phần mở đầu và kết luận, luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập có thu. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Trung tâm y tế huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bính Định. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Trung tâm Y tế huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bính Định. e 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP CÓ THU 1.
ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP CÓ THU 1. Khái niệm, đặc điểm và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập có thu 1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập có thu Đơn vị sự nghiệp công lập có thu là đơn vị do Nhà nƣớc thành lập để cung cấp các dịch vụ công, hoạt động trong các lĩnh vực y tế, giáo dục – đào tạo, văn hóa, thể thao,…và có nguồn thu trực tiếp từ các đối tƣợng sử dụng dịch vụ công đó, là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán. Do hoạt động mang tình chất phục vụ để thực hiện các chức năng của Nhà nƣớc là chình nên nguồn kinh phì hoạt động của đơn vị này chủ yếu là do NSNN cấp.
Ngoài ra gắn với hoạt động và các chức năng hoạt động, các đơn vị này đƣợc nhà nƣớc cho phép khai thác các nguồn thu để trang trải một phần chi phì hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập có thu Đơn vị sự nghiệp công lập có thu có 3 đặc điểm sau đây: Thứ nhất, những hoạt động của các đơn vị này có tình chất xã hội, khác với những loại hính dịch vụ thông thƣờng, nó phục vụ các lợi ìch tối cần thiết của xã hội để đảm bảo cho cuộc sống đƣợc bính thƣờng. Những loại dịch vụ thông thƣờng đƣợc hiểu là những hoạt động phục vụ tạo ra những sản phẩm mang hính thái hiện vật, còn dịch vụ mà các đơn vị sự nghiệp cung cấp là những hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của xã hội, bất kể các sản phẩm đƣợc tạo ra có hính thái hiện vật hay phi hiện vật. Thứ hai, việc trao đổi dịch vụ công giữa các đơn vị sự nghiệp và các tổ e 6 chức, cá nhân không thông qua quan hệ thị trƣờng đầy đủ, nghĩa là nó không giống với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Có những dịch vụ mà ngƣời sử dụng chỉ phải đóng phì hoặc lệ phì, có những dịch vụ thí phải trả một phần hoặc toàn bộ kinh phì. Tuy nhiên, cung ứng các dịch vụ này không nhằm mục tiêu lợi nhuận. Thứ ba, hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập có thu không trực tiếp phục vụ cho quản lý hành chình nhà nƣớc, không mang tình quyền lực pháp lý nhƣ hoạt động của cơ quan hành chình nhà nƣớc. Nó đƣợc phân biệt với hoạt động quản lý nhà nƣớc.
Đơn vị sự nghiệp công lập có thu có nguồn thu thƣờng xuyên từ hoạt động sự nghiệp bởi vậy nó khác với cơ quan quản lý hành chình ở chỗ mang lại nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc và đƣợc tự chủ về mặt tài chình, không phụ thuộc vào cơ chế xin cho nhƣ trƣớc. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập có thu Theo quan điểm tài chình của Nhà nƣớc ta hiện nay, quy định tại Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chình phủ, các đơn vị sự nghiệp đƣợc phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chình bao gồm: Phân loại theo khả năng tự đảm bảo kinh phí Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phì hoạt động thƣờng xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phì hoạt động) là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp luôn ổn định nên đảm bảo đƣợc toàn bộ chi phì hoạt động thƣờng xuyên, ngân sách nhà nƣớc không phải cấp kinh phì cho hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị. Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phì hoạt động thƣờng xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phì hoạt động). Đây là những đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp nhƣng chƣa tự trang trải toàn bộ chi phì hoạt động thƣờng xuyên, ngân sách nhà nƣớc phải e 7 cấp một phần chi phì cho hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị.
Đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phì hoạt động thƣờng xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nƣớc đảm bảo toàn bộ kinh phì hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nƣớc đảm bảo toàn bộ chi phì hoạt động). Phân loại theo ngành dọc Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận kinh phì ngân sách do Nhà nƣớc cấp hàng năm từ cơ quan tài chình phân bổ ngân sách cho các đơn vị dự toán cấp. Đơn vị dự toán cấp I chịu trách nhiệm về việc tổ chức thực hiện công tác kế toán và thanh quyết toán nguồn kinh phì cấp phát. Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp I chịu sự lãnh đạo trực tiếp về tài chình và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp I.
Đơn vị dự toán cấp II là các đơn vị thuộc đơn vị dự toán cấp I và là đơn vị trung gian thực hiện nhiệm quản lý kinh phì nối liền giữa đơn vị dự toán cấp I với đơn vị dự toán cấp III. Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng vốn ngân sách, nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp II hoặc cấp I Trực thuộc đơn vị dự toán cấp II. Chịu sự lãnh đạo trực tiếp về tài chình và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp II, là đơn vị cuối cùng thực hiện dự toán. Có trách nhiệm tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mính và đơn vị dự toán cấp dƣới (nếu có).
Phân loại theo lĩnh vực hoạt động Đơn vị sự nghiệp giáo dục: gồm các trƣờng học nhƣ trƣờng mầm non, tiểu học, trung học, các trung tâm dạy nghề, trƣờng cao đẳng, đại học, học viện… Đơn vị sự nghiệp y tế: Các bệnh viện, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các trung tâm y tế dự phòng, điều dƣỡng và phục hồi chức năng; giám định y e 8 khoa; pháp y, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; dân số - kế hoạ ch hóa gia đính Đơn vị nghiệp văn hóa thông tin: gồm nhà nghiên cứu văn hóa, thể thao, đoàn nghệ thuật, đài phát thanh, trung tâm thông tin, thể dục, thể thao… Đơn vị sự nghiệp kinh tế: gồm các viện nghiên cứu kinh tế, thiết kế, các trung tâm nghiên cứu vật nuôi… Nhƣ vậy, đơn vị sự nghiệp công lập có thu rất đa dạng, phạm vi rộng, chi cho hoạt động chủ yếu đƣợc thực hiện thông qua nguồn kinh phì của nhà nƣớc cấp phát. Đặc điểm nổi bật của đơn vị sự nghiệp công lập có thu là không phải là đơn vị hạch toán kinh tế, chức năng chủ yếu không phải là sản xuất kinh doanh mà hoạt động theo mục tiêu, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập có thu Quản lý tài chình là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tình tổng hợp. Quản lý tài chình đƣợc coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó tạo ra đƣợc một cơ chế quản lý thìch hợp, có tác động tìch cực tới các quá trính kinh tế xã hội theo các phƣơng hƣớng phát triển đã đƣợc hoạch định.
Việc quản lý, sử dụng nguồn tài chình ở các đơn vị sự nghiệp có liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế xã hội do đó phải có sự quản lý, giám sát, kiểm tra nhằm hạn chế, ngăn ngừa các hiện tƣợng tiêu cực, tham nhũng trong khai thác và sử dụng nguồn lực tài chình đồng thời nâng cao hiệu quả việc sử dụng các nguồn tài chình. Trong đơn vị sự nghiệp, Nhà nƣớc là chủ thể quản lý, đối tƣợng quản lý là tài chình đơn vị sự nghiệp. Tài chình đơn vị sự nghiệp bao gồm các hoạt động và quan hệ tài chình liên quan đến quản lý, điều hành của Nhà nƣớc trong lĩnh vực sự nghiệp. Là chủ thể quản lý, Nhà nƣớc có thể sử dụng tổng thể các phƣơng pháp, các hính thức và công cụ để quản lý hoạt động tài chình của các đơn vị sự nghiệp trong những điều kiện cụ thể nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất e 9 định.
Để đạt đƣợc những mục tiêu đề ra, công tác quản lý tài chình đơn vị sự nghiệp bao gồm ba khâu công việc: Thứ nhất, lập dự toán thu, chi ngân sách nhà nƣớc trong phạm vi đƣợc cấp có thẩm quyền giao hàng năm; Thứ hai, tổ chức chấp hành dự toán thu, chi tài chình hàng năm theo chế độ, chình sách của Nhà nƣớc; Thứ ba, quyết toán thu, chi ngân sách Nhà nƣớc. Hiện nay, các đơn vị HCSN thực hiện cơ chế quản lý tài chình theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chình phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập và Thông tƣ số 71/2006/TT-BTC ngày 9/8/2006 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chình đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Theo cơ chế này, đối với các đơn vị SNCL thuần tuý thí thực hiện cơ chế thu, chi theo định mức, dự toán đƣợc cơ quan chủ quản duyệt. Nếu không chi hết thí nộp lại ngân sách, nếu không đủ chi thí giải trính xin cấp bù (nếu đƣợc giao thêm nhiệm vụ).
Còn đơn vị SNCL có thu đƣợc tự chủ tài chình trên cơ sở tăng thu, tiết kiệm chi hợp lý, nếu tạo ra kết quả tài chình thí đƣợc sử dụng trìch lập bổ sung các quỹ và trả thêm thu nhập cho ngƣời lao động theo quy định đối với phần kinh phì đƣợc tự chủ. Đồng thời các đơn vị SNCL có thu cũng đƣợc phép tự chủ trong việc sử dụng các quỹ theo quy định hiện hành và quy chế chi tiêu nội bộ.