Luận văn thạc sĩ hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống như vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình việt nam hiện hành

Luận văn thạc sĩ phân tích hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống như vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam hiện hành.

• Tác giả: Nông Thị Hồng Yến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Cừ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Hậu quả pháp lý khi nam nữ chung sống không đăng ký
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾT HÔN VÀ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• 1.1. Khái niệm kết hôn và đăng ký kết hôn
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA TRƯỜNG HỢP NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI TRƯỜNG HỢP NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hậu quả pháp lý khi chung sống không đăng ký

Việc nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn đang trở thành một hiện tượng phổ biến trong xã hội Việt Nam. Hậu quả pháp lý của tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn gây ra nhiều vấn đề phức tạp trong việc giải quyết tranh chấp. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, các quy định về việc chung sống không đăng ký đã được cụ thể hóa, nhưng thực tế vẫn còn nhiều khó khăn trong việc áp dụng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của việc chung sống không đăng ký

Chung sống không đăng ký kết hôn là hình thức mà nam nữ sống với nhau như vợ chồng mà không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Hình thức này thường xuất phát từ tâm lý ngại ràng buộc pháp lý hoặc do điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, việc này dẫn đến nhiều hệ lụy về mặt pháp lý, đặc biệt là trong việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên.

1.2. Thực trạng chung sống không đăng ký tại Việt Nam

Theo thống kê, tỷ lệ nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn đang gia tăng, đặc biệt trong giới trẻ. Điều này phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, thực trạng này cũng đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Vấn đề pháp lý khi nam nữ chung sống không đăng ký

Hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký kết hôn rất đa dạng và phức tạp. Các vấn đề này bao gồm quyền lợi tài sản, quyền nuôi con, và trách nhiệm pháp lý giữa các bên. Việc thiếu sự công nhận pháp lý có thể dẫn đến nhiều tranh chấp và khó khăn trong việc giải quyết khi có phát sinh mâu thuẫn.

2.1. Quyền lợi tài sản trong trường hợp chung sống không đăng ký

Khi nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, việc phân chia tài sản chung trở nên phức tạp. Theo quy định của pháp luật, tài sản được hình thành trong thời gian chung sống có thể không được công nhận là tài sản chung, dẫn đến việc khó khăn trong việc xác định quyền lợi của mỗi bên khi có tranh chấp.

2.2. Quyền nuôi con và trách nhiệm pháp lý

Trong trường hợp có con chung, quyền nuôi con và trách nhiệm pháp lý cũng trở thành vấn đề nan giải. Pháp luật hiện hành chưa có quy định rõ ràng về quyền nuôi con trong trường hợp cha mẹ không đăng ký kết hôn, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

III. Phương pháp giải quyết hậu quả pháp lý khi chung sống không đăng ký

Để giải quyết hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống không đăng ký, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc áp dụng các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 là một trong những giải pháp quan trọng. Tuy nhiên, cần có sự cải cách và hoàn thiện hơn nữa để phù hợp với thực tiễn.

3.1. Áp dụng quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 đã có những quy định cụ thể về việc giải quyết hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn, cần có sự hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan chức năng.

3.2. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có những cải cách trong hệ thống pháp luật để bảo vệ quyền lợi của các bên trong trường hợp chung sống không đăng ký. Việc xây dựng các quy định rõ ràng và cụ thể sẽ giúp giảm thiểu tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

4.1. Thực tiễn giải quyết tranh chấp

Thực tiễn cho thấy, nhiều tranh chấp phát sinh từ việc chung sống không đăng ký đã được giải quyết thông qua các cơ quan pháp luật. Tuy nhiên, việc giải quyết này vẫn còn nhiều bất cập, cần có sự cải thiện trong quy trình và thủ tục.

4.2. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc hoàn thiện pháp luật về hôn nhân và gia đình là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên. Các kiến nghị đưa ra cần được xem xét và áp dụng để nâng cao hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh.

V. Kết luận và tương lai của chủ đề

Hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống không đăng ký kết hôn là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Tương lai của chủ đề này phụ thuộc vào sự cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên và xây dựng gia đình hạnh phúc.

5.1. Tương lai của pháp luật về hôn nhân và gia đình

Tương lai của pháp luật về hôn nhân và gia đình cần được định hình dựa trên thực tiễn và nhu cầu của xã hội. Việc cải cách pháp luật sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, nhằm đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn trong việc giải quyết hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn đang ngày càng trở nên phổ biến trong xã hội Việt Nam hiện nay, ước tính có khoảng X% các cặp đôi lựa chọn hình thức này. Điều này đặt ra nhiều vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên, đặc biệt là khi có tranh chấp xảy ra. Luận văn này tập trung nghiên cứu về hậu quả pháp lý của việc nam nữ chung sống như vợ chồng theo pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam hiện hành, đặc biệt là dưới tác động của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích các quy định pháp luật liên quan, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên liên quan. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, đặc biệt là Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, các văn bản hướng dẫn thi hành và thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, đặc biệt là giới trẻ, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững và đảm bảo trật tự xã hội. Theo một báo cáo gần đây của ngành, số vụ tranh chấp liên quan đến tài sản và con cái trong các trường hợp chung sống không đăng ký kết hôn chiếm khoảng Y% tổng số vụ tranh chấp hôn nhân và gia đình tại Tòa án.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình sau:

1. Lý thuyết về hôn nhân và gia đình: Nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về hôn nhân và gia đình, coi gia đình là tế bào của xã hội, quan hệ hôn nhân và gia đình phản ánh bản chất và kết cấu của xã hội.
2. Lý thuyết về quyền con người: Luận văn xem xét quyền tự do kết hôn và quyền được bảo vệ của gia đình là những quyền cơ bản của con người, cần được pháp luật bảo vệ và đảm bảo thực hiện.
3. Mô hình tiếp cận hệ thống: Nghiên cứu xem xét vấn đề chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn trong mối quan hệ với các yếu tố kinh tế, xã hội, văn hóa và pháp luật.
4. Các khái niệm chính: Kết hôn, đăng ký kết hôn, chung sống như vợ chồng, hậu quả pháp lý, quyền nhân thân, quyền tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phỏng vấn sâu các thẩm phán, luật sư, chuyên gia pháp luật và người dân có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn bản pháp luật, nghị quyết, thông tư, báo cáo thống kê của các cơ quan nhà nước, các công trình nghiên cứu khoa học, sách, báo, tạp chí chuyên ngành và các nguồn thông tin trên internet.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích định tính: Phân tích nội dung các văn bản pháp luật, phỏng vấn sâu và các tài liệu khác để làm rõ các khái niệm, quy định và thực tiễn áp dụng.
  • Phân tích định lượng: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích các số liệu thống kê về tình trạng chung sống như vợ chồng không đăng ký kết hôn và các vụ tranh chấp liên quan.

• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định của pháp luật Việt Nam với pháp luật của một số quốc gia khác về vấn đề chung sống như vợ chồng để rút ra kinh nghiệm và bài học.

• Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp các kết quả phân tích, đánh giá để đưa ra kết luận và đề xuất giải pháp.

• Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên kết hợp với chọn mẫu có mục đích để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Cỡ mẫu bao gồm X thẩm phán, Y luật sư, Z chuyên gia và W người dân.

• Lý do chọn phương pháp phân tích: Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính để hiểu sâu sắc các khía cạnh pháp lý và xã hội của vấn đề, đồng thời sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá mức độ phổ biến và ảnh hưởng của tình trạng chung sống không đăng ký kết hôn.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng X năm Y đến tháng Z năm T.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng chung sống không đăng ký kết hôn ngày càng phổ biến: Theo số liệu thống kê, số lượng các cặp đôi chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn đã tăng khoảng A% trong giai đoạn từ năm X đến năm Y. Điều này cho thấy xu hướng lựa chọn hình thức chung sống này ngày càng được chấp nhận trong xã hội.
2. Nhận thức pháp luật còn hạn chế: Kết quả khảo sát cho thấy khoảng B% người dân chưa hiểu rõ về hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký kết hôn, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tài sản, con cái và thừa kế.
3. Quy định pháp luật còn nhiều bất cập: Các quy định của pháp luật về giải quyết hậu quả của việc chung sống không đăng ký kết hôn còn chưa đầy đủ, rõ ràng và thống nhất, gây khó khăn cho việc áp dụng và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Ví dụ, việc xác định tài sản chung và riêng trong các trường hợp này còn nhiều tranh cãi.
4. Thực tiễn xét xử còn nhiều vướng mắc: Tòa án gặp nhiều khó khăn trong việc thu thập chứng cứ, xác định sự thật khách quan và áp dụng pháp luật để giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc chung sống không đăng ký kết hôn. Theo một thống kê, khoảng C% các vụ án liên quan đến chung sống không đăng ký kết hôn bị kéo dài do khó khăn trong việc xác minh thông tin và chứng cứ.

Thảo luận kết quả

Tình trạng chung sống không đăng ký kết hôn ngày càng phổ biến là do nhiều nguyên nhân, bao gồm sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân và gia đình, sự phát triển của kinh tế thị trường và sự du nhập của các giá trị văn hóa phương Tây. Tuy nhiên, nhận thức pháp luật còn hạn chế và quy định pháp luật còn nhiều bất cập đã dẫn đến việc quyền lợi của các bên liên quan, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, chưa được bảo vệ đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với kết quả của một nghiên cứu gần đây của [tên tổ chức/cá nhân], trong đó cũng chỉ ra rằng pháp luật cần có những quy định rõ ràng hơn về việc phân chia tài sản và quyền nuôi con trong các trường hợp chung sống không đăng ký kết hôn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh số lượng các cặp đôi chung sống có đăng ký và không đăng ký kết hôn qua các năm, hoặc qua bảng thống kê các loại tranh chấp phổ biến trong các vụ án liên quan đến chung sống không đăng ký kết hôn.

Việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức pháp luật là cần thiết để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình: Cần bổ sung các quy định cụ thể, rõ ràng và thống nhất về việc xác định tài sản chung, tài sản riêng, quyền nuôi con và quyền thừa kế trong các trường hợp chung sống không đăng ký kết hôn.
2. Nâng cao nhận thức pháp luật: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc chung sống không đăng ký kết hôn, thông qua các phương tiện truyền thông, hội thảo, tập huấn và các hình thức khác.
3. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ Tòa án: Cần trang bị cho các thẩm phán, thư ký tòa án những kiến thức và kỹ năng cần thiết để giải quyết các vụ án liên quan đến việc chung sống không đăng ký kết hôn một cách hiệu quả và công bằng.
4. Xây dựng cơ chế hòa giải hiệu quả: Khuyến khích các bên liên quan giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải, với sự hỗ trợ của các hòa giải viên có kinh nghiệm và kiến thức pháp luật.
5. Thực hiện: Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các tổ chức xã hội.
6. Target metric: Tăng tỷ lệ người dân hiểu rõ về hậu quả pháp lý của việc chung sống không đăng ký kết hôn lên X% trong vòng 3 năm.
7. Timeline: Bắt đầu thực hiện từ năm Y và hoàn thành trong vòng 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và Gia đình, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế và bảo vệ quyền lợi của người dân.
2. Các thẩm phán, luật sư: Luận văn cung cấp các kiến thức pháp lý và kinh nghiệm thực tiễn để giải quyết các vụ án liên quan đến việc chung sống không đăng ký kết hôn một cách hiệu quả và công bằng. Use case: Tham khảo các lập luận pháp lý và phân tích án lệ trong luận văn để bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
3. Các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên luật: Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo để nghiên cứu, giảng dạy và học tập về lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
4. Người dân, đặc biệt là giới trẻ: Luận văn giúp nâng cao nhận thức pháp luật về hôn nhân và gia đình, giúp họ đưa ra những quyết định đúng đắn và bảo vệ quyền lợi của mình. Lợi ích: Hiểu rõ các quyền và nghĩa vụ khi chung sống không đăng ký kết hôn, từ đó có kế hoạch tài chính và bảo hiểm phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn có được pháp luật công nhận không? Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, việc nam nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Do đó, quan hệ hôn nhân của họ không có giá trị pháp lý. Điều này có nghĩa là họ không có các quyền và nghĩa vụ như vợ chồng theo quy định của pháp luật.
2. Nếu chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì tài sản chung sẽ được giải quyết như thế nào khi chia tay? Khi chia tay, tài sản chung của các bên sẽ được giải quyết theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật dân sự về chia tài sản chung. Tòa án sẽ xem xét công sức đóng góp của mỗi bên để phân chia tài sản một cách hợp lý. Theo Điều 16 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, "Trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì khi có tranh chấp về tài sản được giải quyết theo quy định của pháp luật về sở hữu chung".
3. Quyền lợi của con cái trong trường hợp cha mẹ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được đảm bảo như thế nào? Quyền lợi của con cái trong trường hợp này vẫn được đảm bảo như con cái sinh ra trong giá thú. Cha mẹ có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con cái. Con cái có quyền được hưởng các quyền lợi về nhân thân và tài sản như con cái sinh ra trong giá thú.
4. Có thể đăng ký kết hôn sau khi đã chung sống như vợ chồng một thời gian không? Có. Nếu nam nữ chung sống như vợ chồng có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật thì có thể đăng ký kết hôn. Sau khi đăng ký kết hôn, quan hệ hôn nhân của họ sẽ được pháp luật công nhận và có giá trị pháp lý kể từ ngày đăng ký. Một ví dụ thực tế là cặp đôi X và Y đã chung sống 5 năm, sau đó quyết định đăng ký kết hôn để đảm bảo quyền lợi cho con cái.
5. Hậu quả pháp lý nào nghiêm trọng nhất khi chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn? Hậu quả pháp lý nghiêm trọng nhất là các bên không được pháp luật bảo vệ đầy đủ quyền lợi về tài sản, con cái và thừa kế khi có tranh chấp xảy ra. Việc chứng minh quan hệ chung sống và công sức đóng góp của mỗi bên trong việc tạo lập tài sản chung thường gặp nhiều khó khăn, dẫn đến việc giải quyết tranh chấp kéo dài và tốn kém.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc về tình trạng chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn ở Việt Nam, chỉ ra những hậu quả pháp lý và bất cập trong quy định pháp luật.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức pháp luật của người dân.
• Đóng góp chính của luận văn là làm rõ các vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến tài sản, con cái và thừa kế trong các trường hợp chung sống không đăng ký kết hôn.
• Trong thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu về các khía cạnh xã hội và văn hóa của tình trạng này để có những giải pháp toàn diện hơn.
• Các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và người dân cần chung tay thực hiện các giải pháp đã được đề xuất để xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững và đảm bảo trật tự xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾT HÔN VÀ CHUNG SỐNG NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN 1. Khái niệm kết hôn và đăng ký kết hôn 1. Khái niệm kết hôn Ph.Ăngghen đã chỉ ra rằng HN&GĐ là những hiện tượng phát sinh trong quá trình phát triển của xã hội loài người, chịu sự tác động của các điều kiện kinh tế - xã hội. Do vậy, sự phát triển của xã hội loài người gắn liền với quá trình phát sinh, thay đổi những hình thái HN&GĐ.

Nhận thức rõ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của gia đình đối với sự phát triển của cá nhân và xã hội, nên ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, cũng như trong thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã chú trọng tới việc xây dựng gia đình hạnh phúc và bền vững, đề ra chủ trương, chính sách cho việc thực hiện những quan hệ HN&GĐ tiến bộ, phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của xã hội loài người. Điều này được thể hiện qua những nguyên tắc cơ bản về HN&GĐ được quy định trong các văn bản luật, trực tiếp là Luật HN&GĐ. Nhà nước thông qua các quy định của pháp luật để điều chỉnh, tác động lên quan hệ HN&GĐ. Mà trước tiên phải kể đến là vấn đề kết hôn – sự kiện pháp lý quan trọng để tạo nên một gia đình.

Theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa: “Kết hôn là việc nam, nữ chính thức lấy nhau thành vợ, chồng” [51, tr. Theo truyền thống của người Việt Nam, nam và nữ được coi là vợ chồng là khi hai bên gia đình tổ chức lễ cưới theo nghi thức truyền thống. Điều 3 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định “Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn”. Theo đó, việc kết hôn phải đáp ứng đủ các điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 Luật HN&GĐ năm 2014 và phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo trình tự và thủ tục do luật định.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Điều kiện kết hôn Điều kiện kết hôn là một trong những nội dung quan trọng của luật HN&GĐ được quy định tại Điều 8 Luật HN&GĐ năm 2014. Theo đó, để hôn nhân có giá trị pháp lý thì các nam, nữ khi kết hôn phải thỏa mãn các yếu tố sau đây:  Nam, nữ phải đủ tuổi kết hôn Điểm a khoản 1 Điều 8 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định: “Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên” Xuất phát từ cơ sở khoa học về tâm lý lứa tuổi, sức khỏe của người Việt Nam, pháp luật quy định nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên mới được kết hôn nhằm đảm bảo sự phát triển về thể chất và trí tuệ để con cái sinh ra được khỏe mạnh, hơn nữa quy định độ tuổi tối thiểu tạo điều kiện cho việc xây dựng gia đình hạnh phúc. Luật HN&GĐ năm 2014 đã nâng độ tuổi kết hôn của nam thành đủ 20 tuổi trở lên, nữ đủ 18 tuổi trở lên thay vì nam vừa bước qua tuổi 20 và nữ vừa bước qua tuổi 18 như quy định tại Luật HN&GĐ năm 2000. Sự thay đổi này nhằm đảm bảo tính thống nhất với các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Cụ thể, theo quy định của BLDS năm 2005 thì người thành niên là người từ đủ 18 tuổi trở lên; Bộ luật Tố tụng dân sự cũng quy định người đủ 18 tuổi trở lên mới đủ tư cách tham gia tố tụng dân sự. Do đó, nếu theo quy định của Luật HN&GĐ năm 2000 nữ không bắt buộc phải đủ 18 tuổi có quyền kết hôn thì khi đó cũng phát sinh quyền được tự do ly hôn. Dẫn tới tình trạng, quyền ly hôn của họ không thể thực hiện nếu thời điểm có yêu cầu ly hôn họ chưa đủ 18 tuổi. Do vậy, việc nâng độ tuổi kết hôn như quy định của Luật HN&GĐ năm 2014 là bảo đảm được quyền lợi của đương sự cũng như đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật của nước ta.

8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Việc kết hôn phải có sự tự nguyện của hai bên nam, nữ Kết hôn là một quyền tự nhiên của con người được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013, do đó không thể có hôn nhân ngoài ý muốn của người kết hôn. Quyền kết hôn, hôn nhân tự nguyện và bình đẳng là một nguyên tắc điều chỉnh quan hệ HN&GĐ từ những ngày đầu thành lập đất nước. Điều này có thể thấy trong các quy định của Luật HN&GĐ. Luật HN&GĐ năm 1959 quy định tại Điều 1: “Nhà nước bảo đảm việc thực hiện đầy đủ chế độ hôn nhân tự do và tiến bộ, một vợ một chồng, nam nữ bình đẳng, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và con cái, nhằm xây dựng những gia đình hạnh phúc, dân chủ và hoà thuận, trong đó mọi người đoàn kết, thương yêu nhau, giúp đỡ nhau tiến bộ” ; Luật HN&GĐ năm 1986 quy định tại Điều 1: “Nhà nước bảo đảm thực sự chế độ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng nhằm xây dựng gia đình dân chủ, hòa thuận, hạnh phúc, bền vững”; Trong Luật HN&GĐ năm 2000, nguyên tắc này được thể hiện cụ thể và rõ ràng tại khoản 1 Điều 2: “Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng”; Luật HN&GĐ năm 2014 hôn nhân tự nguyện được thể hiện trong khoản 1 Điều 2: “Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng” và quy định tại khoản 2 Điều 5: cấm kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn,.

Điểm b Khoản 1 Điều 8 quy định: “Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định” Quyền kết hôn không chỉ được quy định trong Luật HN&GĐ mà còn được quy định tại Điều 39 BLDS năm 2005 cũng quy định: “Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình có quyền tự do kết hôn” 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tự nguyện quyết định trong việc kết hôn được ghi nhận trong rất nhiều các văn bản pháp luật, cho thấy đây là một yếu tố quan trọng trong việc xác lập quan hệ vợ chồng. Thật vậy, gia đình không chỉ thực hiện những chức năng riêng của mình đối với mỗi thành viên trong gia đình, mà còn làm nền móng cho sự vận động và phát triển của xã hội. Tự nguyện hoàn toàn trong việc kết hôn là hai bên nam, nữ tự mình quyết định việc kết hôn và thể hiện ý chí mong muốn trở thành vợ chồng của nhau, cùng nhau gắn bó và chung sống suốt đời. Mỗi bên nam, nữ không bị tác động bởi bất cứ điều gì làm ảnh hưởng tới quyết định của mình.

Pháp luật đảm bảo cho việc kết hôn hoàn toàn tự nguyện bằng việc quy định những người muốn kết hôn phải cùng có mặt tại cơ quan đăng ký kết hôn, nộp tờ khai đăng ký kết hôn, tự mình bày tỏ mong muốn được kết hôn, pháp luật không cho phép cử người đại diện trong việc đăng ký kết hôn. Đồng thời, pháp luật còn có các chế tài xử phạt đối với trường hợp cưỡng ép, lừa dối kết hôn còn bị xử phạt về hành chính thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.  Nam, nữ kết hôn với nhau không bị mất năng lực hành vi dân sự Để đảm bảo sự tự nguyện trong việc kết hôn, hai bên nam, nữ được quyền tự do thể hiện ý chí và tình cảm của mình, do vậy, đối với những người bị mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì khó có thể biết đâu là sự tự nguyện thực sự, đâu là không và bản thân họ cũng không thể nhận thức hết được trách nhiệm làm cha, làm mẹ của mình và trách nhiệm đối với gia đình, đối với xã hội. Những người này bị Tòa án tuyên bố là mất năng lực hành vi dân sự thì theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 họ không có năng lực tố tụng dân sự; do đó mọi giao dịch của người mất năng lực hành vi dân sự đều phải thông qua người đại diện của họ.

Tuy nhiên, quyền kết hôn là quyền nhân thân không thể để cho người khác đại diện được. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tuy nhiên, quy định này chưa thực sự chặt chẽ bởi lẽ bản thân người bị mất năng lực hành vi dân sự không thể tự mình yêu cầu Tòa án tuyên bố mình bị mất năng lực hành vi dân sự, còn với người thân của họ thì trên thực tế không ai lại đi yêu cầu Tòa án tuyên người thân mình bị mất năng lực hành vi dân sự, nhất là đối với những người làm cha làm mẹ. Mặt khác, biểu hiện của người bị mất năng lực hành vi dân sự rất đa dạng, có lúc bệnh phát tác, có lúc lại như người bình thường, nên việc xem xét người đó có bị mất năng lực hành vi hay không bằng mắt thường là điều rất khó.  Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định của pháp luật Điểm d khoản 1 Điều 8 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định “Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này”.

Theo đó, việc kết hôn của nam và nữ không thuộc một trong các trường hợp sau: - Kết hôn giả tạo; “Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình” [40, khoản 11, Điều 3]. Mục đích của việc kết hôn là xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc, các thành viên trong gia đình yêu thương, quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau, phát huy được những giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, tạo điều kiện để xã hội phát triển tốt đẹp hơn. Kết hôn giả tạo dẫn đến mục đích của hôn nhân không đạt được, nhiều trường hợp các bên lợi dụng việc kết hôn để nhằm vào mục đích khác như để nhập quốc tịch vào nước ngoài, nhập hộ khẩu vào thành phố, nhiều trường 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.