Chương 1: Lý luận về phát thanh và lịch sử phát triển hệ thống đài phát thanh cấp huyện ở VN. Chương 2: Bố i cảnh truyề n thông hiê ̣n đa ̣i và những vấ n đề đă ̣t ra với hê ̣ thố ng đài phát thanh cấ p huyê ̣n. Chương 3: Thực trạng hoa ṭ đô ̣ng h ệ thống đài phát thanh c ấp huyện ở Hải Phòng. Chương 4: Giải pháp, khuyến nghị nâng cao chất lượng hoạt động đài phát thanh cấp huyện.
21 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1: Lý luận về phát thanh và lịch sử phát triển hệ thống đài phát thanh cấp huyện ở VN 1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản liên quan đến đề tài 1.1 Phát thanh, truyền thanh - Phát thanh: Phát thanh là loại hình báo chí ra đời sớm , chỉ sau báo in. Có nhiều quan niệm khác nhau về phát thanh. Tạ Ngọc Tấn đã đưa ra khái niệm: “Phát thanh (radio) là loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dung thông tin được chuyển tải qua âm thanh. Âm thanh trong phát thanh bao gồm lời nói, âm nhạc, các loại tiếng động làm nền hoặc minh họa cho lời nói như tiếng mưa, gió, nước chảy, sóng vỗ, chim hót, tiếng vỗ tay, tiếng ồn đường phố.
Thuật ngữ phát thanh (radio) thực ra bao gồm cả hai loại hình nhỏ trong đó là phát thanh qua làn sóng điện từ và truyền thanh qua hệ thống dây dẫn” [48, tr. Phạm Thành Hưng định nghĩa phát thanh như sau: “Phát thanh là một phương tiện truyền thông đại chúng dựa trên nguyên tắc kỹ thuật truyền âm thanh để chuyển tải các chương trình tin tức, tri thức, nghệ thuật tới đông đảo công chúng thính giả cũng như cho các nhóm thính giả đặc thù” [23, tr. Nguyễn Văn Dững thì phát thanh “là kênh truyền thông đại chúng sử dụng sóng điện từ và hệ thống truyền dẫn truyền đi âm thanh tác động trực tiếp vào thính giác người tiếp nhận. Thông điệp được mã hóa truyền qua kênh truyền thanh và người nhận phải có máy thu thanh mới tiếp nhận được thông điệp [12, tr.
Báo phát thanh được hiểu như “một kênh truyền thông, một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trưng cơ bản của nó là dùng thế giới âm thanh phong phú và sinh động (lời nói, tiếng động, âm nhạc) để chuyển tải 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thông điệp nhờ sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, tác động vào thính giác (vào tai) của công chúng” [11, tr. Báo phát thanh cũng có một tên gọi khác là báo n ói. Điều 3, khoản 4 Luật Báo chí năm 2016 định nghĩa: “Báo nói là loại hình báo chí sử dụng tiếng nói, âm thanh, được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau”. Như vậy, có thể hiểu phát thanh là m ột loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dung thông tin được chuyển tải qua âm thanh.
Âm thanh trong phát thanh bao gồm ba yếu tố: lời nói, tiếng động, âm nhạc. - Truyền thanh: Theo tài liệu Bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thông tin và truyền thông cơ sở: “Truyền thanh là phương thức truyền tải thông tin tiếng động, âm thanh qua dây dẫn tín hiệu từ máy phát tổng đài đến các loa. Hệ thống truyền thanh được vận hành bởi tập hợp các thiết bị đầu cuối từ thu âm, thu tín hiệu đầu vào sóng radio, thiết bị khuếch đại tín hiệu âm thanh, hệ thống dây dẫn và các loa” [8, tr. Ở nước ta tồn tại 2 hình thức truyền thanh, gồm truyền thanh vô tuyến - không dây và truyền thanh hữu tuyến - có dây.
Hệ thống truyền thanh có dây thường sử dụng tăng âm (Ampli) và hệ thống dây dẫn đến các cụm loa phóng thanh công cộng. Hệ thống truyền thanh không dây là việc sử dụng máy phát sóng phát tín hiệu đến các cụm thu và loa để truyền tải âm thanh. Đây là hệ thống truyền thanh ứng dụng các công nghệ điện tử, khắc phục được các nhược điểm của công nghệ hữu tuyến trước đây: vận hành, quản lý, bảo trì đơn giản; chất lượng tín hiệu thu sóng tốt; có thể lắp đặt mọi nơi (có điện lưới) trong vùng phủ sóng máy phát FM; bộ thu có thể tắt, mở theo tín hiệu điều khiển của máy phát FM và có thể lắp đặt bộ thu trong nhà dân…, 23 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tuy nhiên, hiện nay, phát thanh – truyền thanh không chỉ sử dụng hình thức truyề n dẫn truyền thống là sóng điện từ và dây dẫn, máy phát sóng, loa truyền thanh nữa. Cùng với sự phát triển của KHCN, hình thức phát thanh trên Internet ngày càng trở nên phổ biến.
Đài TNVN thực hiện song song việc phát sóng CTPT trên trang web chiń h thức của miǹ h. Trang web của nhiều đài PT- TH cấp tỉnh cho phép thính giả nghe trực tiếp hoặc nghe lại CTPT của Đài. Với các đài cấp huyện, một số đài cũng đã đăng tải CTPT do mình sản xuất lên trang web riêng, như: Đài Phát thanh huyện Từ Sơn (Bắc Ninh), Đài Từ Liêm (Hà Nội), Đài Kiến An, Đài Tiên Lañ g (Hải Phòng)…. Như vậy, có thể thấy, mă ̣c dù đều cung cấp thông tin bằng âm thanh tổng hợp, tác động đến tai người nghe nhưng phát thanh và truyền thanh vẫn có những điể m khác nhau cơ bản.
Phát thanh là phát thông tin bằng sóng điện từ hoặc qua Internet, sóng vệ tinh, không gian rộng lớn, còn truyền thanh phải truyền thông tin qua dây dẫn, trong phạm vi nhất định.2 Đài phát thanh cấp huyện Đài Phát thanh cấp huyện là một cấp trong hệ thống phát thanh – truyền thanh 4 cấp từ trung ương đến cấ p xã ở nước ta. Đài Phát thanh quận, huyện, thị xã là đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND quâ ̣n, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thực hiện chức năng là cơ quan tuyên truyền của Đảng bộ, chính quyền địa phương. Hoạt động của đài phát thanh c ấp huyện là hoạt động đặc thù thuộc chuyên ngành thông tin, truyền thông mang tính chất báo nói. Đến nay, trong thực t ế tên gọi các đài phát thanh cấp huyện vẫn chưa thố ng nhấ t giữa Đài Phát thanh, Đài Truyền thanh hay Đài Truyền thanh - Truyền hình.
Về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn thì không có gì khác nhau. Theo quan điểm của tác giả lu ận văn, nên sử dụng thuật ngữ “Đài Phát thanh cấp huyện”. Bởi “Bản thân thuật ngữ phát thanh thực ra đã bao g ồm cả hai loại loại hình nhỏ trong đó là phát thanh qua làn sóng đi ện và truyền thanh 24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com qua hệ thống dây dẫn” [48, tr. Còn thuật ngữ truyền thanh chỉ nói chung về hoạt động thu, tiếp phát tín hiệu radio: “Đài truyề n thanh được hiểu là như đài chuyển tiế p tín hiê ̣u truyề n thanh , bao gồ m tập hợp các thiế t bi ̣ thu sóng radio, tách sóng và khuyếch đại tín hiệu âm thanh , sau đó tiế p tục tr uyề n tín hiê ̣u âm thanh theo đường dây truyề n thanh để thực hiê ̣n viê ̣c chuyển tiế p CTPT, chương trình truyề n thanh đi ̣a phương ” [8, tr.
Hơn nữa , nói đến phát thanh là còn nói đến việc sản xuất nội dung, chứ không đơn thuần là việc tiếp và phát sóng. Các đài cấp huyện được giao nhiệm vụ v ừa sản xuất CTPT, vừa tiếp – phát sóng các chương trình của Đài TNVN , Đài THVN, Đài PT-TH cấp tỉnh, lại vừa phối hợp sản xuấ t các CTPT , truyền hình phát sóng trên Đài PT-TH cấp tỉnh. Như vậy, rõ ràng nếu chỉ gọi là Đài Truyền thanh thì sẽ không phản ánh hết các nhiệm vụ và nội dung hoạt động của đài cấp huyện trong tình hình hiện nay. Còn nếu gọi là Đài Truyền thanh – Truyề n hiǹ h thì trong mô ̣t vài năm tới , khi lô ̣ triǹ h số hóa truy ền hình mặt đất hoàn tất trên cả nước thì từ “Truyề n hin ̀ h” cũng sẽ không còn phù hơ ̣p.
Thực tế, rấ t nhiề u đài cấp huyện hiện nay đã sử du ̣ng tên chiń h thức là Đài Phát thanh. Chính vì vậy, không giống như các văn bản pháp luật hiện hành cũng như mô ̣t số công trình nghiên cứu đã công bố trước đây, trong luận văn này, tác giả lựa chọn và đề xuất sử dụng thuật ngữ “Đài Phát thanh cấp huyện” thay cho thuật ngữ “Đài Truyền thanh cấp huyện” và “Đài Truyền thanh – Truyền hình cấp huyện”. Đây cũng là một cách để nhìn nhận đúng hơn, đầy đủ hơn bản chất, tính chất hoạt động, chức năng, nhiệm vụ cũng như những đóng góp của các đài cấp huyện trong tình hình thực tế hiện nay.3 Thông tin và bùng nổ thông tin - Thông tin: 25 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Thông tin là mô ̣t thuâ ̣t n gữ đư ợc sử dụng phổ biế n trong nghiên cứu khoa ho ̣c cũng như đời số ng hàng ngày. Hiểu theo cách thông thường, thông tin (danh từ ) là những điều hiểu biế t, tri thức thu được qua nghiên cứu , khảo sát hoặc trao đổi giữa các đối tượng với nhau [1, tr.
Trong cuốn Thuật ngữ báo chí truyền thông có định nghĩa: “Từ góc độ nhận thức luận, thông tin là kết quả của sự phản ánh hiện thực khách quan, được biểu hiện bằng hệ thống các ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh” [23, tr. Trong cuốn “Cơ sở lý luận báo chí truyền thông” cho rằng thông tin trong báo chí đang tồn tại hai cách hiểu: Một là, tri thức, tư tưởng do nhà báo tái tạo và sáng tạo từ hiện thực cuộc sống. Hai là, sự loan báo cho mọi người biết [42, tr. Theo cách hiểu đầu tiên, thông tin thể hiện tính chất khởi đầu, khởi điểm (tương tự với khái niệm hình tượng trong nghệ thuật, hàng hóa trong kinh tế…).
Đây là đặc trưng cơ bản của báo chí nói chung. Còn theo cách hiểu thứ hai, là sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện có để truyền đạt kết quả sáng tạo của nhà báo ra thế giới xung quanh. Sở dĩ có sự khác nhau trong cách định nghĩa khái niệm “thông tin” như vậy chính là vì thông tin không phải là một vật chất hữu hình. Con người chỉ bắt gặp thông tin trong quá trình hoạt động, thông qua tác động trừu tượng của nó.
Tuy nhiên, tựu chung la ̣i, có thể hiểu thông tin là những tri th ức, tin tức, là những đi ều mà người ta biết. Một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từ các tài liệu, dữ liệu.