Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ 1. Khái niệm kế toán quản trị chi phí Quản trị tốt chi phí là một vấn đề được quan tâm hàng đầu khi bất kỳ một tổ chức hay DN nào điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh. Do đó, việc tối ưu quy trình quản lý chi phí được coi là yếu tố quyết định đến thành công của doanh nghiệp.
Nghiệp vụ kế toán quản trị chi phí đóng vai trò hoạch định và kiểm soát thông tin các chi phí của một doanh nghiệp. Qua đó, độ chính xác và tính hiệu quả trong quản trị chi phí được đảm bảo, góp phần gia tăng giá trị và đẩy mạnh lợi thế kinh doanh của công ty. Theo Thư viện pháp luật, tại điều 3 Luật kế toán, Luật số: 88/2015/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2015: “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. Bản chất của kế toán quản trị chi phí - KTQT thu nhận, xử lý và cung cấp các thông tin về các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh đã thực sự hoàn thành, đã ghi chép, hệ thống hóa trong sổ kế toán.
Đồng thời còn xử lý và cung cấp các thông tin phục vụ cho việc lập các dự toán, lên kế hoạch và quyết định các phương án kinh doanh. - KTQT chi phí chỉ cung cấp các thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm vi yêu cầu quản lý nội bộ của DN. - KTQT chi phí là một bộ phận của công tác kế toán nói chung và là một bộ phận không thể thiếu được để kế toán thực sự trở thành công cụ của quản lý. KTQT chi phí là kênh thông tin rất quan trọng giúp cho nhà quản trị xây dựng, tổ chức thực hiện, kiểm tra, kiểm soát, đánh giá hoạt động và đưa ra các quyết định tối ưu.
Như vậy, bản chất của kế toán quản trị chi phí là một PAGE \* MERGEFORMAT 69 bộ phận của kế toán quản trị chuyên thực hiện việc xử lý, phân tích và cung cấp các thông tin về chi phí nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của nhà quản trị như xây dựng kế hoạch, kiểm soát, đánh giá và ra quyết định. Nhiệm vụ của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp Theo tiểu mục 3 Mục I Phần I Thông tư 53/2006/TT-BTC ngày 12 tháng 06 năm 2006 của Bộ Tài chính. Nhiệm vụ của kế toán quản trị trong doanh nghiệp cụ thể là kế toán quản trị chi phí xây lắp trong một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp bao gồm: a. Nhiệm vụ thu thập, xử lý thông tin, số liệu về chi phí theo phạm vi, nội dung kế toán quản trị chi phí của đơn vị xác định theo từng thời kỳ b.
Nhiệm vụ kiểm tra, giám sát các định mức, tiêu chuẩn, dự toán c. Cung cấp thông tin theo yêu cầu quản trị nội bộ của đơn vị thông qua báo cáo kế toán quản trị chi phí d. Tổ chức phân tích thông tin phục vụ cho yêu cầu lập kế hoạch và ra quyết định của Ban lãnh đạo doanh nghiệp 1. Những nghiệp vụ cơ bản trong kế toán quản trị chi phí Ngoài các phương pháp chứng từ, phương thức đối ứng tài khoản, phương pháp tính giá, phương pháp tổng hợp – cân đối kế toán, kế toán quản trị chi phí sử dụng một số phương pháp kỹ thuật riêng để cung cấp thông tin cho quản trị doanh nghiệp, cụ thể như sau: a.
Nhận diện, phân loại chi phí Việc nhận diện, phân loại đúng chi phí sẽ dẫn đến việc ra quyết định kinh doanh đúng. Chi phí là nhân tố chủ yếu tác động đến kết quả hoạt động kinh doanh. Nhiệm vụ kiểm soát chi phí, dự toán biến động của chi phí đối với nhà quản trị là rất quan trọng. Nhận diện cách phân loại chi phí sao cho hợp lý và thích hợp là một phương pháp nghiệp vụ của kế toán quản trị, dựa trên quan điểm chi phí được phân thành nhiều loại khác nhau nhằm đáp ứng được các yêu cầu khác nhau của nhà quản trị.
Áp dụng các kỹ thuật phân tích để cung cấp thông tin dạng đặc thù PAGE \* MERGEFORMAT 69 Mục đích giúp cung cấp những thông tin hữu ích cho nhu cầu đặc thù của kế toán quản trị sử dụng nhiều phương pháp phân tích như phương pháp so sánh, phương pháp xác định nhân tố ảnh hưởng. Thiết kế thông tin trên báo cáo Thông tin mà kế toán quản trị cung cấp phải được thiết kế trên báo cáo thể hiện dạng so sánh được và sẽ không có tác dụng nếu thiếu tiêu chuẩn so sánh nó. Do đó trong quá trình ra quyết định, lập kế hoạch và điều hành của nhà quản trị sẽ dựa vào thông tin trên báo cáo để đánh giá và đưa ra các quyết định chính xác, phù hợp và đúng đắn nhất cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Truyền đạt thông tin dưới dạng mô hình, phương trình, đồ thị Hầu hết các thông tin cần thiết đều thông qua quá trình phân tích, định lượng do kế toán quản trị cung cấp nên kế toán quản trị phải truyền đạt được ý nghĩ, nhu cầu và các kỹ thuật tính toán để nhà quản trị có thể hiểu được ý nghĩa, nhu cầu và các kỹ thuật, phương pháp tính toán để nhà quản.
Để thuận lợi cho việc tiếp cận, các thông tin đã định lượng cần được thiết kế nên được trình bày dưới dạng mô hình, phương trình, đồ thị, hình vẽ vì tính dễ hiểu, dễ nhận thấy bằng mắt, dễ hiểu rõ được mối quan hệ, xu hướng biến động của thông tin đang nghiên cứu. Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong quản trị doanh nghiệp Với nhu cầu thông tin của nhà quản trị trong doanh nghiệp, sử dụng các thông tin này để có được những quyết định đúng đắn, kịp thời. Kế toán quản trị chi phí đã có vai trò giúp các nhà quản trị lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và đánh giá thực hiện kế hoạch. PAGE \* MERGEFORMAT 69 Lập kế hoạch Ra quyết định Kiểm tra, đánh Tổ chức thực giá hiện Sơ đồ 1.
Các chức năng cơ bản của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp (Nguồn: tác giả tổng hợp trên cơ sở nghiên cứu) a. Vai trò lập kế hoạch Đây là một công việc không thể thiếu trong hoạt động quản trị doanh nghiệp. Khi lập kế hoạch, người làm cần xác định mục tiêu hoạt động, xây dựng chiến lược tổng thể và kế hoạch chi tiết đến từng hoạt động gắn với một bộ phận cụ thể. Kế toán quản trị chi phí phải cụ thể được kế hoạch hoạt động của doanh nghiệp thành các dự toán sản xuất kinh doanh, ước tính chi phí cho các sản phẩm, dịch vụ, phân bổ nguồn lực,… tùy theo yêu cầu của nhà quản trị để từ đó đưa ra được các quyết định chính xác.
Vai trò tổ chức thực hiện Để tổ chức thực hiện được các kế hoạch, chiến lược đã đặt ra, các nhà quản trị cần phải có được các thông tin chi phí về các hoạt động để điều hành, thay đổi các hoạt động hay phân phối lại các nguồn lực nhằm một mục đích đạt được hiệu quả cao nhất. Do đó, để đảm bảo được vai trò này, kế toán quản trị chi phí phải phản ánh, cung cấp thông tin thực hiện của các nội dung chi phí như: chi phí sản xuất kinh doanh, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp,… PAGE \* MERGEFORMAT 69 c. Vai trò kiểm tra, giám sát hoạt động Kế toán quản trị chi phí sẽ thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát các dự toán, kế hoạch đã đề ra dựa trên định mức, kế hoạch thực hiện nhằm kịp thời phát hiện được các hạn chế, tồn tại mà thông qua đó tìm cách khắc phục cũng như phát huy những mặt mạnh để hướng tới các mục tiêu đã đề ra. Kế toán quản trị chi phí cung cấp các thông tin về chi phí thông qua các báo cáo giúp các nhà quản trị kiểm soát các chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Vai trò đánh giá thực hiện kế hoạch Để có được cơ sở số liệu tính toán, phân tích các thông tin, đánh giá thực hiện kế hoạch Kế toán quản trị chi phí cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu một cách đầy đủ, có cơ sở và phù hợp để làm căn cứ giúp nhà quản trị doanh nghiệp đánh giá được tình hình thực hiện các chi phí với định mức, dự toán đã lập. Báo cáo đánh giá cần chỉ rõ những kết quả đạt được và những vấn đề còn tồn tại, đồng thời làm cơ sở cho việc lập kế hoạch, dự toán trong kỳ tiếp theo. Vai trò ra quyết định Với nhiệm vụ cung cấp thông tin cho nhà quản trị trong quá trình ra quyết định, kế toán quản trị chi phí ngoài việc hiểu quá trình ra quyết định của nhà quản trị còn phải nắm được loại quyết định mà từng cấp quản trị trong doanh nghiệp cần phải có để có thể tiếp nhận các thông tin thích hợp. Đây là một vai trò quan trọng, xuyên suốt các khâu quản trị của doanh nghiệp từ khâu lập kế hoạch, kiểm tra, đánh giá.
Kế toán quản trị chi phí có vai trò quan trọng trong việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cần thiết cho nhà quản trị doanh nghiệp trong việc điều hành và ra quyết định tối ưu nhất. Khâu tổ chức công tác kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp phải được xây dựng sao cho có thể phát huy tốt nhất vai trò nhưng phải phù hợp với mỗi nhà quản trị, quy mô của doanh nghiệp, trình độ cán bộ quản lý và kế toán cũng như nhu cầu thông tin quản trị của các cấp quản trị. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG XÂY LẮP ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG DOANH NGHIỆP 1. Đặc điểm sản phẩm xây lắp Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất độc lập có chức năng tái sản xuất tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân.
Nó đã tạo nên cơ sở vật chất cho xã hội, tăng tiềm lực kinh tế và quốc phòng của đất nước. Đầu tư xây dựng cơ bản gắn liền với việc ứng dụng các công nghệ hiện đại do đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học kỹ thuật đối với các ngành sản xuất vật chất. Nó đã tác động mạnh mẽ tới hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh.