CHƯƠNG 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU , CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác ddịnh kết quả kinh doanhtrong doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.1 Sự cần thiết của công tác kế toán doanh thu , chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ Kế toán doanh thu ,chi phí và xác định kết quả kinh doanh có vai trò quan trọng , giúp doanh nghiệp quản lý chính xác các thu nhập , tổng chi phí từ đó xác định kết quả kinh doanh trong kỳ kế toán. Tổ chức công tác kế toán hợp lý là một trong những cơ sở cung cấp thông tin quan trọng nhất cho việc theo dõi , điều hành sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Để công cụ kế toán phát huy hết vai trò của mình , đòi hỏi các doanh nghiệp không ngừng cải tiến và hoàn thiện hơn nữa công tác kế toán nói chung cũng như kế toán doanh thu , chi phí và xác định kết quả kinh doanh nói riêng. Vì vậy , việc tổ chức công tác kế toán doanh thu , chi phí và xác định kết quả kinh doanh một cách khoa học , hợp lý và phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc thu thập , xử lý và cung cấp thông tin cho doanh nghiệp , cơ quan quản lý để doanh nghiệp phát triển bền vững hơn.2 Nhiệm vục ủa kế toán doanh thu , chi phí và xác định kết quả kinh doanh Theo dõi thuế GTGT đầu ra và tình hình sử dụng hóa đơn , theo dõi các khoản phải thu khách hàng Xác định doanh thu , các khoản thu nhập khác phát sinh trong kỳ , phản ánh đúng các khoản giảm trừ doanh thu để xác định doanh thu thuần Xác định đúng chính xác đối tượng tính giá thành và hạch toán chính xác giá vốn .Phản ánh vào nội dung chi phí kinh doanh phải đảm bảo đúng nội dung quy định chế độ hiện hành 11 Tính doanh thu , lợi nhuận và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Lập bảng so sánh tình hình hoạt động , kinh doanh giữa các kỳ của công ty, đưa ra những ưu điểm cần phát huy và nhược điểm khắc phục 1.3 Một số khái niệm cơ bản về doanh thu , chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Doanh thu Doanh thu là tổng các giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán , phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngạy thông thường của doanh nghiệp , góp phần làm tăng nguồn vốn chủ sở hữu.
Doanh thu bao gồm : Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền thu được từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán ( nếu có ) trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo chuẩn mực số 14 “ Doanh thu và thu nhập khác “ ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng BTC thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn 5 điều kiện : - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gàn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng - Xác định được chi phi liên quan đến giao dịch bán hàng 12 Doanh thu cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định một cách tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ kinh doanh thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán của kỳ đó. Kết quả của giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thỏa mãn cả 4 điều kiện : - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ hoạt động giao dịch cung cấp dịch vụ đó - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó Thời điểm ghi nhận doanh thu theo các phương thức bán hàng - Phương thức bán hàng trực tiếp cho khách hàng: Theo phương thức này, căn cứ vào hợp đồng mua bán đã được ký kết , bên mua cử cán bộ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp.
Khi nhận hàng xong , người nhận hàng khí xác nhận vào hóa đơn bán hàng và số hàng đó được xác định là tiêu thụ, người bán có quyền ghi nhận doanh thu - Phương thức gửi hàng cho khách : Là phương thức bên bán gửi hàng đi cho khách theo các điều kiện của hợp đồng kinh tế đã kí kết. Số hàng gửi đi vẫn thuộc quyền kiểm soát của bên bán , khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì lợi ích và rủi ro được giao toàn bộ cho người mua , giá trị hàng hóa đã được thực hiện và là thời điểm bên bán được ghi nhận doanh thu bán hàng - Phương thức gửi đại lý , ký gửi : 13 Theo phương thức này , doanh nghiệp xuất kho thành phẩm hàng hóa gửi đi bán cho khách hàng theo hợp đồng ký kết giữa hai bên. Khi hàng xuất kho gửi đi bán thì hàng chưa xác định là tiêu thụ. Hàng gửi bán chỉ hạch toán vào doanh thu khi doanh nghiệp đã nhận được tiền bán hàng do khách hàng trả , khách hàng đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán , khách hàng đã ứng trước tiền mua hàng về số hàng gửi đi bán.
Chỉ khi nào được người mua chấp nhận thì số hàng đó mới chính thức coi là tiêu thụ và doanh nghiệp có quyền ghi nhận doanh thu. - Phương thức bán hàng trả chậm ,trả góp : Theo phương thức này , khi bán hàng doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán hàng trả ngay , khách hàng được chậm trả tiền hàng và phải chịu lãi chậm trả theo tỷ lệ quy định trong hợp đồng mua bán hàng. Phần lãi chậm trả được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá trả một lần ngay từ đầu không bao gồm tiền lãi về trả chậm , trả góp.
- Phương thức hàng đổi hàng : Theo phương pháp này doanh nghiệp lấy sản phẩm của mình quy ra giá cả trên thị trường rồi dùng số tiền quy đổi đó để mua sản phẩm của đợn vị khách. Trong trường hợp này, doanh thu được tính theo giá sản phẩm cùng loại mà doanh nghiệp bán thu tiền. Các khoản giảm trừ doanh thu: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán , hàng bán bị trả lại , thuế tiêu thụ đặc biệt , thuế xuất khẩu , thuế GTGT nộp theo phương pháp trực tiếp , được tính giảm trừ vào doanh thu ghi nhận ban đầu để xác định doanh thu thuần , làm cơ sở để tính kết quả kinh doanh trong kỳ kế toán. Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn.
Khoản giảm giá có thể 14 phát sinh trên khối lượng của từng lô hàng mà khách hàng đã mua , cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng lũy kế mà khách hàng đã mua trong một khoảng thời gian nhất định tùy thuộc vào chính sách chiết khấu thương mại của bên bán. Giảm giá hàng bán : là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thu bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do các nguyên nhân như : vi phạm cam kết , vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị mất , kém chất lượng , không đúg chủng laoji quy cách. Khi doanh nghiệp ghi nhận giá trị hàng bán bị trả lại đồng thời ghi nhận giảm tương ứng giá vốn bán trong kỳ Các loại thuế phải nộp Nhà nước : - Thuế tiêu thụ đặc biệt được coi là một trong các khaorn làm giảm doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp cung cấp các loại sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ( hoặc các loại dịch vụ ) thuộc đối tượng chịu thế TTĐB. - Thuế xuât khẩu được coi là một trong các khoản giảm trừ doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp có hàng hóa được phép xuất khẩu qua cửa khẩu hoặc biên giới.
Doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế xuất khẩu. Trong doanh thu của hàng xuất khẩu đã bao gồm số thuế xuất khẩu phải nộp vào ngân sách Nhà nước. - Thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp là tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất tới tiêu dùng. Thuế GTGT phải nộp tương ứng với số doanh thu đã được xác định trong kỳ báo cáo.
Doanh thu thuần Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản giảm trừ doanh thu Doanh thu hoạt động tài chính Doanh thu hoạt động tài chính bao gồm : lãi cho vay ,lãi tiền gửi , lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu , tín phiếu , chiết khấu thanh toán 15 được hưởng do mua hàng hóa dịch vụ, lãi cho thuê tài chính, thu thập từ cho thuê tài sản, cho người khác sử dụng tài sản, cổ tức… Thu nhập khác Thu nhập khác là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.2 Chi phí Chi phí là các khoản chi phí phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh , cho các hoạt động khác ….mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thự hiện các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định .