Giáo trình Mô đun Quy trình hàn nghề Hàn - CĐ Công nghiệp Hải Phòng

Dưới đây là meta tags cho bài viết "Giáo trình quy trình hàn nghề hàn cđ công nghiệp hải phòng": { "ai_description": "Giáo trình quy trình hàn nghề hàn cđ

• Trường học: Trường Cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng
• Chuyên ngành: Kỹ thuật
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình quy trình hàn nghề hàn CĐ công nghiệp

Giáo trình quy trình hàn nghề hàn CĐ công nghiệp tại Hải Phòng cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật hàn theo tiêu chuẩn ASME, AWS và API. Tài liệu này do Trường Cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng biên soạn năm 2019, dành cho chương trình đào tạo nghề hàn trình độ cao đẳng. Nội dung bao gồm 6 chương chính, tập trung vào xây dựng, đọc hiểu và phân tích các quy trình hàn (WPS) cùng báo cáo quy trình hàn (PQR). Môn học trang bị kỹ năng thiết lập quy trình hàn chuẩn, đảm bảo chất lượng mối hàn theo yêu cầu kỹ thuật dự án. Thời lượng đào tạo 75 giờ, kết hợp lý thuyết (30 giờ) và thực hành (45 giờ), nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển dụng ngành công nghiệp chế tạo, đóng tàu và xây dựng tại Hải Phòng.

1.1. Mục tiêu và vai trò của giáo trình

Giáo trình hướng tới mục tiêu đào tạo sinh viên thành thạo các kỹ năng: lập quy trình hàn (WPS), đọc hiểu báo cáo quy trình hàn (PQR), và phân biệt tiêu chuẩn hàn theo ASME IX, AWS D1.1, API 1104. Vai trò quan trọng của giáo trình là chuẩn hóa quy trình hàn trong ngành công nghiệp nặng, đảm bảo an toàn và chất lượng mối hàn theo quy định pháp luật. Giáo trình cũng rèn luyện tác phong làm việc khoa học, tỉ mỉ cho học viên, phù hợp với yêu cầu tuyển dụng tại các doanh nghiệp công nghiệp Hải Phòng.

1.2. Cấu trúc nội dung đào tạo

Nội dung giáo trình được chia thành 6 chương, bắt đầu từ giới thiệu chung về WPS/PQR, hướng dẫn đọc quy trình theo tiêu chuẩn AWS/ASME, đến phân tích vật liệu hàn (thép carbon, hợp kim, không gỉ) và thực hành trên các vị trí hàn (1G-6G). Chương 6 cung cấp bài tập thực hành đọc báo cáo PQR theo ASME, giúp học viên nắm vững kỹ năng áp dụng lý thuyết vào thực tế. Tài liệu tích hợp các tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo tính ứng dụng cao trong môi trường công nghiệp.

II. Phân tích các tiêu chuẩn hàn trong giáo trình Hải Phòng

Giáo trình quy trình hàn tại Hải Phòng áp dụng đa dạng tiêu chuẩn quốc tế như ASME Section IX (về quy trình hàn), AWS D1.1 (hàn kết cấu thép), API 1104 (hàn đường ống), BS 5500 (bồn bể áp lực) và ISO 3834 (quản lý chất lượng hàn). Mỗi tiêu chuẩn có quy định riêng về vật liệu, thông số hàn, và phương pháp kiểm tra. Ví dụ, ASME Section IX phân loại vật liệu hàn thành nhóm P (thép carbon), P5-P9 (thép hợp kim), P8 (thép không gỉ), yêu cầu kỹ sư hàn phải nắm vững để lựa chọn đúng quy trình. Sự đa dạng tiêu chuẩn phản ánh nhu cầu đa ngành của ngành công nghiệp Hải Phòng, từ đóng tàu đến chế tạo máy.

2.1. Tiêu chuẩn ASME Section IX

ASME Section IX là tiêu chuẩn chủ đạo trong giáo trình, quy định chi tiết về quy trình hàn (WPS) và báo cáo hàn (PQR). Tiêu chuẩn này phân loại vật liệu hàn theo nhóm P (P-Number), giúp xác định thông số hàn phù hợp. Ví dụ, thép carbon thuộc nhóm P1, thép hợp kim thấp nhóm P5, thép không gỉ nhóm P8. Giáo trình hướng dẫn sinh viên đọc hiểu các bảng thông số hàn, bao gồm dòng điện, điện áp, tốc độ hàn, và loại que hàn. Việc tuân thủ ASME Section IX đảm bảo chất lượng mối hàn đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu an toàn trong ngành công nghiệp nặng.

2.2. Tiêu chuẩn AWS D1.1 và API 1104

AWS D1.1 áp dụng cho kết cấu thép hàn, quy định các yêu cầu về thiết kế mối hàn, kiểm tra không phá hủy (NDT), và phương pháp hàn (SMAW, GMAW, FCAW). Giáo trình Hải Phòng tích hợp AWS D1.1 để đào tạo sinh viên về hàn kết cấu công trình. API 1104 chuyên dụng cho hàn đường ống, yêu cầu kỹ thuật cao về độ kín khít và khả năng chống ăn mòn. Giáo trình phân tích sự khác biệt giữa hai tiêu chuẩn, giúp học viên lựa chọn đúng quy trình cho từng ứng dụng. Việc nắm vững các tiêu chuẩn này là yếu tố then chốt để đáp ứng yêu cầu tuyển dụng trong ngành công nghiệp Hải Phòng.

III. Phương pháp giảng dạy quy trình hàn hiệu quả

Phương pháp giảng dạy trong giáo trình quy trình hàn tại Hải Phòng kết hợp lý thuyết (30 giờ) và thực hành (45 giờ), theo mô hình học đi đôi với hành. Lý thuyết tập trung vào giải thích các khái niệm WPS, PQR, tiêu chuẩn hàn, và phân tích vật liệu. Thực hành diễn ra trên các vị trí hàn tiêu chuẩn (1G, 2G, 3G, 4G, 5G, 6G), sử dụng thiết bị hàn SMAW, GTAW, GMAW. Giáo trình áp dụng phương pháp đánh giá đa chiều: kiến thức (30%), kỹ năng (50%), thái độ (20%), nhằm đảm bảo học viên đạt chuẩn kỹ thuật. Tài liệu cũng tích hợp các bài tập tình huống, giúp sinh viên rèn luyện khả năng đọc hiểu báo cáo PQR theo tiêu chuẩn ASME.

3.1. Hướng dẫn đọc WPS PQR theo tiêu chuẩn

Giáo trình hướng dẫn chi tiết cách đọc WPS (Welding Procedure Specification) và PQR (Procedure Qualification Record) theo tiêu chuẩn ASME IX. WPS cung cấp thông tin về vật liệu, thông số hàn, phương pháp hàn, và điều kiện thực hiện. PQR là báo cáo thử nghiệm chứng minh tính khả thi của WPS. Giáo trình phân tích cấu trúc của WPS (tên công ty, mã số, phương pháp hàn, loại que hàn, thông số hàn) và PQR (số báo cáo, tiêu chuẩn áp dụng, kết quả thử nghiệm). Sinh viên được rèn luyện kỹ năng phân tích các bảng thông số, đảm bảo tuân thủ quy trình hàn theo yêu cầu dự án.

3.2. Thực hành hàn trên các vị trí tiêu chuẩn

Thực hành hàn chiếm 60% thời lượng đào tạo, tập trung vào 6 vị trí hàn tiêu chuẩn (1G-6G) và phương pháp hàn khác nhau (SMAW, GTAW, FCAW). Giáo trình hướng dẫn sinh viên thiết lập quy trình hàn cho từng vị trí, bao gồm lựa chọn que hàn, dòng điện, điện áp, và tốc độ hàn. Thực hành diễn ra trên các vật liệu phổ biến như thép carbon (P1), thép hợp kim (P5), thép không gỉ (P8). Giáo viên đánh giá kỹ năng hàn dựa trên tiêu chuẩn ASME IX, đảm bảo chất lượng mối hàn đạt yêu cầu. Phương pháp này giúp sinh viên tự tin ứng tuyển vào các doanh nghiệp công nghiệp Hải Phòng.

IV. Ứng dụng giáo trình vào thực tiễn ngành công nghiệp

Giáo trình quy trình hàn nghề hàn CĐ công nghiệp tại Hải Phòng được thiết kế để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong ngành công nghiệp nặng. Sau khi hoàn thành khóa học, học viên có thể lập quy trình hàn (WPS), đọc hiểu báo cáo hàn (PQR), và áp dụng tiêu chuẩn ASME/AWS vào thực tế sản xuất. Giáo trình trang bị kỹ năng hàn trên các vị trí 1G-6G, phù hợp với yêu cầu tuyển dụng tại các doanh nghiệp đóng tàu, chế tạo máy, và xây dựng tại Hải Phòng. Ngoài ra, học viên được rèn luyện tác phong công nghiệp, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng. Giáo trình cũng hỗ trợ sinh viên trong việc chuẩn bị hồ sơ xin việc, bao gồm chứng chỉ hàn theo tiêu chuẩn quốc tế.

4.1. Cơ hội việc làm sau đào tạo

Học viên hoàn thành giáo trình quy trình hàn tại Hải Phòng có thể ứng tuyển vào các vị trí như thợ hàn bậc 3/7, kỹ thuật viên hàn, hoặc kỹ sư hàn tại các doanh nghiệp công nghiệp nặng. Ngành công nghiệp Hải Phòng đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực đóng tàu, chế tạo máy, và xây dựng, tạo nhu cầu tuyển dụng lớn. Giáo trình trang bị cho học viên kỹ năng hàn đa dạng, bao gồm hàn kết cấu thép, hàn đường ống, và hàn thép không gỉ. Ngoài ra, học viên có thể tiếp tục học lên trình độ cao hơn hoặc tham gia các khóa đào tạo chứng chỉ quốc tế (AWS, ASME).

4.2. Tầm quan trọng trong ngành công nghiệp

Quy trình hàn đóng vai trò then chốt trong ngành công nghiệp nặng, đảm bảo chất lượng và an toàn cho các công trình. Giáo trình tại Hải Phòng cung cấp kiến thức chuyên sâu về tiêu chuẩn hàn, giúp học viên nắm vững các yêu cầu kỹ thuật và pháp lý. Việc tuân thủ quy trình hàn theo ASME IX, AWS D1.1, API 1104 đảm bảo mối hàn đạt tiêu chuẩn quốc tế, giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động. Giáo trình cũng rèn luyện kỹ năng quản lý chất lượng, giúp học viên trở thành nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quy trình hàn (Mã số mô-đun: MĐ21) là tài liệu đào tạo chuyên ngành bắt buộc thuộc chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ cao đẳng, do Trường Cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng biên soạn và ban hành năm 2019. Trong khung chương trình đào tạo, mô-đun MĐ21 được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở kỹ thuật từ MH07 đến MH10 và được tổ chức học sau hoặc song song với các mô-đun thực hành nghề từ MĐ11 đến MĐ15.

Thời lượng toàn bộ môn học là 75 giờ, phân bổ bao gồm 30 giờ lý thuyết và 45 giờ thực hành. Mục tiêu học tập trọng tâm của giáo trình là trang bị cho học viên năng lực liệt kê thứ tự các bước thực hiện một quy trình hàn công nghiệp, đọc hiểu thành thạo các văn bản quy trình hàn (Welding Procedure Specification - WPS) và báo cáo kiểm định quy trình hàn (Procedure Qualification Record - PQR), phân biệt các tham số kỹ thuật giữa các tiêu chuẩn, đồng thời thiết lập được hồ sơ quy trình hàn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và quy chuẩn quốc tế.

Cấu trúc giáo trình được tiếp cận theo hình thức tích hợp lý thuyết gắn liền với phân tích biểu mẫu thực tế, chia thành 6 bài học chính xen kẽ 3 bài kiểm tra định kỳ (5 giờ/bài). Điểm đặc sắc của tài liệu là phương pháp trích xuất trực tiếp các biểu mẫu hồ sơ WPS và PQR thực tế (theo tiêu chuẩn AWS D1.1 và ASME Section IX) đã được thẩm định từ các dự án sản xuất và tổ chức đăng kiểm (như Lloyd's Register), giúp người học tiếp cận trực quan cấu trúc dữ liệu kỹ thuật thực tế thay vì các lý thuyết hàn trừu tượng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung chương trình học được cấu trúc thành 6 bài học cụ thể:

• Bài 1: Giới thiệu chung về quy trình hàn (WPS) (10 giờ - Tích hợp): Trình bày khái niệm, ý nghĩa và cấu trúc chuẩn của một WPS. Chi tiết hóa các trường thông tin: thông tin chung (WPS No, Revision No, PQR No, phương pháp hàn SMAW, GMAW, GTAW, SAW); thiết kế mối ghép (Single V Butt Weld, góc vát mép, khe hở đáy, mép cùn, đệm lót); kim loại cơ bản; kim loại điền đầy; vị trí hàn; nhiệt độ gia nhiệt sơ bộ và nhiệt luyện sau hàn (PWHT); khí bảo vệ; chế độ dòng điện (AC/DC, cực tính DCEP/DCEN) và các điều kiện kỹ thuật thao tác.
• Bài 2: Giới thiệu chung về báo cáo quy trình hàn (PQR) (10 giờ - Tích hợp): Phân tích khái niệm PQR như một bản ghi chép các tham biến thực tế và kết quả thử nghiệm cơ tính (thử kéo, thử uốn, thử va đập). Cung cấp hệ thống tiêu chuẩn dây hàn/que hàn AWS (A5.1 đến A5.29), quy tắc ký hiệu que hàn thép carbon, thép hợp kim thấp (AWS A5.5), thép không gỉ (AWS A5.4), dây hàn GMAW/GTAW, dây hàn lõi thuốc FCAW, thuốc hàn và dây hàn SAW. Phân loại 9 nhóm vật liệu thép theo ASME (từ P1 đến P10H).
• Bài 3: Hướng dẫn đọc quy trình hàn (WPS) theo AWS (10 giờ - Tích hợp): Hướng dẫn giải mã các thông số trong biểu mẫu WPS chuẩn AWS D1.1-2006 cho mối hàn giáp mối tấm vát mép chữ V (Single V Butt Weld) trên vật liệu SS400 ở vị trí hàn đứng 3G (phương pháp SMAW, que hàn E7016) và vị trí hàn trần 4G kết hợp hai phương pháp SMAW + FCAW (dây hàn E71T-1).
• Bài 4: Hướng dẫn đọc quy trình hàn (WPS) theo ASME (10 giờ - Tích hợp): Cung cấp phương pháp phân tích WPS theo tiêu chuẩn ASME Section IX cho mối hàn giáp mối tấm dày 14mm ở vị trí 3G (SMAW) và vị trí 4G (SMAW + FCAW), tập trung vào các yêu cầu về khoảng tham số dòng điện, điện áp, tốc độ hàn và nhiệt lượng cấp (Heat input).
• Bài 5: Hướng dẫn đọc báo cáo quy trình hàn (PQR) theo AWS (10 giờ - Tích hợp): Hướng dẫn đọc và thẩm định hồ sơ PQR cho mối hàn vị trí 4G (FCAW) và liên kết hàn ống thép A106 Gr.B ở vị trí hàn nghiêng cố định 6G kết hợp lót đáy bằng GTAW (dây hàn ER70S-G, khí bảo vệ Argon 99.95%) và điền đầy/phủ bằng SMAW (que hàn E7016).
• Bài 6: Hướng dẫn đọc báo cáo quy trình hàn (PQR) theo ASME (10 giờ - Tích hợp): Luyện tập phân tích, đánh giá các biên bản thử nghiệm cơ tính đi kèm PQR theo quy chuẩn ASME.

Logic phát triển của giáo trình đi từ việc xây dựng khái niệm nền tảng và nhận diện tiêu chuẩn phân loại vật liệu (Bài 1, Bài 2), tiến đến kỹ năng đọc hiểu - kiểm tra biểu mẫu quy trình WPS (Bài 3, Bài 4), và hoàn thiện ở mức độ thẩm định hồ sơ kiểm tra chất lượng thực nghiệm PQR (Bài 5, Bài 6).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập khối kiến thức kỹ thuật dựa trên các hệ thống quy chuẩn quốc tế:

• Hệ thống quy chuẩn quản lý chất lượng mối hàn: ASME Section I, ASME Section II Part C, ASME Section VIII (Div.1, Div.2), ASME B31.4, ASME Section IX, API 650, API 1104, BS 5500, AWS D1.1.
• Mã hóa phương pháp công nghệ hàn theo ISO 4063 / ISO 857: Mã 111 (SMAW - hồ quang tay), 121 (SAW - hồ quang dưới lớp thuốc), 131 (MIG - hồ quang khí trơ), 135 (MAG - hồ quang khí hoạt tính), 136 (FCAW - hồ quang dây lõi thuốc), 141 (TIG - hồ quang điện cực vonfram khí trơ).
• Phân nhóm vật liệu kim loại cơ bản (P-Numbers theo ASME): P1 (Thép Carbon: A36, A53, A106, A283); P3, P4, P5A-C (Thép hợp kim thấp Cr-Mo); P6 (Thép hợp kim Martensitic); P7 (Thép hợp kim Ferritic); P8 (Thép không gỉ Austenitic: TP304, TP304L, TP316, TP316L); P9A-C (Thép hợp kim Niken); P10H (Thép hợp kim Duplex Cr-Ni-Mo có Cr >18%).
• Quy tắc ký hiệu và cơ tính vật liệu hàn (AWS Specifications): Cấu trúc phân loại điện cực AWS A5.1 (E7016), AWS A5.4 (thép không gỉ: E308, E309, E316, E347...), AWS A5.18/A5.20 (ER70S-X, E71T-X), AWS A5.17/A5.23 (FXXX-EXXXK cho hàn SAW).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện chính xác hình học mối ghép (Root Opening, Root Face, Groove Angle), xác định chế độ hàn (cường độ dòng điện A, điện áp V, tốc độ cấp dây, lưu lượng khí bảo vệ 8–25 lít/phút, loại điện cực vonfram 2% ThO2).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích và tính toán năng lượng đường hàn ($KJ/mm$), đánh giá sự tương thích giữa kim loại gốc (Base metal) và kim loại điền đầy (Filler metal/F-No/A-No), kiểm tra kết quả thử cơ tính (giới hạn bền kéo MPa, góc thử uốn mặt/chân/cạnh, độ dai va đập) so với yêu cầu kỹ thuật.
• Kỹ năng năng lực thực hành (Practical competencies): Đọc hiểu, đối soát và trực tiếp lập hồ sơ WPS/PQR công nghiệp theo đúng định dạng chuẩn của AWS và ASME.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình giảng dạy tích hợp (Integrated Teaching Method), kết hợp 30 giờ trang bị lý thuyết kỹ thuật và 45 giờ phân tích, giải mã hồ sơ thực tế. Quá trình học tập được thiết kế thông qua việc nghiên cứu các case studies cụ thể là các bộ hồ sơ WPS/PQR thật được lập cho các loại kết cấu khác nhau (tấm thép SS400 dày từ 3.0mm đến 28mm, ống thép A106 Grade B).

Các bài tập thực hành yêu cầu học viên trực tiếp thao tác trên dữ liệu:

• Phân tích và điền thông số vào bảng thông số hàn (Welding Procedure Data Sheet) theo từng lớp hàn: lớp lót đáy (Root pass), lớp điền đầy (Filler pass), lớp phủ bề mặt (Cap pass).
• Tính toán và lập bảng thông số kỹ thuật hàn khi liên kết tấm thép dày $s=10mm$ ở vị trí hàn 3G.
• Tra cứu và đối chiếu các thông số vật liệu dựa trên hệ thống bảng tra ASME P-No và AWS Spec.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập của mô-đun được quy định rõ ràng thông qua 3 tiêu chí với hệ số cố định:

• Kiến thức (Hệ số 0.3): Kiểm tra khả năng hiểu định nghĩa, nhận diện ký hiệu tiêu chuẩn, phân nhóm vật liệu và trình bày các bước thiết lập WPS/PQR.
• Kỹ năng (Hệ số 0.5): Đánh giá năng lực đọc hiểu chính xác các trường thông tin trong WPS/PQR và kỹ năng thiết lập bảng thông số quy trình cho một kết cấu hàn cụ thể.
• Thái độ (Hệ số 0.2): Đánh giá tác phong công nghiệp, độ chính xác, tỉ mỉ, thời gian hoàn thành bài tập, ý thức tuân thủ an toàn lao động và quy chuẩn kỹ thuật.

Học viên được hướng dẫn tự học thông qua việc đối chiếu quy định trong các tiêu chuẩn gốc (AWS D1.1, ASME Section IX), rèn luyện kỹ năng tra cứu mã hiệu dây/que hàn và phân loại nhóm thép.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình tích hợp trực tiếp các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế được sử dụng trong ngành công nghiệp chế tạo cơ khí, dầu khí và đóng tàu:

• Tiêu chuẩn viện dẫn chuẩn hóa: Cập nhật các quy phạm thiết kế và quy trình của ASME (Section I, II, VIII, IX, B31.4), AWS (AWS D1.1), API (API 650, API 1104) và BS 5500.
• Hệ thống hóa phân loại vật liệu: Tổng hợp toàn diện 24 quy chuẩn vật liệu điền đầy AWS (từ AWS A5.1 cho thép carbon đến AWS A5.29 cho thép hợp kim thấp lõi thuốc) cùng bảng phân loại chi tiết 9 nhóm thép (P-No) từ thép carbon thông thường đến thép hợp kim cao Austenitic và Duplex (Cr >18%).
• Tính thực tiễn qua các quy trình hỗn hợp (Combo processes): Giáo trình không dừng lại ở các quy trình đơn lẻ mà đưa vào giảng dạy các quy trình hàn kết hợp phức tạp thường gặp trong công nghiệp chế tạo ống áp lực, như quy trình hàn kết hợp GTAW lót đáy và SMAW phủ ở vị trí ống 6G, hoặc quy trình kết hợp SMAW và FCAW ở vị trí trần 4G.
• Hồ sơ mẫu chuẩn hóa: Toàn bộ các bài tập đọc hiểu đều sử dụng biểu mẫu kỹ thuật tiếng Anh đồng bộ với các tổ chức đăng kiểm và cơ sở đào tạo chuyên nghiệp (Lloyd's Register, Trường Cao đẳng Nghề Bà Rịa - Vũng Tàu), giúp học viên làm quen trực tiếp với ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên/Học viên: Học viên theo học hệ Cao đẳng nghề Hàn, sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí - Hàn (học ở giai đoạn chuyên ngành năm thứ 2 hoặc năm thứ 3).
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Học viên cần hoàn thành các môn học cơ sở từ MH07 đến MH10 (bao gồm vẽ kỹ thuật, vật liệu cơ khí, dung sai lắp ghép) và có kiến thức hoặc đang học song song các mô-đun thực hành công nghệ hàn tay nghề từ MĐ11 đến MĐ15 (hàn hồ quang tay, hàn MIG/MAG, hàn TIG, hàn tự động).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính thức cho mô-đun MĐ21, làm căn cứ biên soạn đề thi lý thuyết, bài tập thực hành đọc bản vẽ quy trình và hướng dẫn đồ án tốt nghiệp chuyên ngành hàn.
• Kỹ thuật viên và giám sát hàn: Dùng làm tài liệu tra cứu các quy chuẩn vật liệu (P-No, F-No, A-No), quy tắc đặt tên que hàn theo AWS và cấu trúc hồ sơ WPS/PQR phục vụ công tác kiểm soát chất lượng (QA/QC), giám sát hàn (Welding Inspector) tại các nhà máy, xưởng chế tạo kết cấu thép và công trình công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?
Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho hệ đào tạo Cao đẳng nghề Hàn, đồng thời là tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên cơ khí, nhân viên QA/QC kiểm định mối hàn và giám sát hàn công nghiệp.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô-đun này?
Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở (MH07–MH10) về công nghệ kim loại, tính chất vật liệu, ký hiệu mối hàn trên bản vẽ kỹ thuật và nắm vững nguyên lý vận hành các phương pháp hàn hồ quang cơ bản (MĐ11–MĐ15).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các giáo trình công nghệ hàn thông thường là gì?
Giáo trình tập trung chuyên sâu vào công tác quản lý chất lượng và tài liệu kỹ thuật hàn (thiết lập, đọc hiểu, phân tích hồ sơ WPS và PQR theo ASME/AWS) thay vì chỉ hướng dẫn thao tác mỏ hàn thực hành ngoài xưởng.

4. Làm thế nào để tự học và nắm vững nội dung giáo trình hiệu quả?
Cần tập trung nắm chắc cách tra cứu bảng phân nhóm thép ASME (P1–P10H), giải mã cấu trúc ký hiệu điện cực hàn AWS (A5.1, A5.4, A5.20), sau đó thực hành phân tích từng dòng thông số trên các mẫu WPS/PQR ở các vị trí 3G, 4G và 6G được cung cấp trong bài 3, 4, 5, 6.

5. Giáo trình có cung cấp các bảng tra cứu kỹ thuật kèm theo không?
Có. Giáo trình tích hợp bảng tra cứu chi tiết thông số cơ tính kim loại mối hàn thép không gỉ theo AWS A5.4, bảng phân loại quy chuẩn que hàn AWS A5.1 đến A5.29 và bảng phân nhóm thép thương mại theo chuẩn ASME P-Number.

---

Kết luận

Giáo trình Quy trình hàn (MĐ21) của Trường Cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng cung cấp hệ thống kiến thức chuẩn xác và toàn diện về công tác lập, đọc hiểu và quản lý hồ sơ quy trình hàn công nghiệp theo hai hệ tiêu chuẩn phổ biến là AWS và ASME. Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: đi từ việc nắm vững định dạng văn bản kỹ thuật và tiêu chuẩn phân loại vật liệu, tiến đến giải mã chi tiết các quy trình WPS thực tế ở các vị trí khó (3G, 4G, 6G), và hoàn thiện kỹ năng kiểm tra đánh giá cơ tính mối hàn trên báo cáo PQR. Để mở rộng chuyên môn, học viên và kỹ sư hàn có thể tham khảo trực tiếp các bộ tiêu chuẩn hoàn chỉnh gồm ASME Boiler and Pressure Vessel Code (Section II, Section IX), AWS D1.1/D1.1M Structural Welding Code - Steel và tiêu chuẩn đường ống API 1104.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG GIÁO TRÌNH Tên môn học: Quy trình hàn NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Hải Phòng , năm 2019 1 MODUL QUY TRÌNH HÀN Mã số modul: MĐ21. Thời gian môn học: 75 giờ ;(Lý thuyết : 30giờ ; Thực hành 45 giờ ) I. VỊ TRÍ TÍNH, CHẤT CỦA MÔN HỌC: - Vị trí: Mô đun này được bố trí sau các môn học MH07- MH10 và được bố trí sau hoặc song song với các mô đun MĐ11 – MĐ15 - Tính chất của mô đun: Là môn học chuyên ngành bắt buộc. MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC: - Liệt kê đầy đủ thứ tự các bước thực hiện một quy trình hàn.

- Đọc thành thạo các quy trình hàn. - Phân biệt được các quy trình hàn. - Thiết lập được quy trình hàn. - Tuân thủ đúng quy định, quy phạm theo tiêu chuẩn.

- Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, tỉ mỷ, cẩn thận, chính xác. NỘI DUNG MÔN HỌC: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Hình Tổng thức TT Tên chương mục số giảng dạy 1 Giới thiệu chung về quy trình hàn (WPS) 10 Tích hợp 2 Giới thiệu chung về báo cáo quy trình hàn (PQR) 10 Tích hợp Kiểm tra bài 1,2 5 3 Hướng dẫn đọc quy trình hàn (WPS) theo AWS 10 Tích hợp 4 Hướng dẫn đọc quy trình hàn (WPS) theo ASME 10 Tích hợp Kiểm tra bài 3,4 5 5 Hướng dẫn đọc quy trình hàn (PQR) theo AWS 10 Tích hợp 6 Hướng dẫn đọc quy trình hàn (PQR) theo ASME 10 Tích hợp Kiểm tra bài 5,6 5 7 Cộng 75 2 BÀI 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ QUY TRÌNH HÀN Giới thiệu: Quy trình hàn được lập ra bởi kỹ sư hàn sau khi nghiên cứu các tiêu chuẩn quy phạm, các yêu cầu kỹ thuật của dự án. Quy trình hàn ( WPS ) phải cung cấp chi tiết, các thông số kỹ thuật cơ bản để thực hiện một nguyên công hàn và phải bao gồm tất cả các thông tin thích hợp về công việc hàn.

Mục tiêu: - Hiểu được khái niệm về quy trình hàn - Biết được các ý nghĩa của quy trình hàn. - Trình bày được các thông số kỹ thuật về quy trình hàn (WPS) - Hiểu biết được các bước trong một quy trình hàn. - Tuân thủ các quy định, quy phạm trong một quy trình trình hàn. Các quy phạm và tiêu chuẩn liên quan Tài liệu này lập ra quy trình quản lý chất lượng hàn ở các dự án: Lập quy trình hàn ( Welding Procedure Specification Test ) Lập báo cáo các quy trình hàn ( Procedure Qualification Record _ PQR).

Quy trình này xác định các tiêu chuẩn chung về yêu cầu kỹ thuật Sự chấp nhận của các quy trình hàn ( WPS ) Các báo cáo quy trình hàn ( PQR) o ASME section II, Part C. o ASME section VIII, Div.1 o ASME section VIII, Div.2 o ASME section I o ASME B 31.4 3 o ASME section IX o API 650 o API 1104 o BS 5500 o AWS o AWS D 1. Quy trình hàn ( WPS – Welding Procedure Specification ) + Các thông tin chung o Tên công ty o Mã số của quy trình hàn ( WPS No ) o Lần sửa đổi ( Revision No. ) o Báo cáo quy trình hàn ( Supporting PQR No.

) o Phương pháp công nghệ hàn( Welding Process ) : SMAW/ GMAW/ GTAW/ SAW o Phương pháp hàn: Tay, cơ khí, tự động, bán tự động (Type: Manual, Mechanical, Automatic, Semi – Auto ). o Ngày tháng năm lập quy trình hàn o Người lập o Quy phạm áp dụng ( Applicable code: ASME section IX, AWS D 1.1, API 1104, ISO) + Mối ghép ( Joint ) o Thiết kế mối ghép : Hàn gấp mép / Hàn góc o Có đệm lót hay không? o Vật liệu đệm lót là gì ? o Chi tiết của mối ghép : Góc vát mép, chiều dày của mép sang phanh, khoảng cách khe hở. o Chi tiết của mối hàn : Số lớp hàn, chiều cao mối hàn, số đường hàn ở lớp hàn phủ bề mặt, hàn một bên hay hàn hai bên. 4 + Kim loại cơ bản ( kim loại gốc ) + Kim loại hàn o Tiêu chuẩn theo AWS ( SFA No ) o Loại theo AWS No o Số F.

No theo AWS hoặc theo ASME section II Part C ( F No ) o Số A. No o Kích cỡ của kim loại hàn o Kim loại điền đầy o Phạm vi chiều dày của kim loại hàn o Mối hàn giáp mối o Mối hàn góc o Phân loại thuốc hàn o Các thông tin khác + Vị trí hàn o Vị trí với mối hàn giáp mép o Hướng hàn : hàn từ trên xuống hay hàn từ dưới lên o Vị trí với mối hàn góc + Gia nhiệt sơ bộ o Nhiệt độ gia nhiệt o Nhiệt độ giữa các lớp hàn o Duy trì sự gia nhiệt + Nhiệt luyện sau khi hàn o Phạm vi nhiệt luyện o Thời gian nhiệt luyện o Các thông tin khác + Khí bảo vệ o Khí bảo vệ o Hàm lượng của khí bảo vệ o Lưu lượng cung cấp khí ( Lít / Phút ) 5 o Đệm khí phía đối diện + Các thông số chế độ dòng điện hàn o Dòng điện hàn AC hay DC o Kiểu đấu điện cực : Đấu cực thuận hay cực nghịch o Phạm vi điện áp hàn o Phạm vi điện thế hàn o Điện cực Vonfram: Kích cỡ và loại o Phương pháp di chuyển điện cực khi hàn GMAW o Tốc độ cấp dây hàn + Các điều kiện kỹ thuật o Dịch chuyển điện cực hàn : Di chuyển ngang hay di chuyển dọc o Kích cỡ của chụp phân phối khí o Phương pháp làm sạch mối ghép và làm sạch giữa các lớp hàn o Biện pháp dĩu phía đối diện o Khoảng cách từ đầu bét hàn đến vật hàn o Hàn một lớp hay nhiều lớp cho mỗi phía o Số điện cực kim loại hàn , que hàn o Tốc độ hàn o Các thông số khác + Bảng các thông số của quy trình hàn Weld Filler Metal Current Travel Heat Welding Volts layer Ampe Speed input Process Class Dia (m) Polarity (V) No. (A) (cm/mi) (KJ/m) 1st 2nd 3rd nth 6 Ghi chú : Các phương pháp công nghệ hàn. Phương pháp công nghệ hàn được định nghĩa trong ISO 857 và mã số tra cứu của chúng khi biểu thị ký hiệu được cho trong ISO 4063 , hoặc trong AWS.

o 111- Hàn hồ quang tay que hàn có thuốc bọc o 121- Hàn hồ quang điện cực kim loại dưới lớp thuốc – SAW o 131- Hàn hồ quang điện cực kim loại trong môi trường khí trơ – MIG o 135- Hàn hồ điện cực kim loại trong môi trường khí hoạt tính – MAG o 136- Hàn hồ quang dây kim lọai có lõi thuốc - FCAW o 141- Hàn hồ quang điệ cực Vonfram trong môi trường khí trơ - TIG 3. Báo cáo quy trình hàn ( PQR ) Báo cáo quy trình hàn là một bản ghi các dữ kiện hàn đã dùng để hàn một mẫu thử nghiệm quy trình. PQR là một bản ghi chép các tham biến đã được ghi lại trong quá trình hàn các mẫu thử. PQR cũng bao gồm các các kết quả thử nghiệm của các mẫu thử, các tham biến ghi lại thường rơi vào một khoảng nhỏ các tham biến hiện hành sẽ sử dụng trong hàn sản xuất.

Nội dung của WPS/ PQR hoàn chỉnh sẽ cung cấp tài liệu về tất cả các tham biến thiết yếu và khi cần. + Các thông tin chung o Tên công ty o Mã số quy trình hàn ( WPS No ) o Lần sửa đổi o Báo cáo quy trình hàn ( Supporting PQR No ) o Phương pháp công nghệ hàn: SMAW/GMAW/GTAW/SAW (Welding Process ) o Phương pháp hàn : Tay, cơ khí, tự động, bán tự động (Type: Manual, Mechanical, Automatic, Semi – Auto ). o Ngày tháng năm lập quy trình hàn o Người lập 7 o Quy phạm áp dụng ( Applicable code : ASME section IX, AWS D 1.1, APT 1104, ISO ) + Mối ghép ( Joint ) o Thiết kế mối ghép : Hàn gấp mép / Hàn góc o Có đệm lót hay không o Vật liệu đêm lót là gì ? o Chi tiết của mối ghép : Góc vát mếp , chiều dày của mép sang phanh , khoảng khe hở. o Chi tiết của mối hàn : số lớp hàn , chiều cao mối hàn , số đường hàn ở lớp hàn phủ bề mặt , hàn một bên hay hàn hai bên.

o Các thông tin khác + Kim loại cơ bản ( kim loại gốc ) + Kim loại hàn o Tiêu chuẩn theo AWS ( SFA No ) o Loại theo AWS No o Số F. No theo AWS hoặc theo ASME section II Part C ( F No ) o Số A. No o Kích cỡ của kim loại hàn o Kim loại điền đầy o Phạm vi chiều dày của kim loại hàn o Mối hàn giáp mối o Mối hàn góc o Phân loại thuốc hàn o Các thông tin khác + Vị trí hàn o Vị trí với mối hàn giáp mép o Hướng hàn : hàn từ trên xuống hay hàn từ dưới lên o Vị trí với mối hàn góc + Gia nhiệt sơ bộ 8 o Nhiệt độ gia nhiệt o Nhiệt độ giữa các lớp hàn o Duy trì sự gia nhiệt + Nhiệt luyện sau khi han o Phạm vi nhiệt luyện o Thời gian nhiệt luyện o Các thông tin khác + Khí bảo vệ o Khí bảo vệ o Hàm lượng của khí bảo vệ o Lưu lượng cung cấp khí ( Lít / Phút ) o Đêm khí phía đối diện + Các thông số chế độ dòng điện hàn o Dòng điện hàn AC hay DC o Kiểu đấu điện cực : Đấu cực thuận hay cực nghịch o Phạm vi điện áp hàn o Phạm vi điện thế hàn o Điện cực Vonfram : Kích cỡ và loại o Phương pháp di chuyển điện cực khi hàn GMAW o Tốc độ cấp dây hàn + Các điều kiện kỹ thuật o Dịch chuyển điện cực hàn : Di chuyển ngang hay di chuyển dọc o Kích cỡ của chụp phân phối khí o Phương pháp làm sạch mối ghép và làm sạch giữa các lớp hàn o Biện pháp làm sạch phía đối diện o Khoảng cách từ đầu bét hàn đến vật hàn o Hàn một lớp hay nhiều lớp cho mỗi phía o Số điện cực kim loại hàn, que hàn o Tốc độ hàn 9 o Các thông số khác + Bảng các thông số của quy trình hàn: Weld Filler Metal Current Travel Heat Welding Volts layer Ampe Speed input Process Class Dia (m) Polarity (V) No.