UBND TỈNH LONG AN TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LONG AN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: NGUỘI CƠ BẢN NGHỀ: Cắt gọt kim loại TRÌNH ĐỘ:Cao đẳng Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Long An, năm 2017 LƢU HÀNH NỘI 1 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Giáo trình này sử dụng làm tài liệu giảng dạy nội bộ trong trƣờng cao đẳng Long An Trƣờng cao đẳng Long An không sử dụng và không cho phép bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào sử dụng giáo trình này với mục đích kinh doanh. Mọi trích dẫn, sử dụng giáo trình này với mục đích khác hay ở nơi khác đều phải đƣợc sự đồng ý bằng văn bản của trƣờng Cao đẳng Long An ` 1 LỜI GIỚI THIỆU Nguội là công việc thừng thấy trong các quy trình công nghệ của các công đoạn sản xuất trong lĩnh vực chế tạo máy và gia công các sản phẩm cơ khí. Với công cụ cầm tay và tay nghề,ngƣời thợ có thể dùng phƣơng pháp gia công nguội để thực hiện từ những công việc đơn giản đến những công việc phức tạp đòi hỏi độ chính xac1ca mà các máy móc,thiết bị không thực hiện đƣợc nhƣ:sửa chữa.lắp ráp… Giáo trình này giới thệu những kiến thức cơ bản trong kỹ thuật lấy dấu,các phƣơng pháp gia công nguội,tƣ thế khi thao tác.Kỹ thuật thực hiện,dụng cụ và tháo lắp thƣờng dùng,biện pháp đánh giá kiểm tra,những sai sót hƣ hỏng có biện pháp khắc phục.
Để thực hành tốt công việc nguội ,đòi hỏi ngƣời làm công việc nguội phải chăm chỉ,cẩn thận,biết phân tích xét đoán và sáng tạo để có thể vận dụng đƣợc các kiến thức trong tình huống công việc cụ thể. Trong tình hình hiện nay,khhi đội ngủ cán bộ còn nặng về lý thuyyet61,thợ giỏi còn thiếu,thì việc có đƣợc một ngƣời thợ nguội lành nghề là nhu cầu của rất nhiều doanh nghiệp sản xuất. Giáo trình làm tài liệu học tập cho học sinh sinh viên trung cấp, cao đẳng của trƣờng. Mặc dù tác giả đã cố gắng trong khi biên soạn.Nhƣng không tránh khỏi thiếu sót.Chúng tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp của bạn đọc và đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn! Tân an,ngày tháng năm Biên soạn Tô Duy Nghiệp ` 2 MỤC LỤC Đề Mục Trang Lời giới thiệu Bài 1:Vạch dấu.6 Bài 2:Kỹ thuật Cƣa kim loại. 15 Bài 3:Kỹ thuật Dũa kim loại. 20 Bài 4:Kỹ thuật Khoan kim loại. 33 Bài 5:Kỹ thuật cắt ren bằng bàn ren và ta rô.
42 TÀI LIỆU THAMM KHẢO. 51 ` 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: NGUỘI CƠ BẢN Mã mô đun: MĐ 11 Thời gian thực hiện mô đun: 60 giờ; (Lý thuyết: 9 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 46 giờ; Kiểm tra: 5 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô-đun tiền đề trƣớc khi sinh viên học tập các mô-đun chuyên môn nghề - Tính chất: Là mô đun kỹ thuật cơ sở, trang bị cho ngƣời học các kỹ năng sử dụng và gia công với các dụng cụ cầm tay thông dụng. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày đƣợc công dụng và phạm vi sử dụng của các loại dụng cụ gia công cầm tay của nghề.
+ Lựa chọn đƣợc các loại giũa, đục và các dụng cụ cần thiết phù hợp cho gia công nguội cơ bản. + Xác định đƣợc chuẩn vạch dấu, chuẩn đo, chuẩn gá chính xác phù hợp hình dáng chi tiết gia công. + Vạch đƣợc quy trình gia công hợp lý và hiệu quả cao. + Giải thích đƣợc các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
- Kỹ năng: + Mài sửa đƣợc các dụng cụ cắt và dụng cụ vạch dấu. + Thực hiện thành thạo các công việc về: giũa, cƣa, khoan, cắt ren bằng bàn ren, ta rô và hoàn thiện. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Thu xếp nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và áp dụng đúng các biện pháp an toàn + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập + Bảo quản tốt các thiết bị, dụng cụ, sản phẩm III. Nội dung mô đun: 1.
Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Số Tên các bài trong mô đun Thời gian (giờ) ` 4 TT Thực hành, thí Tổng Lý Kiểm nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Bài 1. Phƣơng pháp vạch dấu 2. Các bƣớc thực hiện 3. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục 2 Bài 2: Kỹ thuật cƣa kim loại 12 2 10 0 1.
Cấu tạo, công dụng và phân loại cƣa 2. Phƣơng pháp cƣa kim loại 3. Các bƣớc thực hiện 4. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục 3 Bài 3: Kỹ thuật giũa kim loại 20 2 17 1 1.
Cấu tạo, công dụng và phân loại giũa 2. Phƣơng pháp giũa kim loại 3. Các bƣớc thực hiện 4. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục 4 Bài 4: Kỹ thuật khoan kim loại 12 2 9 1 1.
Phƣơng pháp khoan 4. An toàn khi sử dụng máy khoan 5. Các bƣớc thực hiện 6. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục 5 Bài 5: Kỹ thuật cắt ren bằng bàn ren và ta rô 10 2 7 1 1.
Đặc điểm của việc cắt ren bằng bàn ren, ta rô 2. Phƣơng pháp cắt ren bằng bàn ren, ta rô 3. Các bƣớc thực hiện 4. Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục 6 Thi kết thúc môđun 2 2 Cộng 60 9 46 5 ` 5 Bài 1: VẠCH DẤU Mã bài:MĐ11.GIỚI THIỆU Vạch dấu là một công việc cơ bản cho các công việc tiếp theo.
Trong gia công cơ khí phải công hớt đi một lớp kim loại ( lƣợng dƣ) để tạo thành hình dáng,kích thƣớc của chi tiết gia công. Để đảm bảo các bề mặt của phôi có đủ lƣợng dƣ gia. Ngoài ra láy dấu còn dùng xác định vị trí bề mặt sẽ gia công bằng phƣơng pháp nguội hoặc cắt gọt đôi khi nó còn qyuết định độ chính xác về hình dạng,về kích thƣớc nhất là vị trí tƣơng quan giữa các bề mặt đƣợc gia công của chi tiết. Đây là một công việc phức tạp ,đòi hỏi phải có nhiều kiến thức về dựng hình,về công nghệ .MỤC TIÊU THỰC HIỆN - Trình bày đƣợc khái niệm về gia công nguội cơ bản, phƣơng pháp vạch dấu chi tiết gia công theo bản vẽ.
- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật tƣ và xác định chính xác chuẩn lấy dấu, vạch dấu, chấm dấu đúng quy trình, đúng thao tác và yêu cầu kỹ thuật. - Chủ động, sáng tạo và an toàn trong học tập.NỘI DUNG CHÍNH 1.Phƣơng pháp vạch dấu: Khái niệm về vạch dấu -Vạch dấu là công việc chuẩn bị đầu tiên và rất cơ bản cho các công việc tiếp theo của nghề Nguội. Nó quyết định đến độ chính xác về hình dáng và kích thƣớc nhất là vị trí tƣơng quan giữa các bề mặt đƣợc gia công của chi tiết. Đây là một công việc rất phức tạp đòi hỏi phải vận dụng nhiều kiến thức về dựng hình và công nghệ.
-Phần lớn các chi tiết máy đều đƣợc chế tạo từ phôi đúc và rèn. Tùy theo độ chính xác cần đạt đƣợc và hình dạng đơn giản hay phức tạp của chi tiết cần gia công mà chọn phôi có lƣợng dƣ nhiều hay ít. Nhiệm vụ của công việc vạch dấu là xác định đƣợc ranh giới giữa chi tiết gia công với phần lƣợng dƣ, nói cách khác là xác định đƣợc đƣờng bao của chi tiết. Đƣờng ranh giới đó gọi là đƣờng dấu, công việc xác định các đƣờng dấu gọi là vạch dấu.
Các dụng cụ vạch dấu,và phƣơng pháp sử dụng Muốn vạch đƣợc các đƣờng dấu chính xác trên phôi liệu cần có dụng cụ và đồ nghề phù hợp. Dụng cụ để vạch dấu bao gồm: - Dụng cụ gá đặt. - Dụng cụ vạch dấu. - Dụng cụ chấm dấu.
Dụng cụ gá đặt: ` 6 -Là dụng cụ dùng để đỡ hoặc đặt vật trong quá trình vạch dấu, bao gồm: a) Bàn vạch dấu (bàn máp): dùng để đỡ các vật lấy dấu có mặt phẳng và các dụng cụ khác dùng trong quá trình vạch dấu. Mặt bàn vạch dấu là mặt chuẩn, từ đó xác định độ cao của vật. Mặt bàn phẳng, nhẵn có độ chính xác cao, đƣợc chế tạo bằng gang đúc, mặt dƣới có gân để tăng độ cứng vững. Bàn vạch dấu đƣợc đặt trên bệ gỗ hoặc xi măng và có nhiều loại kích thƣớc khác nhau đƣợc quy chuẩn.1: Bàn máp b) Khối D, khối V: - Khối D: dùng để kê, đệm hoặc tựa vật trong khi lấy dấu.
Nó có hình dạng chữ nhật, phần trong rỗng, bốn mặt đƣợc chế tạo phẳng, nhẵn, song song và vuông góc với nhau từng đôi một, thƣờng đƣợc chế tạo bằng gang a) b) c) đúc. ` 7 - Khối V : khối V có mặt làm việc là 2 mặt nghiêng giống nhƣ chữ V, dùng để đỡ các vật có hình dạng tròn xoay. Hai mặt nghiêng thƣờng hợp với nhau 1 góc 600, 900 hay 1200. Góc lớn nhằm để kê đỡ các vật có đƣờng kính lớn.
Khối V có loại ngắn, loại dài hoặc khối V kép. Khối V kép về cấu tạo coi nhƣ 2 khối V đơn ghép lại, hai mặt bên có rãnh để lắp vam giữ chặt vật. Dụng cụ vạch dấu và chấm dấu: a) Mũi vạch: là một dụng cụ có đầu nhọn, thƣờng đƣợc chế tạo bằng thép các bon dụng cụ (Y10 hay Y12), sau khi chế tạo xong đƣợc tôi cứng, đầu đƣợc mài nhọn với góc = 15 – 200. Để vạch dấu các bề mặt mài nhẵn của chi Hình 1.3:Mũi vạch tiết hoàn chỉnh ngƣời ta dùng kim vạch bằng đồng thau.
b) Đài vạch: là một cái giá có bộ phận giữ mũi vạch, để giúp cho công việc vạch dấu đƣợc dễ dàng. c) Compa: dùng để vạch dấu các cung tròn, Hình 1.4:Đài vạch đƣờng tròn có đƣờng kính khác nhau. b) Thước vạch cung tròn. ` 8 -Compa có 2 chân nhọn, một chân đƣợc cắm cố định, chân kia đóng vai trò nhƣ một mũi vạch.
Vật liệu làm compa thƣờng bằng thép các bon dụng cụ, hoặc thân compa bằng thép thƣờng, đầu nhọn bằng thép tốt. Hai đầu nhọn đƣợc tôi đạt độ cứng cần thiết. Khi vạch dấu những cung tròn có bán kính lớn, phải dùng thƣớc vạch (hình 1. d) Chấm dấu: khi vạch dấu, do bị cọ xát nên đƣờng vạch dấu không giữ đƣợc lâu.
Để giữ cho đƣờng vạch dấu không bị mất, ta dùng một dụng cụ đánh dấu gọi là chấm dấu. Chấm dấu thƣờng đƣợc chế tạo bằng thép các bon dụng cụ. Sau khi chế tạo xong, tôi cứng phần đầu nhọn và phần đánh búa.Các dạng sai hỏng khi vạch dấu Hình 1.6:Mũi Chấm dấu -Quá trình vạch dấu góp một phần quan trọng, quyết định đến chất lƣợng sản phẩm.