CHƯƠNG 1: DOANH NGHIỆP VÀ TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP Mã chương: MH20.01 Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm doanh nghiệp và quản trị doanh nghiệp - Mô tả được các hình thức hoạt động kinh doanh - Liệt kê được các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức doanh nghiệp - Mô tả được các hệ thống tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp - Nhận biết được nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn của bộ máy quản trị doanh nghiệp - Xác định được đặc điểm của một hệ thống kinh doanh - Giải thích được vai trò và bản chất của kinh doanh - Giải thích được nội dung các hình thức tổ chức doanh nghiệp theo qui định của luật pháp - Vận dụng nghiên cứu cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị trong doanh nghiệp để thực hiện công tác kế toán được chính xác - Nghiêm túc khi nghiên cứu Nội dung chính: 1. Bản chất hoạt động kinh doanh Kinh doanh là một hệ thống sản xuất hàng hóa và dịch vụ để thỏa mãn các nhu cầu của xã hội. Vai trò của kinh doanh a. Khái niệm: Kinh doanh là một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích thu lợi nhuận.
Kinh doanh hiểu theo nghĩa rộng nhất là một thuật ngữ chung để chỉ tất cả những tổ chức và hoạt động sản xuất ra hàng hóa hay dịch vụ cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Vai trò Các tổ chức kinh doanh sản xuất hàng hóa, cung cấp các loại dịch vụ với mục đích thu được lợi nhuận nhằm mở rộng hơn nữa hoạt động sản xuất, kinh doanh. Để đạt được mục đích này, các doanh nghiệp phải sản xuất các loại hàng hóa dịch vụ mà khách hàng cần, thỏa mãn những mong muốn của khách hàng. Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp đảm bảo hàng hóa được bán với giá phải chăng và chất lượng thích hợp hơn.
Bản chất của hệ thống kinh doanh Bản thân kinh doanh có thể được coi như một hệ thống tổng thể bao gồm những hệ thống cấp dưới nhỏ hơn các ngành kinh doanh, mỗi ngành kinh doanh 7 được được tạo bởi nhiều công ty có qui mô khác nhau, sản xuất nhiều loại sản phẩm khác nhau. Doanh nghiệp là một tổ chức chặt chẽ, mang tính hệ thống rõ rệt ↓ Môi trường kinh doanh ↓ ↓ ↓ Đầu vào Quá trình Đầu ra -Vốn - Tổ chức - Sản phẩm - Nhân lực sản xuất, chế hàng hóa - Khoa học, biến - Dịch vụ kỹ thuật - Quản lý - Tiêu thụ - Máy móc, → điều hành DN → - Lợi nhuận thiết bị biến đổi các - Nguyên vật nhập lượng liệu - Đất đai - Thông tin 1. Sự cần thiết của hoạt động kinh doanh - Hoạt động kinh doanh nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người. - Giúp con người tìm ra phương thức tồn tại và phát triển trong xã hội.
- Sự thay đổi của hoạt động kinh doanh: Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự ra đời của các phương tiện máy móc tiến bộ, hoạt động kinh doanh đã vượt ra phạm vi biên giới của quốc gia và hình thành các công ty đa quốc gia và xuyên quốc gia. Các hình thức của hoạt động kinh doanh Hoạt động kinh doanh có phạm vi rất lớn, về cơ bản nó bao gồm 3 lĩnh vực: sản xuất, phân phối và tiêu thụ 1. Sản xuất và các yếu tố sản xuất a. Sản xuất: - Sản xuất bao hàm bất kỳ hoạt động nào nhằm thỏa mãn nhu cầu con người.
+ Sản xuất bậc 1 (Hay sản xuất sơ chế): Là hình thức sản xuất dựa vào khai thác tài nguyên thiên nhiên hoặc là những hoạt động sử dụng nguồn tài nguyên sẵn có còn ở dưới dạng tự nhiên. + Sản xuất bậc 2 (Hay công nghiệp chế tạo): Là hình thức sản xuất hay chế tạo, chế biến các loại tài nguyên hay tài nguyên thành hàng hóa. + Sản xuất bậc 3 (Hay còn gọi là dịch vụ): dịch vụ vận chuyển hàng hóa, bốc dỡ, viễn thông, ngân hàng, tài chính, khách sạn, nhà hàng… - Các yếu tố sản xuất: Nguyên liệu, lao động, vốn, đội ngũ các nhà kinh doanh. Phân phối sản phẩm: 8 Phân phối sản phẩm liên quan tới việc đưa hàng hóa và dịch vụ từ nhà sản xuất tới người tiêu thụ, bao gồm việc vận chuyển nguyên vật liệu từ các nhà cung cấp tới tận dây chuyền sản xuất.
Một hệ thống phân phối tốt sẽ mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm.duy trì được mức tiêu thụ mạnh khi người mua có sức mua cần thiết. Tiêu thụ sản phẩm Thành công của nhà sản xuất thể hiện qua khối lượng hàng hóa, dịch vụ của nhà sản xuất bán được trên thị trường. Nhà sản xuất chỉ có thể duy trì được mức tiêu thụ mạnh khi người mua có sức mua cần thiết, điều này phụ thuộc vào thu nhập và cách thức tiêu thụ của người tiêu dùng. Các loại tổ chức kinh doanh Chúng ta có thể phân tổ chức kinh doanh thành nhiều khu vực, đó là khu vực sản xuất sơ chế, khu vực chế tạo và khu vực dịch vụ - Khu vực sơ chế: bao gồm sản xuất nông nghiệp, nghề cá và khai thác mỏ.
- Khu vực chế tạo sản xuất: Có các ngành công nghiệp sản xuất hàng hóa: như công nghiệp thức ăn, đồ uống, giày dép… - Khu vực dịch vụ: Bao gồm vận tải, viễn thông, các tiện ích công cộng bán buôn và bán lẻ… 2. Doanh nghiệp và quản trị doanh nghiệp 2. Khái niệm doanh nghiệp Theo luật doanh nghiêp năm 2014 quy định: "DN là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký KD theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động KD". Từ khái niệm trên chúng ta có thể rút ra những đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp như sau: - Chức năng sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp là không thể tách rời nhau, ngược lại chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và tạo thành một chu kỳ khép kín trong hoạt động của doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế được thành lập để thực hiện các hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người và xã hội. - Doanh nghiệp là đơn vị kinh tế có tư cách pháp nhân, qui tụ các phương tiện kinh tế, tài chính, vật chất và con người nhằm thực hiện các hoạt động sản xuất , cung ứng, tiêu thụ… - Doanh nghiệp là một tổ chức sống trong một thể sống (nền kinh tế) gắn liền với địa phương nơi nó tồn tại. Khái niệm quản trị doanh nghiệp - Kinh doanh là công việc thực hiện một hoặc một số công đoạn từ sản xuất đến tiêu thụ hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời) 9 - Quản trị là quá trình thực hiện các tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý để phối hợp hoạt động của các cá nhân và tập thể nhằm đạt các mục tiêu đó đề ra của tổ chức. - Quản trị là quá trình làm việc với người khác và thông qua người khác để thực hiện các mục tiêu của tổ chức trong một môi trường luôn biến động.
- Quản trị là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra họat động của các thành viên trong tổ chức, sử dụng các nguồn lực nhằm đạt đến sự thành công trong các mục tiêu đề ra của doanh nghiệp. - Theo qúa trình quản trị kinh doanh: công tác quản trị trong doanh nghiệp là quá trình lập kế họach, tổ chức phối hợp và điều chỉnh các hoạt động của các thành viên , các bộ phận và các chức năng trong doanh nghiệp nhằm huy động tối đa mọi nguồn lực để đạt được các mục tiêu đó đặt ra của tổ chức. - QTDN là một tiến trình làm việc với con người và thông qua con người để hoàn thành mục tiêu của DN trong môi trường luôn luôn thay đổi, nhằm mục đích sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên có hạn". Hoặc"QTDN là sự lãnh đạo trên cơ sở hoạch định, tổ chức nhân sự, điều khiển và kiểm tra công việc nhằm đạt các mục tiêu KD đã đề ra.
QTDN nhằm làm cho mọi nguời lao động hoạt động thống nhất theo một mục tiêu chung, đảm bảo quá trình sản xuất KD đạt kết quả trên cơ sở sử dụng, phối hợp có hiệu quả con người, các yêú tố vật chất, kỹ thuật rất khác nhau trong quá trình lao động. DN có một số đặc trưng đó là: - DN là một tổ chức kinh tế hợp pháp, thông qua các hoạt động sản xuất hàng hoá, hay cung cấp các loại dịch vụ để thực hiện mục đích chính là thu được lợi nhuận và mở rộng hơn nữa hoạt động sản xuất, KD. - DN là một chủ thể KD có quy mô đủ lớn: Qui mô của DN phải có độ lớn vượt qui mô của KD cá thể, KD hộ gia đình. - DN là một tổ chức sống, theo nghĩa nó cũng có vòng đời với các bước thăng trầm, những quy luật về phát triển và diệt vong.
- Bản chất của DN : như đã trình bày ở trên là một hệ thống sản xuất hàng hoá và dịch vụ để thoả mãn như cầu của xã hội. Dưới áp lực của cạnh tranh, các nhà sản xuất phải bằng mọi cách để có thể sử dụng có hiệu quả hơn các yếu tố đầu vào (nguyên liệu, thiết bị và lao động.) để tạo ra nhiều hàng hoá có chất lượng tốt hơn, đạt doanh thu cao, lợi nhuận nhiều hơn trên cơ sở phục vụ, thoả mãn tốt nhất các nhu cầu của xã hội. Các hình thức tổ chức quản trị doanh nghiệp theo qui định của pháp luật Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam 2014 theo tính chất pháp lý của doanh nghiệp thì có loại hình doanh nghiệp phổ biến nhất hiện nay là: Doanh Nghiệp tư nhân, công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên và công ty cổ phần, Công ty hợp danh. 10 Luật này cũng quy định rõ tính chất, trách nhiệm, cơ chế hoạt động, cơ cấu tổ chức của từng loại hình khác nhau: 2.
Doanh Nghiệp Tư Nhân. Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp Doanh nghiệp tư nhân không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào.