Chương 1: Cơ sở lý luận chung về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.1 Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm.1 Những tác động của nền kinh tế thị trường đến công tác kế toán trong doanh nghiệp. Trong những năm gần đây với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra khá sôi nổi ở hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống. Với sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã bước đầu thoát nghèo, cuộc sống của nhân dân đã được cải thiện. Để đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người thì sự đa dạng hóa các ngành nghề kinh doanh, mở rộng quy mô hoạt động của các doanh nghiệp là tất yếu.
Song song với sự phát triển là sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp với nhau ngày càng cao. Doanh nghiệp phải thực sự hiểu và giải quyết tốt ba vấn đề là sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nào? Chúng ta đã biết bất cứ một doanh nghiệp nào hoạt động sản xuất kinh doanh đều bị chi phối bởi một số quy luật: quy luật cung cầu, quy luật giá trị và quy luật canh tranh. Những quy luật này đều do tác động của con người làm chúng biến đổi và phát triển. Một mặt nó kích thích sự tiến bộ của đất Ngụ Minh Tuấn Mạnh - Lớp THKTB – K54 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội Khoa kế toán – Kiểm toán nước mặt khác nó làm cho xã hội có sự phân hóa một cách rõ rệt và làm mất cân bằng trong xã hội.
Doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển một điều tất yếu là phải nắm vững được các quy luật này, làm tốt công tác hạch toán kế toán nói chung và công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành nói riêng.2 Vai trò của công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp hiện nay. Công tác hạch toán kế toán về chi phí sản xuất và tính giá thành giúp doanh nghiệp sản xuất có thể xác định chi phí bỏ ra cho nhân công, nguyên vật liệu. là bao nhiêu, xây dựng được định mức chi phí sao cho sản xuất hiệu quả với chi phí bỏ ra thấp nhất. Còn đối với doanh nghiệp xây lắp, việc hạch toán đúng, chính xác, đầy đủ có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác hạch toán chi phí và tính giá thành từng khối lượng công trình.
Thông qua những thông tin mà kế toán thu thập được các nhà quản trị có thể tính toán được giá thành thực tế của các công trình đó, để phân tích, đánh giá mức chi phí sử dụng là bao nhiêu và xem xét xem làm thế nào để có thể tiết kiệm được chi phí giúp cho việc hạ giá thành của sản phẩm.3 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp có ảnh hưởng đến công tác kế toán. Xây dựng là ngành sản xuất vật chất độc lập, quan trọng, mang tính công nghiệp góp phần tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Hoạt động của ngành xây dựng là hoạt động hình thành nên năng lực sản xuất cho các ngành, các lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế. Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp được thực hiện dựa trên cơ sở các hợp đồng đã ký kết với chủ đầu tư sau khi trúng thầu hoặc được chỉ định thầu, hai bên thống nhất với nhau về giá trị thanh toán của công trình cùng với các điều kiện khác, do vậy tính chất hàng hóa của Ngụ Minh Tuấn Mạnh - Lớp THKTB – K54 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội Khoa kế toán – Kiểm toán sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ, nghiệp vụ bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây lắp hoàn thành đạt điểm dừng kỹ thuật cho bên giao thầu chính là quy trình tiêu thụ sản phẩm xây lắp.
Quá trình từ khi khởi công xây dựng cho đến khi công trình hoàn thành bàn giao đi vào sử dụng thường dài, phụ thuộc vào quy mô và tính chất phức tạp về kỹ thuật của công trình. Quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn gồm nhiều công việc khác nhau mà việc thực hiện chủ yếu tiến hành ngoài trời do vậy chịu ảnh hưởng của các điều kiện thiên nhiên, khách quan, từ đó ảnh hưởng đến việc quản lý tài sản; Vật tư, máy móc dễ bị hư hỏng và ảnh hưởng đến tiến độ thi công.4 Đặc điểm của sản phẩm xây lắp. Sản phẩm xây lăp thường có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sử dụng dài. do vậy đòi hỏi việc tổ chức quản lý, hạch toán sản phẩm xây lắp nhất thiết phải co dự toán thiết kế thi công.
Tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ vì sản phẩm xây lắp thường được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc được thỏa thuận với chủ đầu tư. Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất các điều kiện sản xuất (vật tư, xe máy, thiết bị) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm. Đặc điểm này làm cho công tác quản lý sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư rất phức tạp.5 Đặc điểm của tổ chức xây lắp Hoạt động xây lắp được diễn ra dưới điều kiện sản xuất thiếu tính ổn định, luôn biến đổi theo địa điểm và gia đoạn thi công. Do vậy, doanh nghiệp thường phải thay đổi, lựa chọn phương án tổ chức thi công thích hợp cả về mặt thi công đến tiến độ.
Chu kỳ sản xuất kéo dài, dễ gặp những rủi ro ngẫu nhiên theo thời gian Ngụ Minh Tuấn Mạnh - Lớp THKTB – K54 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội Khoa kế toán – Kiểm toán như hao mòn vô hình, thiên tai…Do vậy, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cần tổ chức sản xuất hợp lý, đẩy nhanh tiến độ thi công là điều kiện quan trọng để tránh những tổn thất, rủi ro và ứ đọng vốn trong đầu tư kinh doanh. Quá trình sản xuất diễn ra trong một phạm vi hẹp với số lượng công nhân và vật liệu lớn. Sản xuất XDCB thường diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện môi trường, thiên nhiên. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.
Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp 1. Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các hao phí cần thiết khác để thực hiện sản xuất thi công trong một thời kỳ nhất định. Phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp. Phân loại chi phi sản xuất theo yếu tố chi phí - Chi phí NVL trực tiếp: bao gồm toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, động lực, phụ tùng thay thế, vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản mà doanh nghiệp đã sử dụng cho hoạt động sản xuất trong kỳ.
- Chi phí nhân công: là toàn bộ số tiền công (lương), thưởng, phụ cấp và các khoản trích trên lương theo quy định của công nhân lao động trực tiếp sản xuất, công nhân điều khiển xe, máy thi công và nhân viên quản lý ở Ngụ Minh Tuấn Mạnh - Lớp THKTB – K54 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội Khoa kế toán – Kiểm toán các phân xưởng, tổ, đội. - Chi phí khấu hao TSCĐ: là toàn bộ số tiền trích khấu hao tài sản cố định (máy thi móc thiết bị thi công, thiết bị phục vụ và quản lý) sử dụng cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp trong kỳ. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm các khoản phải trả cho các loại dịch vụ mua từ bên ngoài, thuê ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (điện, nước, điện thoại). - Chi phí bằng tiền khác: bao gồm toàn bộ chi phí bằng tiền phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài các yếu tố trên.
Phân loại chi phí theo mục đích và công dụng của chi phí - Chi phí NVL trực tiếp: bao gồm giá trị thực tế của vật liệu chính, vật liệu phụ, các cấu kiện hoặc các bộ phận rời, vật liệu luân chuyển tham gia cấu thành lên thực thể sản phẩm xây lắp hoặc giúp cho việc thực hiện và hoàn thành khối lượng xây lắp. - Chi phí nhân công trực tiếp: là toàn bộ chi phí về tiền lương (tiền công), các khoản phụ cấp có tính chất thường xuyên (phụ cấp lưu động, phụ cấp trách nhiệm) của công nhân trực tiếp sản xuất thuộc doanh nghiệp và số tiền trả cho người lao động trực tiếp thuê ngoài. - Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm chi phí cho các máy thi công nhằm thực hiện khối lượng công tác xây, lắp bằng máy. Máy móc thi công là loại máy trực tiếp phục vụ xây, lắp công trình, gồm những máy móc chuyển động bằng động cơ hơi nước, diezen, điện,… Chi phí sử dụng máy thi công bao gồm: Chi phí thường xuyên và chi phí tạm thời.
Ngụ Minh Tuấn Mạnh - Lớp THKTB – K54 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội Khoa kế toán – Kiểm toán Chi phí thường xuyên sử dụng máy thi công gồm: Lương chính, lương phụ của công nhân điều khiển máy, phục vụ máy,…; chi phí vật liệu; chi phí công cụ, dụng cụ; chi phí khấu hao TSCĐ; chi phí dịch vụ mua ngoài (chi phí dịch vụ nhỏ, điện, nước, bảo hiểm xe, máy,…); chi phí khác bằng tiền. Chi phí tạm thời sử dụng máy thi công gồm: Chi phí sửa chữa lớn máy thi công (đại tu, trung tu,…); chi phí công trình tạm thời cho máy thi công (lều, lán, bệ, đường ray chạy máy,.