TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY, BÀO MẶT PHẲNG NGANG, SONG SONG, VUÔNG GÓC, NGHIÊNG NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số:……, ngày……, tháng……, năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN -Giáo trình này sử dụng làm tài liệu giảng dạy nội bộ trong trường cao đẳng nghề Đồng Tháp -Trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp không sử dụng và không cho phép bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào sử dụng giáo trình này với mục đích kinh doanh. -Mọi trích dẫn, sử dụng giáo trình này với mục đích khác hay ở nơi khác đều phải được sự đồng ý bằng văn bản của trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo Việt đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề cắt gọt kim loại đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 25: Phay, bào mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ gia công cơ khí trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Đồng Tháp, ngày …tháng …. năm 2017 Tham gia biên soạn Chủ biên: MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 3 BÀI 1: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY PHAY, MÁY BÀO VẠN NĂNG .Vận hành máy phay.
Các phụ tùng kèm theo máy .Quy trình vận hành máy phay. Chăm sóc máy và biện pháp an toàn của máy phay .Vận hành máy bào. Các phụ tùng kèm theo máy bào .Quy trình vận hành máy bào. 30 BÀI 2: DAO BÀO PHẲNG – MÀI DAO BÀO .Cấu tạo dao bào .Các thông số hình học của dao ở trạng thái tĩnh.
Sự thay đổi thông số hình học của dao bào khi gá dao. Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao bào đến quá trình cắt. Mài dao bào. Vệ sinh công nghiệp.
41 BÀI 3: CÁC DAO PHAY MẶT PHẲNG .Cấu tạo của các loại dao phay mặt phẳng.Các thông số hình học của dao phay mặt phẳng.Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao phay đến quá trình cắt. 48 BÀI 4: PHAY BÀO MẶT PHẲNG NGANG. Các yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng .Phương pháp gia công. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
Kiểm tra sản phẩm. Vệ sinh công nghiệp. 58 BÀI 5: PHAY BÀO MẶT PHẲNG SONG SONG VÀ VUÔNG GÓC. Các yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng song song và vuông góc.Phương pháp gia công.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Kiểm tra sản phẩm. 77 BÀI 6: PHAY BÀO MẶT NGHIÊNG. Các yêu cầu kỹ thuật khi phay bào mặt phẳng nghiêng.Phương pháp phay mặt phẳng nghiêng trên máy phay vạn năng.
Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Lập trình tự các bước phay mặt phẳng nghiêng. 97 Tài liệu tham khảo. 102 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY BÀO MẶT PHẲNG NGANG, SONG SONG, VUÔNG GÓC, NGHIÊNG Mã số mô đun: MĐ 25 I.
VỊ TRÍ, Ý NGHĨA, VAI TRÕ CỦA MÔ ĐUN: - Vị trí: Là mô đun tiên quyết về phay bào để có thể học tiếp các mô đun sau. Học sinh đã học xong các mô đun MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH13. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề. MỤC TIÊU: - Trình bày được các các thông số hình học của dao bào mặt phẳng.
- Trình bày được các các thông số hình học của dao phay mặt phẳng. - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào, dao phay mặt phẳng. - Mài được dao bào mặt phẳng đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. - Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy bào, phay.
- Trình bày được các phương pháp phay, bào mặt phẳng ngang, mặt phẳng song song, vuông góc và mặt phẳng nghiêng. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng. - Vận hành được máy phay,máy bào để gia công mặt phẳng ngang, song song, vuông góc, nghiêng đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8÷10, độ nhám cấp 4÷5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
- Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. 1 BÀI 1: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƢỠNG MÁY PHAY, MÁY BÀO VẠN NĂNG Mã bài: MĐ 25-1 Giới thiệu: Máy phay, máy bào là loại máy công cụ dùng để cắt gọt vật liệu kim loại hoặc phi kim loại với các hình dáng chi tiết như mặt phẳng, các loại rãnh bậc, các mặt định hình, đặc biệt trong nghành khuôn mẫu máy phay đóng vai trò rất quan trọng gia công các biên dạng phức tạp. Máy phay gồm có nhiều loại như máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay chuyên dùng, máy phay điều khiển số( Máy phay CN, máy phay CNC) Mục tiêu: + Trình bày được tính năng, cấu tạo của máy phay, máy bào; các bộ phận máy và các phụ tùng kèm theo máy + Trình bày được quy trình thao tác vận hành máy phay, máy bào vạn năng. + Phân tích được quy trình bảo dưỡng máy phay, máy bào vạn năng.
+ Vận hành được máy phay, máy bào đúng quy trình, quy phạm đảm bảo an toàn cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung bài học: 1.Vận hành máy phay 1.Cấu tạo máy phay -Nguyên lý chuyển động: + Chuyển động chính: Trục chính mang dao quay tròn tại chỗ tạo ra vận tốc cắt (v) và có thể quay được hai chiều. + Bàn máy: Mang phôi tiến thẳng đến dao để dao cắt gọt, thực hiện chuyển động chạy dao S ( hình 1) 2 .Phân loại và ký hiệu máy phay - Phân loại máy phay: Theo khả năng công nghệ và phạm vi sử dụng, máy phay được phân thành 2 nhóm chính là máy vạn năng và máy chuyên dùng( hình 2).
a) Máy vạn năng: là những máy phay có khả năng thực hiện được nhiều công việc phay khác nhau, được sử dụng phổ biến trong các phân xưởng, xí nghiệp cơ khí sửa chữa, chế tạo đơn chiếc đến hàng loạt như: - Máy phay bàn công xôn ( có các kiểu máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay ngang vạn năng, máy phay dụng cụ vạn năng…) - Máy phay bàn không công xôn ( còn gọi là máy phay bệ liền) gồm hai loại: có bàn gá quay và không có bàn gá quay. - Máy phay giường ( có loại máy phay giường một trụ, máy phay giường hai trụ). b) Máy chuyên dùng: là những máy phay chỉ dùng để thực hiện một dạng công nghệ nhất định. Gồm các loại máy như: Máy phay rãnh then, máy phay chép hình, máy phay lăn răng.
Mỗi nước có qui định về kí hiệu máy phay khác nhau. Sau đây là qui định về kí hiệu máy phay của Nga và Việt Nam. a) Theo qui định của Nga. Chia máy cắt kim loại thành 9 nhóm, mỗi nhóm có 9 kiểu.
Mỗi kiểu máy được kí hiệu bằng nhóm các chữ số và đôi khi có kèm theo một hoặc hai, ba chữ cái vần tiếng Nga. Trục chính máy phay v Phô dao S Bàn máy Hình 1.1: Chuyển động cơ bản trên máy phay 3 Ý nghĩa các chữ số và chữ cái đó như sau: + Chữ số thứ nhất chỉ nhóm máy: 1- Tiện; 2- Khoan và Doa; 3- Mài; 4- Máy tổ hợp; 5- Gia công răng và ren; 6- Phay; 7- Bào, xọc và chuốt; 8- Cưa, cắt; 9- Nhóm các máy khác chưa phân loại. + Chữ số thứ 2 chỉ kiểu máy: Với máy phay. Số 1- Máy phay đứng bàn công xôn.
Số 2- Máy phay tác dụng liên tục. Số 3- Kiểu máy bất kỳ, không phân loại. Số 4- Máy phay chép hình, khắc chữ, số. Số 5- Máy phay bàn không công xôn.
Số 6- Máy phay giường. Số 7- Máy phay dụng cụ vạn năng. Số 8- Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn. Số 9- Các kiểu máy phay khác.
+ Chữ số thứ 3 ( đôi khi có thêm chữ số thứ 4) chỉ kích thước đặc trưng của máy - với máy phay bàn công xôn, chữ số thứ 3 chỉ cỡ kích thước làm việc của bàn máy. Cỡ 0: có bàn máy rộng ( 200 x 800) mm. + Các chữ cái: nếu ở giữa chữ số thứ nhất và chữ số thứ haichỉ máy đã cải tiến trên cơ số máy cũ cùng kiểu. - 682: Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn có kích thước làm việc mặt bàn máy cỡ 2 là 320 x 1250 mm.
- 6H82: Máy phay ngang vạn năng bàn công xôn đã cải tiến trên cơ sở máy 682. - 612: Máy phay đứng bàn công xôn có kích thước làm việc mặt bàn máy cỡ 2 là 320 x 1250 mm. - 6P13: Máy phay đứng bàn công xôn có kích thước làm việc mặt bàn máy cỡ 3 là 400 x 1600 mm đã cải tiến trên cơ sở máy 612. 4 b) Theo qui định của Việt Nam.
Chia máy cắt kim loại thành 12 nhóm mỗi nhóm có 9 kiểu tương tự như của Nga. Các nhóm được kí hiệu bằng chữ cái đầu tên máy: T- Tiện; K- Khoan; D- Doa; M- Mài và đánh bóng; R- Gia công răng; V- Gia công ren vít; P- Phay; B- Bào và xọc; Ch- Chuốt; Đi- Gia công bằng tia lửa địên; C- Cưa và cắt; L- Các loại khác. Kiểu máy, kích thước đặc trưng của máy, kí hiệu bằng chữ số giống như qui định của Nga.