân sai hỏng. Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa. Bảo dưỡng và sửa chữa cầu dẫn hướng 4. Quy trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa cầu dẫn hướng 4.

Kiểm tra góc đặt bánh xe bằng dụng cụ chuyên dùng 8 Bài 8: Bảo dưỡng và sửa chữa 16 4 11 1 bộ trợ lực lái thủy lực 1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ trợ lực lái thủy lực 1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bộ trợ lực lái thủy lực 2. Bộ trợ lực lái kiểu van xoay: 2.

Nguyên lý hoạt động. Bộ trợ lực lái kiểu van trượt: 2. Nguyên lý hoạt động. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng và phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa bộ trợ lực lái thủy lực 3.

Hiện tượng và nguyên nhân sai hỏng. Phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa. Bảo dưỡng và sửa chữa bộ trợ lực lái thủy lực 4. Quy trình tháo lắp, bảo 8 dưỡng và sửa chữa bộ trợ lực lái thủy lực 4.

Sửa chữa 9 Kiểm tra kết thúc modul 10 1 9 Cộng: 90 28 59 3 9 BÀI 1: HỆ THỐNG TREO TRÊN Ô TÔ Mã bài: MĐ 20 -1 Giới thiệu: Hệ thống treo trên ô tô là hệ thống có nhiệm vụ quan trọng giúp triệt tiêu phản lực từ mặt đường tác dụng lên người ngồi trên xe khi xe đang chạy. Tùy theo đặc điểm riêng của mỗi xe mà hệ thống treo trên mỗi xe cũng có cấu tạo khác nhau. Mục tiêu: - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống treo - Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận chính trong hệ thống treo - Tháo lắp, nhận dạng và kiểm tra, bảo dưỡng sửa chữa được các chi tiết, cụm trong hệ thống đúng yêu cầu kỹ thuật - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1.1 NHIỆM VỤ, YÊU CẦU HỆ THỐNG TREO Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống treo - Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống treo trong quá trình xe chuyển động 1.1 Khái quát chung Hình 1.

Khối lượng được treo và không được treo trên xe ô tô 10 Thân xe được đở bởi các lò xo. Khối lượng của thân xe,… được đở bởi các lò xo gọi là khối lượng được treo. Mặt khác, các bánh xe, các cầu và những chi tiết khác của oto cũng được đở bởi các lò xo gọi là khối lượng không được treo. Thông thường khối lượng được treo lớn hơn thì tính êm dịu chuyển động tốt hơn, bởi vì, do khối lượng được treo lớn hơn nên xu hướng xe bị xóc giảm đi.

Ngược lại, nếu khối lượng không được treo lớn thì xe dể bị xóc. Sự dao động và sự xóc của các chi tiết được treo của xe – đặc biệt là thân xe có ảnh hưởng rất lớn đến tính êm dịu chuyển động. Sự dao động và sự xóc này có thể được phân loại như sau: 1.1 Sự lắc dọc Sự lắc dọc là sự dao động lên – xuống của phần trước hay sau xe quanh trọng tâm của nó. Nó xảy ra đặc biệt khi xe đi qua vệt lõm hay chỗ lồi trên đường hay chạy trên đường xóc và đầy ổ gà.

Sự lắc dọc cũng dể xảy ra với những lò xo mềm (dể bị nén) hơn so với những lò xo cứng. Sự lắc dọc 1.2 Sự lắc ngang Khi quay vòng hay khi lái xe qua chỗ đường lồi, các lò xo ở một phía xe bị giãn ra còn phía đối diện bị nén co lại.