SỞ LAO ĐỘNG, THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐẮK LẮK TRƯỜNG TRUNG CẤP TRƯỜNG SƠN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: LÚA – BẮP – THUỐC BVTV NGÀNH/NGHỀ: TRỒNG TRỌT - BVTV TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 226/QĐ - TCTS ngày 15 tháng 12 năm 2022 của Hiệu trưởng trường Trung Cấp Trường Sơn Năm 2022 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Nội dung cuốn giáo trình mô đun này hướng dẫn người học về các biện pháp kỹ thuật canh tác về 2 loại cây lương thực chính trong nông nghiệp là Lúa, Bắp; các khái niệm cơ bản về thuốc BVTV, cách sử dụng chính xác và khoa học thuốc BVTV trong nông nghiệp. Thời gian môn học này là 90 giờ (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 57 giờ, kiểm tra: 3 giờ) Ban biên soạn chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn, chỉ đạo của Ban giám hiệu trường Trung cấp Trường Sơn, cùng với sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến, tạo điều kiện thuận lợi của quý thầy, cô phòng Đào tạo; các kiến thức, tư liệu, nghiên cứu của các tác giả đã giúp xây dựng hoàn thiện giáo trình này.
Các thông tin trong giáo trình này có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế, tổ chức giảng dạy và vận dụng phù hợp với điều kiện, bối cảnh thực tế của từng vùng trong quá trình dạy học. Trong quá trình biên soạn giáo trình. Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và người trực tiếp lao động trong lĩnh vực chăm sóc lúa, bắp để giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới.
Xin chân thành cảm ơn! …………., ngày……tháng……năm……… Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Th. KS Hoàng Thị Thành iii MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. ii LỜI GIỚI THIỆU.
iii MỤC LỤC. iv GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN. 1 BÀI 1: NGUỒN GỐC, GIÁ TRỊ KINH TẾ, VÀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT CÂY LÚA. 3 Nội dung chính:.
Nguồn gốc lịch sử. Nguồn gốc phát sinh cây lúa. Giá trị kinh tế của cây lúa. Giá trị kinh tế.
Sản xuất lúa gạo ở Việt Nam. Câu hỏi ôn tập. 6 Bài 2: ĐẶC TÍNH SINH VẬT HỌC; THỜI KỲ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ ĐIỀU KIỆN NGOẠI CẢNH CỦA CÂY LÚA. 7 Nội dung chính.
Đặc tính sinh vật học. Các giai đoạn sinh trưởng phát triển. Giai đoạn nẩy mầm. Giai đoạn mạ.
Giai đoạn đẻ nhánh. Giai đoạn làm đốt làm đòng. Trổ bông làm hạt. Thời kỳ chín.
Điều kiện ngoại cảnh. Câu hỏi ôn tập. 16 Bài 3: LẬP KẾ HOẠCH SẢN XUẤT LÚA THEO TIÊU CHUẨN VIETGAP. 17 iv Mục tiêu.
17 Nội dung chính. Thu thập thông tin về tình hình sản xuất để lập kế hoạch. Xác định mục tiêu của bản kế hoạch. Xác định kết quả cần đạt được.
Xác định các hoạt động sản xuất. Xác định các nguồn lực hỗ trợ. Lập bảng kế hoạch sản xuất. Bài tập ôn tập.
19 Bài 4: KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC LÚA THEO VIETGAP. So sánh sản xuất thông thường và GAP. Sản xuất theo tiêu chuẩn GAP. Mật độ - khoảng cách.
Làm đất, bón phân lót. Thời vụ trồng. Chăm sóc sau khi trồng. Quản lý sâu bệnh hại.
Câu hỏi ôn tập. 30 Bài 5: THU HOẠCH, SƠ CHẾ, BẢO QUẢN. 31 Nội dung chính. Thời điểm thu hoạch.
Kỹ thuật thu hoạch. 34 Bài 6: TÍNH TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ. Tập hợp các chi phí đầu vào. Tập hợp các chi phí đầu ra.
Tính toán hiệu quả sản xuất. Câu hỏi ôn tập. 38 Bài 7: NGUỒN GỐC, GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT CỦA CÂY BẮP. 39 Nội dung chính.
Nguồn gốc lịch sử. Tầm quan trọng về kinh tế xã hội của cây bắp. Sản xuất bắp trên thế giới. Giá trị kinh tế.
Công dụng của bắp. Sản xuất bắp ở Việt Nam. Tình hình sản xuất bắp. Các vùng trồng bắp ở Việt Nam.
Câu hỏi ôn tập. 43 BÀI 8: ĐẶC TÍNH SINH VẬT HỌC; THỜI KỲ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ ĐIỀU KIỆN NGOẠI CẢNH CỦA CÂY BẮP. 44 Nội dung bài chính. Đặc tính sinh vật học.
Hệ thống rễ bắp. Các thời kỳ sinh trưởng, phát triển của cây bắp. Giai đoạn nẩy mầm(từ gieo đến lúc có 3 lá thật). Giai đoạn cây con (giai đoạn bắp 3 lá đến phân hóa hoa).
Giai đoạn phân hóa cơ quan sinh sản( từ phân hóa hoa đến trỗ cờ). Giai đoạn nở hoa(bao gồm trỗ cờ, tung phấn phun râu, thụ tinh). Giai đoạn chín(bao gồm từ thụ tinh đến chín). Điều kiện ngoại cảnh.
Câu hỏi ôn tập. 53 BÀI 9: LẬP KẾ HOẠCH SẢN XUẤT BẮP THEO TIÊU CHUẨN GAP. 54 Mục tiêu của bài:. 54 Nội dung bài:.
Thu thập thông tin về tình hình sản xuất để lập kế hoạch. Xác định mục tiêu của bản kế hoạch. Xác định kết quả cần đạt được. Xác định các hoạt động sản xuất.
Xác định các nguồn lực hỗ trợ. Lập bảng kế hoạch sản xuất. 56 BÀI 10: KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY BẮP THEO GAP. 57 Mục tiêu của bài:.
57 Nội dung bài:. Sản xuất thông thường. Sản xuất theo tiêu chuẩn GAP. Chuẩn bị đất trồng.
Thời vụ trồng. Mật độ, khoảng cách trồng. Thụ phấn bổ sung cho bắp. Quản lý sâu, bệnh hại.
Quản lý sâu hại. Quản lý bệnh hại. Câu hỏi ôn tập. 62 BÀI 11: THU HOẠCH, SƠ CHẾ, BẢO QUẢN.
63 Nội dung chính. Thời điểm thu hoạch. Thời gian thu hoạch. Kỹ thuật thu hoạch.
Trang thiết bị, dụng cụ thu hoạch bắp. Kỹ thuật thu hoạch. Trang thiết bị bảo quản. Kỹ thuật bảo quản.
69 BÀI 12: TÍNH TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ. 70 Mục tiêu của bài:. 70 Nội dung bài:. Tập hợp các chi phí đầu vào.
Tập hợp các chi phí đầu ra. Tính toán hiệu quả sản xuất. 73 BÀI 13: SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN NGÀNH THUỐC BVTV. 74 Mục tiêu của bài:.
74 Nội dung bài:. Tầm quan trọng của thuốc bảo vệ thực vật. Nội dung thuốc bảo vệ thực vật. Thuộc tính và đặc điểm của thuốc bảo vệ thực vật.
Câu hỏi ôn tập. 78 BÀI 14: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ THUỐC BVTV. 79 Mục tiêu của bài:. 79 Nội dung bài:.
Khái niệm về thuốc bảo vệ thực vật. Phân loại theo các gốc hóa học. Phân loại theo công dụng. Phân loại theo nhóm độc.
Phân loại theo thời gian hủy. Sự tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trên nông sản. Nguyên nhân tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản. Tính nguy hại tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trên nông sản và sức khỏe con người.
Câu hỏi ôn tập. 85 BÀI 15: PHƯƠNG PHÁP TÍNH TOÁN LƯỢNG THUỐC BVTV VÀ LƯỢNG NƯỚC ĐỂ SỬ DỤNG VÀ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH TÍNH ĐỘC VÀ HIỆU LỰC CỦA THUỐC ĐỐI VỚI DỊCH HẠI. 86 Mục tiêu của bài:. 86 Nội dung bài .Khái niệm chung.
Phương pháp tính toán lượng thuốc BVTV và lượng nước để sử dụng. Tiêu chuẩn tính toán lượng thuốc BVTV và lượng nước để sử dụng. Thực hành: tính toán lượng thuốc BVTV và lượng nước để sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Phương pháp xác định tính độc và hiệu lực của thuốc đối với dịch hại.
Tiêu chuẩn xác định tính độc và hiệu lực của thuốc đối với dịch hại. 89 Bài 16: CÁC LOẠI THUỐC TRỪ SÂU, CÁC THUỐC TRỪ BỆNH CÂY, CÁC THUỐC DIỆT CỎ. 90 Nội dung bài. Nhóm 2: Lân hữu cơ.
Nhóm 3: Cúc tổng hợp (Pyrethroide). Nhóm 4: Vi sinh. 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 94 ix GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: Lúa – Bắp – Thuốc BVTV Mã môn học/mô đun: MĐ 18 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Vị trí + Mô đun kỹ thuật trồng Lúa – Bắp – Thuốc bảo vệ thực vật là mô đun chuyên môn - Tính chất: + Đây là một trong những mô đun kỹ năng quan trọng của ngành Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Nâng cao kiến thức của người học về các đặc điểm sinh lý, yêu cầu điều kiện tự nhiên, phương pháp trồng và chăm sóc cây Lúa, Bắp. Các khái niệm cơ bản của thuốc BVTV. Mục tiêu của môn học/mô đun: -Kiến thức + Phân biệt được các giống lúa, bắp khác nhau + Mô tả được đặc điểm thực vật học của cây lúa, cây bắp + Trình bày được yêu cầu sinh trưởng phát triển của từng loại lúa, bắp + Phân biệt các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thường sử dụng trong sản xuất. + Trình bày được các nguyên tắc, tiến trình thực hiện làm đất, bón phân, quản lý dịch hại và chăm sóc cây lúa, cây bắp.
+ Áp dụng được kiến thức cơ bản về kinh tế, nghiên cứu thị trường để thực hiện tổ chức quản lý và sản xuất kinh doanh các sản phẩm cây lúa, cây bắp theo tiêu chuẩn GAP + Làm đất trồng lúa, trồng bắp đúng kỹ thuật, đảm bảo các yếu tố dinh dưỡng đất 1 + Phân biệt được các loại giống bắp qua dạng hạt + Trình bày các khái niệm và nguyên lý cơ bản về thuốc BVTV -Kỹ năng + Thực hiện thành thạo các thao tác trong ngâm ủ hạt giống, làm mạ, bón phân, gieo trồng, chăm sóc, quản lý dịch hại, thu hoạch và bảo quản sản phẩm đảm bảo hiệu quả, an toàn và bảo vệ môi trường; + Sử dụng thành thạo và bảo trì được các dụng cụ, trang thiết bị, máy móc để sản xuất đảm bảo chất lượng và hiệu quả.