UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC KHOA TÀI CHÍNH KẾ TOÁN GIÁO TRÌNH HỌC PHẦN: NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN NGÀNH: Kế toán TRÌNH ĐỘ: Cao đẳng/Trung cấp Ban hành kèm theo Quyết định số:. /QĐ-CNTĐ-CN ngày. Hồ Chí Minh, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU Đây là học phần bắt buộc nhằm trang bị cho ngƣời học các kiến thức và khái niệm cơ bản về kế toán làm cơ sở học tập và nghiên cứu các học phần trong các chuyên ngành kế toán, kinh tế. Giáo trình Nguyên lý kế toán đƣợc biên soạn trên tinh thần kế thừa và phát huy những ƣu điểm của một số giáo trình nguyên lý kế toán, phù hợp với đặc điểm ngƣời học. Phƣơng pháp trình bày giáo trình dễ hiểu, từ đơn giản đến phức tạp, từ ngữ thông dụng. Để ngƣời học dễ học tập, nghiên cứu và tránh trùng lắp với các môn học kế toán chuyên ngành.
Xin chân thành cảm ơn các tác giả trong các tài liệu mà nhóm tác giả đã tham khảo trong quá trình biên soạn giáo trình này. Nhân dịp này, lời cảm ơn xin đƣợc gửi đến đồng nghiệp đã tham gia đóng góp ý kiến quý báu. TP, HCM, ngày 16 tháng 08 năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Phạm Thị Thanh Thủy Tham gia chỉnh sửa cập nhật 1.
Nguyễn Thị Minh 2. Phạm Thị Thanh Thủy 3. Huỳnh Thị Hiền MỤC LỤC BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN .1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN .1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ ĐỊNH NGHĨA KẾ TOÁN .2 NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN .3 YÊU CẦU KẾ TOÁN.4 HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN .5 BẢN CHẤT KẾ TOÁN .6 NHIỆM VỤ CỦA KẾ TOÁN .2 CÁC ĐỐI TƢỢNG KẾ TOÁN .1 TÀI SẢN VÀ NGUỒN HÌNH THÀNH TÀI SẢN.2 NGUYÊN TẮC CÂN ĐỐI KẾ TOÁN.11 BÀI 2: BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN VÀ BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .2 BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN .2 KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG CỦA BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN.3 HÌNH THỨC TRÌNH BÀY .3 CÁC TRƢỜNG HỢP BIẾN ĐỘNG CỦA BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN .1 TRƢỜNG HỢP 1 .2 TRƢỜNG HỢP 2 .3 TRƢỜNG HỢP 3 .4 TRƢỜNG HỢP 4 .4 BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .3 CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN .5 LIÊN HỆ GIỮA BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN VÀ BẢNG BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNH KINH DOANH .1 SỰ KHÁC BIỆT GIỮA HAI BẢNG .2 LIÊN HỆ GIỮA HAI BẢNG .51 BÀI 3: TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .1 TÀI KHOẢN KẾ TOÁN .1 KHÁI QUÁT VỀ TÀI KHOẢN.2 NỘI DUNG, KẾT CẤU VÀ HÌNH THỨC TRÌNH BÀY TÀI KHOẢN .2 NGUYÊN TẮC GHI CHÉP VÀO TÀI KHOẢN .1 CÁC LOẠI TÀI KHOẢN .2 CÁC NGUYÊN TẮC GHI VÀO TÀI KHOẢN .3 SỐ DƢ TÀI KHOẢN .1 SỐ DƢ TÀI KHOẢN.3 HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VIỆT NAM .1 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VIỆT NAM .2 NỘI DUNG HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VIỆT NAM .65 BÀI 4: KẾ TOÁN KÉP .1 KẾ TOÁN KÉP .1 KHÁI QUÁT VỀ KẾ TOÁN KÉP .2 MỐI QUAN HỆ ĐỐI ỨNG TÀI KHOẢN .2 CÁC HÌNH THỨC TRÌNH BÀY THEO KẾ TOÁN KÉP VÀ NGHIỆP VỤ KẾT CHUYỂN .1 CÁC HÌNH THỨC TRÌNH BÀY THEO KẾ TOÁN KÉP .2 NGHIỆP VỤ KẾT CHUYỂN .1 KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA .2 TRÌNH BÀY CÁC NGHIỆP VỤ KẾT CHUYỂN .3 CÁC NGHIỆP VỤ KẾT CHUYỂN .96 BÀI 5: TÍNH GIÁ CÁC ĐỐI TƢỢNG KẾ TOÁN .1 TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC TÍNH GIÁ VÀ MỘT SỐ QUY ĐỊNH LIÊN QUAN. KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA VÀ YÊU CẦU CỦA VIỆC TÍNH GIÁ .2 CÁC NGUYÊN TẮC LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC TÍNH GIÁ .2 TÍNH GIÁ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH .1 NGUYÊN GIÁ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH (GỌI TẮT LÀ TSCĐ).2 XÁC ĐỊNH NGUYÊN GIÁ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH .2 KHẤU HAO TSCĐ .3 GIÁ TRỊ ĐÃ KHẤU HAO (GIÁ TRỊ HAO MÒN).4 GIÁ TRỊ CÒN LẠI CỦA TSCĐ .3 TÍNH GIÁ HÀNG TỒN KHO .1 PHƢƠNG PHÁP QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO .1 KHÁI NIỆM HÀNG TỒN KHO.2 PHÂN LOẠI HÀNG TỒN KHO.3 PHƢƠNG PHÁP QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO.2 TÍNH GIÁ NHẬP HÀNG TỒN KHO .3 TÍNH GIÁ XUẤT HÀNG TỒN KHO .1 KHÁI QUÁT VỀ CÁC PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ XUẤT .2 CÁC PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ XUẤT KHO KHI QUẢN LÝ THEO KÊ KHAI THƢỜNG XUYÊN .113 BÀI 6: PHƢƠNG PHÁP HẠCH TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN CHỦ YẾU .1 KẾ TOÁN QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT .1 KẾ TOÁN NGUYÊN LIỆU, VẬT LIỆU .1 KHÁI QUÁT NGUYÊN LIỆU, VẬT LIỆU .2 Kế TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN .2 KẾ TOÁN CÔNG CỤ, DỤNG CỤ .1 KHÁI QUÁT CÔNG CỤ, DỤNG CỤ .2 KẾ TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN.3 KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH.1 KHÁI QUÁT TÀI SẢN CỐ ĐỊNH .2 KẾ TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN .4 KẾ TOÁN LƢƠNG VÀ KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG.1 KHÁI QUÁT Về LƢƠNG VÀ KHOẢN THEO LƢƠNG .2 Kế TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN .5 KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM .1 KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT .2 KẾ TOÁN CÁC KHOẢN MỤC CHI PHÍ SẢN XUẤT .3 KẾ TOÁN GIÁ THÀNH SẢN PHẨM.2 KẾ TOÁN QUÁ TRÌNH TIÊU THỤ .1 KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH TIÊU THỤ .1 ĐẶC ĐIỂM CỦA QUÁ TRÌNH TIÊU THỤ .2 NỘI DUNG KẾ TOÁN QUÁ TRÌNH TIÊU THỤ .3 DOANH THU BÁN HÀNG VÀ GIÁ VỐN HÀNG BÁN .4 CÁC TÀI KHOẢN SỬ DỤNG.2 KẾ TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN .1 PHẢN ÁNH DOANH THU VÀ GIÁ VỐN HÀNG BÁN .2 PHẢN ÁNH CÁC KHOẢN GIẢM TRỪ DOANH THU .3 KẾ TOÁN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH .1 KHÁI QUÁT VỀ KẾT QUẢ KINH DOANH .2 KẾ TOÁN CÁC NGHIỆP VỤ LIÊN QUAN .1 CHI PHÍ CỦA QUÁ TRÌNH TIÊU THỤ .2 XÁC ĐỊNH KẾT QỦA TIÊU THỤ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Nội dung BTC Bộ tài chính BQCK Bình quân cuối kỳ CPQLDN Chi phí quản lý doanh nghiệp CPBH Chi phí bán hàng CPSXKDDD Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang CĐKT Cân đối kế toán CN Công nhân DTBH Doanh thu bán hàng DN Doanh nghiệp GTGT Giá trị gia tăng GVHB Giá vốn hàng bán LNG Lợi nhuận gộp LNT Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh NVKT Nghiệp vụ kinh tế NVL Nguyên vật liệu SDĐK Số dƣ đầu kỳ SDCK Số dƣ cuối kỳ TNDN Thu nhập doanh nghiệp TGNH Tiền gửi ngân hàng TSCĐ Tài sản cố định VL Vật liệu XHCN Xã hội chủ nghĩa XĐKQKD Xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1 GIÁO TRÌNH HỌC PHẦN Tên học phần: NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN Mã học phần: CSK110180 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của học phần: - Vị trí: Học phần này là học phần cơ sở ngành, cung cấp những kiến thức cơ bản, nhập môn về kế toán. Học phần này đƣợc sắp xếp học ở HKI của khóa học. - Tính chất: Học phần giới thiệu và cung cấp kiến thức về ngành nghề kế toán: các thuật ngữ kế toán, các yêu cầu về ngành nghề và các chuẩn mực kế toán, các phƣơng pháp kế toán (phƣơng pháp cân đối, phƣơng pháp tài khoản, phƣơng pháp ghi sổ kép, phƣơng pháp tính giá các đối tƣợng kế toán). Học phần giới thiệu và cung cấp kiến thức về định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh chủ yếu, lập các chứng từ kế toán và ghi sổ sách kế toán cơ bản.
- Ý nghĩa và vai trò của học phần: Mục tiêu của học phần: - Về kiến thức: Giới thiệu về nghề kế toán (định nghĩa các từ ngữ, nhiệm vụ của kế toán, yêu cầu và hƣớng phát triển nghề nghiệp ) Giải thích các nguyên tắc căn bản của kế toán : nguyên tắc cân đối, nguyên tắc ghi vào tài khoản, nguyên tắc kết chuyển số dƣ, nguyên tắc tính gía, nguyên tắc ghi nhận doanh thu, chi phí, nguyên tắc xác định kết quả. Trình bày các phƣơng pháp kế toán cơ bản: phƣơng pháp tài khoản, phƣơng pháp ghi sổ kép, phƣơng pháp cân đối kế toán, phƣơng pháp tính giá. Lập các công thức tính giá thành và xác định kết quả kinh doanh. Giải thích qui trình kế toán một chu kỳ sản xuất kinh doanh.
- Về kỹ năng: Thiết lập các bảng biểu quan trọng theo dạng cơ bản: bảng cân đối kế toán, bảng kết quả hoạt động kinh doanh. Ghi chép một số các nghiệp vụ chủ yếu vào các tài khoản. Lập các bút toán cho các nghiệp vụ chủ yếu của một chu kỳ sản xuất kinh doanh. 2 Tính toán giá thành và xác định kết quả hoạt động kinh doanh.
Nâng cao kỹ năng tính toán căn bản trong kế toán. Lập chứng từ kế toán. Mở ghi và khóa sổ kế toán - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Nhận thức đƣợc vai trò và nhiệm vụ của nghề kế toán đối với xã hội. Hình thành ý thức tuân thủ chuẩn mực chuyên môn.
Gia tăng ý thức trách nhiệm đối với tập thể. Rèn luyện tính độc lập, tác phong nhanh nhẹn, làm việc đúng giờ 3 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN GIỚI THIỆU Đây là bài đầu tiên trong giáo trình, nội dung của bài này cung cấp các quy định chung bao gồm định nghĩa kế toán, đối tƣợng kế toán, chức năng nhiệm vụ của kế toán, bản chất yêu cầu nguyên tắc trong kế toán, phân loại kế toán quản trị, kế toán tài chính. MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này, ngƣời học có thể: Trình bày được định nghĩa kế toán, bốn nhiệm vụ của kế toán. Giải thích được một số từ ngữ quan trọng : kế toán tài chính, kế toán quản trị; kế toán tổng hợp, kế toán chi tiết, nghiệp vụ kinh tế, đối tượng kế toán.
Phân biệt được: Tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn, phân biệt nợ phải trả và nguồn vốn chủ sở hữu Phát biểu được nguyên tắc cân đối kế toán. Nhận thức được tầm quan trọng công tác kế toán đối với sự phát triển kinh tế. Nhận thức được trách nhiệm của người kế toán đối với xã hội.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN 1.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ ĐỊNH NGHĨA KẾ TOÁN a. Lịch sử hình thành khoa học kế toán Kế toán là một khái niệm đƣợc sử dụng từ rất sớm.
Kế toán, ở một dạng giản đơn, đã xuất hiện trong hoạt động thƣơng mại từ cách đây hơn năm nghìn năm.
