HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

• Người hướng dẫn: GS. Phạm Hồng Thái
• Trường học: Khoa Luật
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoàn thiện chế định pháp luật về công vụ, công chức ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 1.1.1. Quan niệm, đặc điểm và phân loại công vụ
• 1.1.2. Quan niệm về cán bộ, công chức, viên chức
• 1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 1.2.1. Quan niệm về chế định pháp luật công vụ, công chức
• 1.2.2. Đối tượng, phương pháp điều chỉnh của chế định pháp luật về công vụ, công chức
• 1.2.3. Mối quan hệ của chế định pháp luật về công vụ, công chức với một số chế định pháp luật khác và vai trò của nó trong quá trình cải cách nền hành chính nhà nước
• 1.2.4. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của chế định pháp luật về công vụ, công chức
• 1.2.5. Chế định pháp luật về công vụ, công chức ở một số nước và những vấn đề có thể vận dụng ở Việt Nam
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC CỦA CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC Ở NƯỚC TA TỪ 1998 ĐẾN NAY
• 2.1. THỰC TRẠNG NỘI DUNG CỦA CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 2.1.1. Những quy định về nguyên tắc cơ bản của công vụ
• 2.1.2. Những quy định về phạm vi cán bộ, công chức
• 2.1.3. Những quy định về tuyển dụng cán bộ, công chức và tập sự công vụ
• 2.1.4. Những quy định về quản lý, sử dụng, đánh giá, bổ nhiệm cán bộ, công chức
• 2.1.5. Những quy định về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức
• 2.1.6. Những quy định về quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức
• 2.1.7. NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ KHEN THƯỞNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
• 2.1.8. Những quy định về kỷ luật cán bộ, công chức
• 2.1.9. Những quy định về xác lập, chấm dứt công vụ
• 2.1.10. Những quy định về đạo đức công vụ
• 2.2. THỰC TRẠNG HÌNH THỨC CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC HIỆN NAY
• 2.2.1. Hình thức thể hiện của chế định pháp luật về công vụ, công chức
• 2.2.2. Nhận xét về hình thức của chế định pháp luật về công vụ, công chức
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 3.1. NHU CẦU HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 3.1.1. Đáp ứng sự phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế của Việt Nam
• 3.1.2. Quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, xã hội công dân ở Việt Nam
• 3.1.3. Cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính dân chủ, phục vụ nhân dân, dân tộc
• 3.1.4. Xây dựng đội ngũ công chức chính quy, chuyên nghiệp
• 3.1.5. Những hạn chế của chế định pháp luật về công vụ, công chức đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện chế định này
• 3.2. PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 3.2.1. Xây dựng chế định pháp luật về công vụ, công chức toàn diện, thống nhất, đồng bộ
• 3.2.2. Xây dựng chế định pháp luật phù hợp với nền công vụ phục vụ nhân dân một cách chính quy, chuyên nghiệp
• 3.2.3. Đảm bảo dân chủ, minh bạch, cạnh tranh trong hoạt động công vụ nhà nước
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÔNG VỤ, CÔNG CHỨC
• 3.3.1. Nhận thức, thể chế hoá các nguyên tắc của hoạt động công vụ
• 3.3.2. Ban hành các quy phạm pháp luật điều chỉnh chuyên biệt phù hợp với tính chất hoạt động của các nhóm đối tượng "cán bộ", "công chức", "viên chức", kết hợp giữa mô hình "chức nghiệp" và mô hình "việc làm"
• 3.3.3. Ban hành các quy phạm pháp luật trong đó quy định rõ, cụ thể trách nhiệm trong công vụ, trách nhiệm giải trình
• 3.3.4. Tổ chức tiến hành pháp điển hoá chế định pháp luật về công vụ, công chức, tiến hành xây dựng, ban hành Luật Công vụ, Quy chế đạo đức công vụ
• 3.4. Kết luận chương 3
• Kết luận
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Công Vụ Công Chức Việt Nam Nghiên Cứu

Pháp luật về công vụ, công chức ở Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và vận hành bộ máy nhà nước. Từ sau Đại hội VI năm 1986, Việt Nam đã từng bước đổi mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bao gồm cả lĩnh vực công vụ, công chức. Sự đổi mới này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập trong chế định pháp luật về lĩnh vực này, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu và có những giải pháp phù hợp. Cải cách hành chính được xem là một trong những yếu tố quan trọng. Chẳng hạn như, “tốc độ tăng trưởng kinh tế năm sau cao hơn năm trước (năm 2001 tăng 6,9%, năm 2002 tăng 7,04%, năm 2003 tăng 7, 24%); bình quân ba năm tăng 7,1%/năm” {19-tr 20}. Do đó, việc hoàn thiện pháp luật công vụ, công chức là một yêu cầu cấp thiết.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Pháp Luật Công Vụ Công Chức

Pháp luật về công vụ, công chức ở Việt Nam trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những quy định sơ khai sau Cách mạng tháng Tám đến Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 và Luật Cán bộ, công chức năm 2008, hệ thống pháp luật này ngày càng được hoàn thiện. Tuy nhiên, mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm và hạn chế riêng, phản ánh yêu cầu của tình hình kinh tế - xã hội khác nhau. Việc nghiên cứu lịch sử phát triển giúp nhận diện rõ hơn những vấn đề cần giải quyết. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng pháp luật.

1.2. Vai Trò Của Pháp Luật Công Vụ Công Chức Trong Quản Lý Nhà Nước

Pháp luật về công vụ, công chức có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước. Nó quy định về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của công chức, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và kỷ luật công chức. Một hệ thống pháp luật hoàn thiện sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng kịp yêu cầu; tình trạng quan liêu, tham nhũng, lãng phí còn nghiêm trọng…kỷ luật, kỷ cương cán bộ, công chức chưa nghiêm; hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước còn nhiều yếu kém…”.{22- tr 52}

II. Vấn Đề Của Pháp Luật Về Công Vụ Công Chức 5 Thách Thức

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải cách, pháp luật công vụ, công chức ở Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều vấn đề. Sự chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa các văn bản quy phạm pháp luật gây khó khăn trong việc áp dụng. Cơ chế đánh giá công chức còn hình thức, chưa thực sự phản ánh năng lực thực tế. Tình trạng tham nhũng, tiêu cực trong đội ngũ công chức vẫn diễn ra. Đây là những thách thức lớn, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt để khắc phục. Cần một hệ thống cơ sở pháp lý thực sự đầy đủ, hoàn thiện để xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức có cả năng lực và đạo đức, thực thi công vụ một cách chuyên nghiệp, chính quy, có hiệu quả.

2.1. Sự Chồng Chéo Thiếu Đồng Bộ Giữa Các Văn Bản Pháp Luật

Một trong những vấn đề lớn nhất của pháp luật công vụ, công chức là sự chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa các văn bản quy phạm pháp luật. Pháp lệnh Cán bộ, công chức và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành thường có những điểm không thống nhất, thậm chí mâu thuẫn. Điều này gây khó khăn cho việc áp dụng pháp luật và tạo ra sự tùy tiện trong thực thi công vụ. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống.

2.2. Cơ Chế Đánh Giá Công Chức Hình Thức và Chưa Hiệu Quả

Cơ chế đánh giá công chức hiện nay còn mang tính hình thức, chưa thực sự phản ánh năng lực thực tế và hiệu quả công việc của công chức. Việc đánh giá thường dựa trên cảm tính, thành tích bề ngoài, ít chú trọng đến chất lượng công việc và sự đóng góp thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng công chức giỏi không được trọng dụng, công chức kém không bị loại bỏ, ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ. Cần đổi mới cơ chế đánh giá, đảm bảo tính khách quan, công bằng, minh bạch.

2.3. Vấn Nạn Tham Nhũng Tiêu Cực Trong Đội Ngũ Công Chức

Tình trạng tham nhũng, tiêu cực trong đội ngũ công chức vẫn là một vấn đề nhức nhối. Nhiều công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân, gây thiệt hại cho nhà nước và nhân dân. Việc xử lý các hành vi tham nhũng còn chưa nghiêm minh, thiếu tính răn đe. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động công vụ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

III. Cách Hoàn Thiện Pháp Luật Công Vụ 3 Giải Pháp Cốt Lõi

Để hoàn thiện pháp luật công vụ, công chức, cần có những giải pháp đồng bộ, tập trung vào các khía cạnh sau: Xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch. Đổi mới cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đánh giá công chức theo hướng cạnh tranh, công bằng, khách quan. Nâng cao đạo đức công vụ, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm. Từ thực tiễn trên, Đại hội IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định: "Hoàn thiện chế độ công vụ, quy chế công chức, coi trọng cả năng lực và đạo đức"{20- tr135}, làm cơ sở cho việc "xác lập cơ chế quản lý cán bộ, công chức phù hợp với hệ thống phân loại cán bộ, công chức và phân cấp quản lý cán bộ, công chức lãnh đạo "{19- tr99}. Một trong những mục tiêu mà Chính phủ xác định tại chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001- 2010, là phải hoàn thiện hệ thống thể chế hành chính về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính. Do vậy, hoàn thiện chế độ công vụ, quy chế công chức là một trong những giải pháp có tính quyết định để đổi mới, nâng cao chất lượng công vụ, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Pháp Luật Thống Nhất Đồng Bộ Minh Bạch

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về công vụ, công chức, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống. Các quy định pháp luật phải rõ ràng, cụ thể, dễ hiểu, dễ áp dụng, tránh tình trạng diễn giải khác nhau. Cần công khai, minh bạch hóa các quy trình, thủ tục hành chính liên quan đến công vụ, công chức, tạo điều kiện cho người dân giám sát.

3.2. Đổi Mới Cơ Chế Tuyển Dụng Đánh Giá Công Chức Cạnh Tranh

Cần đổi mới cơ chế tuyển dụng công chức theo hướng cạnh tranh, công bằng, khách quan. Việc tuyển dụng phải dựa trên năng lực thực tế, không phân biệt đối xử. Cơ chế đánh giá công chức phải dựa trên kết quả công việc, sự đóng góp thực tế, không mang tính hình thức. Cần có các tiêu chí đánh giá rõ ràng, cụ thể, có thể đo lường được. Như vậy, tác giả đã quan niệm công chức khá rộng, gồm công chức nhà nước và công chức của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội.

3.3. Nâng Cao Đạo Đức Công Vụ Và Chống Tham Nhũng Hiệu Quả

Cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức. Các công chức phải tuân thủ nghiêm các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, liêm khiết, trung thực, tận tụy phục vụ nhân dân. Đồng thời, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động công vụ, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực. Cần phải có đội ngũ công chức với những phẩm chất tương thích với nền kinh tế thị trường, xã hội dân sự.

IV. Hướng Dẫn Thực Hiện 4 Bước Hoàn Thiện Pháp Luật Công Vụ

Việc hoàn thiện pháp luật công vụ, công chức đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các nhà khoa học, các chuyên gia và người dân. Cần tiến hành rà soát, đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm để lấy ý kiến đóng góp từ các bên liên quan. Xây dựng dự thảo luật, nghị định, thông tư và trình cấp có thẩm quyền ban hành. Tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến công chức và người dân.

4.1. Rà Soát Đánh Giá Thực Trạng Pháp Luật Công Vụ Công Chức

Bước đầu tiên trong quá trình hoàn thiện pháp luật công vụ, công chức là tiến hành rà soát, đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành. Cần xác định rõ những quy định nào còn phù hợp, những quy định nào cần sửa đổi, bổ sung, những quy định nào cần bãi bỏ. Việc rà soát, đánh giá phải được thực hiện một cách khách quan, khoa học.

4.2. Tổ Chức Hội Thảo Tọa Đàm Lấy Ý Kiến Đóng Góp

Cần tổ chức các hội thảo, tọa đàm với sự tham gia của các nhà khoa học, các chuyên gia, các công chức, đại diện các cơ quan nhà nước và người dân để lấy ý kiến đóng góp cho việc hoàn thiện pháp luật. Các ý kiến đóng góp phải được xem xét, tiếp thu một cách nghiêm túc. Các hội thảo chủ yếu được tiếp cận từ góc độ hành chính học, chưa đi sâu vào việc hoàn thiện chế định pháp luật về công vụ, công chức.

4.3. Xây Dựng Ban Hành Các Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật

Trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá và ý kiến đóng góp từ các bên liên quan, cần xây dựng dự thảo luật, nghị định, thông tư và trình cấp có thẩm quyền ban hành. Các văn bản quy phạm pháp luật phải đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển của đất nước. Đồng thời, cần tập trung giới thiệu về hệ thống, cơ cấu công chức; bộ máy quản lý công chức; kinh nghiệm cải cách công vụ của một số nước trên thế giới.

V. Tương Lai Của Pháp Luật Công Vụ 3 Xu Hướng Phát Triển

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, pháp luật công vụ, công chức ở Việt Nam sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng: Tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về công vụ, công chức. Tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý công chức. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động công vụ. Đồng thời, các giải pháp này cũng chủ yếu hướng đến việc cải cách đội ngũ công chức nhìn từ góc độ hành chính học, chưa tập trung vào việc nghiên cứu cải cách chế độ công vụ, công chức từ góc độ pháp lý.

5.1. Tiếp Cận Các Chuẩn Mực Quốc Tế Về Công Vụ Công Chức

Việt Nam cần nghiên cứu, tiếp thu kinh nghiệm của các nước tiên tiến trên thế giới về xây dựng và vận hành hệ thống công vụ, công chức. Cần tham gia các tổ chức quốc tế, ký kết các hiệp định song phương và đa phương về công vụ, công chức, tạo điều kiện cho việc trao đổi, học hỏi kinh nghiệm.

5.2. Tăng Cường Phân Cấp Phân Quyền Trong Quản Lý Công Chức

Cần tăng cường phân cấp, phân quyền cho các địa phương trong quản lý công chức, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động, sáng tạo trong việc xây dựng đội ngũ công chức phù hợp với đặc điểm tình hình của mình. Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

5.3. Đẩy Mạnh Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Công Vụ

Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động công vụ, xây dựng chính phủ điện tử, nâng cao hiệu quả làm việc của công chức. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp giảm thiểu thủ tục hành chính, tăng cường tính minh bạch, công khai, tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát hoạt động của công chức. Đồng thời các giải pháp này cũng chủ yếu hướng đến việc cải cách đội ngũ công chức.