Luận văn thạc sĩ hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn chi nhánh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn chi nhánh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Tấn Hùng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Công
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Kiểm soát nội bộ
• 1.1.1. Bản chất kiểm soát nội bộ
• 1.1.2. Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ
• 1.2. Kiểm soát nội bộ các hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Đặc điểm hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại có ảnh hưởng đến kiểm soát nội bộ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN - CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ là một quy trình quan trọng trong quản lý ngân hàng, đặc biệt là trong hoạt động tín dụng. Nó bao gồm các chính sách, quy trình và cơ chế được thiết lập để đảm bảo đạt được các mục tiêu hoạt động, báo cáo và tuân thủ pháp luật. Theo COSO (2013), kiểm soát nội bộ là một tiến trình được thiết kế để đem lại sự bảo đảm hợp lý trong việc đạt được các mục tiêu của tổ chức. Basel (2010) cũng nhấn mạnh vai trò của kiểm soát nội bộ trong việc giám sát và quản lý rủi ro. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, kiểm soát nội bộ được áp dụng để hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

1.1 Bản chất kiểm soát nội bộ

Bản chất kiểm soát nội bộ nằm ở việc thiết lập các cơ chế và quy trình để đảm bảo rằng các mục tiêu của tổ chức được thực hiện một cách hiệu quả. Theo Thông tư số 13/2018/TT-NHNN, kiểm soát nội bộ bao gồm các cơ chế, chính sách và quy trình được xây dựng để phòng ngừa, phát hiện và xử lý rủi ro. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, kiểm soát nội bộ được áp dụng để đảm bảo tính tuân thủ và hiệu quả trong hoạt động tín dụng.

1.2 Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ

Các khuôn mẫu kiểm soát nội bộ như COSO, CoCo, và Basel được sử dụng rộng rãi trong ngành ngân hàng. COSO (2013) bao gồm năm thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Basel nhấn mạnh vai trò của kiểm soát nội bộ trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo tuân thủ. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, các khuôn mẫu này được áp dụng để tăng cường hiệu quả của hệ thống kiểm soát.

II. Hoạt động tín dụng và kiểm soát nội bộ

Hoạt động tín dụng là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất của ngân hàng, đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ để hạn chế rủi ro. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, kiểm soát nội bộ được áp dụng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quy trình cấp tín dụng. Các yếu tố như hồ sơ vay, tài sản thế chấp và quy trình thẩm định được kiểm soát chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro.

2.1 Đặc điểm hoạt động tín dụng

Hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm việc xem xét hồ sơ vay, tài sản thế chấp và quy trình thẩm định. Việc thu thập và kiểm tra hồ sơ vay là bước quan trọng để đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Kiểm soát nội bộ được áp dụng để đảm bảo rằng các quy trình này được thực hiện một cách hiệu quả.

2.2 Quy trình kiểm soát tín dụng

Quy trình kiểm soát tín dụng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định bao gồm các bước như thu thập hồ sơ, thẩm định khách hàng, và giám sát quá trình sử dụng vốn vay. Kiểm soát nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng các bước này được thực hiện một cách chính xác và hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

III. Thực trạng kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Chi nhánh Bình Định

Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, hệ thống kiểm soát nội bộ đã được triển khai để quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như việc thẩm định hồ sơ chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng nợ quá hạn và nợ xấu. Kiểm soát nội bộ cần được hoàn thiện để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong quy trình cấp tín dụng.

3.1 Những thành tựu đạt được

Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định đã đạt được một số thành tựu trong việc áp dụng kiểm soát nội bộ, bao gồm việc giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng và tăng cường tính minh bạch trong quy trình cấp tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục.

3.2 Những tồn tại và hạn chế

Một trong những hạn chế lớn nhất của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định là việc thẩm định hồ sơ chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng nợ quá hạn và nợ xấu. Cần có các giải pháp để hoàn thiện kiểm soát nội bộ và tăng cường hiệu quả trong hoạt động tín dụng.

IV. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ

Để hoàn thiện kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định, cần áp dụng các giải pháp như tăng cường đào tạo nhân viên, cải thiện quy trình thẩm định, và áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý rủi ro. Các giải pháp này sẽ giúp tăng cường hiệu quả của hệ thống kiểm soát và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

4.1 Điều kiện thực hiện các giải pháp

Để thực hiện các giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ, cần có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước, Hội sở, và Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Chi nhánh Bình Định. Các điều kiện này bao gồm việc cung cấp nguồn lực, đào tạo nhân viên, và áp dụng công nghệ hiện đại.

4.2 Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện kiểm soát nội bộ bao gồm việc tăng cường đào tạo nhân viên, cải thiện quy trình thẩm định, và áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý rủi ro. Những giải pháp này sẽ giúp tăng cường hiệu quả của hệ thống kiểm soát và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát nội bộ hiệu quả. Theo báo cáo ngành, trong năm 2018 và 2019, nhiều vụ việc vi phạm quy định tín dụng tại các ngân hàng lớn đã gây thiệt hại nghiêm trọng, như vụ án tham ô tại Agribank chi nhánh Bến Thành với số lượng tài sản lên đến 2.600 lượng vàng và vụ án cố ý làm trái tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Á gây thiệt hại hơn 3 nghìn tỷ đồng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn – Chi nhánh Bình Định (SCB Bình Định), hoạt động kiểm soát nội bộ (KSNB) trong lĩnh vực tín dụng còn tồn tại nhiều hạn chế, dẫn đến tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh và uy tín của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng KSNB hoạt động tín dụng tại SCB Bình Định trong giai đoạn 2017-2019, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Nghiên cứu tập trung vào các thành phần chính của hệ thống KSNB theo chuẩn mực COSO và Basel, đồng thời đánh giá sự phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho Ban lãnh đạo SCB Bình Định trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro và bảo vệ tài sản ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khuôn khổ lý thuyết chính để phân tích và đánh giá hệ thống KSNB hoạt động tín dụng:

• Khuôn khổ COSO (2013): Bao gồm 5 thành phần cơ bản là môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, hoạt động giám sát. COSO cung cấp một mô hình toàn diện giúp tổ chức thiết lập và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, đảm bảo đạt được mục tiêu hoạt động, báo cáo và tuân thủ pháp luật.

• Chuẩn mực Basel: Định nghĩa KSNB là một quá trình liên tục, chịu sự ảnh hưởng của hội đồng quản trị, ban quản lý và nhân viên nhằm kiểm soát rủi ro trong ngân hàng. Basel nhấn mạnh vai trò của ba tuyến bảo vệ độc lập trong kiểm soát rủi ro tín dụng, bao gồm bộ phận kinh doanh, bộ phận quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: kiểm soát nội bộ, rủi ro tín dụng, hoạt động kiểm soát, đánh giá rủi ro, và hệ thống thông tin trong ngân hàng thương mại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Số liệu sơ cấp: Thu thập qua phỏng vấn trực tiếp với toàn bộ nhân viên tín dụng, lãnh đạo phòng kinh doanh và lãnh đạo chi nhánh SCB Bình Định nhằm đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát nội bộ tín dụng.

• Số liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo hoạt động kinh doanh, công văn, tài liệu nội bộ của SCB Bình Định, cùng các nguồn thông tin từ truyền thông và báo chí liên quan đến hoạt động tín dụng ngân hàng.

Phân tích dữ liệu dựa trên tiêu chuẩn COSO và Basel để đánh giá mức độ hiệu quả của hệ thống KSNB, đồng thời so sánh với các tổ chức tín dụng khác nhằm rút ra bài học và đề xuất giải pháp phù hợp. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2017-2019 với cỡ mẫu phỏng vấn khoảng 30 cán bộ nhân viên liên quan trực tiếp đến hoạt động tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Môi trường kiểm soát chưa đồng bộ: Khoảng 65% nhân viên tín dụng cho biết cơ cấu tổ chức và phân cấp quản lý tại SCB Bình Định chưa rõ ràng, dẫn đến việc phân công nhiệm vụ và trách nhiệm chưa hiệu quả, gây khó khăn trong việc giám sát và kiểm soát rủi ro.

2. Đánh giá rủi ro tín dụng còn hạn chế: Qua phân tích số liệu, tỷ lệ nợ quá hạn tại SCB Bình Định tăng từ 2,3% năm 2017 lên 3,1% năm 2019, phản ánh việc nhận diện và đánh giá rủi ro chưa kịp thời và chính xác.

3. Hoạt động kiểm soát chưa toàn diện: Chỉ khoảng 58% hồ sơ tín dụng được thẩm định đầy đủ theo quy trình chuẩn, nhiều trường hợp thiếu sót trong việc kiểm tra tính xác thực của tài sản thế chấp và hồ sơ pháp lý, làm tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

4. Thông tin và truyền thông chưa hiệu quả: Hệ thống thông tin nội bộ chưa đảm bảo tính kịp thời và đầy đủ, gây khó khăn trong việc trao đổi thông tin giữa các bộ phận, ảnh hưởng đến việc phát hiện và xử lý sai sót kịp thời.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên xuất phát từ việc chưa xây dựng được môi trường kiểm soát nội bộ vững chắc, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong quy trình cấp tín dụng. So với các ngân hàng thương mại khác tại Bình Định, SCB Bình Định có tỷ lệ nợ xấu cao hơn khoảng 0,5-0,7%, cho thấy hiệu quả kiểm soát nội bộ còn nhiều hạn chế. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại, nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm và bảng tổng hợp đánh giá mức độ tuân thủ quy trình thẩm định hồ sơ tín dụng. Việc cải thiện hệ thống thông tin và truyền thông nội bộ cũng được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xây dựng môi trường kiểm soát: Ban lãnh đạo SCB Bình Định cần rà soát và hoàn thiện cơ cấu tổ chức, phân cấp quản lý rõ ràng, minh bạch nhằm nâng cao trách nhiệm và hiệu quả giám sát. Thời gian thực hiện dự kiến trong 6 tháng đầu năm 2024.

2. Nâng cao năng lực đánh giá rủi ro: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng về kỹ năng nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng, áp dụng các công cụ phân tích hiện đại để giảm thiểu sai sót. Kế hoạch đào tạo triển khai trong quý 3 năm 2024.

3. Hoàn thiện quy trình kiểm soát hoạt động tín dụng: Xây dựng và áp dụng quy trình thẩm định hồ sơ chặt chẽ, đảm bảo kiểm tra đầy đủ tính pháp lý và giá trị tài sản thế chấp. Thực hiện kiểm tra định kỳ và giám sát chặt chẽ trong toàn bộ quá trình cấp tín dụng. Thời gian áp dụng từ quý 4 năm 2024.

4. Cải thiện hệ thống thông tin và truyền thông: Đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đảm bảo cung cấp thông tin kịp thời, chính xác giữa các bộ phận liên quan. Thiết lập kênh trao đổi thông tin hiệu quả để phát hiện và xử lý sai sót nhanh chóng. Dự kiến hoàn thành trong năm 2025.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp đồng bộ giữa Ban lãnh đạo chi nhánh, các phòng ban chức năng và sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro phù hợp.

2. Nhân viên tín dụng và quản lý rủi ro: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình kiểm soát nội bộ, kỹ năng đánh giá rủi ro và thực thi các biện pháp kiểm soát hiệu quả trong hoạt động tín dụng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Là tài liệu tham khảo để đánh giá, giám sát và hoàn thiện các quy định, chính sách liên quan đến kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, tài chính ngân hàng: Hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro tín dụng và áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng là gì?
   Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng là hệ thống các chính sách, quy trình và biện pháp được thiết lập nhằm đảm bảo hoạt động cấp tín dụng được thực hiện đúng quy định, giảm thiểu rủi ro tín dụng và bảo vệ tài sản ngân hàng.

2. Tại sao cần hoàn thiện kiểm soát nội bộ tại SCB Bình Định?
   Hoạt động kiểm soát nội bộ hiện tại còn nhiều hạn chế, dẫn đến tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và uy tín ngân hàng. Hoàn thiện kiểm soát giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực quản trị.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu sơ cấp qua phỏng vấn nhân viên và lãnh đạo, kết hợp phân tích số liệu thứ cấp từ báo cáo và tài liệu nội bộ, dựa trên tiêu chuẩn COSO và Basel để đánh giá hệ thống kiểm soát.

4. Các giải pháp chính được đề xuất là gì?
   Bao gồm xây dựng môi trường kiểm soát vững chắc, nâng cao năng lực đánh giá rủi ro, hoàn thiện quy trình kiểm soát tín dụng và cải thiện hệ thống thông tin truyền thông nội bộ.

5. Ai nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Ban lãnh đạo ngân hàng, nhân viên tín dụng, cơ quan quản lý nhà nước và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng sẽ tìm thấy giá trị thực tiễn và học thuật từ nghiên cứu này.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích chi tiết thực trạng kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại SCB Bình Định giai đoạn 2017-2019, chỉ ra những tồn tại và hạn chế quan trọng.
• Áp dụng khuôn khổ COSO và chuẩn mực Basel giúp đánh giá toàn diện các thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, giảm thiểu rủi ro tín dụng và tăng cường năng lực quản trị rủi ro.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn đối với Ban lãnh đạo SCB Bình Định và các tổ chức tín dụng khác trong việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả trong vòng 1-2 năm tới để điều chỉnh phù hợp.

Ban lãnh đạo và các chuyên gia quản trị rủi ro ngân hàng được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng và bảo vệ tài sản tổ chức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.Kiểm soát nội bộ 1.Bản chất kiểm soát nội bộ Trong nền kinh tế hội nhập như hiện nay, với sự phát triển của nhiều ngành công nghệ, kỹ thuật mới làm cho năng suất lao động của con người tăng lên đáng kể, mang lại nhiều cơ hội, đem lại nguồn doanh thu và lợi nhuận lớn cho các công ty và doanh nghiệp, đi đôi với những cơ hội là những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình thực hiện các mục tiêu của tổ chức, chính vì vậy nên các nhà quản trị đã bắt đầu chú trọng việc sử dụng hệ thống KSNB vào tổ chức nhằm hạn chế những rủi ro để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Theo Basel (2010), KSNB giúp đảm bảo rằng ban quản lý cấp cao thiết lập và duy trì hệ thống và quy trình KSNB đầy đủ và hiệu quả. Các hệ thống và quy trình cần được thiết kế để đảm bảo trong các lĩnh vực bao gồm báo cáo (về tình hình tài chính và tình hình hoạt động), giám sát việc tuân thủ pháp luật, các quy định và chính sách nội bộ, hiệu quả và hiệu quả của hoạt động và bảo vệ tài sản. Theo COSO (2013), KSNB được định nghĩa như sau: "Kiểm soát nội bộ là một tiến trình được thiết lập và vận hành bởi hội đồng quản trị, ban quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đem lại một sự bảo đảm hợp lý đối với việc đạt được các mục tiêu hoạt động, mục tiêu báo cáo, và sự tuân thủ với các luật và quy định liên quan".

Theo Thông tư số 13/2018/TT-NHNN (2018) quy định về hệ thống e 8 KSNB của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, hệ thống KSNB là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xây dựng phù hợp với quy định tại Luật các tổ chức tín dụng, Thông tư này và các quy định của pháp luật có liên quan và được tổ chức thực hiện nhằm kiểm soát, phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra. Hệ thống KSNB thực hiện giám sát của quản lý cấp cao, kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro, đánh giá nội bộ về mức đủ vốn và kiểm toán nội bộ. Có thể thấy được rằng do yêu cầu và góc độ nhìn nhận của mỗi tổ chức, lĩnh vực ngành nghề là khác nhau nên có rất nhiều quan điểm về hệ thống KSNB. Theo quan điểm của tác giả thì KSNB là tổng hợp toàn bộ các chính sách, quy trình, quy định do hội động quản trị, ban quản lý đưa ra để hướng dẫn cách thức thực hiện công việc ở mọi cấp trong tổ chức nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức và đồng thời tuân thủ các quy định của nhà nước và pháp luật.Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ Trong quá trình hoạt động của các tổ chức, để đạt được hiệu quả hoạt động thì các tổ chức luôn chú trọng sử dụng các khuôn mẫu KSNB phù hợp với cơ cấu tổ chức, loại hình hoạt động của mình.

Để biết thêm về KSNB chúng ta cùng xem khái quát các khuôn mẫu KSNB như COSO, CoCo và Turnbull, Basel. + Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ COSO Theo kiểm soát nội bộ COSO (2013), Khuôn khổ COSO bao gồm 5 thành phần như sau: - Môi trường kiểm soát: bao gồm các yếu tố tạo lập môi trường của cả hệ thống KSNB. e 9 - Đánh giá rủi ro: bao gồm việc nhận diện rủi ro và đánh giá các rủi ro. - Hoạt động kiểm soát: bao gồm các hoạt động kiểm soát cụ thể đối phó với các rủi ro.

- Thông tin và trao đổi thông tin: bao gồm việc tạo lập, cung cấp thông tin và trao đổi thông tin phục vụ cho sự vận hành các thành phần của hệ thống KSNB. - Hoạt động giám sát: bao gồm các hoạt động đánh giá thường xuyên và đánh giá chuyên biệt tính hữu hiệu của hệ thống KSNB. Khuôn khổ COSO hướng đến tạo lập một khuôn khổ để giúp ban quản lý có thể kiểm soát tổ chức một cách tốt hơn đồng thời giúp cho hội đồng quản trị có thêm khả năng để giám sát KSNB của tổ chức. + Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ CoCo Theo quan điểm của CoCo, KSNB bao gồm các thành phần của một tổ chức (kể cả các nguồn lực, các hệ thống, các quy trình, văn hóa, cấu trúc tổ chức, các nhiệm vụ) được kết hợp lại với nhau để hỗ trợ các thành viên đạt được các mục tiêu của tổ chức.

Các nguyên tắc của khuôn khổ CoCo được tổ chức theo các nhóm như sau: Mục đích; Cam kết; Năng lực; Hành động; Giám sát và học hỏi. + Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ Turnbull Theo Turnbull, KSNB bao gồm các chính sách, quy trình, nhiệm vụ, những hành vi và các khía cạnh khác của đơn vị, được thiết lập nhằm đạt được cùng lúc: một là, tạo điều kiện cho hoạt động hữu hiệu và hiệu quả bằng cách cho phép nó đáp ứng một cách hợp lý các hoạt động kinh doanh, tài chính, tuân thủ và các rủi ro khác để đạt được mục tiêu của đơn vị. Điều này bao gồm việc bảo vệ tài sản không bị sử dụng không phù hợp hoặc bị mất mát, gian lận; hai là, giúp đảm bảo chất lượng báo cáo nội bộ và bên ngoài; ba e 10 là, giúp đảm bảo việc tuân thủ luật pháp và luật lệ cũng như các chính sách nội bộ đơn vị. Hệ thống KSNB bao gồm các thành phần: Hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, quy trình giám sát liên tục sự hữu hiệu của KSNB (Financial Reporting Council, 2005) + Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ Basel: Theo Basel (1998) đã định nghĩa KSNB là một quá trình chịu ảnh hưởng bởi hội đồng quản trị, các nhà quản lý cao cấp và tất cả nhân viên các cấp của đơn vị.

Kiểm soát nội bộ không chỉ là một thủ tục hay chính sách được thực hiện tại một thời điểm cụ thể mà còn là một hoạt động liên tục ở mọi cấp trong ngân hàng. Mục tiêu chính của quá trình KSNB nhằm có thể đạt được các loại mục tiêu: hiệu quả, báo cáo và tuân thủ. Các bộ phận cấu thành KSNB - Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát - Nhận biết và đánh giá rủi ro - Hoạt động kiểm soát và sự phân công, phân nhiệm - Thông tin và truyền thông - Giám sát và sửa chữa những sai sót - Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua cơ quan thanh tra ngân hàng 1. Kiểm soát nội bộ các hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại 1.Đặc điểm hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại có ảnh hưởng đến kiểm soát nội bộ Đặc điểm của hoạt động tín dụng là cho vay, khi cho vay thì phải xem xét đến hồ sơ cho vay, tài sản thế chấp, quy trình cấp tín dụng.

- Hồ sơ cho vay: e 11 Khi thực hiện hoạt động cho vay thì yêu cầu đầu tiên là hồ sơ của khách hàng phải đảm bảo đầy đủ và phù hợp theo quy định của ngân hàng, bao gồm hồ sơ pháp lý, hồ sơ tài sản bảo đảm, hồ sơ tín dụng và hồ sơ giải ngân. Việc thu thập đầy đủ hồ sơ, chứng từ của khách hàng là hết sức quan trọng vì nó giúp cho người cấp tín dụng có cơ sở xác định đúng khách hàng cần vay, căn cứ để đánh giá khả năng trả nợ và thiện chí trả nợ của họ, xác định đúng thông tin khách hàng, về nhân thân, gia đình, nơi ở, nghề nghiệp, tình trạng hôn nhân và gia đình, học vấn, v.v nên việc yêu cầu khách hàng cung cấp đầy đủ hồ sơ theo quy định của ngân hàng là bắt buộc phải thực hiện. Sau khi nhận được hồ sơ vay của khách hàng thì nhân viên tín dụng phải so sánh đối chiếu các thông tin trên các hồ sơ, giấy tờ của khách hàng để xem thử có khớp với nhau hay không, việc này giúp cho ngân hàng có thể giảm rủi ro do khách hàng làm giả hồ sơ, chứng từ để đi vay ngân hàng và đồng thời đánh giá được khả năng tài chính, nguồn trả nợ của khách hàng có đảm bảo hay không, khách hàng có sử dụng vốn vay của ngân hàng có đúng mục đích hay không, việc đánh giá trên nhiều mặt khác nhau giúp cho ngân hàng có thể nhìn thấy được bao quát về khách hàng để có thể nhận biết rủi ro và ngăn ngừa các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình cấp tín dụng đối với khách hàng. Trường hợp, nhân viên tín dụng không thu thập hồ sơ đầy đủ theo quy định của ngân hàng hoặc không xem xét tính phù hợp của các hồ sơ mà khách hàng cung cấp thì dễ dẫn đến tình trạng khách hàng cung cấp thiếu thông tin hoặc làm giả hồ sơ nhằm mục đích vay được vốn của ngân hàng, điều này hết sức rủi ro cho ngân hàng vì khách hàng không có thiện trí trả nợ, có thể không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với ngân hàng hoặc sử dụng vốn vay sai mục đích, dẫn tới ngân hàng khó có thể thu hồi được vốn khi khoản vay của khách hàng tới hạn.

- Tài sản thế chấp: e 12 Khi đi vay thì khách hàng cần phải có tài sản để thế chấp cho ngân hàng và dùng tài sản của mình để bảo đảm cho khoản vay tại ngân hàng. Ngân hàng xem tài sản bảo đảm của khách hàng là lá chắn cuối cùng phòng ngừa trường hợp khách hàng không có khả năng trả nợ cho ngân hàng thì ngân hàng sẽ tiến hành xử lý tài sản của khách hàng để thu hồi nợ. Chính vì vậy, ngân hàng phải xem xét, kiểm tra chi tiết, yêu cầu khách hàng bổ sung đầy đủ các giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp, để tránh trường hợp khách hàng cung cấp các giấy tờ giả mạo như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc cà vẹt xe. Đôi khi xảy ra trường hợp hiện trạng thực tế của tài sản khác với sổ đỏ của khách hàng, nên yêu cầu khách hàng phải trích lục bản đồ của sổ đỏ, điều này sẽ làm cho khách hàng cảm thấy khó khăn trong việc vay vốn, còn về phía ngân hàng thì không thể ngoại lệ các giấy tờ liên quan đến tài sản khách hàng.