Luận văn thạc sĩ hợp tác kinh tế vịnh bắc bộ mở rộng và một số vấn đề đặt ra với việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hợp tác kinh tế vịnh bắc bộ mở rộng và một số vấn đề đặt ra với việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Quốc Trường
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Khắc Nam
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Hợp Tác Kinh Tế Vịnh Bắc Bộ Mở Rộng Và Thách Thức Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HỢP TÁC KINH TẾ VỊNH BẮC BỘ MỞ RỘNG
• 1.1. Khái quát về Vịnh Bắc Bộ và phạm vi hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng (VBBMR)
• 1.2. Ý tƣởng, mục tiêu và các nội dung hợp tác chủ yếu
• 1.3. Sự ra đời của ý tưởng hợp tác kinh tế VBBMR
• 1.4. Mục tiêu và những nội dung hợp tác chủ yếu
• 1.5. Các lĩnh vực hợp tác chủ yếu
• 1.6. Bối cảnh và quan hệ hợp tác giữa các nƣớc trong khu vực
• 1.7. Nhận định về cơ sở và triển vọng hợp tác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỢP TÁC KINH TẾ VBBMR VÀ CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 2.1. Lộ trình và các chƣơng trình hành động của Trung Quốc
• 2.2. Sự tham gia của Việt Nam
• 2.3. Những cơ hội và thách thức đặt ra với Việt Nam
• 2.4. Sự tham gia của một số nƣớc ASEAN
• 2.5. Một số công trình, dự án lớn đã và sẽ được triển khai tại các nước ASEAN
• 2.6. Dự báo triển vọng và các bƣớc triển khai hợp tác của Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG HỢP TÁC CỦA VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ
• 3.1. Mục tiêu hợp tác
• 3.2. Các lĩnh vực hợp tác trọng tâm
• 3.3. Định hƣớng hợp tác trong các lĩnh vực chủ yếu đến năm 2020
• 3.4. Hợp tác xây dựng hạ tầng giao thông
• 3.5. Hợp tác về thương mại, thuận tiện hóa thông quan
• 3.6. Hợp tác về du lịch
• 3.7. Hợp tác phát triển nông nghiệp và chế biến nông - lâm - thủy sản
• 3.8. Hợp tác bảo vệ môi trường
• 3.9. Hợp tác phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài
• 3.10. Hợp tác tài chính
• 3.11. Một số giải pháp và kiến nghị
• 3.11.1. Các giải pháp chủ yếu
• 3.11.2. Một số kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng và ý nghĩa

Hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng (VBBMR) là một sáng kiến quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế khu vực. Được khởi xướng bởi Trung Quốc vào năm 2006, VBBMR không chỉ tạo ra cơ hội hợp tác giữa các nước trong khu vực mà còn mở ra những thách thức cho Việt Nam. Vịnh Bắc Bộ, với vị trí chiến lược, đóng vai trò là cầu nối giữa các quốc gia ASEAN và Trung Quốc. Hợp tác này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn liên quan đến an ninh và chính trị trong khu vực.

1.1. Khái quát về Vịnh Bắc Bộ và vai trò của nó

Vịnh Bắc Bộ nằm ở phía Tây Bắc Biển Đông, có diện tích 126.250 km2 và chiều dài khoảng 496 km. Vịnh này không chỉ có giá trị kinh tế mà còn có ý nghĩa chiến lược về quốc phòng. Với hơn 2.300 hòn đảo lớn nhỏ, Vịnh Bắc Bộ là khu vực quan trọng cho việc phát triển kinh tế biển và bảo vệ an ninh quốc gia.

1.2. Mục tiêu và nội dung hợp tác kinh tế VBBMR

Mục tiêu của hợp tác kinh tế VBBMR là thiết lập cơ chế hợp tác tiểu vùng, tăng cường liên kết công nghiệp và phát triển các ngành kinh doanh duyên hải. Hợp tác này nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế, xã hội trong khu vực, đồng thời tạo ra cơ hội cho các nước ASEAN và Trung Quốc.

II. Thực trạng hợp tác kinh tế VBBMR và thách thức cho Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc tham gia hợp tác kinh tế VBBMR. Mặc dù có nhiều cơ hội từ việc mở rộng hợp tác, nhưng Việt Nam vẫn còn lúng túng trong việc triển khai các chương trình hợp tác. Sự thiếu thông tin và nguồn lực là những rào cản lớn. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ Trung Quốc trong lĩnh vực đầu tư và thương mại cũng đặt ra nhiều thách thức cho Việt Nam.

2.1. Cơ hội từ hợp tác kinh tế VBBMR

Hợp tác kinh tế VBBMR mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam, bao gồm việc thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển hạ tầng và tăng cường thương mại. Các dự án lớn trong khu vực có thể tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2.2. Thách thức trong việc tham gia hợp tác

Việt Nam đang gặp khó khăn trong việc xác định chiến lược hợp tác hiệu quả. Sự thiếu hụt thông tin và niềm tin từ các đối tác quốc tế là những yếu tố cản trở. Ngoài ra, sự cạnh tranh từ các nước khác trong khu vực cũng làm gia tăng áp lực lên Việt Nam.

III. Phương pháp và giải pháp cho hợp tác kinh tế VBBMR

Để tận dụng tối đa lợi ích từ hợp tác kinh tế VBBMR, Việt Nam cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc xây dựng các chính sách hợp tác rõ ràng và hiệu quả là rất cần thiết. Đồng thời, cần tăng cường thông tin và giao lưu giữa các bên liên quan để tạo ra sự đồng thuận trong hợp tác.

3.1. Xây dựng chính sách hợp tác hiệu quả

Việt Nam cần xây dựng các chính sách hợp tác rõ ràng, tập trung vào các lĩnh vực như thương mại, đầu tư và phát triển hạ tầng. Điều này sẽ giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

3.2. Tăng cường thông tin và giao lưu

Việc tăng cường thông tin và giao lưu giữa các nước trong khu vực là rất quan trọng. Các diễn đàn hợp tác và hội thảo có thể giúp nâng cao nhận thức và tạo ra cơ hội hợp tác mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về VBBMR

Nghiên cứu về hợp tác kinh tế VBBMR đã chỉ ra rằng việc tham gia vào các dự án hợp tác có thể mang lại lợi ích lớn cho Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển hạ tầng và tăng cường thương mại sẽ giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong khu vực. Tuy nhiên, cần có những biện pháp cụ thể để đảm bảo rằng các lợi ích này được thực hiện một cách hiệu quả.

4.1. Kết quả từ các dự án hợp tác

Các dự án hợp tác trong khuôn khổ VBBMR đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Việt Nam, bao gồm việc phát triển hạ tầng giao thông và tăng cường thương mại. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện kinh tế mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực.

4.2. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu

Nghiên cứu về hợp tác kinh tế VBBMR đã chỉ ra rằng việc áp dụng các mô hình hợp tác hiệu quả có thể giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích từ hợp tác. Các mô hình này cần được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của từng địa phương.

V. Kết luận và tương lai của hợp tác kinh tế VBBMR

Hợp tác kinh tế VBBMR đang mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho Việt Nam. Để tận dụng tối đa lợi ích từ hợp tác này, Việt Nam cần có những chiến lược rõ ràng và hiệu quả. Tương lai của hợp tác kinh tế VBBMR phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc thích ứng và phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5.1. Tương lai của hợp tác kinh tế VBBMR

Tương lai của hợp tác kinh tế VBBMR sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của các mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước trong khu vực. Việc duy trì và phát triển các mối quan hệ này sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của hợp tác.

5.2. Đề xuất hướng đi cho Việt Nam

Việt Nam cần xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác kinh tế VBBMR. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của thị trường, từ đó tạo ra cơ hội phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng (VBBMR) là sáng kiến chiến lược được Trung Quốc đề xuất từ năm 2006 trong khuôn khổ phát triển “Một trục, hai cánh”, nhằm thúc đẩy liên kết kinh tế giữa Trung Quốc và các nước ASEAN. Khu vực VBBMR bao phủ một vùng rộng lớn với dân số khoảng 1,8 tỷ người và tổng GDP ước tính 5,7 nghìn tỷ USD (năm 2008), tạo nên một không gian hợp tác kinh tế đa quốc gia có quy mô lớn. Việt Nam, với vị trí địa lý chiến lược là quốc gia duy nhất có chung Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc, đóng vai trò cầu nối quan trọng trong hành lang kinh tế Nam Ninh – Singapore, đồng thời là đối tác trọng yếu trong hợp tác VBBMR.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào đánh giá thực trạng hợp tác kinh tế VBBMR, phân tích các cơ hội và thách thức đặt ra đối với Việt Nam trên các lĩnh vực kinh tế, an ninh, chính trị và đối ngoại, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm phát huy lợi thế và giảm thiểu rủi ro. Phạm vi nghiên cứu bao gồm giai đoạn từ năm 2006 đến 2013, tập trung vào các tỉnh ven biển và biên giới phía Bắc Việt Nam, cũng như các địa phương liên quan của Trung Quốc và các nước ASEAN tham gia hợp tác.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách, giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc tham gia và khai thác hiệu quả khuôn khổ hợp tác kinh tế VBBMR, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong khu vực và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết chuyên ngành như:

• Lý thuyết địa kinh tế: Giải thích vai trò vị trí địa lý và tài nguyên trong việc hình thành các khu vực hợp tác kinh tế tiểu vùng, nhấn mạnh tầm quan trọng của Vịnh Bắc Bộ trong chiến lược phát triển kinh tế khu vực Đông Nam Á.

• Lý thuyết địa chính trị: Phân tích các yếu tố chính trị, an ninh ảnh hưởng đến hợp tác kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông và sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc.

• Lý thuyết lợi thế cạnh tranh: Đánh giá các lợi thế so sánh của Việt Nam và các nước trong khu vực về nguồn nhân lực, tài nguyên, cơ sở hạ tầng, từ đó xác định các lĩnh vực hợp tác tiềm năng và thách thức cạnh tranh.

Các khái niệm chính bao gồm: hợp tác kinh tế tiểu vùng, hành lang kinh tế, phát triển bền vững, an ninh kinh tế, và liên kết vùng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp, so sánh, phân tích hệ thống và phân tích thực tiễn, kết hợp với phương pháp dự báo để đánh giá xu hướng phát triển hợp tác kinh tế VBBMR.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê thương mại, đầu tư, phát triển hạ tầng từ các báo cáo chính thức của Việt Nam, Trung Quốc và ASEAN; các văn bản pháp luật, hiệp định hợp tác; báo cáo nghiên cứu khả thi hợp tác VBBMR; và các tài liệu khoa học liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các tỉnh, thành phố ven Vịnh Bắc Bộ của Việt Nam và Trung Quốc, cùng các nước ASEAN tham gia hợp tác. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí địa lý và mức độ tham gia hợp tác. Phân tích dữ liệu sử dụng kỹ thuật so sánh định lượng và định tính, kết hợp với phân tích chính sách.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến 2013, phản ánh quá trình hình thành, phát triển và triển khai các chương trình hợp tác kinh tế VBBMR.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển hạ tầng và kinh tế Quảng Tây: Khu kinh tế Vịnh Bắc Bộ Quảng Tây đã trở thành cực tăng trưởng mới của Trung Quốc với GDP năm 2010 đạt gần 900 tỷ NDT, tăng trưởng bình quân 12,4%/năm. Cảng biển tại Quảng Tây có công suất thông qua hàng hóa năm 2012 đạt 230 triệu tấn, dự kiến tăng lên 500 triệu tấn vào năm 2030. Mạng lưới giao thông đường bộ và đường sắt được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho kết nối khu vực.

2. Kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc tăng mạnh: Kim ngạch thương mại song phương năm 2010 đạt 27,33 tỷ USD, tăng bình quân 24,5%/năm giai đoạn 2006-2010. Năm 2011, tổng kim ngạch đạt 35,7 tỷ USD, tăng 30,7% so với năm trước. Đầu tư trực tiếp Trung Quốc vào Việt Nam cũng tăng nhanh với 842 dự án, tổng vốn đăng ký trên 4,3 tỷ USD.

3. Việt Nam có lợi thế vị trí và nguồn lực: Việt Nam là quốc gia duy nhất trong ASEAN có chung Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc, có bờ biển dài 763 km với nhiều khu vực có thể phát triển cảng nước sâu. Dân số Việt Nam đạt 85,8 triệu người năm 2009, đang trong thời kỳ “dân số vàng” với nguồn lao động dồi dào và chi phí nhân công cạnh tranh.

4. Thách thức về chênh lệch phát triển và an ninh: Việt Nam còn nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng, trình độ phát triển kinh tế thấp hơn so với Trung Quốc và một số nước ASEAN. Thâm hụt thương mại với Trung Quốc tăng từ 2,7 tỷ USD năm 2005 lên hơn 12 tỷ USD năm 2009. Tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông và các vấn đề an ninh khu vực làm giảm lòng tin và cản trở hợp tác.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy Trung Quốc đã đầu tư mạnh mẽ vào phát triển hạ tầng và công nghiệp tại Quảng Tây, tạo ra sức hút lớn đối với các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam. Kim ngạch thương mại và đầu tư tăng nhanh phản ánh sự gắn kết kinh tế ngày càng sâu sắc giữa Việt Nam và Trung Quốc trong khuôn khổ VBBMR.

Tuy nhiên, sự chênh lệch về trình độ phát triển và cơ sở hạ tầng giữa Việt Nam và các đối tác trong khu vực đặt ra thách thức lớn về khả năng cạnh tranh và tận dụng hiệu quả các cơ hội hợp tác. Các vấn đề an ninh, đặc biệt là tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông, làm giảm sự tin cậy và ảnh hưởng đến tiến trình hợp tác kinh tế.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này nhất quán với nhận định về vai trò chiến lược của VBBMR trong liên kết kinh tế khu vực, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu Việt Nam phải chủ động hơn trong hoạch định chính sách và đầu tư phát triển hạ tầng để không bị tụt hậu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP Quảng Tây, bảng thống kê kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc qua các năm, và bản đồ thể hiện mạng lưới giao thông kết nối trong khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng giao thông: Việt Nam cần ưu tiên đầu tư hiện đại hóa các tuyến đường bộ, đường sắt và cảng biển ven Vịnh Bắc Bộ, đặc biệt các tuyến kết nối với Trung Quốc và ASEAN. Mục tiêu nâng cao năng lực vận tải, giảm chi phí logistics, hoàn thành trong giai đoạn 2015-2020. Chủ thể thực hiện là Bộ Giao thông Vận tải phối hợp với các địa phương và nhà đầu tư.

2. Chủ động tham gia và định hướng hợp tác trong VBBMR: Bộ Ngoại giao và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần xây dựng chiến lược tham gia chủ động, bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời thúc đẩy các dự án hợp tác phù hợp lợi thế Việt Nam như nông nghiệp, du lịch, công nghiệp chế biến. Thời gian triển khai từ 2014-2018.

3. Nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp trong nước: Tăng cường hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ quản lý, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh hiệu quả trong môi trường mở cửa. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cần được triển khai đồng bộ trong 5 năm tới.

4. Tăng cường hợp tác an ninh và ngoại giao đa phương: Việt Nam cần phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN và Trung Quốc để giải quyết các vấn đề tranh chấp lãnh thổ, bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển kinh tế. Đẩy mạnh thực hiện các văn kiện pháp lý như Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC). Chủ thể là Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, với lộ trình liên tục và dài hạn.

5. Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững: Xây dựng các chính sách kiểm soát ô nhiễm, quản lý tài nguyên biển hiệu quả, giám sát các dự án công nghiệp và thủy điện có tác động môi trường lớn. Thực hiện các chương trình hợp tác bảo vệ môi trường trong khuôn khổ VBBMR, ưu tiên giai đoạn 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách Việt Nam: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và phân tích thực tiễn giúp xây dựng chiến lược phát triển kinh tế vùng ven biển và biên giới, đồng thời định hướng tham gia hợp tác quốc tế hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả chuyên ngành Quan hệ quốc tế và Kinh tế vùng: Tài liệu cung cấp cái nhìn toàn diện về hợp tác kinh tế tiểu vùng, các yếu tố địa chính trị và kinh tế ảnh hưởng đến phát triển khu vực Đông Nam Á.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước: Thông tin về tiềm năng thị trường, cơ sở hạ tầng và chính sách hợp tác giúp doanh nghiệp đánh giá cơ hội đầu tư, phát triển kinh doanh trong khu vực VBBMR.

4. Cơ quan quản lý và phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển: Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích về mạng lưới giao thông, cảng biển, giúp hoạch định kế hoạch đầu tư và phát triển phù hợp với xu hướng hợp tác khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp tác kinh tế VBBMR là gì và tại sao quan trọng với Việt Nam?
   Hợp tác kinh tế VBBMR là sáng kiến liên kết kinh tế giữa Trung Quốc và các nước ASEAN quanh Vịnh Bắc Bộ, nhằm phát triển hạ tầng, thương mại và đầu tư. Việt Nam có vị trí chiến lược trong khu vực này, giúp tăng cường kết nối kinh tế và phát triển vùng ven biển.

2. Việt Nam đã tham gia hợp tác VBBMR như thế nào?
   Việt Nam đã chủ động tham gia các diễn đàn hợp tác, xây dựng đề án phát triển hạ tầng kết nối, nâng cấp cảng biển và đường bộ, đồng thời đóng góp ý kiến vào các báo cáo nghiên cứu khả thi để bảo vệ lợi ích quốc gia.

3. Những cơ hội lớn nhất mà VBBMR mang lại cho Việt Nam là gì?
   Cơ hội bao gồm thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, mở rộng thị trường xuất khẩu, phát triển ngành du lịch và nông nghiệp, cũng như tăng cường vai trò trong liên kết kinh tế khu vực.

4. Việt Nam đối mặt những thách thức nào khi tham gia VBBMR?
   Thách thức chính là chênh lệch phát triển kinh tế và hạ tầng so với các đối tác, thâm hụt thương mại gia tăng, cạnh tranh thu hút đầu tư, cùng các vấn đề an ninh và tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.

5. Việt Nam cần làm gì để tận dụng hiệu quả hợp tác VBBMR?
   Cần tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, chủ động tham gia hoạch định chính sách hợp tác, đồng thời phối hợp giải quyết các vấn đề an ninh và bảo vệ môi trường trong khuôn khổ hợp tác.

Kết luận

• Hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng là sáng kiến chiến lược có quy mô lớn, tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế và an ninh khu vực Đông Nam Á.
• Việt Nam có vị trí địa lý và nguồn lực nhân lực thuận lợi để tham gia và khai thác hiệu quả khuôn khổ hợp tác này.
• Trung Quốc đã đầu tư mạnh mẽ phát triển hạ tầng và công nghiệp tại Quảng Tây, tạo sức hút lớn đối với các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam.
• Việt Nam cần chủ động hơn trong hoạch định chính sách, đầu tư phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chiến lược tham gia VBBMR, tăng cường hợp tác đa phương, và triển khai các dự án phát triển hạ tầng trọng điểm trong giai đoạn 2015-2020.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp Việt Nam cần phối hợp chặt chẽ, tận dụng tối đa các cơ hội hợp tác kinh tế VBBMR để thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trong khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát về hợp tác kinh tế VBBMR - Chương 2: Thực trạng hợp tác kinh tế VBBMR, cơ hội và thách thức đối với Việt Nam - Chương 3: Định hướng hợp tác của Việt Nam và một số kiến nghị, giải pháp 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT VỀ HỢP TÁC KINH TẾ VỊNH BẮC BỘ MỞ RỘNG 1. Khái quát về Vịnh Bắc Bộ và phạm vi hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng (VBBMR) 1.Vịnh Bắc Bộ Vịnh Bắc Bộ nằm ở phía Tây Bắc Biển Đông, một biển lớn và thuộc loại phức tạp nhất trong khu vực và trên thế giới, có vai trò hết sức quan trọng cả về kinh tế, chính trị và quốc phòng an ninh. Đây là một vịnh nửa kín, được bao bọc hoàn toàn bởi bờ biển của Việt Nam và Trung Quốc, có diện tích 126.250 km2, chiều dài khoảng 496 km, chiều ngang nơi rộng nhất khoảng 310 km (176 hải lý), nơi hẹp nhất là cửa vịnh khoảng 207,4 km (102 hải lý). Vịnh Bắc Bộ thông ra Biển Đông qua 2 cửa: cửa chính ở phía Nam, từ đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị, Việt Nam) tới mũi Ăng Ca (đảo Hải Nam, Trung Quốc) rộng 207,4 km và cửa phía Bắc là eo biển Quỳnh Châu (nằm giữa bán đảo Lôi Châu và đảo Hải Nam, Trung Quốc) rộng 35,2 km.

Vịnh Bắc Bộ tương đối nông, độ sâu trung bình chỉ 40 - 50 mét (chiếm hơn 60% diện tích đáy vịnh), nơi sâu nhất ở khu vực cửa Vịnh cũng không quá 100 mét. Đáy vịnh tương đối bằng phẳng và thoải dần theo hướng Đông Nam. Phần thềm lục địa của Việt Nam thuộc Vịnh Bắc Bộ rộng khoảng 60.000 km2, chiếm 48% diện tích toàn Vịnh. Tại vùng biển phía Việt Nam có hơn 2.300 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó hầu hết tập trung ở khu vực ven bờ Quảng Ninh và Hải Phòng; phía Trung Quốc, ngoài đảo Hải Nam là đảo lớn nhất tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ chỉ có một số ít đảo nhỏ ở phía Đông Bắc như Vị Châu, Tà Dương.

Đặc biệt phía Việt Nam có đảo Bạch Long Vỹ rộng khoảng 2,5 km2 nằm gần giữa vịnh (cách đất liền Việt Nam khoảng 110 km, cách đảo Hải Nam Trung Quốc khoảng 130 km) và đảo Cồn Cỏ rộng khoảng 3 km2, cách Mũi Lay (Quảng Trị) khoảng 24 km. Những đảo này có vị trí 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chiến lược quan trọng về quốc phòng - an ninh, đồng thời là căn cứ hậu cần vững chắc để vươn ra khai thác biển khơi, phát triển kinh tế biển. Khu vực hợp tác kinh tế VBBMR Phạm vi không gian hợp tác kinh tế VBBMR được xác định không thật sự rõ ràng. Ban đầu, khi Trung Quốc mới đưa ra sáng kiến hợp tác này, không gian hợp tác được xác định là một số tỉnh, thành phố phía nam của Trung Quốc và các nước ASEAN dọc theo Hành lang kinh tế Nam Ninh-Singapore, như: Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Singapore và Brunei.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai hợp tác cũng như các Diễn đàn hợp tác kinh tế VBBMR, Trung Quốc đã mời thêm các nước Myanmar, Philippines tham gia. Theo Lộ trình hợp tác kinh tế VBBMR mà Trung Quốc đưa ra tháng 7/2012, không gian hợp tác còn được mở rộng trong thời gian tới, với sự tham gia của Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan. Theo tính toán của Nhóm chuyên gia hỗn hợp Trung Quốc và ASEAN, thì ngay ở thời điểm Trung Quốc bắt đầu thúc đẩy hợp tác kinh tế VBBMR, năm 2008, khu vực hợp tác kinh tế VBBMR đã có quy mô dân số 1,8 tỷ người; tổng GDP khoảng 5,7 nghìn tỷ USD và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 4,4, nghìn tỷ USD [1, tr. Ý tƣởng, mục tiêu và các nội dung hợp tác chủ yếu 1.

Sự ra đời của ý tưởng hợp tác kinh tế VBBMR Hợp tác kinh tế VBBMR diễn ra trong bối cảnh những năm gần đây Trung Quốc tập trung xây dựng điểm tăng trưởng mới Trung Quốc - ASEAN nhằm khai thác vai trò của Quảng Tây làm cầu nối (cả trên bộ và trên biển) trong giao lưu hợp tác giữa Trung Quốc và Đông Nam Á. Với chiến lược "Một trục hai cánh", Trung Quốc chủ trương hình thành hai mảng hợp tác lớn trong khu vực là hợp tác kinh tế trên biển (Hợp tác kinh tế xuyên Vịnh Bắc Bộ) và hợp tác kinh tế trên bộ (Hợp tác tiểu vùng Mê Kông mở rộng và 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hành lang kinh tế Nam Ninh - Singapore) nhằm thúc đẩy hợp tác toàn diện Trung Quốc - ASEAN. Tháng 7 năm 2006 tại Diễn đàn hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ lần thứ nhất tổ chức tại thành phố Nam Ninh (Trung Quốc), ông Lưu Kỳ Bảo, Bí thư Đảng Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây lần đầu tiên đưa ra sáng kiến một trục hai cánh (một trục là Hành lang kinh tế Nam Ninh - Singapore và hai cánh là Hợp tác tiểu vùng Mê Kông mở rộng và Hợp tác kinh tế VBBMR). Việc hình thành“Một trục hai cánh” sẽ lôi kéo sự tham gia của các nước ASEAN.

Sáng kiến này đã nhanh chóng được Chính phủ Trung ương Trung Quốc phê chuẩn và ủng hộ, đồng thời các bộ, ngành và địa phương triển khai tích cực. Mục tiêu và những nội dung hợp tác chủ yếu Mục tiêu chung “Báo cáo nghiên cứu khả thi hợp tác kinh tế VBBMR”, do Nhóm chuyên gia hỗn hợp hợp tác kinh tế VBBMR gồm các chuyên gia của Trung Quốc và các nước ASEAN soạn thảo, đã thông qua tháng 9/2011 xác định mục tiêu chung của hợp tác kinh tế VBBMR là: Thiết lập một cơ chế hợp tác tiểu vùng, tạo đòn bẩy toàn diện cho hệ thống vận tải trên biển và duyên hải, tăng cường hợp tác cảng biển và tiếp vận, đẩy mạnh liên kết công nghiệp và phân công lao động, phát triển các ngành kinh doanh duyên hải, hợp tác phát triển tài nguyên biển, xúc tiến phát triển các thành phố ven biển, thiết lập các cụm cảng hỗ trợ lẫn nhau, các cụm công nghiệp và cụm thành phố với sự bổ sung mạnh mẽ và tính đa dạng, đồng thời đẩy nhanh việc phát triển bền vững kinh tế, xã hội trong khu vực [1. Mục tiêu riêng của Trung Quốc Mục tiêu chính của Trung Quốc trong sáng kiến “Một trục hai cánh” nói chung và hợp tác kinh tế VBBMR nói riêng là: 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Về Chiến lược an ninh + Củng cố môi trường hòa bình, ổn định xung quanh, tạo vành đai an ninh ở phía Nam, tăng sự hiện diện, nâng cao vị thế nước lớn của Trung Quốc ở Đông Nam Á. + Ngăn chặn ảnh hưởng của các nước lớn, đặc biệt là Mỹ, Nhật ở khu vực này, nhất là trong bối cảnh Mỹ đẩy mạnh thực hiện chiến lược “trở lại châu Á” trong năm 2012.

- Đối với Biển Đông Trung Quốc muốn thông qua hợp tác kinh tế VBBMR để khẳng định chủ quyền, thúc đẩy hợp tác khai thác tài nguyên biển, mà trọng tâm là dầu khí, cụ thể hóa phương châm “Gác tranh chấp cùng khai thác”; ngăn cản quốc tế hóa vấn đề biển Đông và sự can thiệp của các nước lớn, nhất là Mỹ, Nhật vào vấn đề Biển Đông. - Về kinh tế + Mở rộng không gian phát triển, thị trường tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ, nguồn cung cấp nguyên liệu, năng lượng, thu hút đầu tư, du lịch. giành vị trí có lợi nhất trong tiến trình liên kết kinh tế khu vực và tiểu vùng. + Cụ thể hóa và tận dụng tối đa lợi ích hợp tác toàn diện Trung Quốc - ASEAN trong khung khổ Khu mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN (CAFTA).

Thúc đẩy hợp tác mang tính đa cấp, đáp ứng nhu cầu hợp tác của khu vực; tạo điều kiện để phát triển hạ tầng xuyên Á: đường biển trên Vịnh Bắc Bộ, Biển Đông và các tuyến đường bộ, đường sắt ven biển từ Hoa Nam xuống Singapore. Sáng kiến này phù hợp với Chiến lược quốc gia phát triển hướng Nam của Trung Quốc. Trung Quốc coi Đông Nam Á và Nam Á là khu vực trọng điểm thúc đẩy chính sách ngoại giao "láng giềng hoà mục, láng giềng cùng giàu" và khu vực ổn định của Trung Quốc. Tương thích với Chiến lược phát 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] triển hướng Nam, thúc đẩy hợp tác kinh tế Hoa Nam với Đông Nam Á.

Sáng kiến này do Quảng Tây đề xướng, nhưng vùng Tây Nam và Vịnh Bắc Bộ cũng là khu vực phát triển để hỗ trợ, tăng cường hợp tác kinh tế mậu dịch giữa khu vực miền Trung, miền Tây Trung Quốc với các nước ASEAN. Sáng kiến Một trục hai cánh nhằm khai thác vai trò của Quảng Tây trong giao lưu hợp tác giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á. Quảng Tây sẽ nối Trung Quốc với Đông Nam Á cả trên bộ và trên biển, cả mạng đường sắt hiện đại, đường cao tốc nối với mạng đường xuyên Á., được coi là cầu nối quan trọng nối liền tiểu vùng Mê Kông mở rộng với Tam giác phát triển Chu Giang. Việc hình thành “một trục hai cánh” sẽ đưa hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ kéo dài từ Nam Ninh qua Việt Nam, Lào, Campuchia đến Thái Lan, Malaysia, Singapore và bao trùm, lan tỏa cả tới Indonesia, Philippines, Brunei và Myanmar.

Trung Quốc cho rằng, không gian của Hành lang kinh tế qua các thành phố lớn Nam Ninh, Hà Nội, Viêng Chăn, Phnompenh, Bangkok, Kuala Lumpur, Singapore sẽ bổ sung tài nguyên, tăng cường sức sản xuất xuyên khu vực và phân công hợp tác, liên kết phát triển. Các điểm tăng trưởng đầu mối dọc hành lang kinh tế từ Nam Ninh tới Singapore sẽ điều chỉnh nguồn kinh tế của toàn tuyến, hình thành dải tăng trưởng cao ven bờ Tây Thái Bình Dương. Một trong những thế mạnh của vùng này là khả năng tạo lập con đường từ Tây Nam ra biển, mà theo đánh giá của Trung Quốc thì khu vực Vịnh Bắc Bộ thuộc Quảng Tây với chiều dài đường biển gần 700 km có thể mở 21 bến cảng với công suất bốc dỡ hàng trăm triệu tấn hàng hoá, trong đó có 5 cảng lớn là Bắc Hải, Phòng Thành, Khâm Châu, Thiết Sơn và Trân Châu. Trung Quốc dự tính khi xây dựng xong tuyến đường sắt nối các tỉnh Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên với các cảng thuộc ven biển Quảng Tây, thì cự ly vận chuyển hàng hóa qua con đường này tới các cảng của Đông Nam Á, Châu 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phi, Châu Âu.

có thể tiết kiệm được từ 1/4 đến 1/3 chi phí so với trước đây.