UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: PHÁP LUẬT NGHỀ: MÔN HỌC CHUNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Lào Cai, năm 2020 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3 LỜI GIỚI THIỆU Giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức pháp luật cho học sinh, sinh viên không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực nhằm xây dựng và hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn đặt ra yêu cầu tăng cường giáo dục pháp luật trong các trường dạy nghề thông qua các chương trình môn học, giáo trình, tài liệu giảng dạy pháp luật, đảm bảo đúng tinh thần và nội dung Hiến pháp và pháp luật hiện hành.
Đổi mới việc dạy và học Pháp luật trong chương trình dạy nghề, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh, sinh viên, nâng cao ý thức pháp luật, xây dựng tình cảm, niềm tin, ý thức công dân của học sinh, sinh viên. Trên cơ sở đó giúp cho học sinh, sinh viên trong các trường dạy nghề tạo lập thói quen ứng xử phù hợp và theo chuẩn mực pháp luật. Giáo trình Pháp luật hệ Trung cấp được biên soạn dựa trên tài liệu môn học Pháp luật của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, gồm 5 bài, với thời lượng 15 giờ phù hợp với đối tượng người học trong các trường nghề, đảm bảo tính kế 4 tiếp liên thông từ trung cấp nghề lên cao đẳng nghề. Các tác giả tham khảo và kế thừa những ưu điểm nổi bật của các cuốn giáo trình đã xuất bản và cố gắng cập nhật những nội dung mới trong các văn bản pháp luật vừa ban hành.
Giáo trình này có cấu trúc gồm 05 bài, bao gồm: Bài 1: Một số vấn đề chung về nhà nước và pháp luật Bài 2: Hiến pháp Bài 3: Pháp luật lao động Bài 4: Pháp luật phòng, chống tham nhũng Bài 5: Pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Trong quá trình biên soạn giáo trình, không tránh khỏi khiếm khuyết, tác giả rất mong sự cộng tác và góp ý phê bình của bạn đọc, để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn. Lào Cai, năm 2020 CHỦ BIÊN ThS. Lê Thị Hương Giang 5 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. 2 LỜI GIỚI THIỆU.
3 Bài 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bản chất, chức năng của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 24 2. Hệ thống pháp luật Việt Nam. Các thành tố của hệ thống pháp luật. Quy phạm pháp luật.
Chế định pháp luật. Các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam hiện nay. 40 Bài 2: HIẾN PHÁP. Hiến pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Khái niệm Hiến pháp.
Vị trí của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam 56 6 2. Một số nội dung cơ bản của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013. Chế độ chính trị. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.
Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường. 67 Bài 3: PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG. Khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh của Luật Lao động .Khái niệm Luật Lao động. Đối tượng điều chỉnh của LuậtLao động.
Phương pháp điều chỉnh của Luật Lao động. Các nguyên tắc cơ bản của Luật Lao động. Pháp luật lao động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên chủ thể quan hệ pháp luậtlao động. Luật Lao động tôn trọng sự thỏa thuận hợp pháp của các bên chủ thể quan hệ luật lao động, khuyến khích những thỏa thuận có lợi hơn cho người lao động.
Nguyên tắc trả lương theo lao động. Nguyên tắc thực hiện bảo hiểm xã hội đối với người lao động. Một số nội dung của Bộ luật Lao động. Quyền, nghĩa vụ của người lao động.
Quyền của người lao động. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động .Quyền của người sử dụng lao động. Hợp đồng lao động. Khái niệm hợp đồng lao động.
Chủ thể giao kết hợp đồng lao động. Phân loại hợp đồng lao động. Hình thức hợp đồng lao động. Hiệu lực của hợp đồng lao động.
Sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động đã giao kết. Chấm dứt hợp đồng lao động. Nguyên tắc trả lương. Tiền lương tối thiểu.
Tiền lương trong thời gian làm thêm. Tiền lương trong trường hợp ngừng việc. Bảo hiểm xã hội. Các loại hình bảo hiểm.
Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. Thời giờ làm việc. Thời giờ nghỉ ngơi. Kỷ luật lao động.
Tranh chấp lao động. Tranh chấp lao động cá nhân. Tranh chấp lao động tập thể. Công đoàn và tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp.
Vai trò của tổ chức công đoàn và tổ chứccủa người lao động tại doanh nghiệp. Thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động công đoàn và tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp. Quyền của cán bộ công đoàn cơ sở và thành viên ban lãnh đạo của tổ chức người lao động tại doanh nghiệp. Trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với tổ chức công đoàn vàtổ chức người lao động tại doanh nghiệp.
133 Bài 4: PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG. Khái niệm tham nhũng. Nguyên nhân, hậu quả của tham nhũng. Nguyên nhân tham nhũng.
Nguyên nhân khách quan. Nguyên nhân chủ quan. Hậu quả của tham nhũng. Hậu quả về chính trị.
Hậu quả về kinh tế. Hậu quả về xã hội. Ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác phòng, chống tham nhũng. Trách nhiệm của công dân trong phòng, chống tham nhũng.
Trách nhiệm của công dân tham gia phòng, chống tham nhũng. Tham gia phòng chống tham nhũng thông qua ban thanh tra nhân dân tổ chức mà mình là thành viên. Giới thiệu Luật Phòng, chống tham nhũng. 159 9 Bài 5: PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG.
Quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng. Quyền của người tiêu dùng. Nghĩa vụ của người tiêu dùng. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đối với người tiêu dùng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đối với người tiêu dùng. Trách nhiệm của tổ chức xã hội trong việc tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 169 10 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: PHÁP LUẬT Mã môn học: MH 02 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Pháp luật là môn học bắt buộc thuộc khối các môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng. - Tính chất: Chương trình môn học bao gồm một số nội dung về nhà nước và pháp luật; giúp người học có nhận thức đúng và thực hiện tốt các quy định của pháp luật.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học: Là một trong các môn học chung giúp nâng cao ý thức pháp luật cho người học, từ đó có những xử sự phù hợp, đúng pháp luật. Mục tiêu của môn học: Sau khi học xong môn học này, người học đạt được: - Về kiến thức + Trình bày được một số nội dung cơ bản về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và hệ thống pháp luật của Việt Nam; 11 + Trình bày được một số nội dung cơ bản về Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; pháp luật lao động; phòng, chống tham nhũng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. - Về kỹ năng + Nhận biết được cấu trúc, chức năng của các cơ quan trong bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội ở Việt Nam; các thành tố của hệ thống pháp luật và các loại văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam; + Phân biệt được khái niệm, đối tượng, phương pháp điều chỉnh và vận dụng được các kiến thức được học về pháp luật lao động; phòng, chống tham nhũng; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào việc xử lý các vấn đề liên quan trong các hoạt động hàng ngày. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm Người học biết tôn trọng, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật; tự chủ được các hành vi của mình trong các mối quan hệ liên quan các nội dung đã được học, phù hợp với quy định của pháp luật và các quy tắc ứng xử chung của cộng đồng và của xã hội.
12 Bài 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT Giới thiệu: Bài học cung cấp một số nội dung cơ bản về Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và hệ thống pháp luật Việt Nam như: bản chất, chức năng, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Bộ máy Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Các yếu tố cấu thành hệ thống pháp luật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Mục tiêu: - Nhận biết được bản chất, chức năng, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; - Nhận biết được các thành tố của hệ thống pháp luật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam. Nội dung chính: 1. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nhà nước là một phạm trù lịch sử, chỉ ra đời, tồn tại trong một giai đoạn phát triển nhất định của xã hội và cũng sẽ mất đi với các cơ sở tồn tại của nó.