Tài liệu hạn chế rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tài liệu cung cấp giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp nâng cao khả năng tài chính và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Phong
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Ngọc Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam - Chi Nhánh Bắc Sài Gòn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng DNNVV tại Ngân Hàng Thương Mại

Hoạt động tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Tuy nhiên, hoạt động này luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng DNNVV, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định của các ngân hàng thương mại. Việc hiểu rõ bản chất và các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng là vô cùng cần thiết. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thanh Phong (2018), "để giúp DNNVV phát triển tốt và bền vững thì sự giúp sức của nguồn vốn tín dụng là điều không thể thiếu". Do đó, các NHTM đang đẩy mạnh phát triển phân khúc tín dụng cho DNNVV. Rủi ro tín dụng có thể gây ảnh hưởng rất lớn tới kết quả hoạt động kinh doanh của các NHTM. Vì vậy viêc nhận diện, phân tích các RRTD để từ đó có các biện pháp phòng ngừa phù hợp là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm và đặc điểm rủi ro tín dụng DNNVV

Rủi ro tín dụng DNNVV phát sinh khi DNNVV không có khả năng thanh toán nợ gốc và lãi đúng hạn theo thỏa thuận. Đặc điểm của rủi ro tín dụng trong lĩnh vực này thường liên quan đến quy mô nhỏ, khả năng quản lý tài chính hạn chế, và sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính của DNNVV. Điều này đòi hỏi ngân hàng thương mại phải có quy trình thẩm định và đánh giá tín dụng DNNVV chặt chẽ, linh hoạt và phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng DNNVV

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng đối với DNNVV, bao gồm: tình hình tài chính của doanh nghiệp (khả năng thanh toán, nợ phải trả), năng lực quản lý (kinh nghiệm, trình độ), ngành nghề kinh doanh (tính ổn định, cạnh tranh), và yếu tố kinh tế vĩ mô (lãi suất, lạm phát, chính sách hỗ trợ của nhà nước). Theo đó, việc phân tích rủi ro tín dụng toàn diện cần xem xét cả yếu tố định lượng (báo cáo tài chính) và định tính (khả năng điều hành, uy tín).

1.3. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng

Quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng là quá trình liên tục từ khâu nhận diện, đo lường, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng, đặc biệt là đối với phân khúc DNNVV. Hiệu quả của quản trị rủi ro không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất tài chính, mà còn nâng cao uy tín, tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững. Ngân hàng phải xây dựng hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ để đảm bảo quá trình cho vay DNNVV an toàn và hiệu quả.

II. Thách Thức Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tại Ngân Hàng Hiện Nay

Mặc dù tín dụng cho DNNVV mang lại nhiều lợi ích, các ngân hàng thương mại vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình quản lý rủi ro tín dụng. DNNVV thường có quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu, và thông tin không đầy đủ, gây khó khăn cho việc đánh giá tín dụng. Bên cạnh đó, sự biến động của thị trường và các yếu tố khách quan khác cũng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của DNNVV, gia tăng nguy cơ nợ xấu DNNVV cho ngân hàng. Việc thiếu các công cụ và phương pháp phân tích rủi ro tín dụng hiệu quả cũng là một trở ngại lớn.

2.1. Hạn chế về thông tin tài chính của DNNVV

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính do DNNVV cung cấp. Nhiều DNNVV chưa có hệ thống kế toán bài bản, báo cáo tài chính DNNVV không được kiểm toán độc lập, hoặc sử dụng các phương pháp kế toán không phù hợp, gây khó khăn cho việc thẩm định tín dụng DNNVV và phân tích rủi ro.

2.2. Khó khăn trong đánh giá năng lực quản lý của DNNVV

Năng lực quản lý đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của DNNVV, nhưng lại khó đánh giá một cách khách quan. Kinh nghiệm, trình độ, và khả năng thích ứng với thay đổi của môi trường kinh doanh là những yếu tố cần xem xét. Tuy nhiên, thông tin về năng lực quản lý thường mang tính chủ quan và khó kiểm chứng, đòi hỏi cán bộ tín dụng phải có kinh nghiệm và kỹ năng thẩm định tốt.

2.3. Ảnh hưởng của yếu tố kinh tế vĩ mô và ngành nghề

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như biến động lãi suất, lạm phát, và chính sách của nhà nước có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng trả nợ của DNNVV. Ngoài ra, tính chất ngành nghề kinh doanh cũng là một yếu tố quan trọng. Các ngành có tính cạnh tranh cao, hoặc chịu ảnh hưởng lớn bởi biến động thị trường thường tiềm ẩn rủi ro tín dụng cao hơn.

III. Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Cho DNNVV tại NHTM

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay DNNVV, các ngân hàng thương mại cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm: nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro chặt chẽ, đa dạng hóa danh mục tín dụng, và tăng cường đào tạo nguồn nhân lực. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý rủi ro cũng là một xu hướng tất yếu. Theo Nguyễn Thanh Phong (2018) "Việc đẩy mạnh phát triển tín dụng đối DNNVV sẽ tìm ẩn không ít RRTD cho chi nhánh".

3.1. Nâng cao chất lượng thẩm định và phân tích tín dụng

Quá trình thẩm định tín dụng cần được thực hiện một cách kỹ lưỡng, dựa trên các phương pháp phân tích hiện đại và thông tin đầy đủ, chính xác. Ngân hàng cần xây dựng các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng phù hợp với đặc thù của DNNVV, đồng thời thường xuyên cập nhật và điều chỉnh để phản ánh sự thay đổi của thị trường. Phân tích cần tập trung vào khả năng trả nợ của DNNVV.

3.2. Xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng chặt chẽ

Quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng cần được thiết kế rõ ràng, bao gồm các bước nhận diện, đo lường, kiểm soát, và xử lý rủi ro. Ngân hàng cần thiết lập các hạn mức tín dụng, quy định về tài sản đảm bảo, và các biện pháp phòng ngừa nợ xấu. Kiểm soát rủi ro phải được thực hiện thường xuyên và độc lập.

3.3. Đa dạng hóa danh mục tín dụng và quản lý tập trung rủi ro

Để giảm thiểu rủi ro, ngân hàng nên đa dạng hóa danh mục tín dụng, phân bổ vốn vào nhiều ngành nghề và khu vực khác nhau. Đồng thời, cần quản lý tập trung rủi ro bằng cách thiết lập các ngưỡng chịu rủi ro và theo dõi sát sao tình hình tín dụng của từng DNNVV, kịp thời có biện pháp xử lý khi có dấu hiệu bất thường.

IV. Tăng Cường Kiểm Soát Nợ Xấu và Xử Lý Rủi Ro Tín Dụng

Việc kiểm soát nợ xấu và xử lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của ngân hàng. Cần xây dựng quy trình cơ cấu lại nợ, bán nợ, hoặc khởi kiện ra tòa đối với các trường hợp nợ quá hạn kéo dài. Đồng thời, cần tăng cường giám sát và quản lý tài sản đảm bảo để đảm bảo khả năng thu hồi vốn khi DNNVV không có khả năng trả nợ. Công tác xử lý nợ xấu cần được thực hiện minh bạch, công khai và tuân thủ quy định của pháp luật.

4.1. Xây dựng quy trình cơ cấu lại nợ hiệu quả

Cơ cấu lại nợ là giải pháp quan trọng để giúp DNNVV vượt qua khó khăn tài chính tạm thời và khôi phục khả năng trả nợ. Quy trình cơ cấu lại nợ cần được xây dựng rõ ràng, với các tiêu chí và điều kiện cụ thể, đồng thời đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Các hình thức cơ cấu lại nợ có thể bao gồm gia hạn nợ, điều chỉnh lãi suất, hoặc chuyển đổi nợ thành vốn góp.

4.2. Nâng cao hiệu quả thu hồi nợ và quản lý tài sản đảm bảo

Để tăng cường khả năng thu hồi vốn, ngân hàng cần có quy trình quản lý tài sản đảm bảo chặt chẽ, từ khâu định giá, bảo quản, đến xử lý tài sản khi DNNVV không có khả năng trả nợ. Cần thường xuyên đánh giá lại giá trị tài sản đảm bảo để đảm bảo phù hợp với giá thị trường. Đồng thời, cần có biện pháp bảo vệ tài sản khỏi hư hỏng, mất mát.

4.3. Tăng cường phối hợp với các tổ chức hỗ trợ DNNVV

Ngân hàng nên tăng cường phối hợp với các tổ chức hỗ trợ DNNVV, như quỹ bảo lãnh tín dụng, hiệp hội ngành nghề, hoặc các chương trình hỗ trợ của nhà nước. Sự phối hợp này có thể giúp DNNVV tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Bảo lãnh tín dụng là một công cụ hữu hiệu để giảm thiểu rủi ro.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng DNNVV

Việc ứng dụng công nghệ vào quản trị rủi ro tín dụng là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning), và dữ liệu lớn (Big Data) có thể giúp ngân hàng thu thập, xử lý, và phân tích thông tin một cách nhanh chóng và chính xác, từ đó nâng cao hiệu quả thẩm định tín dụng và dự báo rủi ro. Ứng dụng công nghệ cũng giúp tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót, và tiết kiệm chi phí.

5.1. Sử dụng AI và Machine Learning trong đánh giá tín dụng

AI và Machine Learning có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình đánh giá tín dụng tự động, dựa trên dữ liệu lịch sử và các yếu tố liên quan. Các mô hình này có thể đánh giá khả năng trả nợ của DNNVV một cách khách quan và chính xác hơn so với phương pháp thủ công. Đồng thời, AI và Machine Learning có thể giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, cảnh báo về nguy cơ rủi ro.

5.2. Ứng dụng Big Data trong phân tích rủi ro tín dụng

Big Data cung cấp một lượng lớn thông tin về DNNVV, từ thông tin tài chính, thông tin thị trường, đến thông tin mạng xã hội. Ngân hàng có thể sử dụng Big Data để phân tích xu hướng, dự báo rủi ro, và đưa ra các quyết định tín dụng sáng suốt hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng Big Data cũng đòi hỏi ngân hàng phải có hạ tầng công nghệ và đội ngũ chuyên gia phù hợp.

5.3. Phát triển hệ thống chấm điểm tín dụng tự động Credit Scoring

Hệ thống chấm điểm tín dụng tự động (Credit Scoring) là một công cụ quan trọng để đánh giá mức độ rủi ro của DNNVV. Hệ thống này sử dụng các thuật toán để tính toán điểm số tín dụng dựa trên các yếu tố như lịch sử tín dụng, tình hình tài chính, và ngành nghề kinh doanh. Điểm số tín dụng giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay nhanh chóng và hiệu quả hơn.

VI. Triển Vọng và Xu Hướng Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tương Lai

Trong bối cảnh kinh tế số và sự phát triển của công nghệ, quản trị rủi ro tín dụng đối với DNNVV sẽ tiếp tục có những thay đổi đáng kể. Các ngân hàng cần chủ động thích ứng với các xu hướng mới, như sử dụng các phương pháp đánh giá rủi ro dựa trên dữ liệu thời gian thực, tăng cường hợp tác với các công ty Fintech, và xây dựng các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của DNNVV. Sự đổi mới và sáng tạo trong quản trị rủi ro là yếu tố then chốt để ngân hàng có thể khai thác hiệu quả tiềm năng của phân khúc tín dụng DNNVV.

6.1. Tăng cường hợp tác với Fintech để cải thiện quy trình tín dụng

Hợp tác với các công ty Fintech có thể giúp ngân hàng cải thiện quy trình tín dụng, từ khâu thu thập thông tin, đánh giá rủi ro, đến giải ngân và quản lý nợ. Các công ty Fintech thường có các giải pháp công nghệ tiên tiến, như nền tảng cho vay trực tuyến, hệ thống chấm điểm tín dụng tự động, hoặc các công cụ phân tích dữ liệu.

6.2. Phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt và phù hợp

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của từng loại DNNVV. Các sản phẩm này có thể bao gồm tín dụng ngắn hạn, trung hạn, dài hạn, tín dụng theo chu kỳ sản xuất, hoặc tín dụng dựa trên dòng tiền. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục và giảm thiểu chi phí để DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

6.3. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro toàn diện cho ngân hàng

Quản trị rủi ro không chỉ là trách nhiệm của bộ phận tín dụng, mà là của toàn bộ ngân hàng. Cần xây dựng một văn hóa rủi ro mạnh mẽ, trong đó tất cả các nhân viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro. Đồng thời, cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro toàn diện cho ngân hàng, bao gồm cả rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường, và rủi ro thanh khoản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các ngân hàng thương mại.  Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn.  Chương 3: Một số giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Tín dụng và rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại 1. Khái quát về hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại Theo Nguyễn Văn Tiến (2005) thì tín dụng là một quan hệ giữa các bên về việc vay mượn một tài sản, gồm tài sản thực, tài sản tài chính hay uy tín. Thực chất, tín dụng là biểu hiện mối quan hệ kinh tế gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng một khoản tiền vốn nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống, theo nguyên tắc có hoàn trả, có mục đích, có bảo đảm bằng các hình thức khác nhau, bao gồm cả tín chấp, lòng tin lẫn nhau,… Khi NHTM chính thức ra đời và phát triển, tín dụng thực sự là hoạt động chính, được xem như một chức năng cơ bản. Theo Trần Huy Hoàng (2011) thì tín dụng là một phạm trù kinh tế tồn tại qua các hình thái xã hội khác nhau.

Hiểu một cách thông thường nhất, tín dụng là vay mượn. Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định. Theo Nguyễn Minh Kiều (2012) thì tín dụng, theo tiếng Latinh gọi là creditium, tiếng Anh gọi là credit, có nghĩa là sự vay mượn. Về mặt tài chính, tín dụng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng dụng vốn từ người sở hữu sang cho người sử dụng trong một thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định.

Theo Bùi Diệu Anh (2013) thì tín dụng là một giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó bên cấp tín dụng (ngân hàng/tổ chức tín dụng khác) chuyển giao tài sản cho bên nhận tín dụng (doanh nghiệp, cá nhân hoặc các chủ thể khác) sử dụng theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Theo Văn bản hợp nhất Luật các TCTD năm 2017 (Số: 07/VBHN-VPQH ngày 12/12/2017) thì một số thuật ngữ có liên quan được quy định như sau:  “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả 2 bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”.  “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Từ những nội dung trình bày ở trên, thì tín dụng ngân hàng được hiểu như sau: Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn (gốc) và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.

Rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại: Theo cách hiểu của các Ngân hàng Việt Nam thì “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết” (Văn bản hợp nhất số 22/VBHN- NHNN ngày 04/06/2014). Khái niệm RRTD của Ủy ban Basel thì “Rủi ro tín dụng đựợc cho là khả năng xảy ra tổn thất khi khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận”. Theo Nguyễn Minh Kiều (2011): RRTD là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phải chịu do khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc không trả đầy đủ vốn và lãi theo đúng hợp đồng tín dụng đã ký kết. Như vậy ta có thể tóm lược RRTD là việc bên được cấp tín dụng, bên có nghĩa vụ hoặc đối tác không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết.

Ảnh hƣởng của rủi ro tín dụng đối với hoạt động của ngân hàng thƣơng mại: Khi RRTD xảy ra, ngân hàng không thu hồi được vốn và lãi cho vay, làm mất cân đối thu chi và giảm thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Ngoài ra ngân hàng còn phải tốn nhiều chi phí liên quan cho việc xử lý các khoản nợ xấu này. Các chi phí tăng thêm có thể kể đến như: chi phí giám sát những khách hàng quá hạn và các tài sản thế chấp của họ; chi phí thỏa thuận với khách hàng về các khoản vay này; chi phí duy trì và xử lý tài sản đảm bảo; chi phí liên quan đến việc bảo vệ danh tiếng và sự an toàn của ngân hàng; chi phí tăng thêm để đảm bảo chất lượng của các khoản cho vay khác. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản, uy tín, quy mô hoạt động, hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.

RRTD làm giảm khả năng thanh toán của ngân hàng. Tỷ lệ nợ quá hạn cao không những làm giảm thu nhập của ngân hàng mà cón làm giảm nguồn vốn, đồng thời làm giảm khả năng thanh toán của ngân hàng. Khi đó ngân hàng sẽ phải huy động vốn trên thị trường với lãi suất cao để đảm bảo khả năng thanh toán. Nếu tình trạng này kéo dài ngân hàng sẽ bị thiệt hại nặng có thể dẫn đến nguy cơ phá sản.

RRTD làm giảm uy tín và năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Khi ngân hàng mất khả năng thanh toán, phải đi vay từ nhiều nguồn khác nhau dẫn đến uy tín của ngân hàng bị sụt giảm. Điều này sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của người gửi tiền làm cho việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn, giảm khả năng cạnh tranh với các ngân hàng khác. Với việc sụt giảm uy tín và năng lực cạnh tranh thì sẽ dẫn đến việc nguồn nhân lực chất lượng của ngân hàng chuyển sang làm cho các ngân hàng khác.

Đồng thời việc tìm kiếm nguồn nhân sự chất lượng để thay thế gặp khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Các tiêu chí đo lƣờng rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại: Các chỉ tiêu đo lường RRTD tại NHTM có vai trò đặc biệt quan trọng vì nó trực tiếp phản ánh RRTD của ngân hàng, với mục đích nhầm đánh giá hoạt động tín 4 dụng nói chung và quản trị RRTD nói riêng, các ngân hàng thường sử dụng các nhóm chỉ tiêu định lượng và định tính sau đây: 1. Tiêu chí định lƣợng a) Tỷ lệ nợ quá hạn/Tổng dƣ nợ vay: Nợ quá hạn phát sinh khi khoản vay đến hạn mà khách hàng không hoàn trả được toàn bộ gốc hay một phần tiền gốc hoặc tiền lãi. Nợ quá hạn thường được hiểu là biểu hiện của sự yếu kém về tài chính của khách hàng và là dấu hiệu cảnh báo RRTD cho ngân hàng.

Công thức tính tỷ lệ nợ quá hạn: Tổng nợ quá hạn Tỷ lệ nợ quá hạn = x 100% Tổng dư nợ Chỉ tiêu này cho thấy tình hình nợ quá hạn và đồng thời phản ánh khả năng quản lý tín dụng của ngân hàng, khi 100 đồng cho vay thì đang có bao nhiêu đồng là quá hạn. Đây là chỉ tiêu được dùng để đánh giá chất lượng tín dụng cũng như RRTD tại ngân hàng. Khi tỷ lệ nợ quá hạn càng cao thể hiện chất lượng tín dụng của ngân hàng càng kém và ngược lại. Tuy nhiên chỉ tiêu này chưa phản ánh chính xác được mức độ rủi ro, vì không phải khoản nợ quá hạn nào cũng là nợ không thu hồi được.

Vì thế tỷ lệ này chỉ là chỉ tiêu gián tiếp để đo lường RRTD. b) Tỷ lệ nợ xấu/Tổng dƣ nợ vay: Nợ xấu được hiểu là các khoản nợ dưới chuẩn, có thể dẫn đến việc không hoàn trả nợ của người đi vay. Nợ xấu làm nguyên nhân gia tăng RRTD trong khi ngân hàng không thu hồi được gốc và lãi của khoản vay. Nợ xấu càng cao thì khả năng xảy ra RRTD sẽ càng lớn.

Theo Basel thì nợ xấu được xác định khi một trong hai hoặc cả hai điều kiện sau xảy ra: ngân hàng nhận thấy người vay không đủ khả năng trả nợ hoặc người 5 vay đã quá hạn trả nợ quá 90 ngày. Nợ xấu là nguyên nhân gia tăng RRTD trong trường hợp ngân hàng không thu hồi được gốc và lãi của khoản vay. Đây là tiêu chí trực tiếp phản ánh mức độ RRTD. Theo Văn bản hợp nhất số 22/VBHN-NHNN ngày 04/06/2014 của Ngân hàng Nhà nước về “Ban hành quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý RRTD trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng” thì nợ xấu là các khoản nợ thuộc các nhóm: nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (Nợ nghi ngờ), nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn).

Công thức tính tỷ lệ nợ xấu: Tổng nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu = x 100% Tổng dư nợ Chỉ tiêu này thể hiện tình hình kinh doanh, mức độ RRTD cũng như hiệu quả tín dụng của Ngân hàng. Chỉ tiêu này càng thấp thì chất lượng của hoạt động tín dụng càng cao, RRTD càng được giảm thiểu và ngược lại. c) Tỷ trọng dƣ nợ một ngành/một nhóm khách hàng so với tổng dƣ nợ: Công thức tính tỷ trọng dư nợ một ngành/ một nhóm khách hàng so với tổng dư nợ: Tổng dư nợ một ngành/một nhóm khách hàng Tỷ trọng dư nợ = x 100% Tổng dư nợ Chỉ tiêu này giúp xác định được mức độ tập trung RRTD của ngân hàng. Khi ngân hàng tập trung cho vay một số ngành hay một nhóm khách hàng sẽ làm giảm khả năng phân tán rủi ro, vì chỉ một biến động mạnh trong hoạt động kinh doanh của ngành hay của nhóm khách hàng đó sẽ ảnh hưởng lớn đến khả năng thu hồi nợ của ngân hàng.