UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: THỰC TẬP GÒ NGÀNH, NGHỀ: KỸ THUẬT MÁY LẠNH & ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số: 257/QĐ-TCĐNĐT ngày 13 tháng 07 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG 1. Lời giới thiệu 1 2.
Chương trình mô đun Thực hành gò 4 4. Bài 1: An toàn lao động, sử dụng thiết bị, dụng cụ 5 5. Bài 2: Cắt kim loại bằng kéo tay 28 6. Bài 3: Gấp mép theo đường thẳng 34 7.
Bài 4: Gấp mép theo cung tròn 44 8. Bài 5: Gò hình trụ 50 9. Bài 6: Gò hình côn 59 10. Bài 7: Gò khối hộp chữ nhật 66 11.
Bài 8: Gò ống rẽ 73 12. Các tài liệu tham khảo 80 1 TÊN MÔ ĐUN: THỰC TẬP GÒ Mã mô đun: MĐ 21 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: + Mô đun được thực hiện sau khi đã học xong môn học và mô đun vẽ kỹ thuật, cơ kỹ thuật, thực tập Nguội, thực tập Hàn; + Là mô đun bổ trợ cho phần thực hành sửa chữa lắp đặt máy lạnh và điều hoà không khí, vì trong quá trình thực hiện cần phải sử dụng đến phương pháp gò để sửa chữa vỏ máy, sửa chữa các chi tiết trong máy lạnh và điều hoà không khí, lắp đặt hệ thống. mới hoàn thành được công việc. + Thực tập gò là một mô đun đào tạo bắt buộc trong chương trình nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hoà không khí.
Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các kiến thức cơ bản về phương pháp gò. - Gò được các chi tiết hình trụ, hình khối hộp chữ nhật, hình côn, ống rẽ với vật liệu tôn có chiều dày khác nhau phục vụ cho công việc lắp đặt, sửa chữa điều hoà, máy lạnh. - Cẩn thận, kiên trì, nghiêm túc. - Bảo quản tốt dụng cụ, thiết bị thực tập.
- Sắp xếp nơi làm việc gọn gàng ngăn nắp, đảm bảo an toàn lao động. Nội dung của mô đun: 2 BÀI 1: AN TOÀN LAO ĐỘNG SỬ DỤNG THIẾT BỊ DỤNG CỤ Mã bài: MĐ21 - 01 Giới thiệu: Trình bày được kỹ thuật an toàn trong nghề gò Mục tiêu: - Trình bày được nội quy an toàn xưởng thực tập gò. Kiểm tra được an toàn thiết bị dụng cụ trước khi thực tập. - Thực hiện các kỹ thuật an toàn nhằm tránh tai nạn: đánh búa vào tay, phôi vụn cứa đứt tay, dẫm vào phôi vụn,.
- Thực hiện được tổ chức khoa học nơi làm việc của thợ gò. Nội dung chính: 1. NỘI QUI XƯỞNG GÒ, KỸ THUẬT AN TOÀN KHI THỰC TẬP: 1. Nội quy an toàn xưởng thực tập gò - Sinh viên thực tập phải đến xưởng thực tập trước 15 phút để chuẩn bị.
- Thực hành, thực tập đúng nội dung công việc. - Nhận và bảo quản dụng cụ trong suốt quá trình thực hành. - Không đùa nghịch trong xưởng thực hành. - Dùng thiết bị, dụng cụ vào đúng nôi dung công việc thực tập - Thu dọn ngăn nắp và vệ sinh sạch sẽ dụng cụ, thiết bị, xưởng thực hành.
Kỹ thuật an toàn khi thực hành gò Trong phân xưởng gò ( thường được bố trí chung hoặc kế bên phân xưởng hàn, cắt) thường gặp nhiều trường hợp có thể xảy ra tai nạn cho người lao động. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm: - Sự bất cẩn trong khi làm việc, thực hiện không đúng các thao tác - Không tuân thủ triệt để các quy định về an toàn - Sắp xếp công việc, vật tư. nơi làm việc không hợp lý. Các yêu cầu cơ bản về an toàn trong kỹ thuật gò bao gồm: - Trang bị bảo hộ lao động: Quần áo, giày, găng tay, kính bảo hộ,.
bảo đảm đúng quy định. - Khí sử dụng các máy móc có bộ phận quay ( máy khoan, máy cắt, máy uốn, máy mài.) không được tiếp xúc các bộ phận đó, các bộ phận quay hoặc truyền động phải có che chắn an toàn. - Dụng cụ trong khi làm việc phải được sắp xếp gọn gàng, đúng nơi quy định, theo thứ tự sử dụng, sử dụng đúng công cụ, đúng phương pháp,. Kiểm tra dụng cụ trước khi làm việc.
- Bảo quản và sử dụng hợp lý các loại dầu mỡ, dung dịch làm nguội, sơn. 3 - Không được phép sử dụng các loại máy móc khi chưa được chỉ dẫn rõ ràng, chưa nắm vững các quy định an toàn về máy móc đó. Chỉ được sử dụng theo đúng yêu cầu công việc. - Trong khi sử dụng máy, phải đứng đúng vị trí, thao tác máy theo quy định, dụng cụ phải sắp xếp theo thứ tự.
Kiểm tra máy trước khi cho máy hoạt động. Dừng máy và kiểm tra lại ngay sau khi sử dụng. - Kết thúc công việc, phải làm vệ sinh sạch sẽ máy móc, nơi làm việc, dụng cụ,. các phế liệu phải được đưa vào đúng nơi quy định.
SỬ DỤNG THIẾT BỊ, DỤNG CỤ NGHỀ GÒ: 2. Sử dụng thiết bị: Thiết bị chủ yếu trong nghề gò bằng tay là máy mài 2 đá a. Cấu tạo máy mài 2 đá: Hình 1. An toàn lao động khi sử dụng máy mài 2 đá * Nguy cơ mất an toàn: - Các bộ phận và cơ cấu sản xuất: Cơ cấu chuyển động, trục, khớp nối truyền động, đồ gá, các bộ phận chuyển động tịnh tiến.
- Văng bắn: Các mảnh dụng cụ, vật liệu gia công văng bắn ra như dụng cụ cắt, đá mài, phôi, chi tiết gia công, bavia khi làm sạch chi tiết… - Điện giật: do hở dây dẫn điện, chạm điện ra vỏ máy, từ các dây dẫn, cầu dao điện, ổ cắm điện. - Bỏng: Kim loại nóng, vật liệu được làm nóng do ma sát. - Nhiễm độc: Chất độc công nghiệp xâm nhập vào cơ thể con người qua quá trình thao tác, tiếp xúc… - Bụi công nghiệp: Gây các tổn thương cơ học, bụi độc hay nhiễm độc sinh ra các BNN, gây cháy nổ, hoặc ẩm điện gây ngắn mạch… 4 - Nguy hiểm nổ: Nổ hóa học và nổ vật lý. - Va quệt: Các đầu vít trên bàn phay, đầu phân độ và những mấu lồi gây vướng làm chấn thương.
* Điều kiện kỹ thuật an toàn: - Thực hiện các quy định an toàn lao động khi sử dụng máy công cụ. - Chỉ có những công nhân đã qua huấn luyện và có giấy chứng nhận mới được phép lắp đá và điều chỉnh đá mài. Khi chọn đá để gia công phải theo đúng yêu cầu của công nghệ mài. - Trước lúc cho máy chạy phải kiểm tra đá, bu lông bắt đá, bệ tỳ, bao che và chiều quay của đá xem có bảo đảm an toàn không.
- Cấm sử dụng máy mài không có hộp bao che đá và không có bệ tỳ, hộp bao che phải chắc chắn. Khe hở từ mép đá đến mép bệ tỳ: ≤3mm. - Mặt bệ tỳ có chiều cao sao cho khi đặt vật gia công tỳ điểm tiếp xúc so với tấm trục đá trong mặt phẳng nằm ngang: ≤ 10mm. - Cấm dùng búa thép để gõ, điều chỉnh đá mài.
Khi máy mài làm việc không được đứng đối diện với phần hở của hộp bao che đá. Phải chạy thử ít nhất 1 phút trước khi vận hành máy và ít nhất 3 phút sau khi thay đá mài. Cấm không để máy chạy quá tốc độ quy định. - Đá mài phải được bảo quản ở nơi khô ráo, không được để chung với kho chứa axít và các chất ăn mòn.
- Trường hợp máy mài không có kính che bụi, cho phép làm việc nhưng bắt buộc phải đeo kính trắng BHLĐ. - Cấm sử dụng đá bị mẻ, rạn nứt, bị mòn và phần đá còn lại < 3mm tính từ mép mặt bích máy mài 2 đá. Cấm mài khi trên máy chỉ còn 1 đá. Cấm mài 2 mặt bên của đá.
- Mài chi tiết không tỳ quá mạnh, không mài 1 điểm. Cho tiếp xúc từ từ, không để xảy ra va đập mạnh giữa vật gia công và máy. Cấm mài 2 người trên cùng 1 đá. - Cấm mài kim loại mềm như đồng, nhôm và gỗ, cao su trên máy mài 2 đá.
- Máy mài mặt phẳng, mài trục cơ phải gá chặt các chi tiết mài. - Khi mài các chi tiết có nhiều bụi thì phải có biện pháp phòng bụi cho công nhân như sử dụng thiết bị hút, thổi bụi. Sử dụng dụng cụ: a. Kéo cắt tôn: Có rất nhiều lại kéo cắt tôn trên thị trường, ví dụ: 5 Hình 1.
Các loại kéo cắt tôn b. Đe gò: Có rất nhiều loại đe, mỗi loại đe đều có các công dụng riêng Hình 1. Bộ đe có 12 hình dạng khác nhau 6 Hình 1. Êtô: Là dụng cụ giá dùng để kẹp chặt vật gia công.
Êtô có nhiều loại như Êtô máy được lắp trên máy khoan, phay,… và Êtô nguội. Êtô nguội có 3 kiểu: - Êtô chân: Loại này có chân dài và được bắt chặt vào chân bàn nguội nhờ bộ phận giữ kẹp.6: Êtô chân 1 - Tấm đế; 2 - Đai ốc; 3 - Má tĩnh; 4 - Má động; 5 - Trục vít; 6 - Tay quay; 7 - Lò xo; 8 - Thân; 9 - Bulông vòng; 10 - Tấm đỡ. - Êtô song hành: Loại này khi di chuyển má kẹp, hai má kẹp luôn luôn song song với nhau vì vậy 2 má kẹp tiếp xúc mặt với vật gia công. Loại này được gá trên bàn nguội nhờ có lỗ bulông trên mặt đế.
Đây là loại Êtô được dùng nhiều để gia công các chi tiết chính xác.7: Êtô song hành 1- Lỗ lắp vào bàn nguội; 2- Bulông; 3- Bàn cố định; 4- Bàn quay; 5- Tay quay; 6- Má động; 7- Miếng kẹp; 8- Má tĩnh; 9- Đai ốc; 10- Vít me; 11- Bulông kẹp; 12- Rãnh T 8 - Êtô tay: là loại cầm tay, dùng để kẹp và giữ vật gia công có kích thước nhỏ.8: Êtô tay * Sử dụng Êtô bàn: - Đứng ở vị trí thích hợp. Đặt chân phải trên đường tâm của Êtô, đứng thẳng người sao cho tay phải khi duỗi thẳng có thể chạm vào má kẹp của Êtô Vật kẹp Hình 1.9: Vị trí đứng.10: Mở má kẹp êtô - Mở má kẹp của Êtô: + Nắm chặt đầu dưới của tay quay bằng tay phải và quay ngược chiều kim đồng hồ. + Mở má kẹp của êtô một khoảng rộng hơn vật kẹp.