BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Tên mô đun:Tiện trụ ngắn, trụ bậc, trụ dài L 10d NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số: 120/QĐ-TCDN, ngày25 tháng 02 năm 2013 của Tổng Cục trưởng Tổng cục Dạy nghề) Hà Nội, năm 2013 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và nghề Cắt gọt kim loại ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 22: Tiện trụ ngắn, trụ bậc, trụ dài L 10D là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2013 Chủ biên: Nguyễn Bá Hào 2 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu: 1 II. Mục lục: 2 III.
Nội dung: 3 Bài 1: Nội quy và những quy định khi thực tập tại xưởng máy công 5 cụ Bài 2: Khái niệm cơ bản về nghề cát gọt kim loại 8 Bài 3: Vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn năng 16 Bài 4: Dao tiện ngoài - Mài dao tiện ngoài 34 Bài 5: Tiện trụ trơn ngắn 53 Bài 6: Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm 66 Bài 7: Tiện trụ bậc ngắn 83 Bài 8: Tiện trụ dài L 10D 98 IV. Tài liệu tham khảo: 113 3 TÊN MÔ ĐUN: TIỆN TRỤ NGẮN, TRỤ BẬC, TRỤ DÀI L 10D Mã mô đun: MĐ 22 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: Vị trí: - Trước khi học mô đun này sinh viên phải hoàn thành: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH12; MH15; Tính chất: - Là môđun chuyên môn nghề thuộc mô đun đào tạo nghề và là mô đun đầu tiên học sinh- Sinh viên hình thành kỹ năng nghề; Ý nghĩa và vai trò: - Mô đun Tiện trụ ngắn, trụ bậc, trụ dài l 10d có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị và thực hiện tiện được trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ dài l 10d đúng quy trình, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Giải thích được tầm quan trọng và ý nghĩa của nội qui và những qui định khi thực tập tại xưởng máy công cụ; - Trình bày được nguyên lý gia công,độ chính xác đạt được của các công nghệ gia công cắt gọt kim loại có phoi; - Giải thích được các yếu tố cắt gọt của mỗi công nghệ gia công cơ; - Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện và yêu cầu của vật liệu làm phần cắt gọt; - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện; - Mài được dao tiện ngoài đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Nêu được quy trình bảo dưỡng máy tiện; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật và phương pháp tiện trụ ngoài; 4 - Vận hành được máy tiện để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ dài l 10d đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8- 10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập.
Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Nội qui và những qui định khi thực tập 1 1 0 0 tại xưởng máy công cụ. 2 Khái niệm cơ bản về cắt gọt kim loại 4 4 0 0 3 Vận hành và bảo dưỡng máy tiện vạn 6 1 5 0 năng 4 Dao tiện ngoài – mài dao tiện ngoài 8 3 4 1 5 Tiện trụ trơn ngắn 18 2 16 0 6 Tiện mặt đầu và khoan lỗ tâm 16 2 14 0 7 Tiện trụ bậc ngắn 15 1 14 0 8 Tiện trụ dài l 10d. 22 2 19 1 Cộng 90 16 72 2 5 BÀI 1: NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI THỰC TẬP TẠI XƯỞNG MÁY CÔNG CỤ Mã bài: MĐ22.1 Giới thiệu: Nội quy và những quy định là một trong những việc mà chúng ta cần phải thực hiện tốt trong mọi công việc nhất là trong xưởng thực tập.
Nếu không tuân thủ tốt những điều này thì không thể tổ chức học tập được, gây ra mất an toàn lao động, làm hư hỏng thiết bị, máy móc .Vì vậy trước khi thực tập tại xưởng máy công cụ. Chúng tôi muốn giới thiệu với mọi người một số điều nội quy xưởng và những quy định về an toàn lao động và mong muốn mọi người phải tuyệt đối nghiêm chỉnh chấp hành các nội quy đã đề ra. Mục tiêu: + Phân tích được nhiệm vụ của sinh viên khi thực tập tại xưởng máy công cụ. + Nêu được tầm quan trọng và ý nghĩa của nội quy với những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ.
+ Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung chính: 1. Nội quy khi thực tập tại xưởng máy công cụ: Mục tiêu: - Trình bày được những điều nội quy khi thực tập tại xưởng máy công cụ; - Nêu được tầm quan trọng và ý nghĩa của nội quy với những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ. Điều 1: Học sinh phải có mặt trước giờ thực tập từ 5 - 10 phút, để chuẩn bị điều kiện cho thực tập và sản xuất.
Điều 2: Trước khi vào lớp học sinh phải mặc đồng phục, đi giầy, đeo thẻ học sinh và có đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho học tập và sản xuất. Điều 3: Đi học muộn từ 15 phút trở lên hoặc bỏ học giữa giờ, buổi học đó coi như nghỉ không lý do. Ra khỏi xưởng hoặc nơi thực tập phải xin phép và được sự đồng ý của giáo viên phụ trách 6 Điều 4: Khi xuống xưởng học sinh phải chấp hành tuyệt đối sự phân công hướng dẫn của giáo viên, không được tự ý sử dụng thiết bị, dụng cụ và máy móc, khi chưa được hướng dẫn, phân công hoặc chưa hiểu. Điều 5: Không được làm đồ tư hoặc lấy cắp vật tư của xưởng trường.
Điều 6: Phải đảm bảo đủ thời gian cho học tập, sản xuất, Không được làm việc riêng hoặc đùa nghịch trong giờ học. Điều 7: Không nhiệm vụ không được vào nơi học tập hoặc sản xuất khác. Điều 8: Cuối giờ phải thu dọn vật tư, vệ sinh dụng cụ, thiết bị, máy móc và nơi làm việc. Điều 9: Tất cả học sinh thực tập tại xưởng máy công cụ, phải nghiêm chỉnh chấp hành những nội quy trên.
Nếu vi phạm tuỳ theo mức độ sẽ bị kỷ luật theo quy định chung của nhà trường. Những quy định khi thực tại xưởng tại xưởng máy công cụ: Mục tiêu: - Trình bày được những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ; - Nêu được tầm quan trọng và ý nghĩa của những quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ. Trước khi làm viêc. - Phải mặc quần áo bảo hộ gọn gàng.
Nếu là nữ tóc dài phải quấn lên cho vào trong mũ. - Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn lao động (người và thiết bị), dùng tay quay thử mâm cặp để kiểm tra các bộ phận của máy. - Sắp xếp lại vị trí làm việc, thu dọn những vật thừa ở trên máy và xung quanh vị trí làm việc. - Nếu máy và bộ phận điện bị hỏng phải báo ngay cho người phụ trách.
- Vị trí nơi làm việc phải sạch sẽ. Không để dưới nền nhà ( dưới chân) có rác bẩn, phoi, dầu mỡ. - Nếu phôi có khối lượng 20 kg trở lên khi gá phải dùng thiết bị nâng cẩu. - Không để chìa khoá trên mâm cặp khi đã kẹp chặt hoặc tháo phôi xong.
7 - Trước khi cho máy chạy phải kiểm tra an toàn về mọi mặt.Trong thời gian làm việc - Không đeo găng tay hoặc bao tay khi làm việc. Nếu ngón tay bị đau, băng lại và đeo găng cao su mỏng. - Không để dung dịch làm nguội hoặc dầu bôi trơn đổ ra bục đứng và nền nhà xung quanh nơi làm việc. - Không rời vị trí làm việc khi máy đang chạy.
- Không thay đổi tốc độ và điều chỉnh các tay gạt khi máy chưa dừng hẳn. Không dùng tay hãm mâm cặp. - Không đo, kiểm khi máy chưa dừng hẳn. - Trong quá trình tiện phải đeo kính bảo hộ.
Sau khi làm việc - Phải tắt động cơ điện. - Thu dọn và sắt xếp gọn gàng các chi tiết và phôi vào đúng nơi quy định. - Lau chùi sạch sẽ thiết bị, dụng cụ và tra dầu vào các bề mặt làm việc của máy. * KIỂM TRA Câu hỏi 1: Em hãy phân tích quyền lợi và nghĩa của mình khi thực tập tại xưởng máy công cụ? Câu hỏi 2: Em hãy giải thích tầm quan trọng và ý nghĩa của nội quy xưởng và quy định khi thực tập tại xưởng máy công cụ?