CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC 1. Khái niệm và ý nghĩa của quản trị nguồn nhân lực. Khái niệm về nguồn nhân lực Trước hết, nhân lực có thể hiểu đơn giản đó chính là sức mạnh bao gồm cả trí lực và thể lực. Và đây chính là nguồn sức mạnh được tôi luyện từ chính nội lực của mỗi cá nhân con người.
Nguồn lực này sẽ dần phát triển triển và lớn mạnh theo năm tháng, cứ như vậy cho đến khi nguồn lực này đủ lớn, nó sẽ hoàn toàn đáp ứng được các điều kiện và mong muốn để con người có thể tham gia và các hoạt động lao động, sản xuất một cách đầy đủ nhất. Tính đến thời điểm hiện tại, có rất nhiều các quan niệm và khái niệm nói về NNL do có nhiều cách tiếp cận và tiếp thu khác nhau. Theo Liên Hợp quốc nói rằng “ NNL là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước” [2]. Vậy nên, tại khái niệm này có thể nói rằng NNL được ví như tiền đề, nguồn vốn xếp cạnh với các loại vốn vật chất khác như: khoa học công nghệ, vốn tiền tệ và tài nguyên thiên nhiên.
Xét theo hàm nghĩa bao quát, NNL được coi là nguồn cung cấp sức lao động cho các hoạt động lao động và sản xuất trong xã hội. Đây cũng chính là nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của loài người. Như vậy, NNL chính là toàn bộ các cá thể cư dân có thể phát triển một cách bình thường theo tự nhiên [2]. Bên cạnh đó, khi xét về nghĩa hẹp, NNL lại được gắn với khả năng lao động của con người trong xã hội.
Đây chính là nguồn lực tạo điều điều cho sự phát triển kinh tế- xã hội, bao gồm tất cả các nhóm như nhóm cư dân xếp trong độ tuổi lao động, nhóm cư dân có khả năng tham gia vào các hoạt động lao động, nghĩa là toàn thể các cá nhân cụ thể có mặt trong quá trình lao động. Như vậy, đây chính là tổng thể các yếu tố về trí lực và thể lực của con người được sử dụng vào trong quá trình lao động và sản xuất. Trong xã hội hiện đại ngày nay, con người được mệnh danh là một loại tài nguyên vô cùng đặc biệt, là chìa khóa cho sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia nói riêng và cho cả thể giới nói chung. Cũng chính vì thế mà việc thúc đẩy và phát triển 4 mỗi cá nhân con người sẽ liên quan mật thiết đến nhiệm vụ phát triển nhân lực bởi đây chính là trung tâm trong hệ thống phát triển toàn diện các nguồn lực một cách tốt nhất và hoàn thiện nhất.
Cũng chính vì thế mà quan tâm, chăm sóc và tạo điều kiện thuận lợi để con người phát triển chính là một trong các yếu tố quan trọng để đảm bảo chắc chắn nhất cho sự phát triển phồn thịnh đến với các quốc gia trên thế giới. Đầu tư trí và lực cho con người chính là sự đầu tư cho chiến lược thông minh đồng thời đây chính là cơ sở vững chắc cho sự phát triển phồn vinh và bền vững. Khái niệm về quản trị nguồn nhân lực QTNNL hay còn được gọi là Human Resource Management là việc duy trì, thúc đẩy, điều phối và sử dụng nguồn tài nguyên NS của tổ chức một cách hợp lý để có thể thực hiện và hoàn thành mục tiêu mà tổ chức đã đề ra. Do vậy, tất cả các nhà quản trị ở mọi cấp độ chỉ có thể đạt được mục tiêu thông qua những nỗ lực của các nhân viên dưới cấp.
Chính vì thế, các nhà quản trị nên làm công tác QTNNL thật tốt để có thể hoàn thành tốt nhất các nhiệm vụ được giao. QTNNL cung cấp các sản phẩm và dịch vụ cho tổ chức như: hoạch địch NS, TD, phân tích và thiết kế công việc, đãi ngộ, động viên, khen thưởng.[1] Để cho doanh nghiệp hay tổ chức phát triển một cách tốt nhất thì QTNNL nên chủ yếu tập trung đến các mục tiêu cơ bản có liên quan mật thiết đối với con người, doanh nghiệp và cả xã hội. Mục tiêu đối với mỗi cá nhân QTNNL thúc đẩy và tạo điều kiện cho người lao động được phát triển kỹ năng chuyên môn, nâng cao năng lực thực tiễn, định hướng nghề nghiệp, được động viên- khen thưởng và cổ vũ ngay tại môi trường làm việc. Mục tiêu đối với các bộ phận chức năng trong tổ chức Trong bất kì tổ chức hay doanh nghiệp nào thì mỗi bộ phận, phòng ban đều có chức năng cũng như nhiệm vụ riêng như phòng tài chính- kế toán, phòng sản xuất, phòng marketing, phòng NS, phòng kinh doanh.Chính vì thế, từng bộ phận hay phòng ban đều có trách nhiệm phải tham gia đóng góp và hướng tới mục tiêu chung 5 của cả một doanh nghiệp theo phạm vi năng lực và chuyên môn của mình.
Tóm lại, mục tiêu của QTNNL đối với các bộ phận chức năng trong mỗi tổ chức, doanh nghiệp đều phải thực sự đảm bảo chắc chắn rằng các đơn vị sẽ sở hữu đội ngũ NS chất lượng, hiệu quả, đủ về cả số lượng để có thể phát huy tốt và thực hiện nhiệm vụ một cách đầy đủ nhất, năng nổ đóng góp vào mục tiêu lớn của doanh nghiệp. Mục tiêu đối với tổ chức QTNNL phải được nâng cao và bồi dưỡng thường xuyên để có thể thu hút cũng như thúc đẩy và duy trì cho tổ chức hay doanh nghiệp một nguồn lao động dồi dào, chất lượng và đạt được hiệu quả một cách tối ưu nhất. Từ đây mới có thể đáp ứng được những yêu cầu và hoạch địch chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp. Mục tiêu đối với xã hội Để bắt kịp với xu hướng cũng như vượt qua những thách thức của xã hội thì tổ chức hoặc doanh nghiệp không chỉ cần phải phát triển cho riêng mình mà còn phải đóng góp cho sự phát triển của xã hội.
Ý nghĩa của quản trị nguồn nhân lực QTNNL là cách tốt nhất và tối ưu nhất giúp cho các nhà quản trị thực hiện mục tiêu thông qua các cấp dưới của mình. Vì thế, để có thể thực hiện công tác quản trị NS một có hiệu quả cao thì nhà quản lý cần nâng cao trình độ, tiếp thu kiến thức để có thể học được cách điều hòa các mối quan hệ, thu hút người khác đặc biệt là nhân tài về làm việc cho mình. Không chỉ có vậy, việc thực hiện công tác QTNNL cũng là cách để các nhà quản trị học cách điều hành nhân viên, hiểu mong muốn và nhu cầu của nhân viên, tìm ra những đặc điểm chung, thúc đẩy và gia tăng sự ham mê của nhân viên đối với công việc. Bên cạnh đó, quản trị nguồn NS còn là giải pháp giúp cho các tổ chức hay doanh nghiệp giảm thiểu tối đa các rủi ro trong khi TD nhân lực bởi khi biết sử dụng nhân viên, phối hợp để thực hiện các nhiệm vụ của doanh nghiệp và mục tiêu cá nhân từ đó có thể thúc đẩy hiệu quả công việc của tổ chức và đưa ra những chiến lược thông minh, kịp thời.
Chức năng của quản trị nguồn nhân lực Điều đầu tiên để có thể trở thành nhà quản trị nhân lực thì nhiệm vụ cơ bản đó chính là cần phải tìm hiểu, nghiên cứu, phát triển và thực thi một hệ thống các chính sách để áp dụng vào lĩnh vực NS dựa trên nền tảng là thực hiện các chức năng của QTNNL. Như vậy, các chức năng sau sẽ tác động rõ rệt đối với quản trị NS đó chính là: nhân lực, quản lý hiệu quả, phát triển NNL, lương bổng và phúc lợi, an toàn và sức khỏe, nhiên viên và quan hệ lao động. Nhân lực Nhân lực là quá trình mà một tổ chức hoặc một doanh nghiệp cần phải đảm bảo rằng sắp xếp các nhân viên vào những công việc cụ thể và phù hợp với năng lực của họ đồng thời địa điểm, thời gian phải thật hợp lý để có thể hoàn thành được các mục tiêu mà tổ chức đã đề ra. Như vậy, tài nguyên nhân lực chính là tiến trình được xét duyệt một cách vô cùng hệ thống để chắc chắn rằng tổ chức có đủ số lượng nhân viên sở hữu các kỹ năng đáp ứng đúng với yêu cầu công việc cần thực hiện.
NS liên quan đến những nhiệm vụ như phân tích công việc, hoạch định NNL, tuyển mộ và tuyển chọn. Phân tích công việc là quá trình hệ thống xác định về kĩ năng, nhiệm vụ cũng như kiến thức yêu cầu trong việc thực hiện công việc trong tổ chức. Điều này tác động hầu hết đến mọi khía cạnh của QTNNL bao gồm lập kế hoạch, tuyển mộ và tuyển chọn. Lập kế hoạch QTNNL là quá trình hệ thống kết hợp nguồn cũung cấp NS bên trong lẫn bên ngoài với những cơ hội việc làm được dự đoán trong tổ chức trong một khoảng thời gian xác định.
Tuyển mộ NS chính là một quá trình mà tổ chức hay công ty chiêu mộ, thu hút và gây ấn tượng với những ứng viên có khả năng cũng như năng lực từ nhiều nơi, nhiều nguồn khác nhau đến đăng ký, nộp đơn xin việc trong doanh nghiệp. Tiếp đến, tuyển chọn là một quá trình mà doanh nghiệp sẽ lựa chọn những ứng cử viên phù hợp, sáng giá cho một ví trí công tác đã được xác định sẵn. 7 Quản lý hiệu suất Là một quy trình định hướng mục tiêu nhằm đảm bảo rằng các quy trình tổ chức được thực hiện để tối đa hóa năng suất của việc sử dụng lao động, các nhóm và cuối cùng là tổ chức. Đánh giá hiệu suất là một hệ thống chính thức xem xét và đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của cá nhân hoặc nhóm.
Nó mang đến cho nhân viên cơ hội tận dụng những điểm mạnh của họ và khắc phục những thiếu sót đã được xác định, từ đó giúp họ trở thành những nhân viên hài lòng và làm việc hiệu quả hơn. Phát triển NNL Phát triển NNL là việc mà các nhà quản trị NS cần thực hiện để có thể giúp các cá nhân nhiên viên, đội nhóm hoặc thậm chí cả một tổ chức trở nên tốt hơn, có hiệu quả hơn trong công việc thực hiện dựa trên hệ thống các kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp để không ngừng cải thiện và nâng cao. Từ đây, có thể khẳng định rằng phát triển nguồn NS là một việc vô cùng quan trọng và cần thiết bởi mỗi cá nhân và tổ chức sẽ luôn không ngừng thay đổi dưới tác động từ môi trường cả bên trong lẫn bên ngoài.