Hệ Thống Phanh và Treo Xe Mitsubishi Fuso 2001: Kiểm Tra và Sửa Chữa

Hệ thống phanh và hệ thống treo trên xe Mitsubishi Fuso 2001 đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và sự thoải… 97 trang · Trường Kỹ Thuật · 2020.

• Người hướng dẫn: Ts. Xxxem
• Trường học: Trường Kỹ Thuật
• Chuyên ngành: Cơ Động Lực
• Đề tài: Nghiên Cứu Kết Cấu, Kiểm Tra và Sửa Chữa Hệ Thống Treo và Phanh Xe Mitsubishi Fuso 2001
• Loại tài liệu: Đồ Án
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.1. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 1.2.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Nội dung chính của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHANH HỆ THỐNG TREO XE MITSUBISHI FUSO 2001
• 2.1. Giới thiệu xe Mitsubishi Fuso 2001
• 2.2. Hệ thống phanh
• 2.2.1. Tổng quan về hệ thống phanh trên ô tô
• 2.2.2. Công dụng
• 2.2.3. Yêu cầu
• 2.2.4. Phân loại
• 2.2.5. Dẫn động phanh
• 2.2.5.1. Dẫn động phanh tay
• 2.2.5.2. Phanh dẫn động thuỷ lực
• 2.2.6. Kết cấu các bộ phận trong hệ thống phanh xe
• 2.2.6.1. Cơ cấu phanh guốc
• 2.3. Hệ thống treo
• 2.3.1. Tổng quan hệ thống treo trên ô tô
• 2.3.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại hệ thống treo
• 2.3.3. Các bộ phận chính của hệ thống treo
• 2.3.3.1. Hệ thống treo trước
• 2.3.3.2. Hệ thống treo sau
• 3. CHƯƠNG 3: QUY TRÌNH KIỂM TRA SỬA CHỮA MỘT SỐ HỆ THỐNG TRÊN XE MITSUBISHI FUSO 2001
• 3.1. Quy trình kiểm tra sửa chữa hệ thống phanh
• 3.1.1. Các hư hỏng chính thường gặp hệ thống phanh
• 3.1.1.1. Hiệu quả phanh kém (phanh không ăn)
• 3.1.2. Chẩn đoán lỗi hệ thống điện tử ABS
• 3.1.2.1. Chẩn đoán mã lỗi trên xe
• 3.1.2.2. Chẩn đoán dùng thiết bị
• 3.1.3. Phương pháp đọc lỗi
• 3.1.4. Phương pháp xóa mã lỗi
• 3.1.5. PID/Data Monitor và phương pháp ghi lại dữ liệu
• 3.1.6. Phương pháp sử dụng các lệnh chính Sử dụng MUT-II
• 3.1.7. Quy trình tháo hệ thống phanh
• 3.1.8. Phương pháp bảo dưỡng sửa chữa
• 3.1.8.1. Kiểm tra, sửa chữa xy lanh phanh chính
• 3.1.9. Quy trình lắp hệ thống phanh
• 3.2. Quy trình kiểm tra sửa chữa hệ thống treo
• 3.2.1. Triệu chứng hư hỏng, nguyên nhân, hậu quả của hệ thống treo
• 3.2.2. Quy trình tháo hệ thống treo
• 3.2.3. Quy trình kiểm tra sửa chữa
• 3.2.4. Quy trình lắp hệ thống treo
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hệ Thống Phanh Treo Fuso 2001 Giới Thiệu Chung

Hệ thống phanh và hệ thống treo trên xe Mitsubishi Fuso 2001 đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và sự thoải mái khi vận hành. Hệ thống phanh giúp xe giảm tốc độ hoặc dừng lại một cách an toàn, trong khi hệ thống treo giúp hấp thụ các rung động từ mặt đường, mang lại trải nghiệm lái êm ái hơn. Việc hiểu rõ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hai hệ thống này là vô cùng quan trọng đối với người sử dụng và kỹ thuật viên sửa chữa. Theo tài liệu gốc, hệ thống phanh đảm bảo "ô tô chuyển động an toàn ở chế độ cao" và hệ thống treo giúp "giảm thiểu chấn động từ mặt đường lên xe". Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về hai hệ thống này trên xe Mitsubishi Fuso 2001, làm tiền đề cho việc kiểm tra và sửa chữa.

1.1. Giới Thiệu Xe Tải Mitsubishi Fuso 2001

Xe tải Mitsubishi Fuso 2001 thuộc phân khúc tải trung cao cấp, được trang bị động cơ tiêu chuẩn khí thải Euro 4. Thiết kế hiện đại với nhiều tính năng nổi trội, xe sử dụng động cơ Mitsubishi Fuso 2001 với hệ thống điều khiển điện tử Common Rail, kết hợp hộp số 6 cấp. Xe có tải trọng 5,7 tấn, chiều dài tổng thể 7.300 mm và chiều dài cơ sở 3.760 mm. Động cơ 4D37 100 Diesel 04 kỳ, 04 xi lanh thẳng hàng, tăng áp - làm mát bằng nước, dung tích xi lanh 3.907 cc, công suất cực đại 136 mã lực tại 2.500 vòng/phút.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Hệ Thống Phanh và Treo

Hệ thống phanh và treo là hai bộ phận không thể thiếu trên xe Mitsubishi Fuso 2001. Hệ thống phanh đảm bảo an toàn khi vận hành, giúp xe giảm tốc độ hoặc dừng lại khi cần thiết. Hệ thống treo giúp xe vận hành êm ái, giảm thiểu rung động từ mặt đường, tăng sự thoải mái cho người lái và hành khách. Việc bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa kịp thời hai hệ thống này là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu suất hoạt động của xe.

II. Cấu Tạo Nguyên Lý Hệ Thống Phanh Mitsubishi Fuso 2001

Hệ thống phanh trên xe Mitsubishi Fuso 2001 thường sử dụng phanh tang trống hoặc phanh đĩa, tùy thuộc vào vị trí bánh xe và phiên bản. Dẫn động phanh có thể là thủy lực hoặc khí nén, với các bộ phận chính như xi lanh phanh chính, xi lanh bánh xe, má phanh, tang trống/đĩa phanh và hệ thống đường ống dẫn dầu/khí. Nguyên lý hoạt động dựa trên việc tạo lực ma sát giữa má phanh và tang trống/đĩa phanh để giảm tốc độ quay của bánh xe. Theo tài liệu, hệ thống phanh phải có "hiệu quả phanh cao nhất ở tất cả các bánh xe" và "hoạt động êm dịu để đảm bảo sự ổn định của xe".

2.1. Chi Tiết Cấu Tạo Cơ Cấu Phanh Tang Trống Fuso 2001

Cơ cấu phanh tang trống bao gồm tang trống quay cùng bánh xe, guốc phanh lắp với mâm phanh, má phanh trên guốc, và xi lanh bánh xe. Khi đạp phanh, áp suất dầu trong xi lanh đẩy guốc phanh ép vào tang trống, tạo ma sát và giảm tốc độ. Khe hở giữa guốc phanh và tang trống cần được điều chỉnh thường xuyên. Cơ cấu phanh đối xứng qua trục là một loại phổ biến, với mâm phanh cố định và hai chốt lắp guốc phanh.

2.2. Phanh Đĩa Trên Xe Mitsubishi Fuso 2001 Ưu Điểm

Phanh đĩa có cấu tạo gồm đĩa phanh gắn với bánh xe, kẹp phanh (caliper) chứa piston và má phanh. Khi đạp phanh, piston ép má phanh vào đĩa, tạo ma sát và giảm tốc độ. Phanh đĩa có ưu điểm tản nhiệt tốt hơn phanh tang trống, ít bị ảnh hưởng bởi nước và bụi bẩn, và có hiệu suất phanh cao hơn. Tuy nhiên, phanh đĩa thường phức tạp và đắt tiền hơn.

2.3. Dẫn Động Phanh Thủy Lực Nguyên Lý Hoạt Động

Dẫn động phanh thủy lực sử dụng chất lỏng (dầu phanh) để truyền lực từ bàn đạp phanh đến cơ cấu phanh. Khi đạp phanh, piston trong xi lanh chính tạo áp suất trong dầu, áp suất này truyền qua đường ống đến xi lanh bánh xe, đẩy piston ép má phanh vào tang trống/đĩa phanh. Hệ thống cần được xả gió định kỳ để loại bỏ bọt khí, đảm bảo hiệu quả phanh tốt nhất.

III. Hệ Thống Treo Mitsubishi Fuso 2001 Cấu Tạo Phân Loại

Hệ thống treo trên xe Mitsubishi Fuso 2001 có thể là hệ thống treo phụ thuộc (sử dụng nhíp lá) hoặc hệ thống treo độc lập (sử dụng lò xo và giảm xóc), tùy thuộc vào vị trí bánh xe. Các bộ phận chính bao gồm nhíp lá/lò xo, giảm xóc, thanh cân bằng và các liên kết. Hệ thống treo giúp hấp thụ các rung động từ mặt đường, giảm tải trọng lên khung xe và tăng sự ổn định khi lái. Theo tài liệu, hệ thống treo giúp "việc vận hành xe đi trên đường được êm ái, giảm thiểu chấn động từ mặt đường lên xe".

3.1. Hệ Thống Treo Trước Mitsubishi Fuso 2001 Chi Tiết

Hệ thống treo trước của Mitsubishi Fuso 2001 thường sử dụng hệ thống treo độc lập với lò xo trụ và giảm xóc. Hệ thống này giúp cải thiện khả năng điều khiển và độ ổn định của xe. Các bộ phận khác bao gồm thanh cân bằng, khớp cầu và các liên kết. Việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ các bộ phận này là rất quan trọng để đảm bảo hệ thống treo hoạt động tốt.

3.2. Hệ Thống Treo Sau Mitsubishi Fuso 2001 Nhíp Lá

Hệ thống treo sau của Mitsubishi Fuso 2001 thường sử dụng hệ thống treo phụ thuộc với nhíp lá. Nhíp lá có khả năng chịu tải tốt và độ bền cao, phù hợp với xe tải. Các lá nhíp được ghép lại với nhau và gắn vào khung xe thông qua các bu lông và quang nhíp. Giảm xóc giúp giảm dao động của nhíp lá, tăng sự êm ái khi vận hành.

3.3. Giảm Xóc Mitsubishi Fuso 2001 Cấu Tạo và Nguyên Lý

Giảm xóc có vai trò quan trọng trong hệ thống treo, giúp giảm dao động và tăng sự ổn định của xe. Giảm xóc thường có cấu tạo gồm xi lanh, piston, van và dầu giảm chấn. Khi xe di chuyển trên đường gồ ghề, piston di chuyển trong xi lanh, ép dầu qua các van, tạo lực cản và giảm dao động. Có nhiều loại giảm xóc khác nhau, như giảm xóc thủy lực và giảm xóc khí nén.

IV. Quy Trình Kiểm Tra Hệ Thống Phanh Mitsubishi Fuso 2001

Việc kiểm tra hệ thống phanh trên xe Mitsubishi Fuso 2001 cần được thực hiện định kỳ để phát hiện sớm các hư hỏng và đảm bảo an toàn. Quy trình kiểm tra bao gồm kiểm tra tổng quan, kiểm tra các bộ phận chính, kiểm tra hiệu quả phanh và kiểm tra hệ thống ABS (nếu có). Các hư hỏng thường gặp bao gồm má phanh mòn, rò rỉ dầu phanh, xi lanh phanh bị kẹt và hệ thống ABS bị lỗi. Theo tài liệu, cần "nắm vững được các hệ thống trên ô tô, các phương tiện kiểm tra, sửa chữa, quy trình công nghệ bảo dưỡng ô tô".

4.1. Kiểm Tra Tổng Quan Hệ Thống Phanh Bước Đầu Tiên

Kiểm tra tổng quan bao gồm kiểm tra mức dầu phanh, tình trạng đường ống dẫn dầu, và các dấu hiệu rò rỉ. Kiểm tra bàn đạp phanh để đảm bảo hành trình và độ nhạy phù hợp. Kiểm tra đèn báo phanh trên bảng điều khiển. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần kiểm tra chi tiết hơn.

4.2. Kiểm Tra Má Phanh và Đĩa Phanh Tang Trống Fuso 2001

Kiểm tra độ dày của má phanh và đĩa phanh/tang trống. Nếu má phanh mòn quá giới hạn cho phép, cần thay thế. Kiểm tra đĩa phanh/tang trống xem có bị nứt, cong vênh hoặc mòn không đều không. Sử dụng thước cặp và đồng hồ so để đo độ dày và độ đảo.

4.3. Kiểm Tra Hệ Thống ABS Mitsubishi Fuso 2001 Mã Lỗi

Nếu xe có hệ thống ABS, cần kiểm tra xem có đèn báo lỗi ABS trên bảng điều khiển không. Sử dụng máy chẩn đoán để đọc mã lỗi ABS và xác định nguyên nhân gây lỗi. Kiểm tra cảm biến ABS, dây điện và các bộ phận liên quan. Xóa mã lỗi sau khi sửa chữa.

V. Quy Trình Kiểm Tra Hệ Thống Treo Mitsubishi Fuso 2001

Việc kiểm tra hệ thống treo trên xe Mitsubishi Fuso 2001 cũng cần được thực hiện định kỳ để đảm bảo sự êm ái và ổn định khi lái. Quy trình kiểm tra bao gồm kiểm tra tổng quan, kiểm tra các bộ phận chính và kiểm tra độ chụm bánh xe. Các hư hỏng thường gặp bao gồm nhíp lá bị gãy, giảm xóc bị hỏng, lò xo bị yếu và các liên kết bị lỏng. Theo tài liệu, cần "Đề xuất giải pháp, phương án để kiểm tra, chẩn đoán, khắc phục hư hỏng của Hệ thống treo và phanh".

5.1. Kiểm Tra Tổng Quan Hệ Thống Treo Dấu Hiệu Hư Hỏng

Kiểm tra tổng quan bao gồm kiểm tra các dấu hiệu rò rỉ dầu từ giảm xóc, kiểm tra tình trạng nhíp lá/lò xo, và kiểm tra các liên kết xem có bị lỏng hoặc hư hỏng không. Lắng nghe tiếng kêu lạ từ hệ thống treo khi xe di chuyển trên đường gồ ghề.

5.2. Kiểm Tra Giảm Xóc Mitsubishi Fuso 2001 Độ Nảy

Kiểm tra giảm xóc bằng cách ấn mạnh vào thân xe gần mỗi bánh xe và quan sát độ nảy. Nếu xe nảy lên xuống nhiều lần, giảm xóc có thể bị hỏng. Kiểm tra xem giảm xóc có bị rò rỉ dầu không.

5.3. Kiểm Tra Độ Chụm Bánh Xe Mitsubishi Fuso 2001

Độ chụm bánh xe ảnh hưởng đến khả năng điều khiển và độ mòn lốp. Sử dụng thiết bị chuyên dụng để kiểm tra và điều chỉnh độ chụm bánh xe theo thông số kỹ thuật của nhà sản xuất. Độ chụm không đúng có thể gây ra hiện tượng rung lắc khi lái và mòn lốp không đều.

VI. Sửa Chữa Bảo Dưỡng Hệ Thống Phanh Treo Fuso 2001

Sau khi kiểm tra và xác định được các hư hỏng, cần tiến hành sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống phanh và treo. Việc sửa chữa có thể bao gồm thay thế má phanh, đĩa phanh/tang trống, xi lanh phanh, nhíp lá, giảm xóc và các liên kết. Bảo dưỡng bao gồm bôi trơn các bộ phận chuyển động, xả gió hệ thống phanh và kiểm tra mức dầu phanh. Theo tài liệu, cần "Đưa ra các vấn đề quan tâm trên hệ thống".

6.1. Thay Thế Má Phanh Mitsubishi Fuso 2001 Hướng Dẫn

Tháo bánh xe, tháo kẹp phanh (caliper), tháo má phanh cũ, lắp má phanh mới, lắp lại kẹp phanh và bánh xe. Đảm bảo má phanh mới tiếp xúc đều với đĩa phanh. Xả gió hệ thống phanh sau khi thay má phanh.

6.2. Thay Thế Giảm Xóc Mitsubishi Fuso 2001 Lưu Ý

Tháo giảm xóc cũ, lắp giảm xóc mới, siết chặt các bu lông và đai ốc. Đảm bảo giảm xóc mới có thông số kỹ thuật phù hợp với xe. Kiểm tra và điều chỉnh độ chụm bánh xe sau khi thay giảm xóc.

6.3. Bảo Dưỡng Định Kỳ Hệ Thống Phanh và Treo Fuso 2001

Bảo dưỡng định kỳ bao gồm kiểm tra và bổ sung dầu phanh, bôi trơn các bộ phận chuyển động, kiểm tra và điều chỉnh độ chụm bánh xe, và kiểm tra tình trạng các bộ phận cao su. Thực hiện bảo dưỡng theo khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo hệ thống phanh và treo hoạt động tốt và kéo dài tuổi thọ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của nền kinh tế và mạng lưới giao thông vận tải thúc đẩy nhu cầu sử dụng ô tô làm phương tiện đi lại và vận chuyển hàng hóa gia tăng nhanh chóng. Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô trong nước đang từng bước xây dựng nền tảng kỹ thuật, đòi hỏi lực lượng nhân lực kỹ thuật cơ khí động lực phải nắm vững kết cấu, nguyên lý vận hành cũng như quy trình bảo dưỡng, chẩn đoán hư hỏng của các dòng phương tiện thương mại hiện đại.

Dòng xe tải trung Mitsubishi Fuso 2001 (tải trọng 5,7 tấn) được trang bị động cơ điều khiển điện tử Common Rail đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 cùng hệ thống phanh chống bó cứng ABS và hệ thống treo chịu tải nặng. Đây là các hệ thống trực tiếp quyết định đến độ an toàn chuyển động, tính êm dịu và hiệu quả vận hành của xe.

Đề tài "Nghiên cứu khai thác kết cấu hệ thống phanh và hệ thống treo dòng xe Mitsubishi Fuso 2001" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật của hệ thống phanh và hệ thống treo trên dòng xe Mitsubishi Fuso 2001.
2. Đề xuất giải pháp và xây dựng quy trình kiểm tra, chẩn đoán, khắc phục các hư hỏng thường gặp của hệ thống phanh và hệ thống treo.
3. Làm rõ các vấn đề kỹ thuật trọng tâm trong công tác khai thác, sửa chữa và bảo dưỡng hai hệ thống này.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đồ án bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết cấu, nguyên lý làm việc và quy trình kiểm tra, sửa chữa hệ thống phanh và hệ thống treo trang bị trên xe tải Mitsubishi Fuso 2001.
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát cấu tạo chi tiết các cụm tổng thành (phanh tang trống, phanh đĩa, bộ trợ lực chân không/thủy lực, xi lanh chính, xi lanh bánh xe, hệ thống điều khiển ABS; hệ thống treo nhíp lá, giảm chấn thủy lực hai ống, thanh ổn định, khớp dẫn hướng); quy trình chẩn đoán mã lỗi điện tử và các phương pháp kiểm tra bảo dưỡng cơ khí - thủy lực trên xe.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án xây dựng dựa trên các nguyên lý kỹ thuật chuyên ngành cơ khí động lực:

• Khung lý thuyết kỹ thuật: Lý thuyết dẫn động phanh thủy lực (mạch đơn, mạch kép hai dòng độc lập), cơ chế trợ lực phanh bằng độ chênh áp chân không và áp suất thủy lực; nguyên lý làm việc của cơ cấu phanh tang trống (đối xứng qua trục, đối xứng qua tâm, tự cường hóa) và phanh đĩa (càng phanh cố định, càng phanh di động); nguyên lý dao động và dập tắt dao động trong hệ thống treo ô tô (nhíp lá chính - phụ, giảm chấn thủy lực hai lớp vỏ nạp khí áp suất thấp 3–6 $\text{kgf/cm}^2$, thanh cân bằng ổn định ngang); giao thức chẩn đoán điện tử OBD-II và thuật toán kiểm soát trượt của hệ thống phanh chống bó cứng ABS.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Được tiến hành qua 5 bước:
  1. Quan sát, tìm hiểu các thông số kết cấu bên ngoài của hệ thống phanh và hệ thống treo trên phương tiện thực tế.
  2. Xây dựng phương án thiết kế mô hình hệ thống phanh và hệ thống treo.
  3. Lập phương án kiểm tra, chẩn đoán hư hỏng của hệ thống.
  4. Lập phương án bảo dưỡng, sửa chữa và khắc phục hư hỏng dựa trên kết quả kiểm tra.
  5. Xây dựng quy trình công nghệ phục hồi, sửa chữa các cụm chi tiết.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và phân loại tài liệu sơ cấp (thông số thực tế, dữ liệu phỏng vấn kỹ thuật) và tài liệu thứ cấp (giáo trình chuyên ngành, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất). Tiến hành qua 4 bước: thu thập tài liệu; sắp xếp hệ thống hóa theo logic; nghiên cứu phân tích kết cấu và nguyên lý làm việc; tổng hợp kiến thức chuyên môn.
• Nguồn dữ liệu: Tài liệu hướng dẫn kỹ thuật dòng xe Mitsubishi Fuso 2001, thông số kỹ thuật động cơ 4D37 100, dữ liệu từ thiết bị chẩn đoán chuyên dụng MUT-II và phần mềm chẩn đoán IDS/PDS.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

Chương 1 trình bày tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực chẩn đoán, sửa chữa các hệ thống an toàn trên ô tô thương mại trong bối cảnh công nghiệp hóa. Tác giả phân định rõ phương pháp nghiên cứu tài liệu và nghiên cứu thực nghiệm thực tế, đồng thời xác lập mục tiêu, đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án tốt nghiệp.

CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHANH HỆ THỐNG TREO XE MITSUBISHI FUSO 2001

Chương 2 tập trung phân tích sâu về đặc tính kỹ thuật của xe Mitsubishi Fuso 2001, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của toàn bộ các cụm chi tiết trong hệ thống phanh và hệ thống treo.

1. Thông số kỹ thuật cơ bản của xe Mitsubishi Fuso 2001: Xe thuộc phân khúc tải trung cao cấp, sở hữu tải trọng 5.700 kg, trang bị động cơ Diesel 4 kỳ tăng áp 4D37 100 kết hợp hệ thống phun dầu điện tử Common Rail và hộp số 6 cấp.

Thông số	Giá trị
Chiều dài tổng thể	7.300 mm
Chiều dài lọt lòng thùng	5.095 mm
Chiều rộng vệt bánh trước / sau	1.690 mm
Chiều dài cơ sở	3.760 mm
Khoảng sáng gầm xe	230 mm
Trọng lượng không tải	4.455 kg
Tải trọng danh định	5.700 kg
Trọng lượng toàn tải	10.400 kg
Số chỗ ngồi	03 chỗ
Loại động cơ	4D37 100 (Diesel, 4 kỳ, 4 xi lanh thẳng hàng, tăng áp, làm mát bằng nước)
Dung tích xi lanh	3.907 cc
Đường kính x hành trình piston	104 x 115 mm
Công suất cực đại / Tốc độ quay	136 Ps / 2.500 rpm
Mô-men xoắn cực đại / Tốc độ quay	420 Nm / 1.200 rpm
Vận tốc tối đa	80 km/h
Dung tích thùng nhiên liệu	200 lít

2. Kết cấu và hoạt động của hệ thống phanh:

• Dẫn động phanh dừng (phanh tay): Sử dụng cơ cấu cơ khí với hệ thống thanh đòn, dây cáp và đòn cân bằng nhằm phân phối đều lực kéo đến các guốc phanh, khóa vị trí bằng cơ cấu cóc hãm trên thanh răng.
• Dẫn động phanh chính (thủy lực 2 dòng): Sử dụng xi lanh phanh chính kép với hai buồng áp suất độc lập. Khi một dòng bị rò rỉ hoặc mất áp suất, dòng còn lại vẫn đảm bảo hiệu lực phanh cho các bánh xe liên quan, nâng cao tính an toàn.
• Cơ cấu phanh bánh xe: Phân tích chi tiết cơ cấu phanh tang trống (đối xứng qua trục, đối xứng qua tâm, tự cường hóa) và phanh đĩa (loại càng phanh cố định và càng phanh di động). Kết cấu phanh guốc sau xe Fuso 2001 gồm: cảm biến tốc độ bánh xe (Wheel speed sensor), rô-to ABS (Rotor ABS), moay-ơ bánh xe (Wheel hub), trục bán trục sau (Rear axle shaft), phớt dầu trong/ngoài và cụm ổ bi.
• Bộ trợ lực phanh: Phân tích cơ chế trợ lực thủy lực và trợ lực chân không. Trợ lực chân không hoạt động dựa trên độ chênh áp giữa buồng chân không (thông với cổ hút động cơ hoặc bơm chân không) và buồng áp suất khí quyển, vận hành qua ba trạng thái: không phanh (cửa chân không mở, cửa khí quyển đóng), đạp phanh (cửa chân không đóng, cửa khí quyển mở) và giữ phanh (cả hai cửa đều đóng để duy trì áp suất).
• Xi lanh phanh chính và xi lanh bánh xe: Trình bày nguyên lý bù dầu qua các cửa bù khi nhả phanh, tác động nén dầu khi đạp phanh và chuyển động của piston trong nòng xi lanh bánh xe.

3. Kết cấu và hoạt động của hệ thống treo:

• Phân loại: Khảo sát hệ thống treo phụ thuộc và hệ thống treo độc lập. Dòng xe Fuso 2001 sử dụng hệ thống treo phụ thuộc trước và sau.
• Bộ phận đàn hồi: Sử dụng hệ thống nhíp lá hợp kim kết hợp nhíp chính và nhíp phụ. Nhíp chính chịu tải khi xe không tải hoặc tải nhẹ; khi đủ tải hoặc quá tải, nhíp phụ cùng tham gia chịu lực. Ma sát giữa các lá nhíp tham gia dập tắt dao động nhưng làm giảm độ êm dịu, do đó các đầu lá nhíp được vát góc và gắn miếng đệm chống ồn. Khóa nhíp và định vị dầm cầu bằng bu-lông chữ U (U-bolt), chốt nhíp (Spring pin) và quang nhíp (Spring shackle).
• Bộ giảm chấn thủy lực hai ống (áp suất thấp): Cấu tạo gồm vỏ ngoài, vỏ trong (xi lanh công tác), piston gắn van tiết lưu, cụm van đáy và buồng bù thể tích. Áp suất khí nạp ban đầu từ 3–6 $\text{kgf/cm}^2$ giúp ngăn chặn hiện tượng sủi bọt khí và xâm thực dầu thủy lực. Hoạt động dập tắt dao động thông qua hai hành trình: hành trình nén (dầu từ buồng dưới qua van piston lên buồng trên và ép qua van đáy về buồng bù) và hành trình giãn/bật lại (dầu từ buồng trên ép qua van piston xuống buồng dưới, đồng thời hút dầu từ buồng bù qua van đáy).
• Thanh ổn định và bộ phận dẫn hướng: Thanh ổn định bằng thép lò xo đường kính từ 10 mm đến 40 mm đặt ngang cầu xe để chống lật và giảm góc nghiêng thân xe khi vào cua. Các đòn liên kết, khớp cầu (rotuyl) bọc cao su chắn bụi và khớp cao su chịu tải thẳng đứng lẫn lực ngang.

CHƯƠNG 3: QUY TRÌNH KIỂM TRA SỬA CHỮA MỘT SỐ HỆ THỐNG TRÊN XE MITSUBISHI FUSO 2001

Chương 3 xây dựng chi tiết các bước chẩn đoán hư hỏng, quy trình tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng kỹ thuật cho hệ thống phanh và hệ thống treo.

1. Các dạng hư hỏng thường gặp của hệ thống phanh:

• Hiệu quả phanh kém (phanh không ăn): Do má phanh dính dầu mỡ rò rỉ từ moay-ơ; má phanh và tang trống bị mòn không đều hoặc chai cứng; thiếu áp suất dầu thủy lực; rò rỉ dầu hoặc lọt khí vào đường ống; khe hở má phanh quá lớn; kẹt cuppen xilanh bánh xe hoặc tắc đường ống dẫn dầu.
• Hiện tượng bó phanh: Do lò xo hồi vị guốc phanh bị yếu hoặc gãy; điều chỉnh khe hở má phanh quá nhỏ (tăng phanh quá mức); kẹt các khớp dẫn động hoặc piston phanh không hồi vị.
• Phanh ăn không đều (lệch phanh): Do khe hở, độ mòn hoặc chất lượng bề mặt ma sát giữa các bánh xe hai bên không đồng đều.
• Đạp phanh thấy nặng chân: Do hỏng cụm trợ lực phanh; tắc nghẽn đường ống dẫn dầu/chân không; kẹt các khớp bản lề bàn đạp và đòn dẫn động.

2. Quy trình chẩn đoán hệ thống điều khiển chống bó cứng phanh (ABS):

• Phương pháp đọc mã lỗi thủ công (DTC trên xe): Bật công tắc máy sang vị trí ON, đạp và giữ bàn đạp phanh trong thời gian từ 3 giây trở lên. Ngắt giắc kiểm tra phía sau ngăn kéo, cắm cáp kết nối đến bộ điều khiển ABS CM (giắc đực) và giữ chắc trong 2 giây hoặc lâu hơn. Đèn chỉ báo ABS sẽ nhấp nháy phát mã lỗi: đếm số lần nháy ngắn và nháy dài để xác định mã sự cố (mã 16 báo hiệu hệ thống hoạt động bình thường; khi có nhiều sự cố, đèn chỉ hiển thị mã lỗi mới nhất).
• Phương pháp chẩn đoán bằng thiết bị chuyên dụng: Sử dụng máy chẩn đoán MUT-II kết nối qua cổng OBD-II hoặc thiết bị IDS/PDS (trên máy tính xách tay notebook PC hoặc máy tính bỏ túi pocket PC).
• Quy trình chẩn đoán 3 bước qua chuẩn OBD:
  1. Đọc và xóa mã lỗi: Truy cập bộ nhớ ECU điều khiển phanh (ABS HU/CM) để đọc danh sách mã lỗi DTC và tiến hành xóa mã sau khi hoàn tất sửa chữa.
  2. Giám sát thông số thời gian thực (PID/Data Monitor): Theo dõi các tín hiệu đầu vào, giá trị tính toán và trạng thái cảm biến để phát hiện các sai lệch tín hiệu mà không làm xuất hiện mã lỗi.
  3. Kích hoạt kiểm tra cơ cấu chấp hành (Active Command Test): Phát lệnh điều khiển trực tiếp từ máy chẩn đoán để kiểm tra hoạt động đóng/mở của các van điện từ (solenoid), mô-tơ bơm thủy lực và rơ-le trong cụm ABS HU.

3. Quy trình kiểm tra, sửa chữa và lắp ráp cơ khí:

• Hệ thống phanh: Đo kiểm hành trình tự do, chiều cao và khoảng cách dự trữ của bàn đạp phanh; kiểm tra van một chiều chân không; kiểm tra rò rỉ và mòn nòng xi lanh phanh chính; bôi mỡ glycol gốc xà phòng Lithium vào các chi tiết cao su và vòng đệm; xả khí (e-dầu) đường ống phanh cho từng bánh xe; kiểm tra độ dày má phanh, độ dày và độ đảo của đĩa phanh; kiểm tra đường kính trong, độ ô-van và vết trầy xước của tang trống phanh.
• Hệ thống treo: Kiểm tra độ võng của các lá nhíp, kiểm tra biến dạng đòn treo dưới phía trước, kiểm tra độ rơ khớp cầu (rotuyl) và bạc cao su lót nhíp; kiểm tra độ kín khít, hiện tượng rò rỉ dầu và hành trình giảm chấn thủy lực hai ống.

Kết quả và đóng góp

Đồ án đã tổng hợp và xây dựng được bộ dữ liệu kỹ thuật toàn diện phục vụ công tác khai thác kỹ thuật dòng xe tải Mitsubishi Fuso 2001:

1. Bảng tra cứu mã lỗi chẩn đoán hệ thống ABS (DTC): Đồ án đã lập bảng tra cứu mã lỗi chuẩn cho hệ thống ABS của xe:

Mã DTC	Hạng mục phát hiện sự cố	Khu vực nghi ngờ hư hỏng
11	Lỗi tín hiệu cảm biến tốc độ bánh xe trước phải	- Cảm biến tốc độ trước phải - Mạch cảm biến tốc độ trước phải - Rô-to cảm biến tốc độ trước phải - Sự lắp ráp của cảm biến
12	Lỗi tín hiệu cảm biến tốc độ bánh xe trước trái	- Cảm biến tốc độ trước trái - Mạch cảm biến tốc độ trước trái - Rô-to cảm biến tốc độ trước trái - Sự lắp ráp của cảm biến
13	Lỗi tín hiệu cảm biến tốc độ bánh xe sau phải	- Cảm biến tốc độ sau phải - Mạch cảm biến tốc độ sau phải - Rô-to cảm biến tốc độ sau phải - Sự lắp ráp của cảm biến
14	Lỗi tín hiệu cảm biến tốc độ bánh xe sau trái	- Cảm biến tốc độ sau trái - Mạch cảm biến tốc độ sau trái - Rô-to cảm biến tốc độ sau trái - Sự lắp ráp của cảm biến
15*	Mạch van điện từ SFR	- Mạch van SFRR hoặc SFRH - Cụm bộ chấp hành phanh (ABS HU)
16	Mạch van điện từ SFL	- Mạch van SFLR hoặc SFLH - Cụm bộ chấp hành phanh (ABS HU)

2. Đóng góp kỹ thuật của đề tài:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý thuyết về kết cấu của hệ thống phanh thủy lực mạch kép có trợ lực và hệ thống treo nhíp lá kết hợp giảm chấn hai ống áp suất thấp trên xe tải trung.
• Chuẩn hóa quy trình thực hành chẩn đoán hệ thống phanh chống bó cứng ABS bằng cả hai phương thức: đọc chớp đèn thủ công trên xe và giao tiếp qua thiết bị quét lỗi kỹ thuật số (MUT-II, IDS/PDS).
• Xây dựng quy trình công nghệ chi tiết cho việc tháo lắp, kiểm tra kích thước giới hạn, bảo dưỡng và sửa chữa các cụm tổng thành cơ khí - thủy lực của hệ thống treo và phanh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nội dung đề tài chỉ tập trung khảo sát kết cấu cơ khí, thủy lực và hệ thống điện tử ABS trên phiên bản xe tải Mitsubishi Fuso đời 2001 trang bị động cơ 4D37 100. Các số liệu và quy trình chưa bao quát các hệ thống phanh khí nén toàn phần (phanh hơi lốc-kê) hoặc hệ thống treo khí nén điều khiển điện tử hoàn toàn thường gặp trên các dòng xe tải nặng thế hệ mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình chẩn đoán các hệ thống an toàn chủ động tích hợp sâu hơn như hệ thống cân bằng điện tử (ESP/VSC), hệ thống chống trượt quay bánh xe dẫn động (TRC/ASR) và hệ thống treo khí nén điều khiển thích ứng trên các thế hệ xe tải thương mại mới.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích đối với:

• Sinh viên ngành Kỹ thuật Ô tô và Kỹ thuật Cơ khí Động lực: Cung cấp tài liệu học tập, thực tập tốt nghiệp và đồ án môn học liên quan đến kết cấu ô tô, lý thuyết ô tô và công nghệ chẩn đoán - bảo dưỡng ô tô.
• Kỹ thuật viên tại các xưởng sửa chữa, garage ô tô: Tham khảo trực tiếp quy trình kiểm tra mã lỗi ABS bằng máy chẩn đoán MUT-II/IDS, bảng mã lỗi DTC và các thông số giới hạn mòn, lực siết và quy trình xả khí hệ thống phanh thủy lực xe tải.

Câu hỏi thường gặp

1. Động cơ 4D37 100 trên xe Mitsubishi Fuso 2001 có các thông số kỹ thuật đặc trưng nào? Động cơ 4D37 100 là loại động cơ Diesel 4 kỳ, 4 xi lanh thẳng hàng, tăng áp, làm mát bằng nước với dung tích xi lanh 3.907 cc, kích thước nòng xi lanh x hành trình piston là 104 x 115 mm. Động cơ đạt công suất cực đại 136 Ps tại vòng tua 2.500 rpm và mô-men xoắn cực đại 420 Nm tại 1.200 rpm, đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 kết hợp hệ thống phun nhiên liệu điện tử Common Rail.

2. Bộ trợ lực phanh chân không vận hành như thế nào trong 3 trạng thái: nhả phanh, đạp phanh và giữ phanh?

• Khi nhả phanh (không phanh): Cửa chân không mở, cửa khí quyển đóng; áp suất ở hai buồng A và B cân bằng nhau, lò xo hồi vị đẩy piston về bên phải, không tạo lực đẩy lên thanh đẩy.
• Khi đạp phanh: Cần đẩy dịch sang trái làm cửa chân không đóng lại và cửa khí quyển mở ra; buồng A thông với nguồn chân không còn buồng B thông với khí quyển; sự chênh lệch áp suất tạo lực đẩy màng ngăn và piston dịch sang trái, cường hóa lực tác dụng lên xi lanh chính.
• Khi giữ phanh: Cả cửa chân không và cửa khí quyển đều đóng kín; áp suất ở hai buồng được duy trì cố định, giữ nguyên áp suất dầu trong hệ thống phanh.

3. Phương pháp đọc mã lỗi ABS thủ công bằng đèn chỉ báo trên xe được thực hiện qua các bước nào? Bật khóa điện sang vị trí ON, đạp và giữ bàn đạp phanh từ 3 giây trở lên. Tiếp theo, ngắt giắc kiểm tra phía sau ngăn kéo và nối đoạn cáp kết nối đến bộ điều khiển ABS CM (giắc đực), giữ chắc trong 2 giây hoặc lâu hơn. Sau đó, quan sát đèn báo ABS trên bảng đồng hồ nhấp nháy: đếm số lần nháy ngắn và nháy dài để đọc mã số DTC tương ứng (hệ thống hoạt động bình thường sẽ báo mã 16).

4. Thiết bị chẩn đoán MUT-II thực hiện các chức năng chẩn đoán nào trên hệ thống phanh ABS? Thiết bị MUT-II kết nối qua cổng DLC-2 (chuẩn OBD-II) cho phép thực hiện 3 nhóm chức năng chính: (1) Đọc và xóa mã lỗi chẩn đoán DTC lưu trong bộ nhớ ABS HU/CM; (2) Giám sát các luồng dữ liệu hiện hành (PID/Data Monitor) và các giá trị tính toán của cảm biến; (3) Kích hoạt chế độ điều khiển lệnh (Active Command Test) để trực tiếp kiểm tra hoạt động của mô-tơ bơm, rơ-le và các cuộn van điện từ trong bộ chấp hành phanh.

5. Bộ giảm chấn thủy lực hai ống trên xe Fuso 2001 sử dụng môi chất nạp với áp suất bao nhiêu và có ưu điểm gì? Bộ giảm chấn thủy lực hai ống được nạp khí ở áp suất thấp từ 3–6 $\text{kgf/cm}^2$. Việc duy trì áp suất này giúp triệt tiêu hiện tượng sủi bọt khí và xâm thực dầu thủy lực trong quá trình piston dịch chuyển liên tục, tạo lực cản dập tắt dao động ổn định trong cả hành trình nén và giãn, giúp xe vận hành êm dịu và tăng độ bám đường.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp đã phân tích chi tiết kết cấu và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh dẫn động thủy lực trợ lực chân không và hệ thống treo phụ thuộc nhíp lá - giảm chấn thủy lực trên xe tải Mitsubishi Fuso 2001. Công trình đã xây dựng thành công quy trình công nghệ kiểm tra, sửa chữa cơ khí và quy trình chẩn đoán mã lỗi hệ thống điều khiển chống bó cứng phanh ABS bằng cả phương pháp chớp đèn thủ công lẫn thiết bị quét lỗi chuyên dụng MUT-II/IDS. Kết quả nghiên cứu cung cấp tài liệu kỹ thuật có giá trị thực tiễn cho công tác đào tạo chuyên ngành cơ khí động lực và bảo dưỡng, sửa chữa ô tô thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Những năm gần đây cùng sự phát triển chung của xã hội sự tiến bộ về khoa học kĩ thuật của nhân loại đã được đưa lên một nấc thang mới. Rất nhiều những thành tựu khoa học kĩ thuật, phát minh, sang chế có bước đột phá về mẫu mã, kiểu dáng, kết cấu và đặc biệt là tính năng làm việc tiện ích cho người sử dụng. Là một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển, nước ta đã và đang có những có những cải cách mới để thúc đẩy kinh tế phát triển cùng bước với các quốc gia trên thế giới.

Trong các ngành công nghiệp thì công nghiệp ô tô là một trong những ngành công nghiệp có tiềm năng ở nước ta. Do sự tiến bộ về khoa học công nghệ nên quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá phát triển một cách nhanh chóng vì vậy các hãng chế tạo ôtô luôn luôn làm mới mình với các cải tiến khoa học kỹ thuật trong động cơ điều này đặt ra bài toán khó cho ngành sản xuất động cơ đốt trong nói chung và ôtô nói riêng đó là phải đảm bảo yêu cầu về công suất và tuổi thọ làm việc của các cơ cấu trong động cơ. Các hãng sản xuất ôtô như FORD, TOYOTA, MERCEDES…đã có rất nhiều cải tiến mẫu mã hình dạng kết cấu của hộp số nhằm đảm bảo phát huy tối đa công suất đảm bảo tỷ số truyền, cũng như ổn định khi làm viêc. Hệ thống treo và phanh đã có nhiều cải tiến về mẫu mã, kiểu dáng cũng như chất lượng nhằm nâng cao hiệu suất của động cơ và đảm bảo an toàn tiện ích cho người sử dụng trong quá trình tăng giảm tốc hay vào đường gồ ghề.

Hệ thống treo và phanh cho phép nhận công suất động cơ ở một phạm vi nhất định ở đầu vào nhưng ở đầu ra cho nhu phanh một phạm vi tốc độ lớn hơn. Hệ thống treo và phanh giúp cho việc vận hành xe đi trên đường được êm ái, giảm thiểu chấn động từ mặt đường lên xe. Với những chức năng như vậy thì công việc sửa chữa bảo dưỡng vô cùng phức tạp và khó khăn vì vậy đòi hỏi người kĩ thuật viên phải có trình độ hiểu biết, học hỏi sáng tạo để bắt kịp với khoa học tiên tiến hiện đại, nắm bắt được những thay đổi về đặc tính kĩ thuật của từng loại xe, dòng xe, đời xe… Để có thể chẩn đoán hư hỏng và đưa ra phương án sửa chữa tối ưu để đạt hiệu quả cao nhất. Như vậy người kĩ thuật viên trước đó phải được đào tạo với một chương trình đào tạo tiên tiến hiện đại, nắm được đầy đủ kiến thức lý thuyết và thực hành.

Phương pháp nghiên cứu 1. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn * Trong phương pháp này chúng ta phải các bước sau: - Bước 1: Quan sát, tìm hiểu các thông số kết cấu (thông số bên ngoài) của hệ thống treo và phanh trên ô tô. 2 - Bước 2: Xây dựng phương án thiết kế mô hình Hệ thống treo và phanh. - Bước 3: Lập phương án kiểm tra chẩn đoán hư hỏng của hệ thống treo và phanh.

- Bước 4: Từ kết quả kiểm tra chẩn đoán lập phương án bảo dưỡng sửa chữa, khắc phục hư hỏng. - Bước 5: Xây dựng quy trình phục hồi sửa chữa hệ thống treo và phanh. * Mục đích của phương pháp nghiên cứu thực tiễn là trực tiếp tiếp xúc và tác động vào Hệ thống treo và phanh để biết được bản chất và các nguyên lý hoạt động của Hệ thống treo và phanh.