Giáo Trình Môn Học Công Nghệ Gia Công Áp Lực Nghề Công Nghệ Kỹ Thuật Cơ Khí

Giáo trình nghiên cứu môn học công nghệ gia công áp lực nghề công nghệ kỹ thuật cơ khí, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kỹ thuật.

• Tác giả: Phan Đức Trung
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Công Nghệ Kỹ Thuật Cơ Khí
• Đề tài: Công Nghệ Gia Công Áp Lực
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. Bài 1: Khái niệm chung về máy gia công áp lực kim loại
• 2. Bài 2: Cắt thép thanh
• 3. Bài 3: Cắt thép tấm
• 4. Bài 4: Cắt thép định hình
• 5. Bài 5: Sấn kim loại
• 6. Bài 6: Uốn thép
• 7. Bài 7: Đột kim loại
• 8. Bài 8: Cưa kim loại bằng máy
• 9. Bài 9: Gập tôn
• 10. Bài 10: Cắt kim loại bằng máy cắt đá

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình công nghệ gia công áp lực cơ khí

Giáo trình môn học công nghệ gia công áp lực nghề công nghệ kỹ thuật cơ khí được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên. Môn học này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các loại máy gia công áp lực mà còn trang bị cho họ kỹ năng vận hành và ứng dụng trong thực tế. Nội dung giáo trình được thiết kế theo chương trình khung quốc gia, đảm bảo tính thực tiễn và cập nhật những kiến thức mới nhất trong ngành.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình tập trung vào việc trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc của các máy gia công áp lực. Mục tiêu chính là giúp sinh viên nắm vững quy trình gia công kim loại và các kỹ thuật liên quan.

1.2. Đối tượng và phương pháp giảng dạy

Đối tượng sử dụng giáo trình là sinh viên ngành công nghệ kỹ thuật cơ khí. Phương pháp giảng dạy kết hợp lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

II. Thách thức trong việc giảng dạy công nghệ gia công áp lực

Việc giảng dạy công nghệ gia công áp lực gặp nhiều thách thức, từ việc cập nhật công nghệ mới đến việc đảm bảo sinh viên có đủ kỹ năng thực hành. Các giảng viên cần phải liên tục cải tiến phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

2.1. Khó khăn trong việc cập nhật công nghệ mới

Công nghệ gia công áp lực luôn thay đổi, đòi hỏi giảng viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức mới để giảng dạy hiệu quả.

2.2. Thiếu trang thiết bị thực hành

Nhiều cơ sở giáo dục gặp khó khăn trong việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong công nghệ gia công áp lực

Để nâng cao chất lượng giảng dạy, các giảng viên cần áp dụng những phương pháp giảng dạy hiện đại. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.

3.2. Tổ chức các buổi thực hành tại doanh nghiệp

Các buổi thực hành tại doanh nghiệp giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và hiểu biết về ngành.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ gia công áp lực trong ngành cơ khí

Công nghệ gia công áp lực đóng vai trò quan trọng trong ngành cơ khí, từ sản xuất linh kiện đến chế tạo máy móc. Việc áp dụng công nghệ này giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất.

4.1. Ứng dụng trong sản xuất linh kiện cơ khí

Công nghệ gia công áp lực được sử dụng rộng rãi trong sản xuất các linh kiện cơ khí chính xác, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

4.2. Tác động đến hiệu quả sản xuất

Việc áp dụng công nghệ gia công áp lực giúp giảm thời gian sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của công nghệ gia công áp lực

Công nghệ gia công áp lực sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong ngành cơ khí. Việc nâng cao chất lượng đào tạo và cập nhật công nghệ mới sẽ giúp sinh viên đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tương lai của công nghệ gia công áp lực

Công nghệ gia công áp lực sẽ ngày càng được cải tiến, mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành cơ khí.

5.2. Vai trò của giáo dục trong sự phát triển công nghệ

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN HỌC THUẬT GIÁO TRÌNH CÔNG NGHỆ GIA CÔNG ÁP LỰC

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học: Công nghệ gia công áp lực (Mã mô đun: MĐ18) được biên soạn bởi Khoa Cơ khí – Trường Cao đẳng nghề Hà Nam (tác giả Phan Đức Trung tham gia biên soạn) theo chương trình khung quốc gia ngành Công nghệ kỹ thuật cơ khí, ban hành kèm Quyết định của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Hà Nam vào năm 2020.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, mô đun MĐ18 được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học và mô đun cơ sở nghề từ MĐ01 đến MĐ15. Đây là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc, mang tính chất tích hợp giữa lý thuyết kỹ thuật chuyên ngành và kỹ năng thực hành vận hành máy, có tính độc lập trong hệ thống đào tạo kỹ thuật cơ khí trình độ Trung cấp và có thể mở rộng sử dụng cho các trình độ, ngành nghề liên quan sau khi bổ sung các nội dung đặc thù.

Thời lượng thực hiện mô đun: 75 giờ

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình xác định theo 3 chuẩn đầu ra:

• Kiến thức: Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của các thiết bị gia công áp lực điển hình bao gồm máy cắt thép tấm, máy cắt thép định hình, máy chấn tôn, máy uốn ống thủy lực, máy cắt đột liên hợp, máy cưa vòng; nắm vững các định luật về biến dạng dẻo và quy tắc an toàn công nghiệp.
• Kỹ năng: Tính toán, tra cứu và điều chỉnh chính xác chế độ cắt, khe hở dao phù hợp với chiều dày vật liệu; vận hành thành thạo các thiết bị cắt, sấn, uốn, đột, cưa, gập kim loại đạt độ phẳng, độ vuông góc theo dung sai bản vẽ trong thời gian quy định.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, khả năng làm việc độc lập và phối hợp nhóm; kiểm tra, giám sát an toàn lao động và đánh giá kết quả thực hiện công việc của cá nhân và tổ nhóm.

Cấu trúc tiếp cận của giáo trình đi từ cơ sở lý thuyết truyền động thủy lực và biến dạng dẻo (Bài 1) đến các quy trình công nghệ gia công chuyên biệt cho từng dạng sản phẩm kim loại (Bài 2 đến Bài 10). Điểm đặc sắc của tài liệu là sự gắn kết giữa lý thuyết biến dạng kim loại với các thông số công nghệ thực tế, quy trình lập trình điều khiển số NC/CNC và hệ thống bảng chẩn đoán, xử lý sự cố thiết bị tại xưởng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung mô đun MĐ18 được cấu trúc thành 10 bài học với tiến trình logic từ tổng quan lý thuyết, thiết bị đến các thao tác công nghệ chuyên biệt:

TIẾN TRÌNH 10 BÀI HỌC TRONG MÔ ĐUN MĐ18

• Bài 1: Khái niệm chung về máy gia công áp lực kim loại: Trọng tâm kiến thức bao gồm quy tắc an toàn 3 giai đoạn (trước, trong và sau vận hành); cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống truyền động thủy lực (bơm dầu, van an toàn, xi lanh chấp hành, lọc hồi); các thiết bị gia công áp lực tiêu biểu như máy cắt tôn DKS-16320, máy chấn tôn CNC Durma, máy uốn ống 3 trục, máy cắt đột liên hợp dòng IW; 4 định luật cơ bản của biến dạng dẻo; phương pháp thiết lập khe hở dao và quy trình vận hành máy không tải.
• Bài 2: Cắt thép thanh: Quy trình đọc bản vẽ, xác định kích thước, vạch dấu, tra bảng khe hở dao, thiết lập các thông số lập trình cữ sau (XP, DX, PP, CP, DLY, ST, YP, RP) và thao tác vận hành cắt thép thanh 60x5 mm.
• Bài 3: Cắt thép tấm: Kỹ thuật vạch dấu tiết kiệm phôi trên tấm phôi kích thước lớn (800x500x6 mm), chọn chế độ cắt cho thép tấm có chiều dày đến 10 mm, điều chỉnh khe hở dao cắt từ 5% đến 10% chiều dày vật liệu.
• Bài 4: Cắt thép định hình: Quy trình vận hành vị trí số 3 trên máy cắt đột liên hợp để gia công cắt các dạng thép góc chữ V, thép chữ U, tích hợp bảng xử lý 24 sự cố thường gặp của hệ thống điện và thủy lực.
• Bài 5 & Bài 6: Sấn kim loại và Uốn thép: Xác định góc uốn, bán kính cong, thứ tự các lần chấn trên máy chấn tôn thủy lực; vận hành máy uốn ống theo hệ trục 3 chiều (X, Y, Z) kết hợp địa phân độ và bộ điều khiển di động.
• Bài 7: Đột kim loại: Nguyên lý hoạt động của trạm đột thủy lực, cơ cấu bích đột, bộ kẹp giữ phôi chống kẹt dao đột, dải đường kính lỗ đột tiêu chuẩn từ 6 mm đến 38 mm.
• Bài 8, 9 & 10: Cưa kim loại bằng máy, Gập tôn và Cắt kim loại bằng máy cắt đá: Phân tích sự khác biệt giữa máy cưa vòng đứng (phôi di động, cắt vật liệu mỏng/nhẹ, có bộ hàn lưỡi cưa) và máy cưa vòng ngang (thân cưa di chuyển bằng ben thủy lực, phôi kẹp ê-tô, cắt phôi nặng); kỹ thuật gập tôn và sử dụng máy cắt đá cầm tay an toàn.

---

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý thuyết nền tảng dựa trên hai trụ cột: cơ học biến dạng dẻo kim loại và cơ học chất lỏng ứng dụng trong hệ thống truyền động thủy lực.

4 ĐỊNH LUẬT CƠ BẢN CỦA BIẾN DẠNG DẺO TRONG GIÁO TRÌNH

Song song với cơ học biến dạng, giáo trình cung cấp kiến thức nền tảng về nguyên lý truyền động thủy lực thể tích: chất lỏng (dầu thủy lực) làm việc trong mạch kín tuần hoàn đóng vai trò vừa truyền tải lực, vừa bôi trơn và làm mát; hệ thống van an toàn khống chế áp suất chống quá tải; các van servo phân phối lưu lượng biến đổi chuyển động quay của động cơ thành chuyển động tịnh tiến của xi lanh công tác với lực ép lớn.

---

Kỹ năng phát triển

Hệ thống kỹ năng được thiết kế có định lượng rõ ràng, giúp người học phát triển năng lực thao tác kỹ thuật và tư duy xử lý công nghệ:

Nhóm kỹ năng	Nội dung kỹ năng cụ thể	Định mức và tiêu chuẩn kỹ thuật trong giáo trình
Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills)	- Vận hành máy cắt tôn thủy lực NC/CNC - Vận hành máy chấn tôn điều khiển số - Thao tác máy cắt đột liên hợp đa trạm (IW-45M, IW-50A) - Vận hành máy uốn ống 3 trục và máy cưa vòng	- Cắt thép thanh 60x5 mm: 5 phôi / 1 học sinh / 15 phút (dung sai chiều dài 100±2 mm) - Cắt thép tấm 800x500x6 mm thành phôi 200x250x6 mm: 4 phôi / 15-30 phút - Cắt thép định hình: 3 phôi / 20 phút - Sấn/uốn định hình: 3 phôi / 30 phút
Kỹ năng phân tích (Analytical skills)	- Đọc hiểu bản vẽ cơ khí và chia phôi tối ưu - Tra bảng tính toán khe hở dao cắt - Lập trình thông số hành trình NC/CNC - Phân tích mã lỗi thiết bị điện - thủy lực	- Thiết lập khe hở dao bằng 5% - 10% chiều dày phôi - Nhập dữ liệu chu trình: XP, DX, PP, CP, DLY, ST, YP, RP - Chẩn đoán nguyên nhân động cơ không chạy, tụt áp suất, tiếng ồn thủy lực, bọt khí
Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies)	- Kiểm soát an toàn lao động 3 bước - Căn chỉnh cơ cấu Encoder xác định điểm chết - Chuyển đổi trạm và chế độ JOG / NORMAL - Bảo dưỡng, vệ sinh thiết bị và xử lý phoi	- Giữ khoảng cách an toàn sau máy ≥ 1 m - Điều chỉnh vít xoay Encoder 60° (hiệu chỉnh độ nhúng thanh trượt 0,0166 mm) - Vận hành công tắc chân 3 vị trí (UP, HALFWAY, DOWN)

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình áp dụng mô hình đào tạo tích hợp mô đun nghề (Modular Vocational Training). Thời lượng thực hành, thí nghiệm, bài tập chiếm 52/75 giờ (tương đương 69,3% tổng thời lượng mô đun), bảo đảm nguyên tắc lấy rèn luyện kỹ năng thực hành làm trọng tâm trên nền tảng lý thuyết ứng dụng.

Tiến trình giảng dạy mỗi bài học được chuẩn hóa theo 4 giai đoạn logic:

1. Hướng dẫn ban đầu: Đọc bản vẽ, phân tích yêu cầu kỹ thuật, quán triệt quy định an toàn chuyên biệt của thiết bị.
2. Hướng dẫn làm mẫu: Giảng viên thao tác mẫu các bước khởi động máy không tải, điều chỉnh khe hở dao, lập trình thông số cữ chặn.
3. Hướng dẫn thường xuyên: Học sinh trực tiếp thao tác gá phôi, căn chỉnh và vận hành dập/cắt/chấn/uốn dưới sự giám sát an toàn.
4. Hướng dẫn kết thúc: Đánh giá độ chính xác của mép cắt, độ phẳng, góc uốn và kiểm tra công tác vệ sinh công nghiệp.

QUY TRÌNH THAO TÁC CÔNG NGHỆ CHUẨN TRÊN MÁY CẮT / CHẤN THỦY LỰC

Bài tập thực hành và tình huống xử lý sự cố (Case studies)

Hệ thống bài tập thực hành được lượng hóa bằng các phôi liệu cụ thể:

• Bài tập vạch dấu và cắt tiết kiệm phôi trên tấm kim loại kích thước 800x500x6 mm để tạo ra 4 phôi kích thước 200x250x6 mm, yêu cầu mép cắt vuông góc, không bavia, đạt kích thước trong 15 đến 30 phút.
• Bài tập cắt xén góc 90 độ và xén góc nghiêng 45 độ trên thép góc chữ V sử dụng máy cắt đột liên hợp model IW-45M và IW-50A để tạo thành khớp quay 90 độ ghép nối kết cấu.

Về tình huống xử lý sự cố (Troubleshooting case studies), giáo trình tích hợp bảng phân loại 4 nhóm lỗi kỹ thuật kèm nguyên nhân và biện pháp xử lý:

BẢNG MA TRẬN CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ LÝ SỰ CỐ THIẾT BỊ (BÀI 4)

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

Đánh giá kết quả học tập của mô đun kết hợp 2 hình thức:

• Đánh giá quá trình (Formative Assessment): Đánh giá kỹ năng thao tác từng bài qua các tiêu chí: tuân thủ an toàn lao động, thời gian hoàn thành bài tập (số lượng phôi/phút), độ chính xác hình học của chi tiết gia công (đo bằng thước cặp, dưỡng đo góc).
• Đánh giá tổng kết (Summative Assessment): 3 giờ kiểm tra định kỳ độc lập gồm bài kiểm tra lý thuyết (nguyên lý thủy lực, biến dạng dẻo) và bài thi thực hành hoàn thiện một sản phẩm cắt/chấn/đột tổng hợp.

Hướng dẫn tự học: Người học cần chủ động đọc bản vẽ trước buổi học, nghiên cứu bảng tra khe hở cắt theo chiều dày vật liệu, ghi nhớ chức năng của các nút bấm trên bảng điều khiển di động (11 nút chức năng chính trên máy uốn ống) và bảng thông số lập trình cữ sau điện tử.

---

Điểm nổi bật và cập nhật kỹ thuật

Giáo trình cập nhật các thiết bị công nghệ gia công áp lực hiện đại đang được sử dụng phổ biến trong các nhà máy cơ khí chế tạo:

DANH MỤC THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP ĐƯỢC TÍCH HỢP TRONG GIÁO TRÌNH

Về mặt công nghệ điều khiển, giáo trình cập nhật phương pháp điều khiển số NC/CNC thay thế cho các phương pháp cữ cơ khí cổ điển. Việc tích hợp hệ thống van tỷ lệ, van phân phối servo và các cảm biến hồi tiếp hành trình giúp máy chấn và máy cắt đạt độ ổn định cao, giảm rung chấn và tiếng ồn trong quá trình biến dạng dẻo kim loại.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất cơ khí:

ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG VÀ YÊU CẦU ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT

Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các môn học/mô đun cơ sở nghề (MĐ01 – MĐ15), bao gồm:

• Vẽ kỹ thuật cơ khí (đọc hiểu kích thước, dung sai hình học, hình chiếu).
• Vật liệu học cơ khí (nhận biết tính chất cơ lý của thép tấm, thép góc, thép thanh).
• Dung sai lắp ghép và Đo lường kỹ thuật (sử dụng thước cặp, panme, dưỡng đo).
• An toàn lao động và Gia công nguội cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho học sinh trình độ Trung cấp nghề Công nghệ kỹ thuật cơ khí tại Trường Cao đẳng nghề Hà Nam. Đồng thời, cấu trúc mô đun có thể mở rộng làm tài liệu giảng dạy cho trình độ Cao đẳng hoặc bồi dưỡng nghề ngắn hạn cho công nhân gia công kết cấu thép tấm, thép hình.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở nghề từ mô đun MĐ01 đến MĐ15, trọng tâm là khả năng đọc bản vẽ gia công kim loại tấm, hiểu biết về độ bền kéo, tính dẻo của kim loại và kỹ năng sử dụng các dụng cụ đo kiểm kích thước cơ khí.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu lý thuyết gia công áp lực truyền thống là gì?

Khác với các tài liệu thuần lý thuyết cơ học biến dạng, giáo trình MĐ18 có tỷ lượng thực hành chiếm tới 69,3% (52/75 giờ), tập trung trực tiếp vào quy trình vận hành các dòng máy công nghiệp cụ thể (DKS-16320, Durma, IW-45M), hướng dẫn lập trình cữ số NC và cung cấp bảng ma trận chẩn đoán sự cố thiết bị tại xưởng.

4. Làm thế nào để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần nghiên cứu kỹ 4 định luật biến dạng dẻo và quy tắc an toàn 3 bước trước khi vào xưởng; nắm vững ý nghĩa các thông số lập trình cữ sau (XP, DX, PP, DLY) và luôn sử dụng chế độ JOG (áp suất thấp, tốc độ chậm) để kiểm tra khe hở dao trước khi chuyển sang chế độ gia công tự động NORMAL.

5. Những dòng máy công nghiệp chính nào được đưa vào hướng dẫn trong giáo trình?

Tài liệu cung cấp hướng dẫn cấu tạo và quy trình vận hành cho 5 nhóm thiết bị chính:

• Máy cắt tôn thủy lực (model tiêu biểu DKS-16320).
• Máy chấn tôn CNC (hệ thống van servo, cối bù CNC, tiêu chuẩn CE).
• Máy cắt đột liên hợp đa trạm (model IW-45M, IW-50A, IW-60H).
• Máy uốn ống thủy lực 3 trục dẫn động.
• Máy cưa kim loại công nghiệp (máy cưa vòng đứng và máy cưa vòng ngang).

---

Kết luận

Giáo trình Công nghệ gia công áp lực (MĐ18) do Khoa Cơ khí – Trường Cao đẳng nghề Hà Nam biên soạn là tài liệu học thuật chuyên môn nghề mang tính thực tiễn cao, chuẩn hóa quy trình công nghệ gia công biến dạng dẻo kim loại tấm và thép định hình.

LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO ĐỀ XUẤT (LEARNING PATHWAY)
Bài 1: Tổng quan thiết bị, an toàn & Nguyên lý thủy lực
Bài 2 -> Bài 4: Kỹ thuật cắt phôi (Thép thanh -> Thép tấm -> Thép định hình)
Bài 5 -> Bài 7: Kỹ thuật biến dạng dẻo tạo hình (Sấn tôn -> Uốn ống -> Đột lỗ)
Bài 8 -> Bài 10: Hoàn thiện gia công (Cưa vòng -> Gập tôn -> Cắt đá)

Nguồn lực hỗ trợ thực hiện chương trình bao gồm hệ thống xưởng thực hành cơ khí trang bị máy cắt tôn thủy lực DKS-16320, máy chấn CNC, máy cắt đột liên hợp dòng IW, phôi liệu thép tấm tiêu chuẩn (800x500x6 mm), thép thanh (60x5 mm), thép hình chữ V, U và các dụng cụ đo kiểm cơ khí chính xác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH HÀ NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HÀ NAM o0o GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: CÔNG NGHỆ GIA CÔNG ÁP LỰC NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ- CĐNHN, ngày / /2020 của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam) Hà Nam, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Dựa theo giáo trình này, có thể sử dụng để giảng dạy cho các trình độ hoặc nghề ngành/ nghề khác của nhà trường. Cần giảng dạy bổ sung những môn học, mô đun bắt buộc và một số môn học, mô đun tự chọn mà trong chương trình đào tạo trình độ Trung cấp chưa giảng dạy LỜI GIỚI THIỆU Môn học công nghệ gia công áp lực là môn kỹ thuật chuyên ngành nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản giúp người học vận hành được các loại máy gia công áp lực như chấn, uốn, đột, cắt, từ đó người học có thể ứng dụng để tạo ra các chi tiết, các sản phẩm cơ khí chính xác, hình dạng kích thước đa dạng.

Mặt khác, môn học có tính công nghệ và chất lượng cao, trang bị cho học sinh tính tư duy để tạo ra sự chính xác của sản phẩm. Xuất phát từ các yêu cầu đó, Khoa Cơ Khí - Trường cao đẳng nghề Hà Nam đã biên soạn giáo trình này để đáp ứng nhu cầu giảng dạy của giảng viên và học tập của học sinh. Giáo trình được biên soạn theo chương trình môn học trong chương trình khung quốc gia của nghề Cơ khí - trình độ Trung cấp. Khi biên soạn giáo trình, tổ môn đã tham khảo nhiều tài liệu và đã lựa chọn, cập nhật những kiến thức mới có liên quan đến môn học và phù hợp với đối tượng sử dụng cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong sản xuất, đời sống để giáo trình có tính thực tiễn cao.

Mặc dù đã cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và độc giả để giáo trình này ngày càng hoàn thiện hơn. Hà Nam, ngày tháng năm 2020 Tham gia biên soạn Phan Đức Trung MỤC LỤC TRANG Bài 1: Khái niệm chung về máy gia công áp lực kim loại 6 1. Giới thiệu các qui định an toàn khi vận hành máy cắt kim loại tấm.

Giới thiệu về các loại máy cắt thông dụng. Cấu tạo nguyên lý làm việc của các máy gia công áp lực. Lý thuyết về biến dạng dẻo. Các thông số cắt và chế độ cắt.

Vận hành máy không tải 36 Bài 2: Cắt thép thanh 37 Bài 3: Cắt thép tấm 41 Bài 4: Cắt thép định hình 45 Bài 5: Sấn kim loại 50 Bài 6: Uốn thép 53 Bài 7: Đột kim loại 57 Bài 8: Cưa kim loại bằng máy 60 Bài 9: Gập tôn 64 Bài 10: Cắt kim loại bằng máy cắt đá 65 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Công nghệ gia công áp lực Mã mô đun: MĐ18 Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; (Lý thuyết: 20 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 52 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được học tập sau khi học các môn học và mô đun từ 01  15 - Tính chất: Mô đun “Công nghệ gia công áp lực” là mô đun chuyên môn nghề trong danh mục các môn học, mô đun đào tạo nghề bắt buộc nghề “Công nghệ kỹ thuật cơ khí”. Mô đun “Công nghệ gia công áp lực” mang tính chất tích hợp và độc lập II. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: Trình bày được cấu tạo nguyên lý làm việc của một số máy cắt thép tấm, thép định hình, cắt đột.

- Kỹ năng: + Chọn và điều chỉnh được chế độ cắt hợp lý cho từng loại thép + Vận hành thành thạo máy cắt thép tấm và máy cắt thép định hình , máy đột dập, máy cưa, máy cắt đá bằng tay. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có khả năng làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, sáng tạo ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc trong điều kiện làm việc thay đổi; Có ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp. + Hướng dẫn, giám sát những người có trình độ thấp hơn thực hiện công việc đã định sẵn theo sự phân công; + Đánh giá hoạt động của cá nhân và kết quả thực hiện của nhóm; + Quản lý, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện công việc của cá nhân, tổ, nhóm. Nội dung mô đun: 1.

Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Số Thực hành, Tên các bài trong mô- đun Lý TT Tổng thí nghiệm, thuy Kiểm tra số thảo luận, ết bài tập Thời gian (giờ) Số Thực hành, Tên các bài trong mô- đun Lý TT Tổng thí nghiệm, thuy Kiểm tra số thảo luận, ết bài tập 1 Bài 1: Khái niệm chung về máy 15 10 5 gia công áp lực kim loại 2 Bài 2: Cắt thép thanh 5 1 4 3 Bài 3: Cắt thép tấm 10 2 7 1 4 Bài 4: Cắt thép định hình 10 2 8 5 Bài 5: Sấn kim loại 6 1 5 6 Bài 6: Uốn thép 7 1 5 1 7 Bài 7: Đột kim loại 6 1 4 1 8 Bài 8: Cưa kim loại bằng máy 6 1 5 Bài 9: Gấp tôn 5 1 4 9 Bài 9: Cắt kim loại bằng máy cắt 5 1 4 đá Cộng 75 20 52 3 2. Nội dung chi tiết: Bài 1: Khái niệm chung về máy gia công áp lực kim loại Mã bài: MĐ 18-01 A.Mục tiêu của bài Sau khi học xong bài này người học có khả năng: - Kiến thức: + Trình bày được các qui định an toàn khi vận hành máy cắt kim loại tấm, thép hình, máy đột. + Trình bày được cấu tạo, nguyên lý làm việc của một số máy cắt kim loại tấm,thép hình, máy đột. + Nêu được tình trạng biến dạng dẻo của kim loại - Kỹ năng: + Chọn được chế độ cắt hợp lý + Có khả năng vận hành máy cắt kim loại tấm,thép hình, máy đột.chạy không tải.

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Học tập nghiêm túc; có ý thức kỷ luật; làm việc độc lập, làm việc theo nhóm; hướng dẫn, giám sát những người có trình độ thấp hơn thực hiện công việc đánh giá được kết quả thực hiện của bản thân và các thành viên trong nhóm. Nội dung bài 1. Giới thiệu các qui định an toàn khi vận hành máy cắt kim loại tấm. Giới thiệu về các loại máy cắt thông dụng.

Cấu tạo nguyên lý làm việc của các máy gia công áp lực. - Máy cắt kim loại tấm. - Máy sấn kim loại. - Máy cắt thép định hình - Máy uấn thép định hình - Máy gấp tôn.

- Máy cắt đá bằng tay. Lý thuyết về biến dạng dẻo. Các thông số cắt và chế độ cắt. Vận hành máy không tải 1.

Giới thiệu các qui định an toàn khi vận hành máy cắt kim loại tấm. Trước khi vận hành: - Kiểm tra hệ thống điện có ổn định không, đóng cầu dao tổng sau đó bật công tắc ở máy lên, bật công tắc khởi động cho máy chạy, kiểm tra hệ thống điện lại một lần nữa. - Kiểm tra xem các bề mặt làm việc của máy, hệ thống dầu, bơm dầu và bôi trơn xem có đủ không, bơm hoạt động có tốt không, có tiếng kêu lạ không. - Kiểm tra xem nút điều khiển, tay gạt, hệ thống cơ khí đã về trạng thái ban đầu hay chưa.

- Trong suốt quá trình vận hành hay sửa chữa máy, chú ý các hướng dẫn ở trên các nhãn dán trên máy. Trong khi vận hành: - Luôn giữ khoảng trống phía sau máy không gian không làm việc ít nhất 1m, kiểm tra xung quanh máy trước khi khởi động. - Không bao giờ được cho tay vào giữa dao cắt và cối cắt trong khi máy đang làm việc. - Vật gia công cần phải gá đúng quy định và chắc chắn, không được để vật liệu, phôi bừa bãi.Đồng thời không được dùng tay lấy chi tiết khi đang cắt.

- Muốn cắt những tấm tôn dày, cần phải điều chỉnh khe hở cắt, góc cắt theo biểu đồ trên máy. - Kiểm tra dao cắt, chày cắt có bị rung lắc hay phát ra tiếng động lạ hay không, nếu có cần dừng ngay lập tức và kiểm tra lại. Sau khi vận hành: - Trước khi rời khỏi máy, vặn chìa khóa sang chế độ tắt, tháo và giữ chìa khóa. - Cần tắt điện trước khi lau, vệ sinh máy.

Khi kiểm tra tue điện cần đóng hết cầu dao. Nếu cần kiểm tra tủ điện đang cấp nguồn cần tránh các thiết bị điện cao thế. - Đưa dao cắt, cữ gá cố định, các trục di chuyển về vị trí gốc và trong trạng thái chờ làm việc. - Dọn dẹp nơi làm việc và xử lý phoi liệu thừa sau khi đã gia công.

Giới thiệu về các loại máy cắt thông dụng. - Máy cắt lưỡi đĩa: - Máy cắt tôn thủy lực: - Máy cắt đột liên hợp: 3. Cấu tạo nguyên lý làm việc của các máy gia công áp lực. Thủy lực là gì? Đó là một môn khoa học về sự chuyển động cũng như vận chuyển lực của chất lỏng trong môi trường giới hạn.

Cụ thể, trong môi trường thủy lực thì chất lỏng sẽ được truyền tải bằng lực đẩy lên chất lỏng. Chất lỏng đó có thể là dầu, nhớt, hóa chất… với độ nhớt, độ đậm đặc, nhiệt độ và tính chất khác nhau. Nguyên lý cơ bản của thủy lực: Trong một hệ thống thủy lực, dầu đóng vai trò quan trọng khi vừa là môi chất để truyền lực đi, vừa là chất bôi trơn bề mặt tiếp xúc chấp hành, cơ cấu. Dầu thủy lực di chuyển trong mạch có tính chất kín và tuần hoàn, nhờ vào bơm thủy lực cùng với các thiết bị cơ cấu điều khiển.

Nguyên lý hoạt động cơ bản của hệ thống thủy lực đó là: Động cơ điện hoặc motor diezen hoạt động, kéo theo bơm dầu quay. Bơm sẽ thực hiện việc hút dầu từ thùng chứa và đẩy chúng đi đến cơ cấu trong hệ thống qua các ống dẫn dầu. Áp lực của dầu được khống chế bởi van an toàn nhằm đảm bảo hệ thống ổn định nhất. Dầu thủy lực được dẫn đến thiết bị cơ cấu điều khiển rồi dịch chuyển đến thiết bị chấp hành.