TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA ĐIỆN – ĐIỆN TỬ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THỰC HÀNH ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT NGÀNH, NGHỀ: CN T ĐI N, ĐI N T TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định Số: /QĐ-CĐNĐT ngày… tháng…năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Cùng với công cuộc đổi mới công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nƣớc, kỹ thuật số đang phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam.Trong đó điện tử công suất chiếm phần quan trọng trong các thiết bị máy móc , công nghiệp,. Các hệ thống máy lạnh và điều hòa không khí phục vụ trong đời sống và sản xuất nhƣ: chế biến, bảo quản thực phẩm, bia, rƣợu, in ấn, điện tử, thông tin, y tế, thể dục thể thao, du lịch.
đang phát huy tác dụng thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế, đời sống đi lên. việc đào tạo phát triển đội ngũ kỹ thuật viên lành nghề đƣợc Đảng, Nhà nƣớc, Nhà trƣờng và mỗi công dân quan tâm sâu sắc để có thể làm chủ đƣợc máy móc, trang thiết bị của nghề. Giáo trình “ĐI N T CÔNG SUẤT “đƣợc biên soạn dùng cho chƣơng trình dạy nghề ĐI N T CÔNG NGHI P đáp ứng cho hệ Cao đẳng nghề. Nội dung của giáo trình cung cấp các kiến thức cơ bản nhất về sử dụng Các linh kiện công suất, phƣơng pháp điều khiển và vận hành các mạch điện công suất, ứng dụng mạch điện công suất vào thực tiễn Cấu trúc của giáo trình gồm 5 bài: Bài1 MĐ21-01: hảo sát các linh kiện điện tử công suất.
Bài 2 MĐ21-02: Lắp ráp mạch Chỉnh lƣu không điều khiển Bài 3 MĐ21-03: Lắp ráp mạch Chỉnh lƣu có điều khiển Bài 4 MĐ21-04: Lắp ráp Mạch biến đổi điện áp xoay chiều Bài 5 MĐ21-05: Lắp ráp mạch nghịch lƣu Giáo trình cũng là tài liệu giảng dạy và tham khảo tốt cho các nghề Công nghệ kỹ thuật Điện – Điện tử, Điện tử dân dụng, Điện công nghiệp. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng đƣợc mục tiêu đào tạo nhƣng không tránh đƣợc nh ng thiếu sót. Rất mong nhận đƣợc sự đóng góp kiến của các thầy, cô, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ điều chỉnh hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cám ơn! ….
năm…… Tham gia biên soạn NGUYỄN HỮU TÂN 1 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 BÀI 1:KHẢO SÁT LINH KIỆN CÔNG SUẤT .Khảo sát linh kiện diode. Khảo sát linh kiện Transistor. Khảo sát linh kiện mosfet.
Khảo sát linh kiện Thyristor. Khảo sát linh kiện triac. Khảo sát linh kiện IGBT. 23 BÀI 2: LẮP RÁP MẠCH CHỈNH LƢU KHÔNG ĐIỀU KHIỂN.
Lắp mạch chỉnh lƣu nữa chu kỳ .Maïch chænh löu toaøn kyø moät pha hình cầu ………………………………. Lắp mạch chỉnh lƣu không điều khiển ba pha hình tia ……………. Chænh löu toaøn chu kyø ba pha hình caàu :…………………………………………………………….32 BÀI 3: LẮP MẠCH CHỈNH LƢU CÓ ĐIỀU KHIỂN. Lắp mạch Chỉnh lƣu có điều khiển nửa chu kỳ một pha ………………….
Lắp mạch Chỉnh lƣu có điều khiển toàn chu kỳ một pha hình cầu. 36 3 Lắp mạch Chỉnh lƣu có điều khiển ba pha hình tia. Lắp mạch Chỉnh lƣu có điều khiển ba pha hình cầu. 41 BÀI 4: : LẰP RÁP MẠCH BIẾN ĐỔI ĐI N ÁP XOAY CHIỀU.
Lắp Mạch biến đổi điện áp xoay chiều một pha………. Lắp Mạch biến đổi điện áp xoay chiều ba pha. 47 BÀI 5: LẮP RÁP MẠCH NGHỊCH LƢU. Lắp ráp mạch nghịch lƣu 1 pha.
Lắp ráp mạch nghịch lƣu 3 pha…………………………………….51 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Error! Bookmark not defined.52 2 BÀI 1:KHẢO SÁT CÁC LINH KIỆN ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT Mã Bài : MĐ21-01 Giới thiệu : Điện tử công suất đã và đang phát triển, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. L do chính đằng sau điều này là sự phát triển không ngừng của các linh kiện bán dẫn công suất, và các linh kiện điện tử khác.Trong bài nầy chủ yếu khảo sát chức năng của linh kiện công suất , ứng dụng linh kiện trong thực tế Mục tiêu: - Cũng cố kiến thức: cấu tạo, k hiệu, nguyến l làm việc của linh kiện công suất - Thực hiện đƣợc các kỹ năng: Lắp ráp mạch, vận hành, đo kiểm tra - Có năng lực: kiểm tra xác định hƣ hỏng linh kiện và thay thế linh kiện mới, có trách nhiệm thực hiện an toàn cho thiết bị đảm bảo an toan trong vệ sinh công nghiệp Nội dung Bài: 1. hảo sát linh kiện Diode 1.
Cấu tạo k hiệu, nguyên l làm việc 1. Cấu tạo, k hiệu Moái noái Haøng raøo ñieän theá ( vuøng P-N ngheøo) + + - - + + - + - - - - - N- P + P+ + + + - + - N - Loã troáng Electron Khi ñaët 2 baùn daãn P vaø N tieáp xuùc nhau thì seõ coù 1 ñieän töû töø N qua moái noái taùi hôïp vôùi P laøm cho vuøng N bò maát ñieän töû neân vuøng N gaàn moái noái thaønh ñieän tích döông. Coøn P nhaän ñieän töû laøm cho vuøng P gaàn moái noái coù ñieän tích aâm. Hieän töôïng naøy dieãn ra ñeán khi ñieän tích aâm ôû vuøng P ñuû lôùn khoâng cho ñieän töû vuøng N sang.
Söï cheânh leäch giöõa 2 moái noái goïi laø haøng raøo ñieän theá ( vuøng ngheøo). Nguyên l hoạt động : 3 Bình thöôøng khi chöa phaân cöïc ( chöa caáp nguoàn) cho diode thì haøng raøo ñieän theá lôùn vaø ñieän trôû cuûa diode cao neân diode khoâng daãn. Ñeå diode daãn ta phaûi phaân cöïc cho diode. Phaân cöïc thuaän : Id A -+ K P N -+ Vdc + - Ñaët nguoàn 1 chieàu coù cöïc döông (+) cuûa nguoàn noái vôùi cöïc A, coøn cöïc aâm (-) cuûa nguoàn noái vôùi cöïc K cuûa diode thì laøm cho haøng raøo ñieän theá nhoû laïi vaø ñieän trôû cuûa diode giaûm, seõ coù doøng Id xuaát hieän qua diode.
Phaân cöïc ngöôïc : Ñaët nguoàn 1 chieàu coù cöïc döông (-) cuûa nguoàn noái vôùi cöïc A, coøn cöïc aâm (+) cuûa nguoàn noái vôùi cöïc K cuûa diode thì cöïc aâm seõ huùt loå troáng P, coøn cöïc döông huùt ñieän töû N laøm cho haøng raøo ñieän theá lôùn leân vaø ñieän trôû cuûa diode taêng seõ khoâng coù doøng Id qua diode. Xác định phân loại đo kiểm tra a/ PHƢƠNG PHÁP 1: Sử dụng đồng hồ số vạn năng để kiểm tra iểm tra diode bằng cách sử dụng đồng hồ số vạn năng (DMM) có thể đƣợc thực hiện theo hai cách vì có hai chế độ có sẵn trong DMM để kiểm tra diode. Đó là chế độ diode và chế độ Ôm ế. Xác định cực dƣơng cực dƣơng và cực âm của diode.
4 Chọn chế độ kiểm tra diode bằng cách xoay nút xoay trung tâm đến vị trí biểu tƣợng diode. Trong chế độ này, đồng hồ có thể cung cấp dòng điện 2mA để kiểm tra Chạm que đo màu đỏ với cực dƣơng và que đo màu đen với cực âm. Quan sát màn hình hiển thị trên đồng hồ. Nếu giá trị điện áp nằm trong khoảng từ 0,6 đến 0,7 (diode silic) thì diode tốt.
Đối với điốt gecmani, giá trị này nằm trong khoảng từ 0,25 đến 0,3. Bây giờ đảo ngƣợc các cực của đồng hồ có nghĩa là chạm que đo màu đỏ với cực âm và màu đen với cực dƣơng. Diode sẽ phân cực nghịch và lúc này nó sẽ không cho dòng điện chạy qua nó. Do đó đồng hồ thể hiện OL (tƣơng đƣơng với mạch hở).
Nếu bạn thực hiện đúng nhƣ các bƣớc trên tức là diode còn tốt. Nếu đồng hồ hiển thị các giá trị không liên quan nhƣ các bƣớc trên thì diode bị hƣ. Diode có thể bị hở hoặc ngắn mạch. Diode hở là diode hoạt động nhƣ một công tắc hở trong điều kiện phân cực thuận và phân cực nghịch.
Vì vậy, không có dòng điện chạy qua diode. Và đồng hồ sẽ thể hiện OL trong cả hai điều kiện đó. Điốt ngắn mạch là diode hoạt động nhƣ một công tắc đóng để dòng điện chạy qua nó và điện áp rơi qua diode sẽ bằng không. Do đó, đồng hồ sẽ hiển thị giá trị điện áp bằng không, nhƣng trong một số trƣờng hợp nó sẽ hiển thị một điện áp rất nhỏ khi điện áp rơi qua diode.
b/ PHƢƠNG PHÁP 2: Sử dụng đồng hồ kim để kiểm tra Điều chỉnh đồng hồ ở thang đo điện trở thấp ( 1 ) hi đo chiều thuận, chạm que đo màu đỏ với anode và màu đen với Cathode. Nếu đồng hồ hiển thị giá trị điện trở thấp thì diode tốt Tiếp tục điều chỉnh đồng hồ sang thang đo điện trở cao( 100 ) 5 Trong trƣờng hợp này ta đang đo ở chế độ làm việc nghịch của diode, chạm que đo màu đen với anode và màu đỏ với cathode. Nếu đồng hồ cho giá trị điện trở cao hoặc OL thì diode tốt.Nếu đồng hồ không hiển thị đúng với các kết quả ở các bƣớc trên thì diode đã bị hỏng.Vận hành đo kiểm tra - Duøng ñoàng hoà VOM thang ño X1 ño thöû linh kieän - Laép maïch nhö hình veõ +12V +12V R R i Taû i Taû D1 D1 2.Khảo sát linh kiện transistor 2. Cấu tạo k hiệu, nguyên l làm việc 6 Transistor coù hai lôùp PN, döïa theo caáu taïo lôùp naøy ta phaân bieät hai loaïi transistor: transistor PNP vaø transistor NPN.
Caùc lôùp PN giöõa töøng ñieän cöïc ñöôïc goïi laø lôùp emitter J1 vaø lôùp collector J2. Moãi lôùp coù theå ñöôïc phaân cöïc theo chieàu thuaän hoaëc chieàu nghòch döôùi taùc duïng cuûa ñieän theá ngoaøi. Söï dòch chuyeån cuûa doøng collector ic khi qua lôùp bò phaân cöïc nghòch chòu aûnh höôûng raát lôùn cuûa doøng kích IB daãn qua lôùp phaân cöïc thuaän. Hieän töôïng naøy taïo thaønh tính chaát cô baûn ñöôïc söû duïng nhieàu cuûa transistor vaø ñöôïc goïi laø hieän töôïng ñieàu cheá ñoä daãn ñieän cuûa lôùp bò phaân cöïc nghòch.
Trong laõnh vöïc ñieän töû coâng suaát, transistor BJT ñöôïc söû duïng nhö coâng taéc (khoùa) ñoùng ngaét caùc maïch ñieän vaø phaàn lôùn ñöôïc maéc theo daïng maïch coù chung emitter Nguyên lý làm việc : Trong vuøng chöùa caùc ñaëc tính ngoõ ra, ta phaân bieät vuøng nghòch, vuøng baõo hoøa vaøvuøng tích cöïc. Vuøng nghòch: ñaëc tính ra vôùi thoâng soá iB = 0 naèm trong vuøng naøy. Transistor ôû cheá ñoä ngaét. Doøng collector iCO coù giaù trò nhoû khoâng ñaùng keå ñi qua transistor vaø taûi.