BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SỬA CHỮA BẢO DƢỠNG HỆ THỐNG BÔI TRƠN LÀM MÁT NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình lưu hành nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh. Các hệ thống được trang bị trên ô tô ngày càng hiện đại và tinh vi.
Để phục vụ cho việc học tập của các học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô có đầy đủ kiến thức về cấu tạo,nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của các bộ phận trên hệ thống làm mát và bôi trơn trên ôtô. Đồng thời có đủ kỹ năng phân tích chẩn đoán các hư hỏng để tiến hành bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa các hư hỏng các bộ phận của hệ thống làm mát và bôi trơn trên ôtô với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật ,an toàn và năng suất cao. Với mong muốn đó chúng tôi biên soạn giáo trình: Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống làm mát và bôi trơn trên ô tô theo chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu học nghề công nghệ ô tô. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa, bộ môn công nghệ ô tô và các đồng nghiệp trong quá trình biên soạn giáo trình này đã có những ý kiến đóng góp rất quý báu để cuốn giáo trình này được hoàn thiện.
Nam Định, ngày tháng 8 năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Hoàng Thị Loan 2. Tống Minh Hải 3. Bùi Ngọc Luận Giáo trình SCBD hệ thống bôi trơn - làm mát 1 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU 1 Bài 1: Hệ thống bôi trơn 5 Bài 2: Sửa chữa bơm dầu 11 Bài 3: Sửa chữa két làm mát dầu 19 Bài 4: Sửa chữa bầu lọc dầu 24 Bài 5: Hệ thống làm mát 32 Bài 6: Sửa chữa bơm nƣớc 41 Bài 7: Sửa chữa quạt gió 49 Bài 8: Sửa chữa két nƣớc 54 Bài 9: Kiểm tra thay thế van hằng nhiệt 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO 63 Giáo trình SCBD hệ thống bôi trơn - làm mát 2 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Tên môn đun: Sửa chữa và bảo dƣỡng hệ thống bôi trơn - làm mát Mã mô đun: C612020811 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Cơ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Vẽ kỹ thuật; An toàn lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực ứng dụng; Nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền, Sửa chữa và bảo dưỡng Cơ cấu phân phối khí, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diezel, Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ xăng.
Mô đun được bố trí ở học kỳ III của khóa học. - Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun hệ thống bôi trơn - làm mát cung cấp mảng kiến thức khái quát cơ bản hệ thống bôi trơn - làm mát cho học viên những kỹ thuật viện, thợ sửa chữa ôtô tương lai. Nó sẽ giúp cho người học bước đầu xác định và tiếp cận được với đối tượng nghề nghiệp, từ đó có thể xác định được mục đích học tập.
Mục tiêu của môn học/mô đun: Học xong mô đun này học viên sẽ có khả năng: - Về kiến thức: + Trình bày được nhiệm vụ , phân loa ̣i, cấ u ta ̣o, nguyên tắ c hoa ̣t đô ̣ng của hê ̣ thố ng bôi trơn và hệ thống làm mát. + Giải thích được sơ đồ cấu tạo và nguyên tắc hoạt động chung của hệ th ống hê ̣ thố ng bôi trơn và làm mát. + Phân tić h được những hiê ̣n tươ ̣ng , nguyên nhân hư hỏng trong hê ̣ thố ng hê ̣ thố ng bôi trơn và làm mát. + Trình bày được phương pháp bảo dưỡng , kiể m tra và sữa chữa những hư hỏng của các bộ phận hệ thống hê ̣ thố ng bôi trơn và làm mát.
- Về kỹ năng: + Tháo lắp, kiể m tra, sửa chữa , bảo dưỡng được hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát đúng quy trình, quy pha ̣m, đúng phương pháp và đa ̣t tiêu chuẩ n kỹ thuâ ̣t do nhà chế tạo quy định. + Sử du ̣ng đúng, hơ ̣p lý các du ̣ng cu ̣ kiể m tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn. Giáo trình SCBD hệ thống bôi trơn - làm mát 3 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của sinh viên. Nội dung của mô đun: Gồm 9 bài 1.
Hệ thống bôi trơn 2. Sửa chữa bơm dầu 3. Sửa chữa két làm mát dầu 4. Sửa chữa bầu lọc dầu 5.
Hệ thống làm mát 6. Sửa chữa bơm nước 7. Sửa chữa quạt gió 8. Sửa chữa két nước 9.
Kiểm tra thay thế van hằng nhiệt Giáo trình SCBD hệ thống bôi trơn - làm mát 4 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bài 1: Hệ thống bôi trơn Mã Bài: C612020811-01 Giới thiệu : Trên động cơ đốt trong thường sử dụng các phương pháp bôi trơn khác nhau tuỳ thuộc vào từng loại động cơ, điều kiện làm việc.Sau đây sẽ giới thiệu một số hệ thống bôi trơn thường gặp trên các động cơ và quy trình tháo lắp các bộ phận của hệ thống bôi trơn. Mục tiêu: Học xong bài này, học viên có khả năng: - Trình bày được nhiệm vụ, phân loa ̣i, cấ u ta ̣o, nguyên tắ c hoa ̣t đô ̣ng của hê ̣ thóng bôi trơn dùng trong đô ̣ng cơ. - Tháo lắp được hệ thống bôi trơn cưỡng bức đúng quy trình, quy pha ̣m, đúng yêu cầ u kỹ thuâ ̣t. Nô ̣i dung của bài: 1.
Cấ u ta ̣o, nguyên lý hoa ̣t đô ̣ng của hê ̣ thố ng bôi trơn cưỡng bưc 3. Nguyên tắ c hoa ̣t đô ̣ng 4. Quy triǹ h và yêu cầ u kỹ thuâ ̣t tháo lắ p hê ̣ thố ng bôi trơn 5. Tháo lắp hệ thống bôi trơn 5.
Tháo các bộ phận ra khỏi động cơ 5. Nhâ ̣n da ̣ng các bô ̣ phâ ̣n 5. Lắ p các bô ̣ phâ ̣n lên đô ̣ng cơ I. Lý thuyết liên quan 1.
Nhiêṃ vu ̣ Hệ thống bôi trơn có tác dụng đưa dầu nhờn tới các bề mặt ma sát giữa các chi tiết nhằm đạt mục đích: - Bôi trơn các bề mặt ma sát làm giảm tổn thất ma sát. Các khe hở giữa các bộ phận chuyển động được lấp đầy bởi dầu. Ví dụ: Bạc lót, trục quay.Các bộ phận này chuyển động trên các lớp dầu. Điều này làm giảm sự mất công suất của động cơ.
Ngoài ra dầu sẽ lấp kín khe hở giữa các bạc lót và cổ trục xoay, Khi tải nặng được đặt lên đột ngột trên các bạc lót, dầu giúp làm giảm đi sự va chạm. Điều này làm giảm sự mài mòn bạc lót Giáo trình SCBD hệ thống bôi trơn - làm mát 5 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định - Làm mát động cơ: Khi dầu chuyển động qua động cơ, dầu sẽ lấy sức nóng và được làm mát qua két làm mát dầu hoặc xua tan qua vách máng dầu rồi được mang đi bởi không khí xung quanh. - Làm kín: Dầu sẽ tạo thanh một đệm bao kín khe hở giữa xéc măng và vách xylanh. Do đó sẽ làm giảm thiểu sự lọt khí từ trên buồng đốt xuống đáy các te.
( nếu lọt khí giảm công suất, dầu bôi trơn nhanh hỏng) -Làm sạch: Dầu luân chuyển trong bạc lót và các bộ phận khác của động cơ, chúng sẽ mang các phần tử bẩn về các te, các phần tử lớn sẽ lắng ở các te, các phần tử nhỏ hơn sẽ bị giữ lại ở lọc dầu khi dầu được đem đi bôi trơn động cơ. Phân loa ̣i Các phương pháp bôi trơn trong động cơ đốt trong bao gồm: - Bôi trơn bằng phương pháp vung té: Thường dùng trong động cơ một xylanh. Trên trục khuỷu có lắp thìa múc dầu. Khi trục khuỷ quay thì sẽ múc dầu lên.
Các hạt dầu sẽ vung té trong không gian và bôi trơn cho ổ trục. Loại này ít được sử dụng vì sẽ không đảm bảo lưu lượng đầu bôi trơn cho ổ trục. - Hệ thống bôi trơn bằng phương pháp cưỡng bức kiểu các te ướt: Các động cơ đốt trong ngày nay hầu hết dùng phương pháp này. Dầu trong hệ thống bôi trơn được chứa trong các te và được bơm dầu đẩy đến các bề mặt ma sát dưới một áp suất nhất định - Hệ thống bôi trơn bằng phương pháp cưỡng bức kiểu các te khô: Dầu bôi trơn được chứa trong thùng chứa chứ không đựng ở các te.
Động cơ làm việc tốt khi đặt nó ở độ nghiêng lớn. Loại này ít được sử dụng - Bôi trơn bằng cách pha lẫn nhiên liệu: áp dụng đối với động cơ 2 kỳ, tỉ lệ pha trộn là dầu bôi trơn 5%. Dầu sẽ theo nhiên liệu vào bôi trơn cho động cơ. Vì vậy xe như Simson khi chạy thường có khí màu xanh do dầu bôi trơn bị đốt cháy 3.
Cấ u ta ̣o, nguyên lý hoa ̣t đô ̣ng của hê ̣ thố ng bôi trơn cƣỡng bƣc 3. Sơ đồ cấ u ta ̣o Trong hệ thống bôi trơn hỗn hợp toàn bộ dầu được chứa trong các te của động cơ. Bơm dầu được dẫn động từ trục khuỷu hoặc trục cam.