ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI NGUYỄN VĂN KHANH (Chủ biên) VŨ ĐĂNG KHOA - NGUYỄN VĂN CHÍN GIÁO TRÌNH ’TỔ CHỨC QUẢN LÝ SẢN XUẤT Nghề: Vẽ và thiết kế trên máy tính Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2021 LỜI NÓI ĐẦU Để cung cấp tài liệu học tập cho học sinh-sinh viên và tài liệu cho giảng viên khi giảng dạy. Khoa cơ khí trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội đã chỉnh sửa, biên soạn giáo trình ‘’TỔ CHỨC QUẢN LÝ SẢN XUẤT’’ dành riêng cho học sinh-sinh viên nghề Vẽ thiết kế trên máy tính. Đây là môn học chuyên môn nghề trong chương trình đào tạo nghề Vẽ thiết kế trên máy tính trình độ Cao đẳng. Nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu về công tác ‘’tổ chức quản lý sản xuất’’ của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế về quản lý sản xuất.
Mặc dù nhóm biên soạn đã có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi được những thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp, độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng 03 năm 2021 Chủ biên 1 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 Bài 1 Xí nghiệp Công nghiệp .1 Khái niệm Xí nghiệp Công nghiệp .2 Nguyên tắc cơ bản trong công tác quản lý Xí nghiệp .3 Chế độ lãnh đạo, phụ trách và tham gia quản lý Xí nghiệp.
9 Bài 2 Tổ chức và quản lý sản xuất .1 Tổ chức doanh nghiệp Công nghiệp .2 Sử dụng và bảo quản thiết bị .3 Sử dụng lao động .4 Tổ chức nơi làm việc hợp lý.5 Kỷ luật lao động. 41 Bài 3 Tổ chức sản xuất trong Xí nghiệp Công nghiệp .1 Quá trình sản xuất .2 Công tác kế hoạch trong doanh nghiệp .3 Kết cấu quá trình sản xuất. 53 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 57 2 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên mô đun: Tổ chức quản lý sản xuất Mã số của môđun: MH 16 Thời gian thực hiện của môđun: 30 giờ; (Lý thuyết: 27 giờ; Thực hành, thảo luận, bài tập: 0 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) I.
Vị trí, tính chất mô-đun - Vị trí: Môn học tổ chức quản lý sản xuất được bố trí sau khi SV đã học xong các môn học: Từ MH07-MH13 hoặc học song song với các mô đun MH14-MH15. - Tính chất: Là môn học chuyên ngành bắt buộc. Mục tiêu của môn học - Kiến thức + Nắm được các khái niệm cơ bản về doanh nghiệp Công nghiệp, nhiệm vụ, đặc điểm, nguyên tắc cơ bản của doanh nghiệp; + Hiểu đúng hình thức tổ chức quản lý sản xuất của doanh nghiệp; + Nắm được quá trình tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp. - Kỹ năng + Bố trí dụng cụ, thiết bị sản xuất phù hợp với trình độ, kỹ năng của từng người, nhằm đạt chất lượng, hiệu quả cao.
+ Giám sát, chỉ đạo quá trình sản xuất của tổ, nhóm không để xẩy ra tai nạn lao động, sự cố của thiết bị và sai hỏng sản phẩm. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Tuân thủ các quy định, quy phạm trong Nhà máy, Xí nghiệp. + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, tinh thần hợp tác giúp đỡ nhau. Nội dung môn học 3.
Nội dung tổng quát và phân phối thời gian Thời gian (giờ) Thực TT hành/thực Tên các bài trong môn học Tổng Lý Kiểm T tập/thí số thuyết tra nghiệm/bài tập/thảo luận 1 Bài 1: Xí nghiệp Công nghiệp 10 9 0 1 Bài 2: Tổ chức và quản lý sản 2 10 9 0 1 xuất Bài 3: Tổ chức sản xuất trong 3 9 9 0 Xí nghiệp Công nghiệp 4 Kiểm tra kết thúc Môn học 1 1 Cộng 30 37 0 3 4 Bài 1 Xí nghiệp Công nghiệp Xí nghiệp Công nghiệp là tên gọi chung cho các loại hình doanh nghiệp đang tồn tại trong xã hội chúng ta hiện nay. Qua chương này giúp cho người học hiểu được cơ cấu tổ chức căn bản trong các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh. Mục tiêu Trang bị cho người học những khái niệm cơ bản về Xí nghiệp Công nghiệp. Nắm vững nguyên tắc trong công tác quản lý, nguyên tắc lãnh đạo và tham gia quản lý trong sản xuất.1 Khái niệm Xí nghiệp Công nghiệp Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm về Xí nghiệp Công nghiệp; - Có tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.1 Khái niệm Trong thực tế có rất nhiều khái niệm về Xí nghiệp Công nghiệp: - Có thể khái niệm Xí nghiệp Công nghiệp trên cơ sở khái niệm một tổ chức: Tổ chức là một nhóm tối thiểu có hai người, cùng hoạt động với nhau một cách có qui củ theo những nguyên tắc, thể chế và các tiêu chuẩn nhất định, nhằm đặt ra và thực hiện những mục tiêu chung.
Như vậy một tổ chức có đặc trưng cơ bản sau đây: + Một nhóm người cùng hoạt động với nhau; + Có mục tiêu chung; + Được quản trị theo thể chế, nguyên tắc nhất định. Các nguyên tắc được quan niệm như các chuẩn mực, tiêu chuẩn cần thiết để điều hành tổ chức một cách có trật tự nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra. - Tổ chức có thể được phân loại theo các tiêu thức khác nhau: + Xét theo tính chất hoạt động sẽ có tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, tổ chức kinh doanh… + Xét theo mục tiêu sẽ có tổ chức hoạt động nhằm mục tiêu lợi nhuận và tổ chức hoạt động nhằm mục tiêu phi lợi nhuận; + Xét theo tính chất tồn tại sẽ có tổ chức ổn định và tổ chức tạm thời. 5 - Từ đó có thể hiểu Xí nghiệp Công nghiệp là một tổ chức kinh tế hoạt động trong cơ chế thị trường.
Hay nói một cách khác cụ thể hơn là: “Xí nghiệp Công nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn dịnh được đăng ký sản xuất kinh doanh theo qui định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động sản xuất Công nghiệp. ” - Cho đến nay ở nước ta vẫn còn nhiều khái niệm khác nhau về Xí nghiệp Công nghiệp song phổ biến Xí nghiệp Công nghiệp được khái niệm trực tiếp, cụ thể trên giác ngộ luật và vì thế chủ yếu mang ý nghĩa điều chỉnh của luật pháp. Theo đó Xí nghiệp Công nghiệp được hiểu là đơn vị sản xuất được thành lập nhằm mục đích chủ yếu là thực hiện các hoạt động sản xuất Công nghiệp.2 Các loại Xí nghiệp Công nghiệp 1.1 Phân loại theo sở hữu Các Xí nghiệp Công nghiệp được chia thành: - Xí nghiệp Công nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước. - Xí nghiệp Công nghiệp thuộc sở hữu tư nhân.
- Xí nghiệp Công nghiệp thuộc sở hữu hỗn hợp. * Xí nghiệp Công nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước là Xí nghiệp Công nghiệp Nhà nước đầu từ 51% vốn điều lệ. Các Xí nghiệp Công nghiệp Nhà nước yêu cầu: + Phải có mặt đúng chỗ: Đó là những nơi tư nhân không muốn làm hoặc những nơi tư nhân muốn làm nhưng không làm được, Ví dụ: Sản xuất vũ khí. + Các Xí nghiệp Công nghiệp Nhà nước phải mạnh.
+ Xí nghiệp Công nghiệp Nhà nước phải điều khiển được. Mặc dù các doanh nghiệp Nhà nước vẫn được hưởng những “đặc quyền’’ nhất định song hiệu quả sản xuất kinh doanh đạt được vẫn còn ở mức rất thấp do kỹ thuật công nghệ lạc hậu, năng xuất lao động thấp, bộ máy cồng kềnh, quản trị doanh nghiệp kém hiệu quả, tính năng động thấp… vì vậy cần phải tiếp tục có những giải pháp cần thiết để cải tiến, hoàn thiện, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của những Xí nghiệp Công nghiệp này một số trong những giải pháp đó là Cổ phần hóa, bán, khoán và cho thuê Xí nghiệp Công nghiệp nhà nước. * Xí nghiệp Công nghiệp thuộc sở hữu tư nhân được gọi là Xí nghiệp Công nghiệp dân doanh thuộc loại Xí nghiệp Công nghiệp này gồm có: + Xí nghiệp Công nghiệp tư nhân (doanh nghiệm tư nhân) 6 + Công ty trách nhiệm hữu hạn. + Công ty cổ phần.
- Xí nghiệp Công nghiệp tư nhân là do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của Xí nghiệp Công nghiệp. - Công ty trách nhiệm hữu hạn gồm Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và Công ty trách nhiệm hữu hạn từ hai thành viên trở lên, trong đó Công ty trách nhiệm hữu hạn có từ hai thành viên trở lên không hạn chế số thành viên tham ra góp vốn thành lập. Cả hai loại Công ty trách nhiệm hữu hạn này đều không được quyền phát hành cổ phiếu, có tư cách pháp nhân. - Công ty cổ phần là Xí nghiệp Công nghiệp trong đó vốn điều lệ được chia thành cổ phần do tối thiểu hai cổ đông sở hữu; được phép phát hành chứng khoán và có tư cách pháp nhân.
Các cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của Công ty trong phạm vi số vốn mà họ đã đóng góp. - Xí nghiệp Công nghiệp có sở hữu hỗn hợp là Xí nghiệp Công nghiệp liên doanh. Đó là các Xí nghiệp Công nghiệp do 2 bên hoặc do nhiều bên hợp tác thành lập tại Việt Nam, trên cơ sở hợp đồng liên doanh hoặc hiệp định ký kết giữa chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và chính phủ nước ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh.2 Phân loại theo qui mô Căn cứ vào qui mô sản xuất các Xí nghiệp Công nghiệp được chia thành các Xí nghiệp Công nghiệp lớn, Xí nghiệp Công nghiệp vừa và Xí nghiệp Công nghiệp nhỏ. - Ở các Xí nghiệp Công nghiệp nhỏ có dưới 100 công nhân, các Xí nghiệp Công nghiệp vừa có từ 100 đén 200 công nhân, các Xí nghiệp Công nghiệp lớn có trên 200 công nhân.
- Các Xí nghiệp Công nghiệp nhỏ làm việc trong các chủ yếu trong những lĩnh vực: + Dịch vụ; + Bán buôn, đại lý, đại lý độc quyền; + Sản xuất nông nghiệp; + Sản xuất hàng thủ công; + Sản xuất cơ khí; 7 Các Xí nghiệp Công nghiệp nhỏ là nhỏ về qui mô, nhưng vị trí của nó không nhỏ, ý nghĩa xã hội to lớn của nó là: - Tạo ra công ăn việc làm cho lực lượng lao động. - Không thẻ thiếu đối với các Xí nghiệp Công nghiệp lớn.
