Chương I: những vấn đề chung về kế toán tiêu thụ và xác định kết quả.Bản chất và nội dung kinh tế của tiêu thụ. Trong nền kinh tế thị trường công tác tiêu thụ và tổ chức tiêu thụ là một vấn đề hết sức quan trọng của doanh nghiệp. Cơ chế thị trường đã tạo ra một nền kinh tế cạnh tranh tự do, giá cả và số lượng do quan hệ cung – cầu quyết định nên mỗi doanh nghiệp phải tự chủ trong việc nghiên cứu thị trường xây dựng chiến lược lập kế hoạch tiêu thụ cho riêng mình. Hơn thế nữa doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về mọi kết quả kinh doanh của mình.
- Tiêu thụ là quá trình thực hiện trao đổi thông qua các phương tiện thanh toán để thực hiện giá trị của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ trong quá trình đó doanh nghiệp chuyển giao sản phẩm hàng hoá cho khách, còn khách hàng trả cho doanh nghiệp khoản tiền tương đối với giá bản của sản phẩm hàng hoá theo giá trị đã thoả thuận. Quá trình tiêu thụ kết thúc khi cả hai điều kiện sau được đảm bảo: - Doanh nghiệp chuyển giao sản phẩm và quyền sở hữu sản phẩm cho người mua. - Đơn vị trả tiền mua hoặc chấp nhận trả tiền. Điều đó có nghĩa là trong quá trình tiêu thụ phải có sự thay đổi, thoả thuận giữa hai bên mua và bán.
Phải có sự thay đổi về quyền sở hữu sản phẩm và cả hai bên đều thực hiện quá trình chuyển đổi giữa hàng và tiền: Trong quá trình tiêu thụ, giá ghi trên hoá đơn bán hàng hoặc giá thoả thuận giữa người mua và người bán được gọi là giá bán. Doanh thu bán hàng là tổng giá trị thực hiện, do việc bán hàng hoá sản phẩm cho khách hàng. Thời điểm xác định doanh thu bán sẽ tuỳ thuộc vào từng phương thức bán hàng và phương thức thanh toán tiền hàng do vậy khi xem xét tại một thời điểm xác định thì doanh thu bán hàng và số tiền bán hàng có thể không trùng nhau. Số 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiền bán hàng mà số thực thu của doanh nghiệp về bán hàng hoá còn doanh thu bán hàng là số tiền doanh nghiệp thu được theo giá bán như trên hoá đơn: - Kết quả của hoạt động tiêu thụ là khoản lỗ – lãi về tiêu thụ.
Đó chính là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Doanh thu, chi phí, lợi nhuận là 3 chỉ tiêu cơ bản mà mỗi doanh nghiệp đều phải quan tâm trong quá trình sản xuất kinh doanh. Như vậy hoạt động tiêu thụ trong mỗi doanh nghiệp có liên hệ chặt chẽ đến lợi nhuận và ảnh hưởng tới toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động kinh doanh là mục tiêu cuối cùng của bất kỳ doanh nghiệp nào.
Nó phụ thuộc vào quá trình hoạt động của doanh nghiệp và tác động trở lại hoạt động này. Còn hoạt động tiêu thụ sản phẩm với vị trí là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với kết quả kinh doanh. Tiêu thụ sản phẩm là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh là căn cứ để doanh nghiệp đưa ra quyết định về tiêu thụ. Có thể khẳng định rằng kết quả kinh doanh là khâu cuối cùng của doanh nghiệp còn tiêu thụ là “Phương tiện trực tiếp để thực hiệ mục tiêu đó”.ý nghĩa nhiệm vụ của công tác kế toán tiêu thụ.
Mục đích cuối cùng của bất cứ doanh nghiệp nào cũng là tối đa hoá lợi nhuận mà việc đó chỉ thông qua tiêu thụ và chỉ thông qua tiêu thụ mới đánh giá được chất lượng sản phẩm, hàng hoá. Trên cơ sở kết quả tiêu thụ doanh nghiệp mới thu hồi vốn và lãi để tái sản xuất giản đơn hay mở rộng. Chính vì vậy mà tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp và cả đối với nền kinh tế quốc dân. Đối với doanh nghiệp, tiêu thụ sản phẩm hàng hoá tốt sẽ đảm bảo thu hồi vốn nhanh, tăng tốc độ quay vòng của vốn, tiết kiệm vốn lưu động và bổ xung nguồn vốn cho việc mở rộng và hiện đại hoá sản xuất.
Quá trình tiêu thụ tốt không những làm cho hoạt động SXKD tốt mà còn tác động trực tiếp đến thành viên trong doanh nghiệp, thu nhập cao sẽ là động lực thúc đẩy mọi 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người làm việc tốt hơn. Như vậy tiêu thụ sản phẩm hàng hoá có vai trò to lớn đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường. Đối với nền kinh tế quốc dân là tiền đề cân đối cho sản xuất và tiêu dùng, cân đối tiền hàng trong lưu thông cũng như cân đối giữa các ngành các khu vực trong nền kinh tế. Các doanh nghiệp có mối liên hệ với nhau sản phẩm của ngành này có thể là tư liệu của ngành kia.
Do vậy tiêu thụ có ảnh hưởng trực tiếp tới sự cân đối sản xuất giữa các ngành các đơn vị sản xuất và tác động đến quan hệ cung cầu trên thị trường. Xuất phát từ ý nghĩa quan trọng của công tác tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa đối với kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn doanh nghiệp đòi hỏi doanh nghiệp phải tổ chức khâu tiêu thụ một cách hợp lý. Để thực hiện được yêu cầu đó đòi hỏi công tác hạch toán tiêu thụ sản phẩm hàng hoá phải chính xác, kịp thời đầy đủ. Muốn cho công tác tiêu thụ đạt hiệu quả cao, lợi nhuận đạt tới mức tối đa thì điều đó phụ thuộc vào việc đảm bảo kiểm soát chặt chẽ các khoản doanh thu, chi phí của từng loại sản phẩm, hàng hoá.
Ngoài ra thì cần phải đưa ra những thông tin chính xác cụ thể, kịp thời cho nhà quản lý để từ đó họ có thể phân tích, đánh giá, lựa chọn phương án kinh doanh tốt nhất. Để làm được như vậy thì đòi hỏi người làm công tác kế toán tiêu thụ phải có kinh nghiệm, tìm hiểu, học hỏi nâng cao tinh thần trách nhiệm của mình trong công việc. Điều đó đặt ra nhiệm vụ cho người làm công tác hạch toán tiêu thụ, sản phẩm – hàng hoá là phải tổ chức như thế nào để có thể đáp ứng yêu cầu của nhà quản lý về mặt tinh thần tiêu thụ từng sản phẩm, mặt hàng tình hình doanh thu chi phí, thanh toán với khách hàng, với ngân sách xác định chính xác kết quả tiêu thụ trong kỳ cụ thể: - Phản ánh, giám đốc tình hình kế hoạch tiêu thụ từng loại mặt hàng, mỗi loại nhập, xuất tồn bao nhiêu. Đồng thời xác định giá vốn hàng hoá xuất bán: 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phản ánh, giám đốc tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ thanh toán với khách hàng, thanh toán với ngân sách, lập dự phòng các khoản phải thu khó đòi.
- Phản ánh và giám sát các khoản chi phí phát sinh khi bán hàng, CPQL và xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ. Để thực hiện nhiệm vụ đó cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán và bộ phận quản lý kho, bộ phận cung ứng, bộ phận kế hoạch.Các phương pháp xác định giá gốc hàng tiêu thụ. Doanh nghiệp phải xác định giá thành sản phẩm làm căn cứ ghi nhập kho hàng hoá. Trong kỳ hoạch toán, hàng hoá thường được nhập kho nhiều lần, mỗi lần số lượng và giá thành khác nhau nên khi xuất hàng hoá đi tiêu thụ doanh nghiệp phải hạch toán giá hàng xuất theo một phương nhất định để hạch toán chính xác và tiết kiệm thời gian.
Xác định chính xác giá vốn sẽ giúp cho doanh nghiệp hạch toán chính xác khoản thu nhập của doanh nghiệp, xác định được lãi thuần. Để hạch toán chính xác giá vốn thực tế của khối lượng hàng hoá xuất kho có thể áp dụng một trong các phương pháp sau đây: - Phương pháp giá bình quân: - Phương pháp hạch toán - Phương pháp giá thực tế nhập trước – xuất trước ( EIFO) - Phương pháp giá thực tế nhập sau - xuất trước ( LIFO) - Phương pháp giá thực tế đích danh. - Phương pháp giá bình quân. * Giá bình quân cả kỳ dự trữ: Giá đơn vị bq Giá thực tế hàng tồn kho ĐK + Giá thực tế hàng nhập trong kỳ = cả kỳ dự trữ Lượng hàng tồn ĐK + Lượng hàng nhập trong kỳ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Giá đơn vị bình quân cuối trước: Giá đơn vị bq Giá thực tế hàng tồn ĐK (hoặc cuối kỳ trước) = cuối kỳ trước Lượng thực tế hàng tồn đầu kỳ (hoặc cuối kỳ trước) 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Giá đơn vị bình quân sau mỗi lần nhập: Giá đơn vị bp Giá thực tế hàng tồn sau mỗi lần nhập = Sau mỗi lần nhập Lượng thực tế hàng tồn sau mỗi lần nhập *Phương pháp giá hạch toán: Giá thực tế hàng hoá Giá thực tế hàng hoá = x hệ số giá xuất trong kỳ xuất dùng Giá thực tế hàng tồn đầu kỳ + nhập trong kỳ Hệ số giá = Giá hạch toán hàng tồn đầu kỳ + nhập trong kỳ * Phương pháp giá thực tế nhập trước trước xuất trước (FIFO) Phương này giả định rằng số hàng nào nhập trước thì xuất trước xuất hết số nhập trước thì đến số hàng nhập sau.
*Phương giá thực tế nhập sau xuất trước (LIFO) Phương này giả định rằng số hàng nào nhập vào sau cùng thì được xuất ra trước tiên. * Phương pháp giá thực tế đích danh. Số hàng xuất được xác định giá trị theo lô hoặc theo chiếc như giá lúc nhập vào. Trên đây là một số phương pháp để xác định hàng tiêu thụ.
Tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng loại hàng kinh doanh và tuỳ vào từng yêu cầu của doanh nghiệp mà áp dụng vào một trong các phương pháp trên. Việc xác định giá vốn cần phải được tiến hành một cách nghiêm túc và chính xác. Các doanh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệp thương mại thường căn cứ vào giá vốn của hàng hoá và các chi phí khác bỏ ra để xác định giá bán nhằm bù đắp chi phí và có lãi trong kinh doanh.Kế toán chi tiết quá trình tiêu thụ. Hạch toán chi tiết tiêu thụ hàng hoá đòi hỏi phản ánh về cả giá trị, số lượng, chất lượng của từng loại hàng hoá theo từng kho và từng người phụ trách vật chất.
Trong thực tế hiện nay có 3 phương pháp hạch toán chi tiết tiêu thụ hàng hoá sau đây: * Phương pháp thẻ song song (sơ đồ 1). Sơ đồ hạch toán chi tiết hàng hóa theo phương pháp thẻ song song.