Hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tại DNTN Tùng Sơn

Nghiên cứu giải pháp hoàn thiện công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả kinh doanh thực tế tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn.

• Tác giả: Nguyễn Công Minh
• Người hướng dẫn: Đinh Hải Oanh
• Trường học: Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn
• Loại tài liệu: Chuyên đề tốt nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả

Tiêu thụ hàng hoá là giai đoạn cuối cùng trong chu chuyển vốn kinh doanh thương mại. Doanh nghiệp thực hiện chuyển quyền sở hữu hàng hoá cho khách hàng để thu hồi vốn và tạo ra lợi nhuận. Hạch toán tiêu thụ hàng hoá ghi chép kịp thời giá vốn, doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu. Công tác này bảo đảm tính minh bạch cho dòng tiền bán hàng. Đồng thời, xác định kết quả tiêu thụ so sánh tổng doanh thu thuần với giá vốn hàng bán và chi phí hoạt động. Chỉ tiêu lợi nhuận gộp phản ánh chính xác hiệu quả vận hành bộ máy. Kế toán cần phản ánh đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh qua hệ thống tài khoản kế toán tiêu chuẩn. Quá trình kiểm soát chặt chẽ giá vốn và chi phí bán hàng hạn chế thất thoát tài sản. Nhờ đó, nhà quản trị nắm bắt cơ cấu mặt hàng sinh lời cao để điều chỉnh chiến lược phân phối. Thông tin kế toán tiêu thụ là căn cứ hoạch định chính sách giá và tiếp thị phù hợp. Đây là tiền đề nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Khái niệm và vai trò của hạch toán tiêu thụ hàng hoá

Hạch toán tiêu thụ hàng hoá là khâu theo dõi sự chuyển dịch quyền sở hữu hàng hoá gắn liền với nghĩa vụ thanh toán của khách hàng. Nghiệp vụ này giúp kế toán ghi nhận chính xác doanh thu bán hàng và thuế giá trị gia tăng phát sinh. Vai trò chủ yếu là cung cấp dữ liệu kịp thời về tiến độ tiêu thụ từng nhóm hàng. Doanh nghiệp chủ động kiểm soát khối lượng hàng xuất kho theo từng đơn đặt hàng. Việc đối chiếu công nợ phải thu của người mua diễn ra minh bạch và nhanh chóng. Số liệu hạch toán phản ánh sức tiêu thụ thực tế tại các điểm bán.

1.2. Ý nghĩa của việc xác định kết quả tiêu thụ hàng hoá

Xác định kết quả tiêu thụ hàng hoá nhằm đo lường hiệu quả kinh tế của từng chu kỳ bán hàng. Kế toán kết chuyển doanh thu thuần và toàn bộ chi phí liên quan vào tài khoản xác định kết quả. Kết quả lãi hoặc lỗ phản ánh năng lực quản lý giá vốn và chi phí vận hành doanh nghiệp. Báo cáo này giúp chủ doanh nghiệp đánh giá tính khả thi của từng kênh phân phối sản phẩm. Doanh nghiệp kịp thời cắt giảm các chi phí phát sinh không hợp lý trong khâu bán hàng. Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng kế hoạch phân bổ lợi nhuận.

II. Thực trạng hạch toán tiêu thụ tại doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn

Doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn hoạt động trong lĩnh vực phân phối bánh kẹo, mỹ phẩm và hàng tiêu dùng. Doanh nghiệp áp dụng hình thức bán buôn và bán lẻ qua các chi nhánh. Hệ thống kế toán theo dõi doanh thu qua tài khoản năm trăm mười một mở chi tiết cho từng mặt hàng như bánh Ritz, sữa tắm, kẹo Fox's. Giá vốn hàng bán được tập hợp trên tài khoản sáu trăm ba mươi hai theo phương pháp kê khai thường xuyên. Tuy nhiên, công tác hạch toán tại đơn vị vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng chú ý. Việc mở sổ chi tiết theo dõi chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp chưa đồng bộ. Kế toán viên mất nhiều thời gian tổng hợp số liệu do việc ghi chép thủ công còn phổ biến. Chứng từ luân chuyển giữa các chi nhánh và phòng kế toán trung tâm đôi khi bị chậm trễ. Tình trạng này gây cản trở việc xác định kết quả kinh doanh định kỳ chính xác. Doanh nghiệp cần nhìn nhận rõ các lỗ hổng quản trị này để có phương án tái cấu trúc phù hợp.

2.1. Quy trình hạch toán tiêu thụ tại Doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn

Quy trình tiêu thụ bắt đầu khi khách hàng gửi đơn đặt mua các mặt hàng tiêu dùng. Kế toán lập phiếu xuất kho gồm hai liên để giao nhận và làm căn cứ ghi sổ kế toán. Nghiệp vụ bán buôn thu tiền sau được theo dõi chi tiết trên tài khoản công nợ một trăm ba mươi mốt. Đối với bán lẻ, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu trực tiếp vào tài khoản tiền mặt và tiền gửi ngân hàng. Kế toán mở các tài khoản cấp hai để theo dõi doanh thu từng nhóm hàng hoá cụ thể. Thủ tục này duy trì tính minh bạch ban đầu cho nghiệp vụ.

2.2. Những tồn tại trong việc xác định kết quả tiêu thụ tại đơn vị

Hạn chế lớn nhất tại Doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn là phân bổ chi phí thu mua hàng hoá chưa thực sự hợp lý. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý chưa được tách bạch rõ ràng theo từng ngành hàng kinh doanh. Việc xác định lãi lỗ từng kỳ chủ yếu dựa trên số liệu ước tính tổng hợp cuối quý. Sổ sách kế toán chưa phản ánh kịp thời các khoản chiết khấu thương mại và hàng bán bị trả lại. Điều này dẫn đến sự sai lệch trong việc đánh giá hiệu quả kinh doanh của các chi nhánh trực thuộc.

III. Giải pháp hoàn thiện hạch toán tiêu thụ hàng hoá tại Tùng Sơn

Để khắc phục những tồn tại hiện hữu, Doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn cần triển khai đồng bộ các giải pháp kế toán. Trước hết, doanh nghiệp phải hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán và quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng. Mọi nghiệp vụ xuất kho và giao nhận hàng hoá cần có biên bản bàn giao kèm chữ ký đầy đủ của khách hàng. Doanh nghiệp cần ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng để tự động hóa khâu ghi chép và kết chuyển số liệu. Song song với đó, kế toán cần chuẩn hóa phương pháp phân bổ chi phí bán hàng và chi phí thu mua. Việc phân bổ chi phí theo tỷ lệ doanh thu từng nhóm hàng bảo đảm tính công bằng và chính xác. Doanh nghiệp nên xây dựng quy chế quản lý công nợ khách hàng chặt chẽ nhằm giảm thiểu rủi ro nợ khó đòi. Đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán viên cũng là nhiệm vụ then chốt. Những biện pháp này tạo nền tảng vững chắc giúp xác định kết quả kinh doanh minh bạch và hiệu quả.

3.1. Hoàn thiện hệ thống chứng từ và tài khoản hạch toán tiêu thụ

Doanh nghiệp cần thống nhất mẫu hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và lệnh điều động nội bộ. Phòng kế toán phải quy định thời hạn nộp chứng từ từ các chi nhánh không quá hai mươi tư giờ sau khi phát sinh nghiệp vụ. Việc mở thêm các tài khoản chi tiết cấp ba giúp kiểm soát sát sao doanh thu từng chủng loại sản phẩm. Kế toán cần phản ánh kịp thời các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thanh toán và giảm giá hàng bán. Sự chặt chẽ trong khâu chứng từ giúp ngăn ngừa thất thoát hàng hoá hiệu quả.

3.2. Cải tiến phân bổ chi phí và xác định kết quả tiêu thụ

Đơn vị nên áp dụng phương pháp phân bổ chi phí bán hàng theo tiêu thức doanh thu thực tế của từng nhóm sản phẩm. Kế toán cần kết chuyển chính xác giá vốn hàng bán và chi phí hoạt động vào tài khoản chín trăm mười một vào cuối mỗi tháng. Việc rút ngắn chu kỳ xác định kết quả kinh doanh giúp phát hiện sớm các mặt hàng kinh doanh kém hiệu quả. Nhà quản trị sẽ có cơ sở dữ liệu tin cậy để cắt giảm chi phí trung gian không cần thiết. Báo cáo kết quả tiêu thụ trở thành công cụ đắc lực cho điều hành.

IV. Đánh giá hiệu quả ứng dụng hoàn thiện hạch toán tiêu thụ hàng hoá

Hoàn thiện công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ mang lại lợi ích toàn diện cho Doanh nghiệp tư nhân Tùng Sơn. Quy trình kế toán chuẩn hóa giúp tiết kiệm thời gian xử lý dữ liệu và giảm thiểu sai sót tác nghiệp. Ban giám đốc nhận được báo cáo tài chính định kỳ nhanh chóng để đưa ra quyết định nhập hàng kịp thời. Sự minh bạch trong quản lý doanh thu và chi phí củng cố uy tín của doanh nghiệp đối với các đối tác thương mại. Mô hình cải tiến này cũng mang lại bài học kinh nghiệm giá trị cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ khác. Việc kết hợp chặt chẽ giữa hạch toán tổng hợp và hạch toán chi tiết bảo vệ an toàn nguồn vốn lưu động. Doanh nghiệp duy trì được tỷ suất sinh lời ổn định trước áp lực cạnh tranh gay gắt của thị trường. Nhìn chung, đổi mới công tác kế toán là yêu cầu tất yếu để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

4.1. Tác động tích cực đến năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp

Hệ thống hạch toán hoàn thiện cung cấp bức tranh tài chính trung thực và rõ nét về sức khỏe dòng tiền. Chủ doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ vòng quay vốn lưu động và mức độ thu hồi công nợ quá hạn. Chi phí giá vốn và chi phí quản lý được kiểm soát theo từng định mức kế hoạch cụ thể. Doanh nghiệp chủ động điều tiết ngân sách dự phòng và tối ưu hóa lợi nhuận ròng hàng năm. Khả năng thanh toán của doanh nghiệp được bảo đảm an toàn trước mọi biến động thị trường.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình hạch toán cho các đơn vị thương mại

Phương pháp hạch toán tiêu thụ hoàn thiện tại Tùng Sơn có tính thực tiễn cao đối với các đơn vị bán buôn và bán lẻ. Các doanh nghiệp tư nhân có thể dễ dàng áp dụng mô hình tổ chức sổ sách và phân bổ chi phí này. Việc chuẩn hóa chứng từ giúp đồng bộ hóa thông tin giữa các chi nhánh bán hàng và trung tâm điều hành. Doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành bộ máy kế toán mà vẫn nâng cao chất lượng báo cáo quản trị. Đây là giải pháp phù hợp xu thế chuyển đổi số.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường mở cửa và hội nhập quốc tế, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Để tồn tại, đứng vững và phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mẫu mã, chủng loại hàng hóa mà còn phải kiểm soát chặt chẽ chi phí và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Tiêu thụ hàng hóa là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, giữ vai trò quyết định trong việc chuyển hóa vốn từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ, bù đắp các chi phí đã bỏ ra và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Việc tổ chức công tác hạch toán kế toán tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả tiêu thụ một cách khoa học, hợp lý là công cụ quản lý quan trọng hàng đầu, cung cấp số liệu kịp thời, chính xác phục vụ việc ra quyết định chỉ đạo, điều hành của ban lãnh đạo. Tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn – một đơn vị kinh doanh thương mại trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, hoạt động tiêu thụ hàng hóa diễn ra đa dạng với nhiều phương thức bán hàng và mạng lưới tiêu thụ mở rộng. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Công Minh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Hoàn thiện công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại Doanh Nghiệp Tư Nhân Tùng Sơn".

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung trọng tâm:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về công tác hạch toán tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả tiêu thụ trong các doanh nghiệp kinh doanh thương mại.
2. Khảo sát, phân tích và phản ánh thực trạng tổ chức bộ máy kế toán, quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp hạch toán nghiệp vụ tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn.
3. Đưa ra các nhận xét, đánh giá về ưu điểm, hạn chế và đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ tại đơn vị.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác hạch toán kế toán tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả tiêu thụ.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn (bao gồm trụ sở chính và các chi nhánh, mạng lưới phân phối của doanh nghiệp).
  • Thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2010 – 2011 và các chứng từ, nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 02 năm 2011.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các nguyên lý kế toán doanh nghiệp thương mại và chế độ kế toán hiện hành do Bộ Tài chính ban hành:

• Khung lý thuyết và khái niệm:

  • Hàng hóa: Là sản phẩm đã kết thúc giai đoạn cuối cùng của quy trình công nghệ sản xuất, được kiểm tra bảo đảm đủ tiêu chuẩn chất lượng và có thể nhập kho hay đem bán, hoặc do doanh nghiệp mua ngoài, thuê gia công chế biến để bán.
  • Tiêu thụ hàng hóa: Quá trình trao đổi nhằm thực hiện giá trị của hàng hóa, chuyển giao quyền sở hữu từ người bán sang người mua và người mua trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán theo giá thỏa thuận.
  • Các phương thức tiêu thụ: Tiêu thụ trực tiếp (bán buôn qua kho, bán lẻ thu tiền trực tiếp hoặc thu tiền tập trung), phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận, bán hàng qua đại lý (ký gửi), bán hàng trả góp và tiêu thụ nội bộ.
  • Phương pháp xác định giá vốn hàng xuất kho: Phương pháp giá đơn vị bình quân (bình quân cả kỳ dự trữ, bình quân cuối kỳ trước, bình quân sau mỗi lần nhập), phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO), phương pháp nhập sau - xuất trước (LIFO), phương pháp đích danh (trực tiếp) và phương pháp giá hạch toán (sử dụng hệ số giá).
  • Hệ thống tài khoản áp dụng: Vận dụng hệ thống kế toán thống nhất gồm 74 tài khoản tổng hợp và 09 tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán theo quy định của Bộ Tài chính; mẫu hóa đơn GTGT 01/GTKT theo Quyết định số 885 ngày 16/7/1998 của Bộ Tài chính.

• Phương pháp nghiên cứu:

  • Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, tổng hợp và hệ thống hóa các văn bản quy định, chế độ kế toán và tài liệu học thuật về kế toán thương mại.
  • Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Quan sát trực tiếp hoạt động luân chuyển chứng từ tại phòng kế toán, thu thập chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu thu, phiếu chi, hợp đồng kinh tế...), ghi chép và đối chiếu số liệu từ hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ Cái và các báo cáo tài chính của Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn.
  • Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh số liệu tài chính để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp qua các năm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ trong các doanh nghiệp kinh doanh thương mại

Chương 1 tập trung làm rõ bản chất kinh tế, ý nghĩa và yêu cầu quản lý của nghiệp vụ tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán được xác định là công cụ đắc lực phản ánh đầy đủ hai mặt hiện vật và giá trị, giúp nhà quản lý kiểm soát lượng hàng xuất bán, giá vốn, doanh thu, các khoản giảm trừ và chi phí phát sinh.

Tác giả phân tích chi tiết quy trình hạch toán theo hai phương pháp kế toán hàng tồn kho:

• Phương pháp kê khai thường xuyên: Sử dụng các tài khoản chủ yếu như TK 155 (Thành phẩm), TK 156 (Hàng hóa), TK 157 (Hàng gửi bán), TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 512 (Doanh thu bán hàng nội bộ), TK 3331 (Thuế GTGT phải nộp). Phản ánh riêng biệt giá vốn hàng xuất bán và doanh thu bán hàng tại thời điểm phát sinh giao dịch tiêu thụ.
• Phương pháp kiểm kê định kỳ: Sử dụng thêm các tài khoản TK 631 (Giá thành), TK 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang), kết chuyển tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ qua TK 632 để xác định giá vốn hàng xuất bán trong kỳ sau khi kiểm kê.
• Hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu: Trình bày nguyên tắc ghi nhận và kết chuyển cuối kỳ của TK 521 (Chiết khấu thương mại - chi tiết 3 tiểu khoản: 5211, 5212, 5213), TK 531 (Hàng bán bị trả lại) và TK 532 (Giảm giá hàng bán).
• Hạch toán chi phí và xác định kết quả: Phân loại nội dung hạch toán của TK 641 (Chi phí bán hàng - mở chi tiết 7 tiểu khoản: 6411 đến 6418), TK 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp - mở chi tiết 8 tiểu khoản: 6421 đến 6428), từ đó kết chuyển toàn bộ doanh thu thuần, giá vốn và chi phí vào bên Nợ/Có của TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) để chuyển số lãi/lỗ sang TK 421 (Lợi nhuận chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn

Chương 2 mô tả chi tiết cơ cấu tổ chức và quy trình hạch toán thực tế tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn (thành lập ngày 21/12/2009 theo Giấy chứng nhận ĐKKD số 040605 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thanh Hóa cấp ngày 31/12/2009; thông qua điều lệ hoạt động đầu tiên ngày 10/02/2010).

• Mô hình tổ chức: Doanh nghiệp áp dụng cơ chế quản lý một thủ trưởng trực tuyến chức năng gồm Giám đốc, Phó Giám đốc và 3 phòng ban chức năng: Phòng Tài chính Kế toán, Phòng Hành chính, Phòng Kinh doanh. Quy mô nhân sự ban đầu gồm 03 thành viên sáng lập, đến thời điểm khảo sát đạt 50 cán bộ công nhân viên (mục tiêu năm 2012 đạt 70 người).
• Bộ máy kế toán: Tổ chức theo mô hình tập trung gọn nhẹ gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng phụ trách chung và chỉ đạo tin học hóa; Kế toán tổng hợp lập bảng kê, nhật ký, sổ Cái và báo cáo quyết toán; Kế toán viên ghi chép nghiệp vụ hàng ngày, theo dõi công nợ, tính giá hàng hóa; Thủ quỹ quản lý tiền mặt và giao dịch ngân hàng.
• Chính sách bán hàng và tín dụng thương mại:
  • Doanh nghiệp áp dụng hai phương thức tiêu thụ chính: Bán buôn xuất trực tiếp tại kho và Phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận (cung cấp cho hệ thống siêu thị và các tỉnh phía Bắc).
  • Khách hàng mua buôn thanh toán ngay hoặc mua khối lượng lớn được hưởng chiết khấu từ 1% đến 1,5% (trừ trên hóa đơn hoặc ngoài hóa đơn). Khách hàng mua thường xuyên được xem xét giảm giá cuối kỳ từ 1% đến 2% trên tổng doanh số cả năm.
  • Áp dụng thời hạn trả chậm từ 10 đến 15 ngày; nếu quá hạn hợp đồng, doanh nghiệp tính lãi suất phạt 1,5%/tháng trên tổng dư nợ chưa thanh toán.
• Quy trình hạch toán kế toán thực tế:
  • Doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
  • Sử dụng hệ thống tài khoản chi tiết theo mặt hàng: TK 156 mở chi tiết cho Bánh, Sữa tắm trẻ em, Kẹo; TK 511 mở chi tiết TK 51111 (Bánh), TK 51112 (Sữa tắm trẻ em), TK 51113 (Kẹo).
  • Tác giả minh họa qua nghiệp vụ xuất bán ngày 06/02/2011 cho Công ty Komatsu Việt Nam (mua chịu trả chậm 10 ngày bằng tiền mặt): 20 thùng Bánh Ritz 300g (giá vốn 19.000 đ/hộp, giá bán 24.000 đ/hộp); 30 thùng Sữa tắm trẻ em (giá vốn 26.000 đ/hộp, giá bán 34.000 đ/hộp); 10 thùng Kẹo Fox's (giá vốn 16.000 đ/hộp, giá bán 21.000 đ/hộp). Quy trình chứng từ lập Phiếu xuất kho (2 liên) và Hóa đơn GTGT mẫu 01/GTKT (3 liên: Liên 1 lưu gốc, Liên 2 giao khách hàng, Liên 3 lưu tại kho nộp về kế toán).

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn

Chương 3 tổng kết các đánh giá về ưu điểm và tồn tại trong công tác kế toán của đơn vị, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, phân công nhiệm vụ cụ thể; quản lý chặt chẽ công nợ phải thu bằng chính sách phạt chậm trả; tuân thủ việc lập chứng từ và kê khai thuế GTGT.
• Tồn tại cần khắc phục: Hệ thống danh mục tài khoản chi tiết cần mở rộng hơn để bao quát thêm nhiều chủng loại mặt hàng kinh doanh mới; công tác lưu trữ và luân chuyển chứng từ đôi lúc còn dồn ứ; việc phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp cần được chuẩn hóa để phản ánh chính xác hiệu quả từng ngành hàng.
• Kiến nghị hoàn thiện: Hoàn thiện việc ứng dụng phần mềm kế toán trên máy vi tính; chuẩn hóa quy trình kiểm tra chứng từ bán lẻ và bán buôn; xây dựng định mức chi phí bán hàng và nâng cao nghiệp vụ theo dõi chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích toàn diện kết quả hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn trong giai đoạn 2010 – 2011:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2010 (đồng)	Năm 2011 (đồng)
Tổng doanh thu	5.968.755.092	6.640.804.509
Các khoản giảm trừ doanh thu	6.753.533	7.513.947
- Chiết khấu thương mại	5.845.051	6.503.174
- Hàng bán bị trả lại	908.482	1.010.773
1. Doanh thu thuần	5.962.001.559	6.633.290.562
2. Giá vốn hàng bán	4.849.499.535	5.395.526.852
3. Lợi tức gộp	1.112.502.024	1.237.763.710
4. Chi phí bán hàng	623.786.198	694.021.139
5. Chi phí quản lý doanh nghiệp	381.537.978	424.497.097
6. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	107.177.848	119.245.474
- Thu nhập hoạt động tài chính	2.477.991	2.757.000
7. Lợi nhuận hoạt động tài chính	2.477.991	2.757.000
8. Tổng lợi nhuận trước thuế	109.655.839	122.002.474
9. Thuế TNDN phải nộp	(35.089.868)	(39.040.792)
10. Lợi nhuận sau thuế	74.565.971	82.961.682

• Đóng góp của nghiên cứu:
  • Phản ánh trung thực quy trình tổ chức kế toán thực tế tại một doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và nhỏ trong lĩnh vực phân phối hàng tiêu dùng.
  • Cung cấp dẫn chứng thực tế chi tiết về việc kết hợp giữa chứng từ kế toán theo mẫu quy định (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho) với các tài khoản theo dõi chi tiết mặt hàng (bánh, sữa tắm, kẹo).
  • Đưa ra những giải pháp có tính khả thi, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và trình độ nhân sự của doanh nghiệp thương mại tư nhân.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Phạm vi khảo sát giới hạn tại một doanh nghiệp tư nhân cụ thể trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa với danh mục hàng hóa chủ yếu là bánh kẹo, mỹ phẩm/hóa mỹ phẩm tiêu dùng.
  • Số liệu phân tích tập trung chủ yếu vào hai năm tài chính (2010 và 2011) và một số nghiệp vụ mẫu phát sinh trong tháng 02/2011.
  • Nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào phần hành kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh, chưa đi sâu vào các phần hành kế toán tài sản cố định hay phân tích cơ cấu nguồn vốn.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị doanh thu - chi phí chuyên sâu nhằm phục vụ việc phân tích điểm hòa vốn và định giá bán cho từng kênh phân phối.
  • Nghiên cứu giải pháp tự động hóa toàn diện quy trình kế toán bằng phần mềm ERP tích hợp quản lý kho, bán hàng và kế toán tài chính.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tham khảo cấu trúc trình bày một khóa luận tốt nghiệp hệ cao đẳng/đại học chuyên ngành kế toán thương mại; cách thức gắn kết lý luận với thực tế luân chuyển chứng từ và hạch toán tài khoản tại doanh nghiệp.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình quản lý chứng từ bán buôn, quy trình theo dõi bán hàng trả chậm, hạch toán chiết khấu thương mại và kinh nghiệm áp dụng chế tài lãi phạt nợ quá hạn (1,5%/tháng) để quản lý rủi ro chiếm dụng vốn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn áp dụng phương pháp kế toán hàng tồn kho và phương pháp tính thuế GTGT nào?

Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên để hạch toán hàng tồn kho (ghi chép nghiệp vụ nhập xuất hàng ngày khi có phát sinh) và nộp thuế Giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ, sử dụng mẫu Hóa đơn GTGT 01/GTKT lập thành 3 liên theo quy định của Bộ Tài chính.

2. Bộ máy kế toán của DNTN Tùng Sơn gồm những chức danh nào và nhiệm vụ cụ thể ra sao?

Bộ máy kế toán của doanh nghiệp gồm 4 vị trí:

• Kế toán trưởng: Phụ trách chung toàn bộ hoạt động của phòng, kiểm soát kỹ thuật tính toán thanh toán và chỉ đạo ứng dụng tin học.
• Kế toán tổng hợp: Tổng hợp bảng kê, nhật ký, sổ Cái và lập các báo cáo tài chính, quyết toán định kỳ.
• Kế toán viên: Ghi chép nghiệp vụ phát sinh hàng ngày, theo dõi công nợ, giao dịch ngân hàng và tính giá cho từng loại hàng hóa.
• Thủ quỹ: Trực tiếp thu - chi tiền mặt theo chứng từ hợp lệ, quản lý quỹ tiền mặt tại két và thực hiện giao dịch nộp/rút tiền tại ngân hàng.

3. Doanh nghiệp thực hiện chính sách chiết khấu và quản lý thu hồi nợ đối với khách hàng bán buôn như thế nào?

• Doanh nghiệp áp dụng chiết khấu từ 1% đến 1,5% trên hoặc ngoài hóa đơn cho khách hàng mua buôn số lượng lớn hoặc thanh toán ngay; cuối năm xem xét giảm giá từ 1% đến 2% trên tổng doanh số cả năm cho khách hàng lớn.
• Khách hàng được trả chậm từ 10 đến 15 ngày (chỉ áp dụng với khách quen hoặc có bảo lãnh ngân hàng/tài sản thế chấp). Nếu quá hạn thanh toán trong hợp đồng, doanh nghiệp tính lãi phạt 1,5%/tháng trên tổng số nợ chưa thanh toán.

4. Kết quả kinh doanh của DNTN Tùng Sơn năm 2011 thay đổi như thế nào so với năm 2010?

Năm 2011, tổng doanh thu của doanh nghiệp đạt 6.640.804.509 đồng (tăng khoảng 11,2% so với mức 5.968.755.092 đồng năm 2010). Doanh thu thuần đạt 6.633.290.562 đồng; lợi tức gộp đạt 1.237.763.710 đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 82.961.682 đồng (tăng so với mức 74.565.971 đồng năm 2010).

5. Nghiệp vụ bán hàng ngày 06/02/2011 cho Công ty Komatsu Việt Nam được thực hiện với các mặt hàng và đơn giá nào?

Doanh nghiệp xuất kho bán cho Công ty Komatsu Việt Nam (cho phép thanh toán chậm 10 ngày bằng tiền mặt) gồm:

• Bánh Ritz 300g: 20 thùng, giá vốn 19.000 đ/hộp, giá bán 24.000 đ/hộp.
• Sữa tắm trẻ em: 30 thùng, giá vốn 26.000 đ/hộp, giá bán 34.000 đ/hộp.
• Kẹo Fox's: 10 thùng, giá vốn 16.000 đ/hộp, giá bán 21.000 đ/hộp.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Công Minh đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về hạch toán tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại. Đồng thời, công trình phản ánh chi tiết thực trạng tổ chức chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán tại Doanh nghiệp Tư nhân Tùng Sơn trong giai đoạn 2010 – 2011. Các kiến nghị được đề xuất xuất phát từ thực tiễn hoạt động của đơn vị, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoàn thiện hệ thống kế toán tại các doanh nghiệp thương mại tư nhân vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠCH TOÁN TIÊU THỤ HÀNG HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HẠCH TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ HÀNG HOÁ. Cơ chế thị trường là sự cạnh tranh gay gắt, muốn tồn tại và kinh doanh có lãi buộc các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh thương mại phải tự tìm nguồn vốn và nơi tiêu thụ hàng hoá. Doanh nghiệp muốn đứng vững trên thị trường, được thị trường chấp nhận về chất lượng sản phẩm điều này được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, làm thế nào để tăng lượng sản phẩm tiêu thụ trên một thị trường rộng lớn với đầy rẫy những cạnh tranh của nền kinh tế thị trường.

Vì vậy mà công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ là một trong những phần hành chủ yếu trong doanh nghiệp. Mặt khác hiệu quả của khâu tiêu thụ hàng hoá không tách rời mà gắn liền với kết quả tiêu thụ của doanh nghiệp. Trong những năm gần đây, với sự đổi mới kinh tế của đất nước thì các phương thức tiêu thụ hàng hoá cũng đa dạng hơn, phong phú hơn. Điều này cũng góp phần làm ảnh hưởng đến công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó là những chi phí mới phát sinh trong nền kinh tế thị trường cũng làm ảnh hưởng đến công tác xác định kết quả tiêu thụ của doanh nghiệp.Chính những thay đổi này đã góp phần ảnh hưởng đến công tác hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ của doanh nghiệp. SỰ CẦN THIẾT PHẢI HẠCH TOÁN TIÊU THỤ HÀNG HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ. Khái niệm và đặc điểm của hàng hoá. Khái niệm hàng hoá.

Hàng hoá là sản phẩm đã kết thúc giai đoạn cuối cùng của một quy trình công nghệ sản xuất và đã được kiểm tra bảo đảm đủ tiêu chuẩn chất lượng và có thể nhập kho hay đem bán. SV: Nguyễn Công Minh 3 Lớp: K43CG Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh 1. Đặc điểm của hàng hoá. Hàng hoá thực chất không giống nhau nhưng có cùng đặc điểm: - Hàng hoá là sản phẩm đã hoàn tất ở giai đoạn cuối cùng của quy trình công nghệ để dùng sản xuất ra hàng hoá đó, hoặc do các doanh nghiệp sản xuất ra hay do thuê ngoài gia công chế biến.

- Hàng hoá là bộ phận đem đi tiêu thụ chủ yếu của các doanh nghiệp.Vị trí, ý nghĩa của việc tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ. Tiêu thụ là một quá trình lao động nghiệp vụ kỹ thuật phức tạp của các doanh nghiệp, nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội cũng như sự tồn tại của doanh nghiệp. Chỉ có thông tiêu thụ thì tính hữu Ých của hàng hoá mới được thực hiện, mới được xác định về giá trị và thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Đồng thời tiêu thụ cũng là công tác xã hội, chính trị, nó biểu hiện quan hệ giữa hàng và tiền, giữa người mua và người bán.

Việc thúc đẩy tiêu thụ hàng hoá ở doanh nghiệp là cơ sở, điều kiện, tiền đề để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ hàng hoá ở các đơn vị kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân. Tiêu thụ, nếu xét trên phạm vi toàn xã hội là điều kiện để tiến hành tái sản xuất xã hội. Bởi lẽ, trong 4 khâu của quá trình tái sản xuất xã hội có mối quan hệ mật thiết với nhau, một khâu có vấn đề sẽ ảnh hưởng không tốt tới các khâu khác. Ngoài ra tiêu thụ còn góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa khả năng và nhu cầu, giữa hàng và tiền.

là điều kiện đảm bảo sự phát triển cân đối trong từng nghành, từng khu vực cũng như trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Tiêu thụ là vấn đề cần quan tâm hơn cả trong nền kinh tế thị trường và ngày càng trở nên quan trọng khi kinh tế thị trường phát triển ở giai đoạn cao. Kinh tế thị trường là kiểu tổ chức kinh tế xã hội trong đó các quan hệ kinh tế, phi kinh tế thị trường là kiểu tổ chức kinh tế xã hội trong đó các quan hệ kinh tế, phân phối sản phẩm, phân chia lợi Ých đều do các quy luật của thị trường điều tiết với đặc trưng là mối chủ thể kinh tế theo đuổi mục đích kinh doanh của riêng mình nếu thấy lợi, còn vấn đề bán được hay không lại do thị trường quyết định. Trong điều kiện kinh tế cơ chế mở, hàng hoá bung ra như hiện nay, doanh nghiệp nào tạo được uy tín với SV: Nguyễn Công Minh 4 Lớp: K43CG Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh khách hàng, doanh nghiệp đó sẽ bán được hàng và bán với số lượng lớn, sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển.

Ngược lại, doanh nghiệp sẽ có nguy cơ đi đến phá sản, thất bại trong kinh doanh. Mét doanh nghiệp được coi là kinh doanh có hiệu quả khi và chỉ khi toàn bộ chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh đều được bù đắp bằng doanh thu và có lợi nhuận. Từ đó doanh nghiệp có điều kiện để mở rộng kinh doanh,tăng doanh thu, mở rộng thị trường kinh doanh,củng cố và khẳng định vị trí của doanh nghiệp trên thương trường, đứng vững và phát triển mạnh trong điều kiện cạnh tranh như ngày nay. Các yêu cầu quản lý tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ.

Nội dung yêu cầu quản lý nghiệp vụ tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thô - Nắm chắc sự vận động của từng nhóm, loại hàng hoá trong quá trình xuất, nhập và tồn kho trên các chỉ tiêu số lượng, chất lượng và giá trị, theo dõi tình hình thực hiện kế hoạch bán ra ở từng cửa hàng, bộ phận kinh doanh xuất phát từ nguyên tắc nhà quản lý phải biết kinh doanh mặt hàng nào có hiệu quả và có triển vọng nhất. Việc quản lý chủ yếu kết thúc khi người sở hữu hàng hoá được chuyển giao và doanh nghiệp có doanh thu bán hàng. - Nắm bắt, theo dõi chặt chẽ việc thực hiện biểu giá cả hợp lý cho từng loại sản phẩm hàng hoá, từng phương thức bán hàng, từng địa điểm kinh doanh. Có làm tốt việc quản lý giá sẽ giúp hàng hoá của doanh nghiệp thích ứng được với thị trường, tiêu thụ hàng hoá được nhiều, đáp ứng được nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng.

- Quản lý, đôn đốc thu hồi nhanh và đầy đủ tiền bán hàng cụ thể là kiểm tra số tiền thu được sau khi tiêu thụ được hàng chuyển về doanh nghiệp dưới hình thức nào, số lượng là bao nhiêu, chiều hướng phát sinh các khoản nợ khó đòi như thế nào. kể từ khi doanh nghiệp ký kết hợp đồng cho đến khi doanh nghiệp thực sự thu được tiền và các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ như chiết khấu, giảm giá, hàng bán bị trả lại, nhận trước tiền hàng. Sau khi quá trình tiêu thụ kết thúc cần phải quản lý việc SV: Nguyễn Công Minh 5 Lớp: K43CG Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh xác định kết quả kinh doanh, đảm bảo tính đúng, tính đủ kết quả kinh doanh đã đạt được và thực hiện nghiêm túc cơ chế phân phối lợi nhuận ( nếu có). Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước.

Nội dung yêu cầu kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ. - Kết hợp hạch toán tổng hợp với hạch toán chi tiết. Để thực hiện nội dung này cần kết hợp kế toán tài chính và kế toán quản trị, kế toán tài chính cung cấp các thông tin về tình hình tài chính của toàn doanh nghiệp, được thể hiện cụ thể trên hệ thống các báo cáo tài chính của kế toán và nhằm mục đích cung cấp thông tin cho đối tượng sử dụng thông tin bên ngoài doanh nghiệp. Trái lại, kế toán quản trị phải cung cấp những số liệu kế toán kịp thời, thích hợp, chi tết cụ thể cho người sử dụng thông tin trong nội bộ doanh nghiệp mà chủ yếu là ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Kế toán quản trị không mang tính pháp lệnh và các báo cáo của nó không được phổ biến rộng rãi ra ngoài doanh nghiệp. Công tác hạch toán kế toán trong doanh nghiệp phải được xây dựng theo đúng yêu cầu quản lý của doanh nghiệp giúp cho nhà quản lý có thể nắm bắt được quá trình hoạt động của mỗi bộ phận, đánh giá đúng hiệu quả kinh doanh theo từng mặt hàng, nhóm hàng và từng địa điểm kinh doanh. - Các thông tin do kế toán cung cấp phải đầy đủ và có Ých cho người sử dụng thông tin. Chính vì vậy hạch toán quá trình này phải dựa trên các chuẩn mực kế toán hiện hành, đồng thời phải biết linh hoạt trong từng điều kiện cụ thể song không quên các nguyên tắc cơ bản trong hệ thống bán hàng.

Trong công tác hạch toán các nghiệp nêu trên, nếu thực hiện tốt các yêu cầu đã trình bày sẽ góp phần thực hiện tốt chức năng của kế toán. Các thông tin mà kế toán cung cấp sẽ trở nên thích hợp, góp phần giúp cho các nhà quản lý đưa ra những quyết định đúng đắn cho công tác tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ, tạo điều kiện tốt cho việc phát triển doanh nghiệp. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán trong quản lý việc tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ. Vai trò của kế toán trong quản lý tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thô.

SV: Nguyễn Công Minh 6 Lớp: K43CG Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh Kế toán được coi là một công cụ hữu hiệu nhất phục vụ cho công tác quản lý nói chung và trong quản lý hàng hoá cả hai mặt hiện vật và giá trị, tình hình thực tế kế toán tiêu thụ, đánh giá đúng năng lực của doanh nghiệp thông qua kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Thông tin do kế toán cung cấp là căn cứ để đánh giá tính hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh, phù hợp với các quyết định tiêu thụ hàng hoá đã được thực thi, từ đó phân tích và đưa ra các biện pháp quản lý,chiến lược kinh doanh phù hợp với các điều kiện thực tế, khả năng của doanh nghiệp nhằm nâng cao doanh lợi hơn nữa.