BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN LỆCH TÂM TIỆN ĐỊNH HÌNH NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 854 /QĐ-CĐVX-ĐT ngày 06 tháng 09 năm 2018 của Hiệu trưởng Ninh Bình, năm 2019 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhóm biên soạn xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại để xây dựng mô đun Tiện ren tam giac. Tổ Cắt gọt kim loại Khoa Cơ khí trường Cao đẳng Cơ điện xây dựng Việt Xô đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Tiện ren tam giác, là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.
Nội dung của mô đun đề cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Khi soạn thảo giáo trình này, nhóm biên soạn đã nhận được nhiều sự động viên và góp ý của các đồng chí lãnh đạo Trường Cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô; lãnh đạo Khoa Cơ khí; lãnh đạo phòng đào tạo, phòng khảo thí và đảm bảo chất lượng Trường Cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô và các đồng nghiệp đang dạy nghề “ Cắt gọt kim loại ” trong và ngoài trường. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày….
năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Mai Khang 2. Phạm Công Kiên. MỤC LỤC TRANG I.
Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 2 III. Nội dung tài liệu 3 Bài 1 Tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu 5 Bài 2 Tiện bạc lệch tâm bằng phương pháp rà gá 16 Bài 3 Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp ba vấu tự định tâm 24 Bài 4 Tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi tâm 33 Bài 5 Tiện mặt định hình bằng cách phối hợp hai chuyển động 42 Bài 6 Tiện mặt định hình bằng dao định hình 57 IV. Tài liệu tham khảo 77 TÊN MÔ ĐUN: TIỆN LỆCH TÂM, TIỆN ĐỊNH HÌNH Mã số mô đun: MĐ 34 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun tiện lệch tâm tiện định hình được bố trí sau khi sinh viên đã học xong các môn học cơ sở và MĐ21, MĐ22; MĐ25; MĐ27; MĐ28; MĐ33.
- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề; - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Tiện lệch tâm tiện định hình trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để tiện tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Mài được dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đạt độ nhám Ra1,25; lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Xác định được các thông số cơ bản của chi tiết lệch tâm và định hình; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Tra được bảng chọn chế độ cắt khi tiện lệch tâm tiện định hình; - Vận hành được máy tiện để tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập III. Nội dung mô đun: BÀI 1.
TIỆN TRỤC LỆCH TÂM GÁ TRÊN MÂM CẶP 4 CHẤU Mã bài: MĐ34.1 Giới thiệu: Nội dung chính của bài này là trình bày được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm, biết cách lấy dấu và tạo được khoảng lệch tâm đơn giản, tiện được trục lệch tâm trên mâm cặp bốn vấu đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu: - Phân tích được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật của trục lệch tâm, trình bày được phương pháp tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu; - Giải thích được các dạng sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp đề phòng; - Tiện được trục lệch tâm ngắn gá trên mâm cặp 4 chấu đúng quy trình quy phạm, đúng yêu cầu kỹ thuật; - Sắp xếp chỗ làm việc gọn gàng, sạch sẽ, đảm bảo an toàn. Nội dung chính: 1. Các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm.
Mục tiêu: - Trình bày được đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; - Nhận dạng được trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập. Những chi tiết có bề mặt trụ ngoài hoặc trong những đường tâm song song nhưng lệch nhau một khoảng(khoảng lệch tâm) gọi là chi tiết lệch tâm. Trục lệch tâm là trục có tâm của cổ trục O’ lệch so với tâm của trục chính O 2x45° 2 dâu R1 Rz20 12-0,3 28-0,03 5 A 0,05 A 25±0,1 55±0,1 Hình 1.1: Chi tiết trục lệch tâm 2. Yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm.
Mục tiêu: - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập; - Đảm bảo độ lệch tâm; - Đảm bảo kích thước; - Đảm bảo độ tương quan bề mặt; - Đảm bảo độ trơn láng bề mặt. Phương pháp gia công. Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp gia công trục lệch tâm; - Tiện được trục lệch tâm đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh công nghiệp. Gá lắp, điều chỉnh phôi trên mâm cặp 4 chấu: Trong điều kiện sản xuất đơn chiếc, các phôi ngắn lệch tâm có thể được gia công trên các mâm cặp 4 chấu (hình 1.
Trên mâm cặp 4 chấu, chi tiết lệch tâm được gia công theo phương pháp rà gá. Quá trình rà gá và gia công được thực hiện như sau: - Trước hết, phải xác định tâm của d và tâm của D, khoảng cách lệch tâm OO1 = e bằng cách lấy dấu trước. - Gá chi tiết lên mâm cặp và tiến hành rà theo đấu vạch. Cách rà như sau: Hình 1.2 Gá chi tiết trên mâm cặp bốn chấu - Lùi các chấu A, B, C, D cách đều so với tâm (bằng cách nhìn sơ bộ theo các vòng tròn trên thân mâm cặp).
Sau đó kẹp bề mặt có đường kính D rà tròn tâm đã vạch sẵn rồi tiến hành gia công đạt đường kính D. - Rà cho chấu C và D sao cho tâm O1 trùng với tâm trục chính bằng cách nới lỏng chấu D và dịch chuyển chấu C để chi tiết dịch chuyển một lượng bằng e. - Khi O1 trùng với tâm trục chính thì tiến hành kẹp chặt 2 chấu A, B trước rồi mới đồng thời kẹp chặt 2 chấu C, D. Gá lắp điều chỉnh dao.
Gá dao vai ngang tâm máy. Chế độ cắt khi tiện lệch tâm. Khi tiện lệch tâm do không cân bằng về lực nên thường gây rung động cho quá trình cắt, vì thế chế độ cắt nhọn nhỏ hơn so với tiện ngoài và tiện lỗ. Đặc biệt khi cắt những lần cắt đầu tiên, do sự phân bố lượng dư không đều nên lực cắt lớn.
Khi chọn chế độ cắt để gia công các chi tiết lệch tâm thì tuỳ thuộc vào vật liệu gia công, cách gá kẹp mà chọn cho phù hợp. Thông thường với những lát cắt đầu tiên, chế độ cắt giảm 20-30% so với tiện ngoài còn những lát cắt sau, do rung động về lực không cân bằng nên được chọn nhỏ hơn từ 10-15% so với tiện ngoài. Cắt thử và đo. Tương tự như tiện trụ trơn.
Cho dao cắt thử với chiều dài khoảng 5mm, dừng máy đưa dao ra ngoài và tiến hành kiểm tra độ lệch tâm e. Tiến hành gia công. Nội dung Hƣớng dẫn 1.Đọc bản vẽ - Gá phôi trên mâm cặp ba vấu tự định tâm, phần nhô ra khỏi vấu mâm cặp bằng chiều dài phần đường kính lớn 2. Gá phôi và gá dao tiện ngoài nhất của trục cộng với lương dư mặt đầu và phần cách vấu mâm cặp.
- Gá dao vai đúng tâm. -Điều chỉnh Vòng quay và lượng tiến dao -Tiện mặt đầu để lượng dư 1 mm 3.Tiện mặt đầu và tiện trụ ngoài đầu thứ nhất - Tiện mặt trụ ngoài D một khoảng L= LD +10mm - Vát cạnh. - Gá phôi trở đầu trên mâm cặp 3 vấu tự định tâm. Tiện mặt đầu và tiện trụ ngoài đầu thứ - Tiện mặt đầu để đúng chiều dài trục.
hai - Tiện trụ ngoài D nối suốt hai đầu. - Chà phấn lên mặt ngoài và hai mặt 5.Vạch dấu và chấm dấu đường tâm OO đầu của phôi, đặt phôi lên khối V. Đặt và đường tâm lệch O’O’ trên khối V đài vạch lên bàn vạch dấu và chỉnh sao cho mặt đo tiếp xúc với mặt ngoài của phôi, hạ mặt đo xuống một khoảng bằng 0,5D và vạch đường bao bổ đôi ngang trên 2 mặt đầu phôi. - Đặt ke vuông và vạch đường thẳng đứng vuông góc với đường ngang đi qua tâm O trên cả hai đầu.
Đưa mặt đo của thước lên 1 khoảng e, vạch trên hai mặt đầu một đường bao ngang, giao điểm của đường vạch dấu theo e và đưởng thẳng đứng trên mặt đầu là tâm của đường O’O’ -Dùng mũi chấm dấu chấm các tâm O và O’ và các đường thẳng trên mặt đầu. Rà gá, chỉnh dịch tâm phôi trên mâm Gá phôi đã tiện mặt đầu và tiện ngoài lên mâm cặp bốn vấu. Điều chỉnh phôi theo tâm O bằng bàn rà.