Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6 tại trường trung học cơ sở

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong dạy học hình học lớp 6 ở trường trung học cơ sở, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trịnh Ngọc Liên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Danh Nam
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Toán học
• Đề tài: Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Cho Học Sinh Trong Dạy Học Hình Học Lớp 6
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 1.1. Hoạt động trải nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC HÌNH HỌC 6 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Phân tích thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động trải nghiệm dạy học hình học lớp 6

Hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6 là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển năng lực tư duy và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Theo Chương trình giáo dục phổ thông, hoạt động này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn hình thành các kỹ năng sống cần thiết. Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học không chỉ tạo hứng thú cho học sinh mà còn giúp các em hiểu rõ hơn về các khái niệm hình học thông qua thực hành và trải nghiệm thực tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm được hiểu là những hoạt động giáo dục mà học sinh tham gia trực tiếp vào các tình huống thực tiễn, từ đó rút ra bài học cho bản thân. Vai trò của hoạt động này trong dạy học hình học lớp 6 là rất quan trọng, giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp và giải quyết vấn đề.

1.2. Lợi ích của hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học

Hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, bao gồm việc nâng cao khả năng tư duy phản biện, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc nhóm. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với môn học khi được tham gia vào các hoạt động thực tiễn, từ đó tạo động lực học tập tốt hơn.

II. Những thách thức trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm dạy học hình học

Mặc dù hoạt động trải nghiệm có nhiều lợi ích, nhưng việc tổ chức chúng trong dạy học hình học lớp 6 cũng gặp không ít thách thức. Các giáo viên cần phải đối mặt với nhiều vấn đề như thiếu tài liệu, thiếu thời gian và sự hỗ trợ từ phía nhà trường. Ngoài ra, việc thiết kế các hoạt động trải nghiệm phù hợp với nội dung học cũng là một thách thức lớn.

2.1. Thiếu tài liệu và nguồn lực

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu tài liệu và nguồn lực để tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Giáo viên cần phải tự tìm kiếm và thiết kế các hoạt động phù hợp với nội dung học, điều này có thể gây khó khăn cho họ.

2.2. Thời gian và sự hỗ trợ từ nhà trường

Thời gian dành cho các hoạt động trải nghiệm thường bị hạn chế trong chương trình học. Ngoài ra, sự hỗ trợ từ nhà trường cũng rất quan trọng để đảm bảo các hoạt động này được tổ chức hiệu quả.

III. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm dạy học hình học hiệu quả

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm dạy học hình học hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc thiết kế các hoạt động trải nghiệm cần phải dựa trên các nguyên tắc giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển toàn diện. Các phương pháp như học tập dựa trên dự án, học tập hợp tác và học tập qua trò chơi có thể được áp dụng.

3.1. Học tập dựa trên dự án

Học tập dựa trên dự án là một phương pháp hiệu quả trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm. Học sinh sẽ được giao nhiệm vụ thực hiện một dự án liên quan đến hình học, từ đó phát triển kỹ năng nghiên cứu và làm việc nhóm.

3.2. Học tập hợp tác

Học tập hợp tác giúp học sinh làm việc cùng nhau để giải quyết các vấn đề hình học. Phương pháp này không chỉ giúp các em học hỏi từ nhau mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học

Hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn có thể ứng dụng vào thực tiễn. Việc áp dụng các khái niệm hình học vào các tình huống thực tế sẽ giúp học sinh thấy được giá trị của môn học. Các hoạt động như đo đạc, xây dựng mô hình hoặc tham gia vào các dự án cộng đồng có thể là những ví dụ điển hình.

4.1. Thực hành đo đạc và xây dựng mô hình

Học sinh có thể tham gia vào các hoạt động thực hành đo đạc và xây dựng mô hình hình học. Những hoạt động này không chỉ giúp các em hiểu rõ hơn về các khái niệm mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

4.2. Tham gia vào các dự án cộng đồng

Tham gia vào các dự án cộng đồng là một cách tuyệt vời để học sinh áp dụng kiến thức hình học vào thực tiễn. Các em có thể tham gia vào việc thiết kế không gian công cộng hoặc các hoạt động xây dựng, từ đó thấy được sự liên kết giữa lý thuyết và thực tiễn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hoạt động trải nghiệm dạy học hình học

Hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6 có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực cho học sinh. Việc tổ chức các hoạt động này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng sống cần thiết. Trong tương lai, cần có sự đầu tư hơn nữa vào việc phát triển các hoạt động trải nghiệm để nâng cao chất lượng dạy học.

5.1. Tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy học hiện đại. Nó giúp học sinh phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.

5.2. Định hướng phát triển hoạt động trải nghiệm trong tương lai

Trong tương lai, cần có các chính sách hỗ trợ và phát triển hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo Nghị quyết 88/2014/QH13 và Quyết định 404/QĐ-TTg năm 2015, việc tổ chức hoạt động trải nghiệm (HĐTN) trong dạy học môn Toán, đặc biệt là hình học lớp 6 ở trường trung học cơ sở (THCS), trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm phát triển năng lực toàn diện cho học sinh (HS). Môn Toán giữ vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông, giúp HS phát triển tư duy, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tuy nhiên, thực trạng dạy học Toán hiện nay còn mang tính lý thuyết, trừu tượng, chưa khai thác hiệu quả các hoạt động trải nghiệm để nâng cao năng lực học sinh.

Mục tiêu nghiên cứu là thiết kế và tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho HS trong dạy học hình học lớp 6 tại các trường THCS, nhằm nâng cao chất lượng học tập, phát triển năng lực toán học và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế. Nghiên cứu được thực hiện tại các trường THCS trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong năm học 2020-2021, với sự tham gia của giáo viên và HS lớp 6. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các giải pháp sư phạm khả thi, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường sự tích cực, chủ động và sáng tạo của HS trong học tập môn Toán, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb, trong đó chu trình học tập gồm bốn giai đoạn: Khởi động, Khám phá, Dự đoán và Kiểm nghiệm - Khẳng định. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của trải nghiệm thực tiễn trong việc hình thành và phát triển kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình năng lực toán học gồm năm thành tố cốt lõi: năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hóa toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán. Các khái niệm chính bao gồm: hoạt động trải nghiệm, năng lực toán học, dạy học tích hợp, phương pháp dạy học theo dự án, và đánh giá năng lực học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận, điều tra thực trạng và thực nghiệm sư phạm. Nguồn dữ liệu bao gồm:

• Phiếu khảo sát ý kiến của 15 giáo viên dạy Toán lớp 6 tại 3 trường THCS ở TP Thái Nguyên.
• Phiếu khảo sát ý kiến của 81 học sinh lớp 6 cùng các buổi phỏng vấn sâu.
• Quan sát trực tiếp các tiết dạy Toán 6 và hoạt động trải nghiệm.
• Thực nghiệm sư phạm tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6.

Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính từ phỏng vấn. Cỡ mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho các trường THCS trên địa bàn. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2020-2021, bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, thiết kế hoạt động trải nghiệm, tổ chức thực nghiệm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của giáo viên về hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán 6: Khoảng 60% giáo viên có hiểu biết sơ bộ về HĐTN, trong đó 26,7% nắm vững và 33,3% nắm được nhưng chưa đầy đủ. Tuy nhiên, 20% giáo viên chưa hiểu rõ hoặc chưa phân biệt được HĐTN với các hoạt động khác.

2. Tầm quan trọng và mức độ quan tâm của giáo viên: 46,7% giáo viên đánh giá HĐTN rất quan trọng và cần thiết, 20% cho rằng quan trọng nhưng không thực sự cần thiết, trong khi 33,3% còn lại chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của HĐTN. Về mức độ quan tâm, 60% giáo viên quan tâm hoặc rất quan tâm đến việc tổ chức HĐTN.

3. Tần suất tổ chức hoạt động trải nghiệm: Chỉ 13,3% giáo viên thường xuyên tổ chức HĐTN, 53,4% thỉnh thoảng tổ chức, và 33,3% chưa bao giờ tổ chức. Nguyên nhân chính là do thiếu phương tiện, thiết bị dạy học và sĩ số lớp đông.

4. Khó khăn trong tổ chức HĐTN: 33,3% giáo viên gặp khó khăn cao về phương tiện thiết bị; 33,3% gặp khó khăn về sự không đồng đều của HS trong lớp; 26,7% gặp khó khăn về nội dung và cách thức tổ chức; 20% gặp khó khăn về hiểu biết bản thân về HĐTN.

5. Đánh giá thuận lợi của các hình thức tổ chức HĐTN: 73,3% giáo viên cho rằng tổ chức thực hành vận dụng toán học thuận lợi; 40% thuận lợi với tổ chức trò chơi trong giờ học; chỉ 20% thuận lợi với hoạt động ngoại khóa và 13,3% thuận lợi với dự án học tập.

6. Thái độ và mức độ tham gia của học sinh: 31,3% HS rất hứng thú tham gia HĐTN, 46,3% thường xuyên tham gia khi có tổ chức, nhưng 45% HS rất ít khi quan tâm đến ứng dụng kiến thức sau bài học, cho thấy ý thức vận dụng kiến thức vào thực tế còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nhận thức và thực hành tổ chức HĐTN trong dạy học hình học lớp 6 còn nhiều hạn chế, chủ yếu do thiếu trang thiết bị, phương pháp tổ chức chưa phù hợp và sự chưa đồng đều về năng lực HS. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc áp dụng mô hình học tập trải nghiệm của Kolb giúp thiết kế các hoạt động phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi HS THCS, tạo điều kiện phát triển năng lực toán học toàn diện.

Việc tổ chức HĐTN giúp HS phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, đồng thời tạo môi trường học tập tích hợp liên môn, tăng cường kỹ năng giao tiếp và hợp tác. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, cần khắc phục các khó khăn về cơ sở vật chất và nâng cao năng lực tổ chức của giáo viên. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ giáo viên theo từng mức độ hiểu biết và tần suất tổ chức HĐTN, bảng so sánh mức độ thuận lợi của các hình thức tổ chức HĐTN, cũng như biểu đồ tròn về thái độ tham gia của HS.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo về thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sư phạm cho giáo viên. Thời gian thực hiện trong vòng 6 tháng, do Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học sư phạm chủ trì.

2. Đầu tư trang thiết bị, đồ dùng dạy học trực quan: Cung cấp đủ dụng cụ, thiết bị hỗ trợ tổ chức HĐTN như thước đo góc, mô hình hình học, thiết bị công nghệ thông tin để tạo môi trường học tập sinh động. Kế hoạch đầu tư trong 1 năm, do nhà trường phối hợp với địa phương và các tổ chức tài trợ thực hiện.

3. Xây dựng và áp dụng các mô hình tổ chức HĐTN đa dạng: Khuyến khích giáo viên áp dụng các hình thức như trò chơi, dự án học tập, thực hành vận dụng, ngoại khóa toán học phù hợp với nội dung hình học lớp 6 và điều kiện thực tế. Thời gian triển khai liên tục trong năm học.

4. Tăng cường đánh giá và phản hồi quá trình học tập trải nghiệm: Thiết kế công cụ đánh giá phù hợp, kết hợp đánh giá tự đánh giá, nhóm đánh giá và giáo viên đánh giá nhằm theo dõi sự phát triển năng lực HS. Thực hiện thường xuyên trong từng tiết học và cuối mỗi chủ đề.

5. Khuyến khích sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng: Tạo điều kiện để phụ huynh và các tổ chức xã hội tham gia hỗ trợ, góp ý và đồng hành trong các hoạt động trải nghiệm của HS, nhằm tăng tính thực tiễn và hiệu quả giáo dục. Thời gian thực hiện theo kế hoạch hoạt động ngoại khóa hàng năm của nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán THCS: Nghiên cứu cung cấp các biện pháp sư phạm thiết thực để tổ chức hoạt động trải nghiệm, giúp nâng cao hiệu quả dạy học hình học lớp 6, phát triển năng lực toán học cho HS.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo và đầu tư cơ sở vật chất phù hợp nhằm thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực.

3. Sinh viên ngành Sư phạm Toán: Tài liệu tham khảo hữu ích trong quá trình học tập và thực hành sư phạm, giúp hiểu rõ vai trò và cách tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Toán.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán THCS, làm nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn về đổi mới phương pháp dạy học và phát triển năng lực học sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6 là gì?
   Hoạt động trải nghiệm là quá trình HS trực tiếp tham gia các hoạt động thực tiễn dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm phát triển kiến thức, kỹ năng và thái độ. Ví dụ như vẽ, cắt giấy, đo góc, trồng cây thẳng hàng giúp HS hiểu bản chất hình học.

2. Tại sao cần tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán?
   HĐTN giúp HS phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, đồng thời tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Một nghiên cứu gần đây cho thấy HS tham gia HĐTN có kết quả học tập cải thiện đáng kể.

3. Những khó khăn phổ biến khi tổ chức HĐTN là gì?
   Khó khăn chính gồm thiếu phương tiện, thiết bị dạy học, sĩ số lớp đông, giáo viên chưa nắm vững phương pháp tổ chức và HS chưa đồng đều về năng lực. Ví dụ, 33,3% giáo viên khảo sát cho biết thiếu thiết bị là rào cản lớn.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả hoạt động trải nghiệm?
   Đánh giá kết hợp giữa tự đánh giá của HS, đánh giá nhóm và giáo viên qua phiếu đánh giá, hồ sơ năng lực HS, kết quả bài tập và sản phẩm học tập. Việc đánh giá cần tập trung vào quá trình và kết quả chuyển hóa kinh nghiệm của HS.

5. Các hình thức tổ chức HĐTN nào phù hợp với dạy học hình học lớp 6?
   Các hình thức như tổ chức thực hành vận dụng toán học, trò chơi trong giờ học, dự án học tập, ngoại khóa toán học đều phù hợp. Trong đó, thực hành vận dụng toán học được giáo viên đánh giá thuận lợi nhất với tỷ lệ 73,3%.

Kết luận

• Hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học lớp 6 tại các trường THCS TP Thái Nguyên còn nhiều hạn chế về nhận thức, phương pháp tổ chức và điều kiện cơ sở vật chất.
• Nghiên cứu đã đề xuất quy trình thiết kế và tổ chức HĐTN dựa trên mô hình học tập trải nghiệm của Kolb, phù hợp với đặc điểm tâm lý và năng lực HS lớp 6.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy HĐTN giúp nâng cao năng lực toán học, phát triển tư duy logic và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS.
• Các giải pháp sư phạm được đề xuất nhằm khắc phục khó khăn, nâng cao hiệu quả tổ chức HĐTN trong dạy học hình học.
• Đề nghị các trường THCS, giáo viên và các cơ quan quản lý giáo dục triển khai áp dụng các biện pháp này trong năm học tiếp theo để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán.

Các trường THCS nên xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và đầu tư trang thiết bị hỗ trợ dạy học trải nghiệm trong năm học 2022-2023. Giáo viên cần chủ động áp dụng quy trình tổ chức HĐTN để nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực HS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởi những người tham gia. Phần trình diễn chính là một cuộc chia sẻ, thảo luận giữa những người thực hiện và khán giả, trong đó đề cao tính tương tác hay sự tham gia của khán giả. Mục đích của hoạt động này là nhằm tăng cường nhận thức, thúc đẩy để học sinh đưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huống thực tế gặp phải trong bất kì nội dung nào của cuộc sống. Thông qua sân khấu tương tác, sự tham gia của học sinh được tăng cường và thúc đẩy, tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện những kĩ năng như: kĩ năng phát hiện vấn đề, kĩ năng phân tích vấn đề, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo khi giải quyết tình huống và khả năng ứng phó với những thay đổi của cuộc sống,.

v) Tham quan, dã ngoại Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối với học sinh. Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy. ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các em có được những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em. 7 Nội dung tham quan, dã ngoại có tính giáo dục tổng hợp đối với học sinh như: giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống lịch sử, truyền thống của Đảng, của Đoàn, của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.

Các lĩnh vực tham quan, dã ngoại có thể được tổ chức ở nhà trường phổ thông là: Tham quan các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa; Tham quan các công trình công cộng, nhà máy, xí nghiệp; Tham quan các cơ sở sản xuất, làng nghề; Tham quan các Viện bảo tàng; Dã ngoại theo các chủ đề học tập; Dã ngoại theo các hoạt động nhân đạo. vi) Hội thi / cuộc thi Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ. Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/đội thắng cuộc. Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một yêu cầu quan trọng, cần thiết của nhà trường, của giáo viên trong quá trình tổ chức HĐTN.

Mục đích tổ chức hội thi/cuộc thi nhằm lôi cuốn học sinh tham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt động giáo dục của nhà trường; đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho học sinh; thu hút tài năng và sự sáng tạo của học sinh; phát triển khả năng hoạt động tích cực và tương tác của học sinh, góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kích thích hứng thú trong quá trình nhận thức. Hội thi/cuộc thi có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểu phẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi chụp ảnh, thi kể chuyện theo tranh, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập, hội thi thời trang, hội thi học sinh thanh lịch,. có nội dung giáo dục về một chủ đề nào đó. Nội dung của hội thi rất phong phú, bất cứ nội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dưới hình thức hội thi/cuộc thi.

Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện, tránh máy móc thì cuộc thi mới hấp dẫn. vii) Tổ chức sự kiện Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ 8 chức hoạt động, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động. Thông qua hoạt động tổ chức sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, có khả năng làm việc theo nhóm, có sức khỏe và niềm đam mê. Khi tham gia tổ chức sự kiện học sinh sẽ thể hiện được sức bền cũng như khả năng chịu được áp lực cao của mình.

Ngoài ra, các em còn phải biết cách xoay xở và ứng phó trong mọi tình huống bất kì xảy đến. Các sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhà trường như: Lễ khai mạc, lễ nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ kỉ niệm, lễ chúc mừng,.; Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu, hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật; Các hoạt động đánh giá thể lực, kiểm tra thể hình, thể chất của học sinh; Đại hội thể dục thể thao, hội thi đấu giao hữu; Hoạt động học tập thực tế, du lịch khảo sát thực tế, điều tra học thuật; Hoạt động tìm hiểu về di sản văn hóa, về phong tục tập quán; Chuyến đi khám phá đất nước, trải nghiệm văn hóa nước ngoài. Căn cứ vào đặc thù của môn Toán, HĐTN có thể tổ chức như sau: i) Tổ chức HĐTN trong giờ học toán Đây có lẽ là cách thức tổ chức dạy học trải nghiệm đơn giản và dễ thực hiện nhất với điều kiện nước ta cũng như mặt bằng chung của các trường phổ thông hiện nay. HĐTN có thể diễn ra trong phạm vi hẹp trong lớp học dưới sự hướng dẫn điều khiển của giáo viên học sinh cùng nhau trải nghiệm, trao đổi, khám phá kiến thức mới.

Lúc này GV chỉ là người tổ chức còn học sinh là người chủ trì, dẫn dắt, thực hiện. Tuy nhiên đây cũng chỉ là bước đầu của học tập trải nghiệm hình thức tổ chức này sẽ khó phát huy hết năng lực người học và đặc biệt là những em học sinh còn chưa chú ý tới học tập. Bởi vậy giáo viên cần có những hình thức tổ chức hấp dẫn với tất cả đối tượng học sinh nhằm phát triển năng lực ở người học. ii) Tổ chức giao lưu trong ngoại khóa toán HĐ giao lưu giữa HS với HS, giữa HS và GV trong và ngoài giờ học là một hình thức mang tính tự nhiên, tất yếu giữa những con người với nhau.

Mặt khác, ngoại khóa cũng là một trong những hình thức giáo dục trong nhà trường. Như vậy, bản thân quá trình dạy và học đã bao hàm những dạng HĐ này. iii) Tổ chức thực hành vận dụng toán học 9 Học Toán suy cho cùng là để vận dụng vào lao động sản xuất và cuộc sống. Trong phạm vi nhà trường, thực hành vận dụng toán học chính là khởi đầu cho quá trình này.

Thông qua đó, HS xuất hiện nhu cầu và có cơ hội trải nghiệm các HĐ sử dụng công cụ toán học vào giải quyết những vấn đề mang tính thực tế. iv) Hình thức tổ chức dự án HT trong môn Toán Tham khảo từ [2], [3], tổng hợp các kết quả nghiên cứu của các tác giả Bernd Meier, Nguyễn Văn Cường, Nguyễn Thị Diệu Thảo, Trần Việt Cường ., dạy học theo dự án có các đặc điểm sau: Định hướng thực tiễn, Định hướng hứng thú người học, Định hướng hành động, Tính tự lực cao của người học, Cộng tác làm việc, Định hướng sản phẩm. Phân tích cụ thể, có thể thấy một số đặc điểm của dạy học theo dự án phù hợp với tổ chức HT bằng HĐTN: - Có khả năng tích hợp cao: Nội dung của các dự án học tập có sự kết hợp tri thức của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực khác nhau. Đây là điều kiện thuận lợi để gắn môn Toán với HĐTN thực tiễn ở môn học khác, trong đời sống.

- Không bị ràng buộc chặt chẽ về không gian, thời gian: dạy học theo dự án có thể được tiến hành trong phạm vi một nhóm, một lớp học, nhưng cũng có thể vượt ra khỏi phạm vi một lớp học. Đây là điều kiện tốt để khắc phục sự hạn chế thời gian, hoàn cảnh trong DH Toán khi cần tổ chức HĐTN ở không gian và môi trường rộng rãi hơn. - Tạo ra môi trường HT tương tác: Đây là một môi trường thuận lợi cho các HĐ tương tác đa chiều: Tương tác giữa GV - người học, người học - người học, người học - xã hội … Điều đó đặc biệt quan trọng khi DH thông qua các HĐTN của HS. Trong thực tế vận dụng DH theo dự án, HS có nhu cầu và được chủ động tích cực thực hiện các HĐ của mình nhằm tìm hiểu, nhận thức môn Toán.

Như vậy, bản thân các HĐ xây dựng và thực hiện một dự án HT đã tự nhiên hàm chứa cơ hội cho HS tìm đến và thực hiện HĐTN. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới, Hoạt động trải nghiệm hình thành, phát triển ở HS năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt 10 động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển và phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể. Ở cấp THCS, Hoạt động trải nghiệm giúp HS củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hóa và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản. Tổng quan về nghiên cứu hoạt động trải nghiệm ở trong nước và nước ngoài Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được hầu hết các nước phát triển quan tâm, nhất là các nước tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển năng lực; chú ý giáo dục nhân văn, giáo dục sáng tạo, giáo dục phẩm chất và kĩ năng sống.

- Ở Singapore: Hội đồng nghệ thuật quốc gia có chương trình giáo dục nghệ thuật, cung cấp, tài trợ cho nhà trường phổ thông toàn bộ chương trình của các nhóm nghệ thuật, những kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật.