Luận văn hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp thủy điện Tập đoàn Điện lực Việt Nam

Bài viết phân tích quản lý thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: To Kim Phuong
• Người hướng dẫn: PGS. Dao Thi Phuong Lien
• Trường học: Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan
• Chuyên ngành: Kinh Te Chinh Tri
• Đề tài: Hoàn Thiện Quản Lý Thuế Giá Trị Gia Tăng Đối Với Doanh Nghiệp Sản Xuất Thủy Điện Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luan van
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Những vấn đề chung về thuế GTGT
• 1.2. Khai niệm về thuế GTGT
• 1.3. Đặc điểm của thuế GTGT
• 1.4. Vai trò của thuế GTGT
• 1.5. Quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp
• 1.6. Những vấn đề chung về quản lý thuế đối với doanh nghiệp
• 1.7. Đặc điểm của quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp
• 1.8. Sự cần thiết phải hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp
• 1.9. Nội dung quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp
• 1.10. Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp
• 1.11. Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY ĐIỆN THUỘC TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM
• 2.1. Mô hình tổ chức, đặc điểm hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất thủy điện của EVN
• 2.2. Tình hình quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện của EVN
• 2.3. Tình hình thực hiện chức năng quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp thủy điện
• 2.4. Tổ chức bộ máy quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp thủy điện thuộc EVN
• 2.5. Các công cụ và phương tiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 2.6. Quy trình quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp sản xuất thủy điện của EVN
• 2.7. Thanh tra, kiểm tra quản lý thu thuế và chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 2.8. Đánh giá chung về thực trạng quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY ĐIỆN THUỘC TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM
• 3.1. Những căn cứ cho việc đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam
• 3.2. Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020
• 3.3. Chiến lược phát triển của EVN
• 3.4. Phương hướng hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam
• 3.5. Hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp thủy điện thuộc EVN gắn với chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020
• 3.6. Hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp thủy điện phải thực hiện đồng bộ các khâu
• 3.7. Hoàn thiện quản lý thuế đối với doanh nghiệp thủy điện thuộc EVN theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả
• 3.8. Hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp thủy điện thuộc EVN theo hướng hiện đại hóa
• 3.9. Một số nhóm giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam
• 3.10. Nhóm giải pháp về xác định mục tiêu quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 3.11. Nhóm giải pháp hoàn thiện các chức năng quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 3.12. Nhóm giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 3.13. Nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống các công cụ và phương tiện quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 3.14. Nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN
• 3.15. Nhóm giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra quản lý thu thuế và việc chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Thuế GTGT Cho Thủy Điện 55 Ký Tự

Thuế là nguồn thu chính của ngân sách nhà nước, công cụ quản lý kinh tế vĩ mô. Trong các loại thuế, thuế GTGT đóng vai trò quan trọng, nguồn thu ổn định. Các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc EVN có quy mô lớn, tính chất đặc thù, đóng góp lớn vào ngân sách địa phương. Quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp này đã đạt được những kết quả nhất định, chính sách và thủ tục thuế GTGT có quy định riêng, đóng góp đáng kể cho ngân sách, góp phần ổn định kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn bất cập trong quy định về chính sách, thủ tục thuế và công tác tổ chức quản lý thu thuế. Do đó, việc hoàn thiện quản lý thuế GTGT cho các doanh nghiệp này là vô cùng cần thiết.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Thuế Giá Trị Gia Tăng

Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Đặc điểm của thuế GTGT là thuế gián thu đánh vào đối tượng tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ; tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh ở các khâu. Vai trò của thuế GTGT là huy động nguồn lực tài chính cho NSNN; góp phần điều tiết vĩ mô nền kinh tế; thúc đẩy hoạt động SXKD và lưu thông hàng hóa; góp phần lành mạnh hóa nền kinh tế, chống thất thu hiệu quả.

1.2. Bản Chất và Đặc Điểm của Quản Lý Thuế GTGT

Quản lý thuế GTGT là hoạt động tổ chức, điều hành và giám sát của cơ quan thuế đối với người nộp thuế (NNT) để thực hiện mục tiêu quản lý. Chức năng quản lý thuế chia thành 4 nhóm gắn với quy trình quản lý: hoạch định; tuyên truyền, hỗ trợ NNT; tổ chức thực hiện các hoạt động quản lý thu thuế; kiểm tra, giám sát thực hiện công tác quản lý thuế. Mục tiêu quản lý thuế là tập trung huy động đầy đủ, kịp thời nguồn thu cho NSNN; phát huy tốt nhất vai trò của thuế GTGT; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của NNT.

II. Thách Thức Quản Lý Thuế GTGT Ngành Thủy Điện 58 Ký Tự

Việc quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện gặp nhiều thách thức. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý thuế, khắc phục vướng mắc từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu hội nhập và đảm bảo thực hiện chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020. Nội dung quản lý thuế GTGT đối với doanh nghiệp cần xác định mục tiêu rõ ràng: tăng tỷ trọng thuế GTGT từ khối doanh nghiệp trong tổng số thuế GTGT nói riêng và tổng số thuế thu vào NSNN nói chung; phù hợp với thông lệ quốc tế; khuyến khích phát triển SXKD, đặc biệt là SXKD hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu; đơn giản hóa chính sách và thủ tục trong công tác hành thu.

2.1. Khó Khăn Trong Kê Khai và Nộp Thuế GTGT

Do đặc thù của ngành thủy điện, việc kê khai thuế GTGT và nộp thuế GTGT gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp phải thực hiện phân chia thuế cho các địa phương, thủ tục hành chính còn phức tạp. Cần có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan thuế địa phương để đảm bảo việc thu thuế được chính xác và kịp thời. Ngoài ra, việc xác định giá trị gia tăng của sản phẩm điện cũng là một thách thức, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy trình sản xuất và kinh doanh điện.

2.2. Rủi Ro và Gian Lận Trong Hoàn Thuế GTGT

Quá trình hoàn thuế GTGT cho các doanh nghiệp thủy điện tiềm ẩn nhiều rủi ro và gian lận. Cần có hệ thống kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi. Các cơ quan thuế cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu nghi vấn. Đồng thời, cần nâng cao năng lực cho cán bộ thuế để phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thuế GTGT Cho Thủy Điện 59 Ký Tự

Để hoàn thiện quản lý thuế GTGT cho các doanh nghiệp sản xuất thủy điện, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần hoàn thiện chính sách thuế GTGT, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và dễ thực hiện. Tiếp theo, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế, từ kê khai, nộp thuế đến thanh tra, kiểm tra. Đồng thời, cần nâng cao năng lực cho cán bộ thuế, đặc biệt là về chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức công vụ. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan thuế và các doanh nghiệp để tạo môi trường thuận lợi cho việc tuân thủ pháp luật thuế.

3.1. Nâng Cao Hiệu Quả Kê Khai Thuế GTGT Điện Tử

Việc áp dụng kê khai thuế GTGT điện tử giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan thuế. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống kê khai thuế điện tử, đảm bảo tính ổn định, bảo mật và dễ sử dụng. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn cho các doanh nghiệp về quy trình kê khai thuế điện tử. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử để giảm thiểu rủi ro và gian lận.

3.2. Tăng Cường Kiểm Tra Thuế GTGT Dựa Trên Rủi Ro

Cần chuyển từ phương pháp kiểm tra thuế truyền thống sang kiểm tra thuế GTGT dựa trên rủi ro. Điều này giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp có rủi ro cao, từ đó nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra. Để thực hiện được điều này, cần xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro dựa trên các tiêu chí khách quan và minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo cho cán bộ thuế về kỹ năng phân tích rủi ro và sử dụng các công cụ hỗ trợ.

IV. Ứng Dụng CNTT Quản Lý Thuế GTGT Thủy Điện 52 Ký Tự

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò then chốt trong việc hoàn thiện quản lý thuế GTGT cho ngành thủy điện. CNTT giúp tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót và tăng cường tính minh bạch. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuế tích hợp, kết nối giữa cơ quan thuế và các doanh nghiệp. Hệ thống này cần có khả năng thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu, từ đó cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho việc ra quyết định. Đồng thời, cần đảm bảo an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu.

4.1. Phát Triển Phần Mềm Quản Lý Thuế GTGT Chuyên Biệt

Cần phát triển phần mềm quản lý thuế GTGT chuyên biệt cho ngành thủy điện, đáp ứng các yêu cầu đặc thù của ngành. Phần mềm này cần có khả năng tự động tính toán thuế GTGT, lập báo cáo và kết nối với hệ thống kê khai thuế điện tử. Đồng thời, cần tích hợp các công cụ phân tích dữ liệu để hỗ trợ công tác kiểm tra và thanh tra. Phần mềm cần được thiết kế thân thiện với người dùng và dễ dàng cập nhật khi có thay đổi về chính sách thuế.

4.2. Xây Dựng Cơ Sở Dữ Liệu Thuế GTGT Ngành Thủy Điện

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu thuế GTGT ngành thủy điện đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên. Cơ sở dữ liệu này cần bao gồm thông tin về các doanh nghiệp, sản lượng điện, doanh thu, chi phí và số thuế GTGT đã nộp. Cơ sở dữ liệu này sẽ là nguồn thông tin quan trọng cho việc phân tích, đánh giá và hoạch định chính sách thuế. Đồng thời, cần đảm bảo tính bảo mật và an toàn của cơ sở dữ liệu.

V. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về Quản Lý Thuế GTGT 50 Ký Tự

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý thuế GTGT là rất quan trọng để hoàn thiện hệ thống thuế GTGT của Việt Nam. Cần tìm hiểu các mô hình quản lý thuế GTGT hiệu quả của các nước phát triển, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng. Cần chú trọng đến các yếu tố như chính sách thuế, quy trình quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và năng lực của cán bộ thuế. Đồng thời, cần xem xét các yếu tố đặc thù của Việt Nam để áp dụng kinh nghiệm quốc tế một cách phù hợp.

5.1. Bài Học Từ Các Nước Về Hoàn Thuế GTGT

Nhiều nước trên thế giới đã có kinh nghiệm trong việc hoàn thuế GTGT một cách hiệu quả và minh bạch. Cần nghiên cứu các quy trình hoàn thuế, các biện pháp kiểm soát rủi ro và các công cụ hỗ trợ của các nước này. Đồng thời, cần xem xét các yếu tố như quy mô của nền kinh tế, trình độ phát triển của hệ thống thuế và năng lực của cán bộ thuế để áp dụng kinh nghiệm quốc tế một cách phù hợp.

5.2. Kinh Nghiệm Quản Lý Thuế GTGT Doanh Nghiệp Lớn

Các doanh nghiệp thủy điện thường có quy mô lớn và hoạt động phức tạp. Cần nghiên cứu kinh nghiệm quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp lớn của các nước khác. Cần chú trọng đến các yếu tố như tổ chức bộ máy quản lý thuế, quy trình kiểm tra và thanh tra, và các công cụ hỗ trợ. Đồng thời, cần xem xét các yếu tố đặc thù của Việt Nam để áp dụng kinh nghiệm quốc tế một cách phù hợp.

VI. Đề Xuất Chính Sách Về Thuế GTGT Cho Thủy Điện 54 Ký Tự

Để hoàn thiện quản lý thuế GTGT cho ngành thủy điện, cần có các đề xuất chính sách phù hợp. Cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành về thuế GTGT, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và dễ thực hiện. Cần có các chính sách ưu đãi thuế hợp lý để khuyến khích đầu tư vào ngành thủy điện. Đồng thời, cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi gian lận thuế. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước để đảm bảo việc thực thi chính sách một cách hiệu quả.

6.1. Ưu Đãi Thuế GTGT Cho Dự Án Thủy Điện Mới

Để khuyến khích đầu tư vào các dự án thủy điện mới, cần có các chính sách ưu đãi thuế GTGT hợp lý. Có thể xem xét miễn hoặc giảm thuế GTGT cho các dự án này trong một thời gian nhất định. Đồng thời, cần có các điều kiện ràng buộc để đảm bảo các dự án này được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao.

6.2. Điều Chỉnh Thuế Suất GTGT Ngành Thủy Điện

Cần xem xét điều chỉnh thuế suất GTGT ngành thủy điện một cách hợp lý. Cần cân nhắc các yếu tố như chi phí sản xuất, giá bán điện và lợi nhuận của các doanh nghiệp. Đồng thời, cần đảm bảo tính cạnh tranh của ngành thủy điện so với các nguồn năng lượng khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thủy điện giữ vị trí then chốt trong cấu trúc an ninh năng lượng quốc gia, đóng góp trên 40% tổng sản lượng điện toàn hệ thống và tạo ra nguồn thu ngân sách nhà nước bền vững tại hàng chục địa phương. Trong cơ cấu thu ngân sách, thuế giá trị gia tăng (GTGT) khẳng định vai trò trụ cột khi chiếm tỷ trọng bình quân 23,4% tổng thu ngân sách từ thuế giai đoạn 2006 - 2010 và đạt mức 27,6% vào năm 2010, tương đương 7,8% GDP. Tuy nhiên, hoạt động quản lý thuế GTGT đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tồn tại nhiều tính chất đặc thù: các nhà máy thủy điện chủ yếu vận hành theo mô hình hạch toán phụ thuộc, sản phẩm điện không qua khâu bán lẻ trực tiếp tại nhà máy mà do công ty mẹ điều phối, trong khi công trình lại trải dài qua nhiều địa bàn hành chính cấp tỉnh.

Nghiên cứu tập trung giải quyết xung đột giữa mô hình quản lý tập trung của EVN và yêu cầu phân bổ nguồn thu ngân sách theo Luật Ngân sách Nhà nước. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế GTGT trong ngành năng lượng, đánh giá toàn diện thực trạng công tác hành thu giai đoạn 2009 - 2013, chỉ rõ 16 điểm nghẽn về chính sách, thủ tục kê khai và kiểm tra thuế, từ đó xác lập 6 nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đến năm 2020. Phạm vi không gian bao quát toàn bộ các công ty thủy điện thuộc EVN và 3 Tổng công ty Phát điện (GENCO 1, 2, 3), với dữ liệu khảo sát trải dài trên hơn 20 tỉnh thành. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao hiệu lực hành thu, cắt giảm 30% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và đảm bảo phân bổ nguồn thu công bằng cho các ngân sách địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết thuế gián thu hiện đại và lý thuyết quản trị thuế theo chức năng. Về bản chất, thuế GTGT là sắc thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn có tính trung lập kinh tế cao, chỉ đánh trên phần giá trị gia tăng phát sinh qua từng nấc từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng mà không gây hiện tượng trùng thuế như thuế doanh thu trước năm 1999 (vốn áp dụng tới 11 mức thuế suất từ 0% đến 40%). Hệ thống thuế GTGT hiện hành vận hành với 3 mức thuế suất chuẩn gồm 0%, 5% và 10%, kết hợp ngưỡng doanh thu không chịu thuế 100 triệu đồng/năm theo Luật sửa đổi số 31/2013/QH13.

Khung lý thuyết phân định rõ 4 chức năng cốt lõi của cơ quan thuế: hoạch định chỉ tiêu, tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế, tổ chức hành thu (đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế) và thanh tra kiểm tra giám sát tuân thủ. Cơ chế quản trị chuyển dịch căn bản từ "chuyên quản" sang cơ chế doanh nghiệp tự tính, tự khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, gắn liền với chế tài xử phạt nghiêm ngặt: phạt tiền chậm nộp 0,05%/ngày trong 90 ngày đầu và 0,07%/ngày cho các ngày tiếp theo. Đối với ngành thủy điện, lý thuyết phân bổ nghĩa vụ thuế được vận dụng để xử lý mối quan hệ giữa công ty mẹ hạch toán tập trung và các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc theo sản lượng điện năng đo đếm thương phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng trên chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2009 - 2013 do Tổng cục Thuế, EVN và các Cục Thuế địa phương cung cấp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các đơn vị sản xuất thủy điện trực thuộc EVN và các Tổng công ty phát điện, với 22 nhà máy thủy điện công suất lớn trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng cho khối nhà máy hạch toán phụ thuộc, kết hợp chọn mẫu điển hình đối với các cụm công trình thủy điện liên tỉnh có hồ chứa nằm trên địa giới từ 2 đến 3 tỉnh (như Thủy điện Sơn La, Hòa Bình, Ialy, Trị An).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh đối chiếu là nhằm bóc tách chính xác dòng tiền và nghĩa vụ thuế phát sinh qua từng cấp quản lý. Việc phân tích chuỗi thời gian 5 năm cho phép nhận diện rõ nét các biến động về số thu thuế GTGT phát sinh, tỷ lệ hồ sơ khai thuế đúng hạn, nợ đọng thuế và hiệu quả công tác hậu kiểm sau khi thực hiện Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc áp dụng cơ chế phân bổ thuế GTGT từ năm 2009 đã tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách các địa phương có nhà máy thủy điện, chiếm từ 15% đến 35% tổng thu ngân sách nội địa tại các tỉnh miền núi khó khăn. Tuy nhiên, 100% các nhà máy thủy điện phụ thuộc không có doanh thu thương mại độc lập, dẫn đến việc xác định giá tính thuế GTGT đầu ra phải thông qua giá bán điện nội bộ tạm tính, tạo ra mức chênh lệch từ 3% đến 8% so với giá bán điện bình quân thực tế của EVN.

Thứ hai, mức độ tuân thủ kê khai thuế của các doanh nghiệp thủy điện thuộc EVN đạt tỷ lệ 100% nộp tờ khai đúng hạn theo mẫu số 01/TD-GTGT và bảng phân bổ mẫu số 01-2/TD-GTGT. Dù vậy, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính bị đội lên đáng kể khi mỗi nhà máy thủy điện liên tỉnh phải nộp cùng lúc 2 đến 4 bộ hồ sơ phân bổ cho các Cục Thuế khác nhau trên cùng một dòng doanh thu hợp nhất.

Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra thuế bộc lộ độ trễ lớn khi 85% các cuộc kiểm tra hồ sơ vẫn thực hiện theo phương thức đối chiếu thủ công tại trụ sở cơ quan thuế. Chưa thiết lập được cơ chế truyền nhận dữ liệu tự động giữa phần mềm kế toán EVN, hệ thống đo đếm của Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia (A0) và hệ thống ứng dụng quản lý thuế tập trung (TMS), khiến thời gian thanh tra kéo dài từ 30 đến 45 ngày làm việc cho mỗi kỳ quyết toán.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ mô hình tổ chức đa tầng nấc của EVN được quy định theo Nghị định số 205/2013/NĐ-CP, kết hợp áp lực chỉ tiêu thu ngân sách địa phương theo Luật Ngân sách Nhà nước. Mô hình quản lý thuế phân tán hiện nay bộc lộ sự bất cập rõ rệt khi so sánh với thông lệ quốc tế. Tại Pháp, Cục Thuế Doanh nghiệp lớn trực thuộc Tổng cục Thuế trực tiếp quản lý toàn bộ các khâu từ hỗ trợ, tiếp nhận kê khai đến thanh tra 100% doanh nghiệp có quy mô trọng điểm. Trong khi đó, tại Việt Nam, Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn mới chỉ dừng lại ở vai trò tham mưu chính sách, trao toàn bộ quyền hành thu cho các Cục Thuế cấp tỉnh, dẫn tới sự thiếu thống nhất trong giải thích chính sách khấu trừ thuế đầu vào của các dự án mở rộng công suất.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua Bảng tổng hợp kết quả nộp tờ khai và thu nộp thuế GTGT (2009 - 2013), kết hợp Biểu đồ cột so sánh tốc độ tăng trưởng sản lượng điện thương phẩm (tăng bình quân 12,5%/năm) với tốc độ tăng thu thuế GTGT (tăng bình quân 9,8%/năm). Sự chênh lệch này được lý giải bởi biến động thủy văn theo mùa và cơ chế giá tính thuế thủy điện cố định chưa bắt kịp biến động biểu giá điện giờ cao điểm và thấp điểm trên thị trường phát điện cạnh tranh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020 theo Quyết định số 732/QĐ-TTg và Quy hoạch điện VII theo Quyết định số 1208/QĐ-TTg, 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai:

1. Tái cấu trúc mô hình cơ quan quản lý thu: Chuyển giao toàn diện chức năng quản lý thuế đối với Tập đoàn EVN và các công ty thủy điện hạch toán phụ thuộc về Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn trực thuộc Tổng cục Thuế. Đơn vị này trực tiếp thực hiện kê khai, tính thuế, kiểm tra tập trung và tự động trích nộp phân bổ về Kho bạc Nhà nước các địa phương, mục tiêu hoàn thành trong giai đoạn 2015 - 2017 do Tổng cục Thuế chủ trì.

2. Chuẩn hóa công thức xác định giá tính thuế và tỷ lệ phân bổ: Bộ Tài chính ban hành Thông tư sửa đổi, quy định công thức giá tính thuế GTGT đầu ra của các nhà máy thủy điện bám sát giá hợp đồng mua bán điện (PPA) hoặc giá thị trường điện giao ngay, loại bỏ độ lệch 5% trong phân bổ doanh thu, áp dụng trước quý IV/2016.

3. Hiện đại hóa ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra thuế: Xây dựng cổng tích hợp dữ liệu tự động giữa Tổng cục Thuế và EVN để kiểm soát sản lượng điện đo đếm thời gian thực, tự động hóa quy trình phân tích rủi ro tờ khai, cắt giảm 50% thời lượng thanh tra trực tiếp tại doanh nghiệp xuống tối đa 3 ngày làm việc trong giai đoạn 2016 - 2018.

4. Nâng cao năng lực tự chủ tài chính tại các đơn vị thành viên EVN: Hội đồng Thành viên EVN đẩy mạnh phân cấp quản trị nội bộ, giao quyền chủ động quản lý chi phí mua sắm vật tư, sửa chữa lớn cho các công ty thủy điện phụ thuộc, chuẩn hóa 100% hóa đơn chứng từ điện tử đầu vào để giảm thiểu 20% sai sót kê khai thuế từ năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế): Khai thác các luận cứ khoa học và số liệu thực chứng 5 năm để hoàn thiện cơ chế phân bổ nghĩa vụ thuế cho các tập đoàn kinh tế nhà nước có mạng lưới cơ sở sản xuất liên tỉnh, phục vụ sửa đổi Luật Thuế GTGT và Luật Quản lý thuế.

2. Lãnh đạo và bộ phận Tài chính - Kế toán thuộc Tập đoàn EVN và các GENCO: Sử dụng hệ thống biểu mẫu phân tích (mẫu 01/TD-GTGT và 01-2/TD-GTGT) cùng quy trình kiểm soát hóa đơn đầu vào để thiết lập hệ thống cảnh báo rủi ro thuế nội bộ, tối ưu hóa dòng tiền hoàn thuế dự án đầu tư mới.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý công: Tiếp cận nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu thuế gián thu trong ngành công nghiệp mạng lưới, bổ sung tình huống thực tế cho các học phần Quản lý thuế và Tài chính doanh nghiệp.

4. Chuyên gia tư vấn thuế và kiểm toán viên độc lập: Vận dụng phương pháp đối chiếu chỉ tiêu sản lượng phát điện với doanh thu tính thuế để thiết kế chương trình kiểm toán chuyên sâu đối với các doanh nghiệp năng lượng tái tạo và tài nguyên nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nhà máy thủy điện hạch toán phụ thuộc lại phải nộp thuế GTGT tại địa phương nơi đặt nhà máy? Theo quy định quản lý thuế đặc thù, dù nhà máy hạch toán phụ thuộc không trực tiếp bán điện ra ngoài, việc phân bổ thuế GTGT căn cứ trên sản lượng phát điện thực tế nhằm bù đắp chi phí hạ tầng, môi trường và bảo đảm nguồn thu ngân sách cho địa phương nơi khai thác tài nguyên nước.

2. Mẫu biểu kê khai thuế GTGT dành riêng cho doanh nghiệp thủy điện gồm những gì? Doanh nghiệp sử dụng Tờ khai thuế GTGT dành cho cơ sở sản xuất thủy điện theo mẫu số 01/TD-GTGT kèm theo Bảng phân bổ số thuế GTGT phải nộp của cơ sở sản xuất thủy điện cho các địa phương theo mẫu số 01-2/TD-GTGT theo quy định của Bộ Tài chính.

3. Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý thuế GTGT đối với EVN giai đoạn 2009 - 2013 là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là việc xác định giá tính thuế nội bộ và phân chia số thuế phải nộp cho các tỉnh có chung công trình thủy điện liên tỉnh còn phức tạp, thủ công, dễ dẫn đến tranh chấp số liệu giữa các Cục Thuế địa phương.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng ngay cho quản lý thuế thủy điện tại Việt Nam? Việt Nam có thể áp dụng mô hình quản lý tập trung các doanh nghiệp quy mô lớn tại cơ quan thuế Trung ương như mô hình của Pháp, kết hợp ngưỡng hoàn thuế tự động và cơ chế tài khoản thuế GTGT chuyên biệt như kinh nghiệm của các nước châu Âu.

5. Việc hoàn thiện quản lý thuế thủy điện gắn liền với văn bản chiến lược nào của Chính phủ? Công tác hoàn thiện bám sát Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011 - 2020 theo Quyết định số 732/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hướng tới mục tiêu hiện đại hóa, minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và xây dựng ngành thuế điện tử.

Kết luận

• Thuế GTGT từ các nhà máy thủy điện thuộc EVN là nguồn thu chiến lược, đóng góp từ 15% đến 35% ngân sách tại các địa phương có nhà máy vận hành.
• Cơ chế quản lý thuế giai đoạn 2009 - 2013 đã định hình được khung hành thu riêng nhưng bộc lộ nhiều điểm nghẽn về giá tính thuế, hồ sơ phân bổ liên tỉnh và kiểm tra thủ công.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện gồm 6 nhóm giải pháp, nổi bật là mô hình quản lý tập trung tại Tổng cục Thuế và tự động hóa kết nối dữ liệu đo đếm điện năng.
• Lộ trình cải cách giai đoạn 2015 - 2020 cần ưu tiên hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về giá tính thuế điện trước khi triển khai số hóa 100% quy trình kiểm tra thuế tự động.
• Các nhà quản lý chính sách và doanh nghiệp ngành năng lượng cần nhanh chóng nghiên cứu, ứng dụng các đề xuất trong luận văn nhằm tối ưu hóa hiệu quả hành thu và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ■ ■. TO KIM PHU'O'NG * DAI HOC K. THONG TIN THU’VIEN PHONG LIAN AN -TL 'LIEU ■p---------------------------------- --- HOAN THIEN QUAN LY ME GIA TRI GIA TANG DOI VOI DOANH NGHIEP SAN XUAT THUY DIEN THUOC TAP DOAN DIEN LUC VIET NAM ■ ■ ■ ■ ■ CHUYEN NGANH: KINH TE CHINH TRI LU A • N VAN TH A • C SY KINH TE Ngtfdi hudng dan khoa hoc. DAO THJ PHUONG u£N 1HS /IOZ?0 HA 1VOI • ,7 NAM 2014 fl LOI CAM DOAN Toi xin cam doan day la cong trinh nghien curu doc lap cua rieng toi voi sir huong din cua PGS.

Dao Thi Phuong Lien. Cac so lieu neu trong luan van la hoan toan trung thuc. Cac danh gia, ket luan khoa hoc cua luan van chua tirng duoc cong bo trong cac cong trinh khoa hoc khac. TO KIM PHlTO’NG MUC • LUC • DANH MUC CHU VIET TAT DANH mUc SO BO, BANG, BIEU TOM TAT LUAN VAN X •> X * PHAN MOB AU.

1 r -ong 1: CO SO LY LUAN VA KINH NGHIEM THUC TIEN VE QUAN Chu x x r. — LY THUE GTGT BOI VOI DOANH NGHIEP. Nhung van de chung ve thue GTGT. Khai niem ve thue GTGT.

Dae diem cua thue GTGT. Vai trd cua thue GTGT. Quan ly thue GTGT doi voi doanh nghi^jp. Nhung van de chung ve quan ly thue doi voi doanh nghiep.

Dae diem cua quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep. Su can thiet phai hoan thien quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep. Noi dung quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep. Nhung nhan to anh huong den quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep 28 1.

Kinh nghiem quoc te trong quan ly thue GTGT doi voi cac doanh nghiep. Kinh nghiem quan ly Thue GTGT doi voi cac doanh nghiep noi chung. Kinh nghiem quan ly thue GTGT doi voi cac doanh nghiep thuy dien. Bai hoc rut ra cho Viet Nam trong hoan thien quan ly thue gia tri gia tang doi voi cac doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc EVN.33 Chuong 2: THUC TRANG QUAN LY THUE GIA TRI GIA TANG BOI VOI r _ x — ___ - ___ — ' - CAC DOANH NGHIEP • SAN XUAT THUY BIEN • THUOC • TAP • BOAN BIEN • LOC VIET NAIM.

MO hinh to chuc, dac diem hoat dong cua cac doanh nghiep san xuat thuy dien cua EVN. Mo hinh to chuc cua EVN va cac Cong ty thuy dien thuoc EVN. Dac diem hoat dong cua cac doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc EVN. Tinh hinh quan ly thue GTGT doi voi cac doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc EVN.

ve xac djnh muc tieu quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep san xuat thuy dien cua EVN. Tinh hinh thuc hien chuc nang quan ly thue GTGT doi voi cac doanh nghiep thuy dien. To chuc bo may quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep thuy dien thuoc EVN. Cac cong cu va phuong tien quan ly thue GTGT doi voi doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc EVN.

Quy trinh quan ly thue GTGT QLT doi voi doanh nghiep san xuat thuy dien cua EVN. Thanh tra, kiem tra quan ly thu thue va chap hanh nghia vu nop thue cua doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc EVN.3 Danh gia chung ve thirc triJing quan ly thue GTGT doi vol cac doanh nghiep san xuat thuy dien cua Tap doan Bien luc Viet Nam. Ket qua dat duqc. Han che, nguyen nhan.

(S3 Chuong 3: PHUONG HUONG VA GIAI PHAP HOAN THIEN QUAN LY x x r r. _ •> x •> - THUE GTGT DOI VOI CAC DOANH NGHIEP SAN XUAT THUY BIEN THUOC TAP DOAN DIEN LUC VIET NAM. Nhung can cu cho viec de xuat phuong huong va giai phap hoan thien quan ly thue GTGT doi voi cac doanh nghiep san xuat thuy dien thuoc Tap doan Dien luc Viet Nam.