Giáo trình môn học Sắt Hàn nghề Xây dựng Cầu đường - CĐ GTVT Trung ương I

Giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường trình độ cao đẳng cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong ngành xây dựng.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Xây Dựng
• Chuyên ngành: Sắt Hàn Nghề Xây Dựng Cầu Đường
• Đề tài: Giáo Trình Sắt Hàn Nghề Xây Dựng Cầu Đường Trình Độ Cao Đẳng
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện giáo trình sắt hàn xây dựng cầu đường

Giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường trình độ cao đẳng là một tài liệu học thuật nền tảng, được biên soạn nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực kỹ thuật cao cho ngành giao thông vận tải. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc xây dựng các công trình cầu đường với kết cấu thép phức tạp đòi hỏi một đội ngũ thợ hàn có tay nghề vững vàng, am hiểu sâu sắc về kỹ thuật và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn. Giáo trình này không chỉ là một tài liệu học nghề hàn thông thường, mà còn là một hệ thống kiến thức được thiết kế theo từng mô-đun chuyên biệt, từ các kỹ năng cơ bản nhất như gia công kim loại bằng tay đến các kỹ thuật hàn kết cấu thép tiên tiến. Mục tiêu của chương trình đào tạo thợ hàn này là cung cấp cho người học một lộ trình rõ ràng, bám sát thực tiễn thi công và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Như nhóm tác giả của Trường Cao đẳng GTVT Trung ương I đã nhấn mạnh, tài liệu được xây dựng "căn cứ bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề để biên soạn ra bộ giáo trình Sắt hàn", đảm bảo tính ứng dụng và hiệu quả trong công tác giảng dạy. Việc trang bị đầy đủ kiến thức từ giáo trình giúp học viên tự tin làm chủ các công nghệ hàn hồ quang tay, vận hành thiết bị hàn điện và sẵn sàng tham gia vào các dự án kết cấu thép công trình giao thông quy mô lớn, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển hạ tầng của đất nước.

1.1. Mục tiêu và đối tượng của chương trình đào tạo thợ hàn

Chương trình đào tạo này hướng đến mục tiêu cốt lõi là đào tạo ra những kỹ thuật viên sắt hàn trình độ cao đẳng, có khả năng thực hiện độc lập và sáng tạo các công việc trong lĩnh vực xây dựng cầu đường. Đối tượng chính là các học viên đã tốt nghiệp trung học phổ thông, mong muốn theo đuổi nghề hàn công nghiệp chuyên sâu. Chương trình tập trung vào việc hình thành kỹ năng thực hành hàn cơ bản một cách thành thạo, nắm vững lý thuyết về vật liệu hàn và que hàn, và có khả năng áp dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề kỹ thuật phức tạp tại công trường. Sau khi hoàn thành, học viên có thể đảm nhận các vị trí quan trọng trong các doanh nghiệp xây dựng, từ khâu chuẩn bị, gia công đến lắp ráp và kiểm tra chất lượng mối hàn.

1.2. Cấu trúc các mô đun hàn công nghiệp và kỹ năng cốt lõi

Giáo trình được thiết kế theo cấu trúc mô-đun, một phương pháp đào tạo hiện đại giúp người học tiếp thu kiến thức một cách có hệ thống. Mỗi mô đun hàn công nghiệp là một đơn vị kiến thức và kỹ năng trọn vẹn, bao gồm các bài học từ cơ bản đến nâng cao như: Vạch dấu, sử dụng ê tô, kỹ thuật đục, giũa, khoan, cắt kim loại, và các phương pháp hàn chuyên dụng. Cấu trúc này cho phép đào tạo linh hoạt, có thể áp dụng cho các khóa học dài hạn cấp bằng cao đẳng hoặc các khóa ngắn hạn bồi dưỡng tay nghề. Các kỹ năng cốt lõi được chú trọng bao gồm khả năng đọc bản vẽ kỹ thuật cơ khí, lựa chọn phương pháp gia công phù hợp, và tuân thủ tuyệt đối các quy định về an toàn lao động.

II. Thách thức đào tạo thợ hàn kết cấu thép công trình lớn

Việc đào tạo thợ hàn cho các kết cấu thép công trình giao thông như cầu, hầm, và đường bộ trên cao đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Đây là lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác và an toàn tuyệt đối, bởi bất kỳ sai sót nào trong mối hàn cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự thiếu hụt các tài liệu học nghề hàn được biên soạn chuyên biệt, cập nhật và bám sát thực tế thi công tại Việt Nam. Nhiều chương trình đào tạo vẫn còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng đúng mức đến thời lượng thực hành và rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống trên công trường. Thêm vào đó, vấn đề an toàn lao động ngành hàn luôn là một bài toán nan giải. Môi trường làm việc trên cao, trong không gian hẹp, và tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm như hồ quang điện, khí độc, vật liệu nóng chảy đòi hỏi người thợ phải được trang bị kiến thức và kỹ năng phòng hộ một cách bài bản. Khoảng trống giữa yêu cầu của nhà tuyển dụng về một người thợ có khả năng hàn các vị trí khó như 3G, 6G và năng lực thực tế của học viên sau khi ra trường vẫn còn tồn tại, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải tiến và hoàn thiện giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường.

2.1. Vấn đề an toàn lao động ngành hàn trong thi công thực tế

An toàn lao động là yêu cầu tiên quyết trong ngành hàn, đặc biệt là tại các công trình cầu đường. Người thợ thường xuyên phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, tiềm ẩn nhiều rủi ro như bỏng, điện giật, ngộ độc khí hàn, và tai nạn do rơi ngã. Giáo trình gốc đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học viên "phải có đầy đủ quần áo bảo hộ, mũ bảo hộ và giầy dép quai hậu" và "tuân thủ chấp hành nguyên tắc an toàn phòng cháy chữa cháy". Thách thức đặt ra là làm thế nào để biến những quy định này thành phản xạ vô điều kiện của người thợ. Việc đào tạo không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn phải rèn luyện thái độ làm việc chuyên nghiệp và ý thức tự bảo vệ bản thân cũng như đồng nghiệp.

2.2. Yêu cầu kỹ thuật cao và khoảng trống kỹ năng hiện nay

Các công trình giao thông hiện đại sử dụng các loại thép cường độ cao và các thiết kế kết cấu phức tạp, đòi hỏi người thợ hàn phải có tay nghề vượt trội. Việc thành thạo các kỹ thuật hàn ở nhiều vị trí, đặc biệt là các chứng chỉ hàn 3G 6G, là yêu cầu gần như bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều cơ sở đào tạo hiện nay chưa đủ điều kiện về trang thiết bị và đội ngũ giảng viên để đào tạo chuyên sâu các kỹ năng này. Khoảng trống giữa lý thuyết được học và kỹ năng thực tế mà doanh nghiệp cần là một rào cản lớn, khiến nhiều học viên gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm và cần thời gian đào tạo lại sau khi được tuyển dụng. Đây là vấn đề mà một chương trình đào tạo thợ hàn chuẩn hóa cần phải giải quyết.

III. Bí quyết nắm vững nền tảng từ giáo trình sắt hàn cao đẳng

Để trở thành một thợ hàn chuyên nghiệp, việc nắm vững kiến thức nền tảng là yếu tố không thể thiếu. Giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường được xây dựng để cung cấp một nền móng vững chắc, bao gồm cả lý thuyết và kỹ năng thực hành ban đầu. Nội dung giáo trình không chỉ dạy cách cầm máy hàn mà bắt đầu từ những kiến thức cơ bản nhất về kim loại học, cơ khí và an toàn. Một trong những kỹ năng quan trọng hàng đầu được đề cập là khả năng đọc bản vẽ kỹ thuật cơ khí. Người thợ hàn phải hiểu được các ký hiệu, kích thước, và yêu cầu kỹ thuật trên bản vẽ để có thể thi công chính xác kết cấu thép công trình giao thông. Bên cạnh đó, kiến thức về vật liệu hàn và que hàn cũng là một phần cốt lõi. Việc lựa chọn đúng loại que hàn, điều chỉnh dòng điện phù hợp với chiều dày và tính chất vật liệu là bí quyết để tạo ra những mối hàn chất lượng, đảm bảo độ bền và tính an toàn cho công trình. Giáo trình cũng giới thiệu tổng quan về các loại thiết bị hàn điện, từ máy hàn hồ quang tay truyền thống đến các công nghệ hiện đại hơn như TIG/MIG, giúp người học có cái nhìn toàn diện về công cụ làm việc và nguyên lý hoạt động của chúng. Việc nắm chắc những kiến thức này chính là chìa khóa để học viên tiếp thu các kỹ năng nâng cao một cách hiệu quả.

3.1. Kỹ năng đọc bản vẽ kỹ thuật cơ khí và kết cấu thép

Khả năng đọc và hiểu bản vẽ là kỹ năng sống còn của một người thợ kỹ thuật. Giáo trình dành một phần quan trọng để hướng dẫn học viên cách phân tích các bản vẽ kết cấu thép, từ việc nhận dạng các chi tiết, hiểu các ký hiệu mối hàn, cho đến việc xác định kích thước và dung sai cho phép. Như trong bài "VẠCH DẤU", mục tiêu đầu tiên là "Đọc được bản vẽ, hiểu được các kích thước và yêu cầu kĩ thuật". Kỹ năng này giúp đảm bảo quá trình gia công cốt thép xây dựng và hàn được thực hiện đúng với thiết kế, tránh những sai sót tốn kém và nguy hiểm.

3.2. Tìm hiểu về vật liệu hàn và các loại que hàn thông dụng

Chất lượng của một mối hàn phụ thuộc rất lớn vào việc lựa chọn đúng vật liệu. Học viên được trang bị kiến thức để phân biệt các loại thép xây dựng, hiểu rõ tính chất cơ học và thành phần hóa học của chúng. Dựa trên đó, giáo trình hướng dẫn cách lựa chọn que hàn phù hợp, từ que hàn thông thường cho thép carbon đến các loại que hàn đặc chủng cho thép hợp kim. Việc hiểu rõ về vật liệu hàn và que hàn giúp người thợ tối ưu hóa quá trình hàn, tạo ra mối hàn có độ ngấu sâu, không bị nứt, và đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm tra mối hàn khắt khe.

IV. Phương pháp thực hành hàn cơ bản đến kỹ thuật nâng cao

Lý thuyết phải luôn đi đôi với thực hành, và đây là triết lý cốt lõi của giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường. Chương trình đào tạo được thiết kế với thời lượng thực hành chiếm phần lớn, giúp học viên chuyển hóa kiến thức sách vở thành kỹ năng tay nghề thực thụ. Quá trình thực hành hàn cơ bản bắt đầu từ những công việc nguội đơn giản nhất, được mô tả chi tiết trong tài liệu gốc như: đục, giũa, cưa, khoan. Những bài tập này rèn luyện cho học viên tính cẩn thận, sự chính xác và cảm giác về vật liệu. Sau khi thành thạo các kỹ năng gia công nguội, học viên sẽ chuyển sang các mô đun hàn công nghiệp phức tạp hơn. Nội dung đào tạo tập trung sâu vào công nghệ hàn hồ quang tay (SMAW), phương pháp phổ biến nhất trong xây dựng cầu đường. Bên cạnh đó, học viên cũng được tiếp cận với giáo trình hàn TIG/MIG, những công nghệ hàn hiện đại cho phép tạo ra các mối hàn chất lượng cao và năng suất vượt trội. Phương pháp giảng dạy chú trọng vào việc "cầm tay chỉ việc", giảng viên sẽ trực tiếp hướng dẫn và sửa lỗi cho từng học viên, đảm bảo mọi thao tác từ việc gây hồ quang, duy trì chiều dài hồ quang, đến tốc độ di chuyển que hàn đều được thực hiện đúng kỹ thuật.

4.1. Hướng dẫn gia công cốt thép xây dựng bằng dụng cụ tay

Trước khi trở thành một thợ hàn giỏi, học viên cần là một người thợ nguội lành nghề. Giáo trình cung cấp các bài học chi tiết về kỹ thuật gia công cốt thép xây dựng và các chi tiết kim loại bằng dụng cụ cầm tay. Các bài học như "ĐỤC CƠ BẢN", "GIŨA CƠ BẢN", "CẮT KIM LOẠI" giúp học viên làm quen với việc tạo hình vật liệu, đảm bảo phôi hàn được chuẩn bị với kích thước và hình dạng chính xác. Đây là bước đệm quan trọng, rèn luyện sự khéo léo và đức tính kiên nhẫn cho người thợ.

4.2. Kỹ thuật hàn hồ quang tay và các công nghệ hàn TIG MIG

Kỹ thuật hàn hồ quang tay là trọng tâm của chương trình. Học viên sẽ được học cách thiết lập máy hàn, chọn que hàn, và thực hành hàn trên các loại liên kết cơ bản (giáp mối, góc, chồng). Quá trình học đi từ hàn các đường thẳng ở vị trí bằng (1G, 1F) đến các vị trí khó hơn. Ngoài ra, việc giới thiệu về giáo trình hàn TIG/MIG giúp mở rộng tầm nhìn cho học viên, trang bị kiến thức về các công nghệ hàn tiên tiến đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong các dự án đòi hỏi chất lượng và thẩm mỹ cao.

V. Ứng dụng giáo trình sắt hàn vào kết cấu thép giao thông

Mục đích cuối cùng của giáo trình sắt hàn nghề xây dựng cầu đường là đào tạo ra những người thợ có khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn, cụ thể là thi công các kết cấu thép công trình giao thông. Toàn bộ hệ thống kiến thức và kỹ năng được giảng dạy đều hướng đến việc giải quyết các bài toán kỹ thuật thực tế tại công trường. Học viên sau khi tốt nghiệp phải có khả năng phân tích một bản vẽ kết cấu dầm cầu, tự mình lập quy trình gia công cốt thép xây dựng, lựa chọn phương pháp hàn và vật liệu phù hợp, sau đó trực tiếp thực hiện mối hàn đảm bảo yêu cầu. Quá trình đào tạo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra chất lượng. Học viên được học về các tiêu chuẩn kiểm tra mối hàn, nhận biết các loại khuyết tật mối hàn phổ biến (rỗ khí, nứt, không ngấu...) và cách khắc phục. Đây là kiến thức cực kỳ quan trọng để đảm bảo sự bền vững và an toàn của công trình. Hơn nữa, chương trình còn định hướng cho học viên lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng, đó là chinh phục các chứng chỉ hàn 3G 6G. Đây là những chứng chỉ quốc tế công nhận tay nghề của thợ hàn ở các vị trí khó, là tấm vé thông hành để họ có thể tham gia vào những dự án lớn với mức thu nhập hấp dẫn.

5.1. Phân tích kết cấu thép công trình giao thông thực tiễn

Để thu hẹp khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp, giáo trình lồng ghép các bài tập tình huống và dự án mô phỏng dựa trên các công trình giao thông thực tế. Học viên sẽ được thực hành trên các mô hình dầm thép, liên kết trụ cầu, lan can... qua đó hiểu rõ hơn về vai trò và yêu cầu của từng mối hàn trong một kết cấu tổng thể. Việc này giúp người học không chỉ làm việc như một cái máy mà còn tư duy như một kỹ thuật viên, hiểu được tầm quan trọng trong công việc của mình.

5.2. Các tiêu chuẩn kiểm tra mối hàn trong ngành cầu đường

Chất lượng công trình được quyết định bởi chất lượng của từng mối hàn. Do đó, học viên được trang bị kiến thức về các phương pháp kiểm tra không phá hủy (NDT) như kiểm tra bằng mắt (VT), kiểm tra bằng chất thẩm thấu (PT), siêu âm (UT). Việc nắm vững các tiêu chuẩn kiểm tra mối hàn giúp người thợ có khả năng tự đánh giá sản phẩm mình làm ra, chủ động phát hiện và sửa chữa lỗi, góp phần nâng cao chất lượng chung của toàn bộ dự án.

5.3. Lộ trình chinh phục chứng chỉ hàn 3G 6G quốc tế

Chương trình không chỉ dừng lại ở việc đào tạo kỹ năng cơ bản mà còn mở ra con đường phát triển chuyên nghiệp cho học viên. Các chứng chỉ hàn 3G 6G là thước đo tay nghề được công nhận rộng rãi. Giáo trình cung cấp các mô-đun luyện thi chuyên sâu, giúp học viên rèn luyện kỹ năng hàn ở các vị trí trục ống nằm ngang, nghiêng 45 độ. Việc sở hữu các chứng chỉ này không chỉ khẳng định năng lực cá nhân mà còn mang lại cơ hội việc làm tốt hơn và khả năng thăng tiến trong sự nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BQ GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I GIAO TRINH MON HOC SAT HAN TRINH DO CAO DANG NGHE: XAY DUNG CAU DUONG Ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày. 21/12/2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung wong I Hà nội, 2017 0 BO GIAO THONG VAN TAL TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG 1 GIAO TRINH Mon hoc: Sat han NGHE: XAY DUNG CAU DUONG TRINH BO: CAO DANG LỜI NÓI ĐÀU Dai h dang IX da định mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế Xã hộ 2001-2010 là đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát tri nâng cao đời sống vật chất, văn hoá tỉnh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng Hiện đại hoá. Con đường Công nghiệp hoá-Hiện đại hoá của nước ta có thể rút ngắn hơn so với các nước đi trước, vừa có tính tuần tự vừa có bước nhảy vọt. Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, cung ứng đầy đủ nhân lực kỹ thuật có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu của nền Công nghiệp hoá-Hiện đại hoá. “Trong quá trình thực hiện hoàn thiện chương trình đảo tạo với sự tham gia của nhóm giáo viên, chuyên gia có nhiều kinh nghiệm của trường Cao. đẳng GTVT TƯ 1 đã căn cứ bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề để biên soạn ra bộ giáo trình Sắt hàn để lưu hành nội bộ phục vụ công tác giảng dạy tại nhà trường. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện việc biên soạn chương trình, do thời gian có hạn, lại là lần đầu, khác với cách biên soạn cổ điển cả về nội dung lẫn hình thức vì vậy tài liệu này sẽ còn nhiều thiết sót, mong được sự góp ý của các nhà giáo để chương trình này được hoàn thiện hơn. Tài liệu này được thiết kế theo từng mô-đun thuộc hệ thống mô đun/môn học của một chương trình, để đào tạo hoàn chỉnh nghề” Xây dựng cầu đường ” ở cấp trình độ Cao đẳng và được dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể được sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực tham khảo. Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ được hoàn chỉnh. để trở thành giáo trình chính thức trong nhà trường. 'Chân thành cảm ơn ! Nhóm tác giả ! MỤC LỤC ĐÈ MỤC TRANG 1.Mục lục 3, Giới thiệu về mô đun 1U . Các hình thức học tập chính trong mô đun. Liệt kê các nguồn lực cần thiết cho mô đun =x» 6. Tai liệu tham khảo. 118 MỞ ĐÀU MỤC TIÊU: ~ Hiểu được khái niệm công việc gia công kim loại bằng tay. ~ Biết các nội quy của một xướng thực hành. ~ Hiểu được các quy định về an toàn. NỘI DUNG CHÍNH: 1. KHÁI NIỆM VẺ GIA CÔNG CHI TIẾT KIM LOẠI BẰNG THỦ. CÔNG ~ Máy móc và thiết bị, các kết cấu thép gồm nhiều chỉ tiết và bộ phận hợp thành. Mỗi chỉ tiết trong đó có những yêu cầu nhất định về hình dạng, kích thước và yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Từ vật liệu kim loại và các vật liệu khác muốn tạo ra các chỉ tiết hoặc kết cấu người ta phải thực hiện một quá trình gia công, ~ Quá trình gia công là một đặc trưng cơ bản của ngành cơ khí. Hiện nay tồn tại nhiều Phương pháp gia công cơ khí, song thường được chia thành 2 nhóm gia công cơ bản. + Giai công không phôi + Gia công có phôi * Phuong pháp gia công không phôi bao gồm: Đúc, gia công áp lực, hàn. ~ Trong quá trình chế tạo vật phẩm không thấy xuất hiện có phôi. “Trong gia công không phôi cần được phân biệt 2 hình thức: Gia công, nồng và gia công nguội. ~ Gia công nóng: Kìm loại trước khi mang gia công được nung nóng với nhiệt độ nhất định (Thường thấp hơn nhiệt độ chuyển biến pha) sau đó mới được dùng áp lực làm biến dạng kim loại. ~ Gia công nguội: Là gia công ở nhiệt độ thường hay ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ chuyển * Phương pháp gia công có phôi: Là Phương pháp cắt bỏ đi trên bề mặt của phôi một lớp kim loại dư thừa hoặc chia kim loại thành từng phản, để cho chỉ tiết có hình dạng kích thước, độ chính xác và độ bóng bề mặt theo yêu cầu. ~ Có 2 Phương pháp gia công là gia công bằng máy và gia công bằng tay. + Gia công bằng tay là dùng dụng cụ cằm tay kết hợp với một vài Phương tiện khác để làm, đây là hình thức gia công chủ yếu của nghề nguội, gia công bao gồm đột, cắt, giữa, khoan. Tuỳ thuộc vào lượng dư trên phôi nhiều hay ít mà chọn phương pháp gia công cho thích hợp. Nếu lượng kim loại cắt bỏ đi ít thì giữa hoặc đục. Vật cần có lỗ thì khoan. NỘI QUI LÀM VIỆC VÀ AN TOÀN LAO ĐỌNG Ở XƯỞNG THỰC HÀNH + Người không có nhiệm vụ không được vào xưởng thực hành. + Học sinh phải có đầy đủ quần áo bảo hộ, mũ bảo hộ và giầy dép quai hậu. + Mọi người phải tuân thủ chấp hành nguyên tắc an toàn phòng cháy chữa cháy. + Học sinh phải tuân thủ theo sự hướng dẫn của giáo viên vị trí làm quy trình thực tập. + Không được tuỳ tiện đóng ngắt cầu giao nguồn điện khi cha có lệnh của giáo viên. + Các thiết bị và dụng cụ học tập phải đặt đúng nơi quy định, dùng song dụng cụ nào phải đặt vào đúng vị trí. Trường hợp hợp hỏng phải báo giáo viên. + Không mang vật tư, vật liệu thiết bị ra khỏi phòng thực hành. + Không được vứt các dụng cụ vào nhau hoặc đè lên nhau. + Phải tiết kiệm vật tư vật liệu, nếu gai công không hết phải thu dọn về để đúng nơi quy định. + Không được dùng tay công quá dài để quay ê tô hoặc xiết đai + Sau mỗi buỗi học phải lau trùi dụng cụ, thu don vật tư vệ sinh công nghiệp. + Bàn giao nơi làm việc cho giáo viên hướng dẫn. BAI VACH DÁU, SỬ DỤNG ÊTÔ, ĐÁNH BÚA MÃ BÀI MĐI5-01 Giới thiệu: Vạch dấu và sử dụng êtô, đánh búa là một công việc chuẩn bị rất cơ bản cho các công việc tiếp theo. Nó quyết định độ chính xác về hình dạng. và kích thước. ~ Nhiệm vụ: Là xác định đường ranh phần lượng dư, là những công việc cơ bản để gá, cố định chỉ tiết và phôi tại một nhằm gia công phôi và chỉ tiết (ê tô), hoặc tác dụng lực vào vật nhin dim bảo độ chính xác về kích thước và hình dạng. Mục tiêu: ~ Đọc được bản vẽ, hiểu dược các kích thước và yêu cầu kĩ thuật. ~ Chọn được dụng cụ đề vạch dấu. ~ Thực hiện vạch dấu trên mặt phẳng đạt chính xác 02mm. -Sử dụng ê tô, và thao tác đánh búa đúng kỹ thuật. ~ Rèn luyện tính cẩn thận, đảm bảo an toàn. Nội dung chính: 1. VACH DAU 1, Khái niệm về vạch dấu ~ Vạch dấu là một công việc vẽ trên phôi những kích thước, hình dạng, của chỉ tiết cần gia công, người thợ sẽ gia công và kiểm tra theo dường vạch dấu ~ Vạch dấu đúng là quyết định một phần lớn đến chất lượng sản phẩm. tốt, xấu, phế phẩm. Bởi vậy khi vạch dấu cần nắm được cách sử dụng dụng cụ và lấy kích thước thật thành thạo. ~ Để vạch đấu chuẩn xác và hợp lí, trong nhgề chế tạo thường sử dụng. 3 phương pháp vạch dấu chính. + Vạch dấu mặt phẳng. +Vạch dấu sắt tiết diện. + Vạch dấu khai triển - phóng dạng. Dud Đưể ng vá ola Vel c, Đường vạch dâu Hình 1. Các phương pháp vạch dấu a,b. Vạch dấu phôi thành từng phần; e. Vạch dẫu một phần phôi 2. Công việc chuẩn bị ~ Đọc bản vẽ, chọn phương pháp cho phù hợp ~ Chuẩn bị dụng cụ: + Mũi vạch, bộ vach dấu, compa vạch dấu, thước lá, ke góc. + Dụng cụ đo kiểm khi vạch dấu: thước lá dài thước dây, thước cặp, pan me, niv6. + Dụng cụ phụ trợ: búa tay 300g, chấm dấu, bàn chuẩn, khối V, D, dưỡng, phần màu, giẻ lau. + Lam sach: ban chai sát, bột màu bôi vào vị trí cần vạch dấu. Dụng cụ, đồ gá dùng trong vạch dấu ~ Bàn vạch dấu: (bàn máp). + Là dụng cụ để đỡ, dặt vật trong khi vạch dấu. Bàn vạch dấu + Bàn được đúc bằng gang có các kích thước: 400x400, 400x600x600x1200. + Dùng dỡ các vật vạch dấu không gian và các dùng cụ như: khối V, D, dai vạch. + Bàn vạch dấu được gia công chính xác mặt trên và 4 mặt xung quanh .Các mặt kể nhau vuông góc, đối nhau song song. ~ Khối D: Làm bằng gang đúc, là một khối hình hộp chữ nhật rỗng. giữa, các mặt của khối được gia công phẳng nhẫn, các bề mặt kể nhau vuông góc, đối nhau song song. + Công dụng dùng để kê, đệm hoặc tựa vật khi vạch dấu không gian. Khối D - Khối V: có 2 loại: khối V đơn, khối V kép, làm từ gang đúc. Khối V + Mặt làm việc là 2 mặt phẳng nghiêng giống nhau như chữ V, ding để đỡ các vật tròn xoay khi vạch dấu. Hai mặt nghiêng có góc độ 607,900,120. ~ Mũi vạch dấu: Là dụng cụ có đầu nhọn dược chế tạo bằng thép cácbon dụng cụ Y10, Y12 (CD100, CD120). Sau khi chế tạo xong dược tôi cứng ở 2 tay và loại gá trên đài vạch đấu không gian đầu mũi nhọn và mài góc nhọn 15°z20”, + Mũi vạch có 2 loại: loại cằm tay và loại gá trên đài vạch - Đài vach dau: Isher athe —o 7 Slee Hình 1. ~ Compa vạch dấu : Hình 1. Compa vạch dấu. Compa có 2 chân nhọn. Một chân cắm cố định, một chân đóng vai trò như mũi vạch dấu khi quay đường tròn. Đầu nhọn làm bằng thép tốt. Dùng để quay cung tròn đường tron. ~ Chấm dấu: Được làm bằng thép các bon dụng cụ. Sau khi chế tạo xong được tôi cứng phần đầu nhọn và phần đập búa. + Chấm đấu có đường kính 8+13mm dài 90+150 mm. Phần đầu được mai nhon = 60° (khi chim dau tam 16 khoan = 90°). + Dùng để chấm vào dường tâm, đường trục, chấm vào các dường vạch dầu tâm của lỗ. Thao tác khi vạch dấu 10 + Khi vạch dấu theo trình tự sau: ~ Vạch các đường tâm, trục trước (Đường chuẩn). ~ Vạch các đường thẳng đướng, năm ngang. ~ Vạch các đường xiên. ~ Vạch các đường tròn cong. Vạch dấu đường thẳng bằng mũi vạch + Lấy dấu trên bề mặt: ~ Dùng cạnh phẳng của phôi làm chuẩn, đặt khối thép vuông lên trên. ~ Chống đầu thước lá vào khối thép.