ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI NGUYỄN VĂN CHÍN (Chủ biên) LƯU HUY HẠNH - VŨ ĐĂNG KHOA GIÁO TRÌNH THỰC HÀNH PHAY VẠN NĂNG Nghề: Vẽ và thiết kế trên máy tính Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2021 LỜI NÓI ĐẦU Trong chiến lược phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề vẽ và thiết kế trên máy tính là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia thiết kế và chế tạo các chi tiết máy móc đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Khoa Cơ khí Trường Cao đẳng nghề Việt nam – Hàn quốc thành phố Hà nội đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun “Thực hành phay vạn năng”. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết.
Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót. Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: Khoa Cơ khí – Trường Cao đẳng nghề Việt nam – Hàn quốc thành phố Hà nội – Đông anh - Hà nội.
Xin chân thành cảm ơn! Hà nội, ngày 30 tháng 5 năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Văn Chín 2. Các Giáo viên khoa Cơ khí 1 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 Bài 1 Vận hành và bảo dưỡng máy phay, máy bào .1 Vận hành máy phay .2 Máy phay bàn công xôn.2 Các phụ tùng kèm theo máy bào .3 Quy trình vận hành máy bào.
24 Bài 2 Sử dụng đồ gá phay thông dụng.1 Các phụ tùng kèm theo máy phay .2 Bu lông- Bích kẹp –Tấm kê:. 29 Bài 3 Mài dao phay, dao bào .1 Cấu tạo dao bào .2 Các thông số hình học của dao bào ở trạng thái tĩnh .3 Sự thay đổi thông số hình học của dao bào khi gá dao .4 Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao bào đến quá trình cắt.5 Mài dao bào.6 Cấu tạo của các loại dao phay mặt phẳng.7 Dao phay mặt đầu.8 Các thông số hình học của dao phay mặt phẳng.9 Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao phay đến quá trình cắt.39 Bài 4 Phay, bào mặt phẳng ngang .1 Các yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng.2 Phương pháp gia công.3 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục .4 Kiểm tra sản phẩm. 47 2 Bài 5 Phay, bào các mặt phẳng song song, vuông góc .1 Các yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng song song và vuông góc.2 Phương pháp gia công.3 Gá lắp và điều chỉnh dao.5 Cắt thử và đo. Tiến hành gia công .7 Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục .8 Kiểm tra sản phẩm.9 Vệ sinh công nghiệp.
67 Bài 6 Phay mặt phẳng nghiêng .1 Yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng nghiêng .2 Phương pháp gia công .3 Cắt thử và đo.4 Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng .5 Kiểm tra sản phẩm.6 Đánh giá kết quả học tập. 87 Bài 7 Phay bậc thẳng góc .Yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng bậc.2 Phương pháp gia công .4 Cắt thử và đo.5 Tiến hành gia công.6 Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng .7 Kiểm tra sản phẩm.8 Vệ sinh công nghiệp. 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 114 3 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun 21: Thực hành phay vạn năng Mã mô đun: MĐ 21 Thời gian thực hiện mô đun: 120 giờ; (Lý thuyết: 40 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 72 giờ; Thi kiểm tra 8 giờ) I.
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là mô đun tiên quyết về phay để có thể học tiếp các mô đun sau. Học sinh đã học xong các mô đun MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH13. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề. - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Phay, bào mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng.
Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để Phay, bào mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng, bậc đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bầy đúng phương pháp đo, đọc của dụng cụ đo. Trình bày được các loại dao phay, dao bào thông dụng, các góc độ cơ của dao phay ngón mặt đầu, dao phay mặt trụ. + Trình bày đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp phay, bào mặt phẳng - Kỹ năng: + Sử dụng đúng các dụng cụ đo kiểm.
+ Mài được dao phay ngón mặt đầu. + Phay, bào được các chi tiết có các mặt phẳng song song, vuông góc và mặt phẳng nghiêng đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và đảm bảo an toàn. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tuân thủ tốt các nội quy; + Yêu nghề, có ý thức giữ gìn và bảo vệ tài sản, thiết bị III. Nội dung mô đun 4 Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Lý Thực Kiểm TT Tổng số thuyết hành tra* 1 Vận hành và bảo dưỡng máy 5 1 4 0 phay, máy bào 2 Sử dụng đồ gá phay thông dụng 5 4 0 01 3 Mài dao phay, dao bào 10 4 5 01 4 Phay, bào mặt phẳng ngang 20 4 15 01 5 Phay, bào các mặt phẳng song 30 10 19 01 song, vuông góc 6 Phay mặt phẳng nghiêng 20 7 12 01 7 Phay bậc thẳng góc 30 10 18 01 Thi kết thúc 01 Cộng 120 40 72 08 IV.
YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN: 1. Kiểm tra đánh giá trước khi thực hiện mô đun: - Kiến thức: Được đánh giá qua bài kiểm tra trắc nghiệm và tự luận; - Kỹ năng: Được đánh giá qua kết quả thực hiện bài tập thực hành của mô đun. Kiểm tra đánh giá trong khi thực hiện mô đun: - Giáo viên hướng dẫn quan sát trong quá trình hướng dẫn thường xuyên về công tác chuẩn bị, thao tác cơ bản, bố trí nơi làm việc. Ghi sổ theo dõi để kết hợp đánh giá kết quả thực hiện môđun về kiến thức, kỹ năng, thái độ.
Kiểm tra sau khi kết thúc mô đun: 3. Về kiến thức: - Căn cứ vào mục tiêu môđun để đánh giá kết quả qua bài kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp, hoặc trắc nghiệm đạt các yêu cầu sau: Vận dụng những kiến thức đã học được trong trường, tập làm quen được với việc giải quyết các vấn đề kỹ thuật trong gia công cắt gọt kim loại. Từ đó có thể lên được phương án, kế hoạch, tiến độ sản xuất theo một dạng sản phẩm nào đó trong doanh nghiệp. Về kỹ năng: - Được đánh giá bằng kiểm tra trực tiếp các thao tác trên máy, qua chất lượng của bài tập thực hành đạt các yêu cầu sau: - Gia công, kiểm tra được các sản phẩm thực tế trong doanh nghiệp đạt yêu cầu kỹ thuật, số lượng, thời gian, tổ chức và an toàn.3 Về thái độ: * Được đánh giá qua quan sát, qua sổ theo dõi đạt các yêu cầu sau: - Chấp hành quy định bảo hộ lao động; - Chấp hành nội quy thực tập; - Tổ chức nơi làm việc hợp lý, khoa học; - Ý thức tiết kiệm nguyên vật liệu; - Tinh thần hợp tác làm việc theo tổ, nhóm.
6 Bài 1 Vận hành và bảo dưỡng máy phay, máy bào Giới thiệu: Máy phay, máy bào là loại máy công cụ dùng để cắt gọt vật liệu kim loại hoặc phi kim loại với các hình dáng chi tiết như mặt phẳng, các loại rãnh bậc, các mặt định hình, đặc biệt trong nghành khuôn mẫu máy phay đóng vai trò rất quan trọng gia công các biên dạng phức tạp. Máy phay gồm có nhiều loại như máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay chuyên dùng, máy phay điều khiển số( Máy phay CN, máy phay CNC) Mục tiêu: + Trình bày được tính năng, cấu tạo của máy phay, máy bào; các bộ phận máy và các phụ tùng kèm theo máy + Trình bày được quy trình thao tác vận hành máy phay, máy bào vạn năng. + Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy phay, máy bào vạn năng. + Vận hành được máy phay, máy bào đúng quy trình, quy phạm đảm bảo an toàn cho người và máy.
+ Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực trong học tập.1 Vận hành máy phay Mục tiêu: + Trình bày được tính năng, cấu tạo của máy phay, máy bào; các bộ phận máy và các phụ tùng kèm theo máy + Trình bày được quy trình thao tác vận hành máy phay vạn năng. + Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy phay. + Vận hành được máy phay đúng quy trình, quy phạm đảm bảo an toàn cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực trong học tập.1 Cấu tạo máy phay 1.1 Nguyên lý chuyển động: + Chuyển động chính: Trục chính mang dao quay tròn tại chỗ tạo ra vận tốc cắt (v) và có thể quay được hai chiều.
+ Bàn máy: Mang phôi tiến thẳng đến dao để dao cắt gọt, thực hiện chuyển động chạy dao S ( hình 1.1) 7 Trục chính máy phay v Phôi dao phay S Bàn máy phay Hình 1.1: Chuyển động cơ bản trên máy phay 1.2 Phân loại và ký hiệu máy phay Theo khả năng công nghệ và phạm vi sử dụng, máy phay được phân thành 2 nhóm chính là máy vạn năng và máy chuyên dùng( hình 1.