Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thực hành tổng hợp I (Mã môn học: MH19) được biên soạn bởi Bộ môn Kế toán, Khoa Kế toán – Tài chính thuộc Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch (Bộ Công Thương), ban hành theo Quyết định số 407/QĐ-CĐTMDL ngày 05 tháng 07 năm 2022. Tài liệu phục vụ trực tiếp cho chương trình đào tạo ngành Kế toán doanh nghiệp ở trình độ Trung cấp, đồng thời là tài liệu tham khảo cho sinh viên các khối ngành Kinh tế khác tại nhà trường.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học mang tính chất chuyên môn bắt buộc với khối lượng 4 tín chỉ, tổng thời lượng 120 giờ. Đây là học phần thực hành nghiệp vụ cốt lõi, tiếp nối các học phần cơ sở như Nguyên lý kế toán (MH07), Kế toán doanh nghiệp (MH12), Thuế (MH08) và Tài chính doanh nghiệp (MH10), đóng vai trò cầu nối trước khi sinh viên bước vào học phần Thực hành tổng hợp II (MH20) và Thực tập tốt nghiệp (MH21).

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào ba chuẩn đầu ra chính:

  • Về kiến thức: Trang bị hiểu biết về trình tự, thủ tục kế toán theo từng loại nghiệp vụ kinh tế phát sinh; quy trình lập và luân chuyển chứng từ; nguyên tắc tổ chức hệ thống sổ chi tiết, sổ tổng hợp và phương pháp lập Bảng cân đối tài khoản.
  • Về kỹ năng: Hình thành năng lực lập, xử lý hệ thống chứng từ kế toán ban đầu; ghi chép thành thạo các loại sổ chi tiết, sổ Nhật ký chung, Sổ Cái; đối chiếu số liệu và lập Báo cáo tài chính theo quy định.
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tác phong làm việc độc lập và làm việc nhóm; ý thức chấp hành kỷ luật kế toán, bảo mật thông tin và trách nhiệm quản lý, bảo quản tài sản tại đơn vị.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học được xây dựng theo phương thức đào tạo thực hành tích hợp, lấy bộ số liệu mô phỏng từ doanh nghiệp cụ thể (Công ty TNHH Thương mại Quang Thái) làm trục xuyên suốt, loại bỏ hoàn toàn các bài giảng lý thuyết hàn lâm thuần túy.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bổ dung lượng qua 5 bài học với tiến trình logic từ tổng quan quy trình đến chi tiết kỹ thuật hạch toán:

[Bài 1: Khái quát quy trình NKC & Luân chuyển chứng từ]
[Bài 2: Kỹ thuật lập chứng từ kế toán ban đầu]
[Bài 3: Quy trình mở, ghi chép và khóa Sổ chi tiết]
[Bài 4: Ghi Sổ tổng hợp & Lập Bảng cân đối tài khoản]
[Bài 5: Thực hành xử lý nghiệp vụ thực tế tại DN ảo]
  • Bài 1: Khái quát bài Thực hành tổng hợp I (4 giờ): Giới thiệu sơ đồ khái quát quy trình ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung (NKC); phân loại các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu; xác định hệ thống chứng từ bên trong, bên ngoài và quy trình luân chuyển chứng từ (Phiếu thu, Phiếu chi, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho, Hóa đơn GTGT, Bảng thanh toán lương); xác định hệ thống sổ chi tiết cần mở.
  • Bài 2: Lập chứng từ (36 giờ - gồm 34 giờ thực hành, 2 giờ kiểm tra): Hướng dẫn kỹ thuật và trách nhiệm tạo lập chứng từ về tiền (Phiếu thu, Phiếu chi), chứng từ hàng tồn kho (Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho), chứng từ bán hàng (Hóa đơn GTGT, Hóa đơn bán hàng theo Thông tư 39/2014/TT-BTC, TT 119/2014/TT-BTC, TT 26/2015/TT-BTC), chứng từ tạm ứng (Giấy đề nghị tạm ứng, Giấy thanh toán tạm ứng), chứng từ tiền lương (Bảng thanh toán lương, Bảng phân bổ lương và BHXH), chứng từ tài sản cố định (Bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ).
  • Bài 3: Ghi sổ chi tiết (40 giờ - gồm 38 giờ thực hành, 2 giờ kiểm tra): Cung cấp phương pháp ghi chép Sổ kế toán chi tiết quỹ tiền mặt (Mẫu S07a-DN), Sổ tiền gửi ngân hàng, Sổ chi tiết vật liệu/dụng cụ/sản phẩm/hàng hóa (TK 152, 153, 155, 156), Bảng tổng hợp chi tiết hàng tồn kho, Sổ chi tiết công nợ (TK 131, TK 331), Bảng tổng hợp chi tiết công nợ, Sổ chi tiết bán hàng, Sổ chi tiết tạm ứng (TK 141); chuẩn hóa quy trình mở sổ, ghi sổ và khóa sổ cuối kỳ.
  • Bài 4: Ghi sổ tổng hợp (20 giờ thực hành): Hướng dẫn kết cấu và kỹ thuật ghi Sổ Nhật ký chung, kỹ thuật trích chuyển số liệu vào Sổ Cái các tài khoản (như TK 111, 112, 156, 131, 331, 211...), phương pháp đối chiếu và lập Bảng cân đối tài khoản từ Sổ Cái.
  • Bài 5: Các loại nghiệp vụ kinh tế cụ thể (20 giờ - gồm 18 giờ thực hành, 2 giờ kiểm tra): Hệ thống hóa và giải quyết các nhóm nghiệp vụ phát sinh trong thực tế tại Công ty TNHH Thương mại Quang Thái: nghiệp vụ thu - chi tiền mặt/tiền gửi ngân hàng, nghiệp vụ mua bán hàng hóa điện máy, mua sắm TSCĐ (ô tô Toyota Raize), thanh toán khoản vay đáo hạn BIDV, trích lương và các khoản bảo hiểm xã hội, phân bổ chi phí trả trước (TK 242), và khấu trừ thuế GTGT.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng kiến thức dựa trên nền tảng pháp lý và chuẩn mực kế toán Việt Nam:

  • Căn cứ pháp lý: Luật Kế toán Việt Nam số 88/2015/QH13 ngày 20/11/2015; Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 và Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính.
  • Nguyên tắc kế toán thực hành: Áp dụng phương pháp ghi sổ kép, xác định quan hệ đối ứng tài khoản; phương pháp tính giá trị hàng xuất kho theo phương pháp bình quân cuối kỳ; phương pháp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; phương pháp trích khấu hao tài sản cố định và phân bổ công cụ dụng cụ theo phương pháp đường thẳng; phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng chuyên môn: Kỹ thuật điền đúng, đủ các tiêu thức bắt buộc trên chứng từ gốc; xử lý các trường hợp viết hóa đơn, ký duyệt chứng từ và luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận (kế toán, thủ quỹ, thủ kho, giám đốc); kỹ thuật ghi sổ, cộng trang, chuyển sổ, sửa chữa sai sót và khóa sổ kế toán.
  • Kỹ năng phân tích và kiểm tra: Kỹ năng đối chiếu số liệu khớp đúng giữa Sổ chi tiết với Sổ Cái qua Bảng tổng hợp chi tiết; kiểm tra tính cân đối số học giữa Tổng phát sinh Nợ và Tổng phát sinh Có trên Bảng cân đối tài khoản và Sổ Nhật ký chung.
  • Năng lực vận hành thực tế: Thực hành xử lý toàn bộ quy trình kế toán tài chính quý I/N của một doanh nghiệp thương mại với hệ thống mã hàng hóa, nhà cung cấp, khách hàng và danh sách 14 nhân sự có thực trong tài liệu mô phỏng.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định cụ thể định hướng sư phạm và phương thức tổ chức dạy học nhằm đáp ứng định hướng thực hành:

Tiêu chí Quy định chi tiết trong giáo trình
Phương pháp giảng dạy Áp dụng phương pháp dạy học tích cực: thuyết trình ngắn, nêu vấn đề, hướng dẫn đọc tài liệu, giao bài tập tình huống và phân chia nhóm thảo luận nhỏ.
Phương pháp học tập Kết hợp tự học cá nhân và làm việc nhóm (mỗi nhóm từ 8–10 người học). Nhóm trưởng phân công thành viên phụ trách từng phần hành kế toán để tổng hợp kết quả.
Yêu cầu chuyên cần Người học phải nghiên cứu bài trước khi đến lớp; tham dự tối thiểu 80% thời lượng môn học (vắng trên 20% tổng số giờ quy định phải học lại môn học).
Học liệu & Phương tiện Phòng thực hành kế toán chuyên môn hóa; trang bị máy tính, máy chiếu projector, bảng, phấn, hệ thống mẫu biểu chứng từ và sổ sách kế toán.

Quy chế kiểm tra và đánh giá kết quả học tập được thực hiện theo Thông tư số 04/2022/TT-BLĐTBXH ngày 30/03/2022 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:

  • Điểm đánh giá quá trình (Trọng số 40%): Bao gồm điểm kiểm tra thường xuyên (hệ số 1) và điểm kiểm tra định kỳ (hệ số 2) bằng hình thức viết, trắc nghiệm, bài tập thực hành hoặc báo cáo. Các mốc kiểm tra định kỳ diễn ra sau 38 giờ (Bài 2), 76 giờ (Bài 3) và 118 giờ (Bài 5).
  • Điểm thi kết thúc môn học (Trọng số 60%): Thi viết kết hợp tự luận và trắc nghiệm thời lượng sau khi hoàn thành 120 giờ học.
  • Thang điểm: Chấm theo thang điểm 10, làm tròn một chữ số thập phân, sau đó quy đổi sang thang điểm 4 và điểm chữ theo quy chế đào tạo tín chỉ.

Điểm nổi bật và cập nhật

  1. Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành: Toàn bộ nội dung giáo trình được cập nhật theo Luật Kế toán 88/2015/QH13, Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 133/2016/TT-BTC và các thông tư về hóa đơn chứng từ gồm Thông tư 39/2014/TT-BTC, Thông tư 119/2014/TT-BTC, Thông tư 26/2015/TT-BTC.
  2. Xây dựng hệ thống dữ liệu thực hành đồng bộ (Tài liệu kế toán ảo): Giáo trình thiết lập bộ hồ sơ kế toán của Công ty TNHH Thương mại Quang Thái (địa chỉ: 199 Phú Viên, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội) với đầy đủ thông tin:
    • Tài khoản ngân hàng tại BIDV (39010000925107) và VietinBank (107007006008).
    • Cơ cấu tổ chức: Bộ phận quản lý (Giám đốc, Phòng Tài chính - Kế toán) và Bộ phận bán hàng (Phòng Kinh doanh, Phòng Kỹ thuật).
    • Danh sách 14 lao động kèm bậc lương cơ bản, hệ số lương và số người phụ thuộc.
    • Danh mục số dư đầu kỳ chi tiết của các tài khoản: TK 1111, TK 1121, TK 131, TK 1331, TK 156 (11 mặt hàng điện máy: Tivi LG, Sony OLED, Tủ lạnh Hitachi, Điều hòa Funiki, Daikin...), TK 211, TK 214, TK 242, TK 331, TK 341, TK 4111, TK 4212.
  3. Mô phỏng sát thực tế giao dịch thương mại: Các nghiệp vụ kinh tế tháng 1/N được thiết kế sát hoạt động thương mại thực tế: mua bán hàng hóa trả chậm, chiết khấu thanh toán, hóa đơn trên 20 triệu đồng bắt buộc chuyển khoản qua ngân hàng, chi tiền mua xăng xe tải Ford Ranger, đầu tư mới xe ô tô Toyota Raize phục vụ quản lý (hạch toán lệ phí trước bạ 12%, phí kiểm định, phí đường bộ 30 tháng, phân bổ chi phí trả trước).

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Đối tượng đào tạo chính: Học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp tại Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch.
  • Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở trong chương trình khung:
    • Nguyên lý kế toán (MH07 - 3 tín chỉ)
    • Kế toán doanh nghiệp (MH12 - 4 tín chỉ)
    • Thuế (MH08 - 2 tín chỉ)
    • Tài chính doanh nghiệp (MH10 - 3 tín chỉ)
    • Tin học (MH05 - 2 tín chỉ)
  • Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức để hướng dẫn thực hành, tổ chức thảo luận nhóm, thiết kế đề kiểm tra định kỳ và đánh giá kỹ năng tay nghề của người học theo chuẩn đầu ra mô đun MH19.
  • Người tự học và nghiên cứu: Phù hợp cho người học ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Kiểm toán hoặc nhân viên kế toán mới tiếp cận công việc thực tế cần một bộ chứng từ mô phỏng khép kín để rèn luyện kỹ năng ghi chép sổ sách kế toán thủ công theo hình thức Nhật ký chung.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho người học trình độ Trung cấp ngành Kế toán doanh nghiệp, đồng thời là tài liệu tham khảo thực hành cho sinh viên các chuyên ngành kinh tế khác có nhu cầu nắm vững kỹ thuật luân chuyển chứng từ và ghi sổ kế toán.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức nền tảng về nguyên lý hạch toán kế toán (định khoản Nợ/Có), chế độ tài khoản kế toán doanh nghiệp, chính sách thuế hiện hành (thuế GTGT, thuế TNDN, thuế môn bài), cùng kỹ năng tính toán và sử dụng máy tính văn phòng cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết khác?

Giáo trình dành 100% thời lượng cho thực hành và kiểm tra (114 giờ thực hành/thảo luận, 6 giờ kiểm tra, 0 giờ lý thuyết thuần túy). Toàn bộ nội dung học tập gắn liền với bộ số liệu giao dịch cụ thể của một doanh nghiệp thương mại giả định xuyên suốt từ ngày 01/01 đến ngày 31/01.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với tài liệu này?

Người học cần nghiên cứu trước quy định lập từng loại chứng từ và mẫu sổ, sau đó tuần tự thực hiện: lập chứng từ gốc cho từng nghiệp vụ trong tháng 1/N, ghi chép vào các sổ chi tiết liên quan, vào Sổ Nhật ký chung, chuyển số liệu sang Sổ Cái và kết thúc bằng việc lập Bảng cân đối tài khoản để tự kiểm tra tính cân đối của số liệu.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Giáo trình tích hợp hệ thống mẫu biểu chứng từ (Phiếu thu, Phiếu chi, Phiếu nhập/xuất kho, Hóa đơn GTGT, Bảng thanh toán lương) và mẫu sổ sách kế toán theo hình thức Nhật ký chung ở phần phụ lục, phục vụ trực tiếp cho quá trình thực hành trên lớp.

Kết luận

Giáo trình Thực hành tổng hợp I (MH19) cung cấp quy trình đào tạo thực hành kế toán có tính hệ thống, gắn kết giữa lý thuyết chuẩn mực kế toán và kỹ năng xử lý sổ sách thực tế trong doanh nghiệp thương mại.

Sau khi hoàn thành học phần này, người học tiếp tục lộ trình chuyên môn với Thực hành tổng hợp II (MH20), Thực hành kế toán máy (MH17), Thực hành kê khai thuế (MH18) trước khi tham gia kỳ Thực tập tốt nghiệp (MH21 - 16 tín chỉ, 720 giờ thực tập tại doanh nghiệp).

Tài liệu tham khảo nền tảng được trích dẫn trong giáo trình gồm:

  1. Bộ Tài chính, Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp.
  2. GS.TS. NGND Ngô Thế Chi (2015), Giáo trình Kế toán tài chính, Học viện Tài chính, Nhà xuất bản Tài chính.
  3. Tập thể tác giả Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (2015), Giáo trình Kế toán tài chính, Nhà xuất bản Giao thông vận tải.