Tài liệu Kinh tế: Hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường đại học

Tài liệu chuyên khảo về Hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường đại học kinh tế kỹ thuật công nghiệp trình bày khoa học, dễ hiểu, dễ áp dụng

• Tác giả: Trần Diệu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Cao Thị Ý Nhi
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại các trường đại học công lập

Quản lý tài chính tại các trường đại học công lập là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo hoạt động hiệu quả của các cơ sở giáo dục. Các đơn vị sự nghiệp có thu như trường đại học cần tuân theo các nguyên tắc quản lý tài chính chặt chẽ. Công tác quản lý tài chính bao gồm việc lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán thu chi và sử dụng các công cụ quản lý hiệu quả. Tại các trường đại học công lập, tự chủ tài chính được xem là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo dục. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý bao gồm chính sách ngân sách, nguồn thu sự nghiệp và khả năng quản lý của bộ máy hành chính.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của đơn vị sự nghiệp có thu

Đơn vị sự nghiệp là những tổ chức thực hiện hoạt động vì lợi ích công cộng và có thu từ hoạt động này. Các trường đại học công lập là đơn vị sự nghiệp có thu điển hình. Chúng có tính chất công khai, chịu sự quản lý của nhà nước nhưng có độc lập về tài chính và hoạt động kinh doanh. Đặc điểm nổi bật là kết hợp giữa lợi ích xã hội và hiệu quả kinh tế, với vai trò quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

1.2. Nội dung và công cụ quản lý tài chính

Nội dung quản lý tài chính bao gồm lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán thu chi và báo cáo tài chính. Các công cụ quản lý tài chính bao gồm ngân sách nhà nước, kho bạc nhà nước, hệ thống kế toán và kiểm toán nội bộ. Việc sử dụng hiệu quả các công cụ này giúp đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính của trường đại học.

II. Thực trạng quản lý tài chính tại Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật công nghiệp

Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp là một trường đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương. Trong những năm gần đây, trường đã thực hiện quản lý tài chính theo các nguyên tắc đã được quy định. Công tác lập dự toán được tiến hành hàng năm dựa trên nhu cầu thực tế của các phòng ban và bộ môn. Chấp hành dự toán được theo dõi chặt chẽ thông qua hệ thống kế toán. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế nhất định trong việc hoàn thiện công tác quản lý tài chính như hiệu quả sử dụng nguồn lực còn chưa cao, công tác kiểm tra còn hạn chế.

2.1. Nguyên tắc quản lý tài chính của trường

Trường tuân theo các nguyên tắc quản lý tài chính của nhà nước bao gồm: công khai, minh bạch, hiệu quả và đúng pháp luật. Tự chủ tài chính là mục tiêu chính của trường trong những năm qua. Hệ thống quản lý bộ máy được thiết lập rõ ràng với phòng Tài chính - Kế toán là đơn vị chủ chốt. Các nguyên tắc này giúp đảm bảo quản lý tài chính minh bạch và đạt hiệu quả cao.

2.2. Kết quả và hạn chế hiện tại

Trong giai đoạn 2011-2013, trường đạt được những kết quả khả quan trong quản lý tài chính. Tổng thu tăng trưởng ổn định, tuy nhiên nguồn thu sự nghiệp còn hạn chế. Công tác chi tiêu được thực hiện theo dự toán nhưng hiệu quả sử dụng vốn chưa tối ưu. Các hạn chế chính bao gồm: khó khăn trong tăng nguồn thu sự nghiệp, công tác kiểm tra nội bộ còn yếu, và năng lực quản lý của bộ máy cần được nâng cao hơn.

III. Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính

Để hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường, cần triển khai một số giải pháp chiến lược. Thứ nhất, tăng cường nguồn thu sự nghiệp thông qua phát triển các hoạt động dịch vụ và hợp tác với doanh nghiệp. Thứ hai, hoàn thiện công tác lập dự toán và xây dựng kế hoạch chi tiêu chi tiết. Thứ ba, nâng cao chất lượng công tác chi tiêu tài chính và kiểm soát chi thực hiện. Thứ tư, thường xuyên tiến hành tự kiểm tra và đánh giá. Cuối cùng, nâng cao năng lực của đội ngũ kế toán và quản lý tài chính thông qua đào tạo chuyên biệt.

3.1. Tăng cường nguồn thu sự nghiệp

Nguồn thu sự nghiệp là động lực quan trọng để trường có thêm năng lực tài chính. Cần phát triển các hoạt động dịch vụ giáo dục như dạy học bồi dưỡng, khóa học chuyên sâu. Xã hội hóa các hoạt động phi lõi cũng là hướng đi hiệu quả. Hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu sẽ tạo ra nguồn thu bổ sung đáng kể cho quản lý tài chính của trường.

3.2. Hoàn thiện công tác lập dự toán và chi tiêu

Công tác lập dự toán cần được cải tiến bằng cách sử dụng các công cụ quản lý hiện đại. Chi tiêu tài chính phải được kiểm soát chặt chẽ hơn với các mức chi cụ thể cho từng hoạt động. Tăng cường kiểm tra và giám sát chấp hành dự toán hàng tháng, quý để phát hiện sớm những sai lệch. Nâng cao hiệu quả kế toán tài chính thông qua ứng dụng công nghệ thông tin là điều cần thiết.

IV. Kiến nghị và định hướng phát triển quản lý tài chính

Để hoàn thiện công tác quản lý tài chính bền vững, cần có sự hỗ trợ từ nhiều phía. Trước hết, Chính phủ cần điều chỉnh cơ chế tài chính cho các trường đại học công lập để tạo điều kiện tự chủ hơn. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ban hành những hướng dẫn cũng như tiêu chuẩn quản lý tài chính rõ ràng. Bộ Công Thương cần tăng cường hỗ trợ ngân sách cơ bản cho trường. Ngoài ra, trường cần hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ quản lý, và ứng dụng công nghệ trong quản lý. Quản lý tài chính hiệu quả sẽ là nền tảng cho sự phát triển bền vững của nhà trường.

4.1. Kiến nghị đối với Chính phủ và các bộ ngành

Chính phủ cần xem xét điều chỉnh chính sách ngân sách nhà nước để tăng hỗ trợ cho giáo dục đại học. Trường đại học công lập cần được cấp quyền tự chủ lớn hơn trong sử dụng tài chính. Bộ Giáo dục và Đào tạo nên xây dựng bộ tiêu chuẩn quản lý tài chính phù hợp với từng loại cơ sở giáo dục. Các chính sách ưu đãi thuế cho sự nghiệp giáo dục cần được nới lỏng để khuyến khích xã hội hóa.

4.2. Định hướng phát triển dài hạn của trường

Trường cần xây dựng chiến lược quản lý tài chính dài hạn với mục tiêu rõ ràng. Tập trung nâng cao chất lượng công tác chi tiêu và đầu tư vào phát triển cơ sở vật chất. Ưu tiên phát triển nguồn thu sự nghiệp thông qua các chương trình đào tạo liên tục và dịch vụ khoa học kỹ thuật. Hoàn thiện hệ thống kế toán tài chính và kiểm toán nội bộ để đảm bảo minh bạch tuyệt đối trong mọi hoạt động tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1. Tổng quan về quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của đơn vị sự nghiệp có thu 1. Khái niệm Đơn vị sự nghiệp có thu là một loại đơn vị sự nghiệp công lập có nguồn thu sự nghiệp, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán.

Như vậy, để xác định đơn vị là đơn vị sự nghiệp có thu cần dựa vào những tiêu chuẩn sau: - Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương. - Được Nhà nước cấp kinh phí và tài sản để hoạt động, thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và thực hiện một số khoản thu do chế độ nhà nước quy định. - Có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ Nhà nước quy định, được chủ động sử dụng biên chế được cấp có thẩm quyền giao. - Có mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước để ký gửi các khoản thu chi tài chính.

Đặc điểm Thứ nhất, những hoạt động của các đơn vị này có tính chất xã hội, khác với những loại hình dịch vụ thông thường, nó phục vụ các lợi ích tối cần thiết của xã hội để đảm bảo cho cuộc sống được bình thường. Những loại dịch vụ thông thường được hiểu là những hoạt động phục vụ không tạo ra sản phẩm mang hình thái hiện vật, còn dịch vụ mà các đơn vị sự nghiệp cung cấp là những hoạt động phục vụ nhu 6 cầu thiết yếu của xã hội, bất kể các sản phẩm được tạo ra có hình thái hiện vật hay phi hiện vật. Thứ hai, việc trao đổi dịch vụ công giữa các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức, cá nhân không thông qua quan hệ thị trường đầy đủ, nghĩa là nó không giống với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Có những dịch vụ mà người sử dụng chỉ phải đóng phí hoặc lệ phí, có những dịch vụ thì phải trả một phần hoặc toàn bộ kinh phí.

Tuy nhiên, cung ứng các dịch vụ này không nhằm mục tiêu lợi nhận. Thứ ba, hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu không trực tiếp phục vụ cho quản lý hành chính nhà nước, không mang tính quyền lực pháp lý như hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Nó được phân biệt với hoạt động quản lý nhà nước. Thứ tư, đơn vị sự nghiệp có thu có nguồn thu thường xuyên từ hoạt động sự nghiệp bởi vậy nó khác với cơ quan quản lý hành chính ở chỗ mang lại nguồn thu cho ngân sách nhà nước và được tự chủ về mặt tài chính, không phụ thuộc vào cơ chế xin cho như trước.

Vai trò của đơn vị sự nghiệp có thu Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là một bộ phận của nền kinh tế và có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế. Trong thời gian qua, các đơn vị sự nghiệp công đã có nhiều đóng góp cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước, thể hiện qua những vai trò sau: - Thứ nhất, cung cấp các dịch vụ công về giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục, thể thao… có chất lượng cao cho xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. - Thứ hai, thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao như: đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ cao; khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân, nghiên cứu và ứng dụng các kết quả khoa học, công nghệ; cung cấp các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật… phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. 7 - Thứ ba, đối với từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp công lập đều có vai trò chủ đạo chủ đạo trong việc tham gia đề xuất và thực hiện các đề án, chương trình lớn phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

- Thứ tư, thông qua hoạt động thu phí, lệ phí theo quy định của nhà nước đã góp phần tăng cường nguồn lực, đẩy mạnh đa dạng hóa và xã hội hóa nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động sự nghiệp của nhà nước, trong thời gian qua các đơn vị sự nghiệp ở tất cả các lĩnh vực đã tích cực mở rộng các loại hình, phương thức hoạt động, một mặt đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân. Đồng thời qua đó cũng thực hiện xã hội hóa bằng cách thu hút sự đóng góp của nhân dân đầu tư cho sự phát triển của hoạt động sự nghiệp. Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu 1.

Phân loại theo nguồn thu Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công được chia làm 3 loại sau: - Đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí). - Đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí). Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí là đơn vị có nguồn thu chưa trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên. - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động).

Việc xác định khả năng tự trang trải chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị sự nghiệp có thu dựa trên chỉ tiêu sau: 8 Mức tự bảo đảm chi phí hoạt = Tổng số nguồn thu sự nghiệp động thường = x 100% xuyên của đơn vị Tổng số chi hoạt động thường (%) xuyên  Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên bằng hoặc lớn hơn 100%, nhà nước không phải dung ngân sách để cấp kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.  Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% cho đến dưới 100%. Nhà nước vẫn phải cấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị.  Đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo dảm chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% trở xuống.

Áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp có nguồn thu thấp hoặc không có nguồn thu, nhà nước phải cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. Phân loại theo nội dung hoạt động Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp có thu được phân thành: - Đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo. - Đơn vị sự nghiệp y tế. - Đơn vị sự nghiệp văn hóa thông tin.

- Đơn vị sự nghiệp thể dục, thể thao. - Đơn vị sự nghiệp phát thanh, truyền hình. - Đơn vị sự nghiệp khoa học, công nghệ, môi trường. - Đơn vị sự nghiệp kinh tế.

- Đơn vị sự nghiệp khác. Quan điểm quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp có thu Quản lý tài chính là một hệ thống các cách thức, phương thức và công cụ quản lý được sử dụng để tác động vào các chính sách, chế độ từ đó thực hiện các hoạt động tài chính của đơn vị trong những điều kiện cụ thể nhằm đạt được những mục tiêu đã định trong từng giai đoạn nhất định đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị. Quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp có thu bao gồm các cách thức, phương thức tạo lập hành lang pháp lý cho quá trình hình thành, tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ trong đơn vị. Cơ chế quản lý tài chính được xây dựng trên quan điểm nhất quán xuất phát từ mục tiêu đã được Nhà nước xác định thông qua các văn bản luật, dưới luật quy định hoạt động giáo dục và đào tạo.

Mục tiêu quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu luôn hướng tới ba vấn đề sau: - Khai thác các nguồn thu trong và ngoài đơn vị không chỉ để hoàn thành nhiệm vụ Nhà nước giao mà còn để phục vụ tốt nhất hoạt động của đơn vị; - Nâng cao ý thức sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn thu; - Tăng cường khả năng giám sát, kiểm soát nội bộ trên cơ sở minh bạch các hoạt động tài chính và xây dựng cơ chế quản lý tài chính phù hợp với đơn vị. Để đạt được những mục tiêu đã đề ra và vận dụng cơ chế tài chính đã được hoạch định một cách hiệu quả nhất, công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu cần phải thực hiện tốt ở cả ba khâu: Lập dự toán thu, chi ngân sách trong phạm vi được cấp có thẩm quyền giao hằng năm (lập kế hoạch tài chính); Chấp hành dự toán thu, chi tài chính; và quyết toán thu, chi ngân sách nhà nước. Nội dung quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu 1. Công tác lập dự toán Dự toán ngân sách hàng năm của các đơn vị phải phản ánh đầy đủ các khoản thu, chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền ban hành, kể cả các khoản thu, chi từ nguồn thu được tạo ra trong quá trình hoạt động sự nghiệp.

Cùng với việc lập dự toán thu, chi, trên cơ sở định mức kinh tế kỹ thuật và 10 chế độ chi tiêu tài chính hiện hành của nhà nước, đơn vị chủ động xây dựng tiêu chuẩn, định mức và chế độ chi tiêu nội bộ để đảm bảo hoạt động thường xuyên cho phù hợp với hoạt động đặc thù của đơn vị và tăng cường công tác quản lý, sử dụng kinh phí tiết kiệm có hiệu quả.