TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : KỸ THUẬT PHÒNG THÍ NGHIỆM NGHỀ : VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 191/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 6 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Kỹ thuật phòng thí nghiệm được biên soạn theo đề cương mô đun. Nội dung biên soạn theo tinh thần ngắn gọn, dễ hiểu.
Khi biên soạn tác giả đã cố gắng cập nhật những kiến thức phù hợp với đối tượng học sinh, cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với thực hành. Nội dung giáo trình được biên soạn với thời lượng 45 tiết nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy nghề Vận hành Thiết bị Chế biến Dầu khí ở trình độ Cao đẳng và Trung cấp. Giáo trình được lưu hành nội bộ tại trường Cao đẳng Dầu khí. Mặc dù đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, xong giáo trình này không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp của các bạn đồng nghiệp và các nhà chuyên môn.
Chân thành cảm ơn! Bà rịa - Vũng Tàu, tháng 3 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: GV Phạm Thị Hải Yến 2. Nguyễn Thị Thùy 3.S Chu Thị Ngọc Anh 4. Phạm Công Quang Trang 2 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.2 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .7 DANH MỤC CÁC BẢNG.9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.
CÁCH SỬ DỤNG, BẢO QUẢN CÁC DỤNG CỤ THÔNG DỤNG TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM. CHUẨN BỊ DỤNG CỤ, HÓA CHẤT VÀ KIỂM TRA DỤNG CỤ HÓA CHẤT .1 Dụng cụ thủy tinh. Dụng cụ chứa. Dụng cụ đo thể tích.
Dụng cụ phân tách .2 Một số dụng cụ thông dụng trong phòng thí nghiệm. Một số loại dụng cụ chứa chịu nhiệt độ cao. Máy đo pH và chỉ thị pH .2 TRÌNH BÀY QUY TRÌNH SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ .3 PHƯƠNG PHÁP BẢO QUẢN CÁC DỤNG CỤ .4 TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM .1 Học sinh nói đúng tên và công dụng của các dụng cụ được chỉ định .2 Thực hành về sử dụng các dụng cụ như pipet, erlen, becher .3 Thực hành thao tác chiết I2 từ dung dịch nước vào dung môi hữu cơ .4 Thực hành thao tác lọc tủa BaSO4 .5 VIẾT BÀI TƯỜNG TRÌNH THỰC HÀNH .6 RỬA SẠCH DỤNG CỤ VÀ VỆ SINH KHU VỰC LÀM VIỆC.1 Xử lý dụng cụ trước khi sử dụng .2 Cách rửa dụng cụ thủy tinh. KỸ THUẬT CHUẨN ĐỘ.
CHUẨN BỊ DỤNG CỤ HÓA CHẤT VÀ KIỂM TRA DỤNG CỤ HÓA CHẤT .1 Các dụng cụ cần sử dụng:.2 TRÌNH BÀY CÁC PHƯƠNG PHÁP CHUẨN ĐỘ .1 Phương pháp axít - bazơ (trung hòa) .2 Phương pháp oxy hóa khử .3 Phương pháp kết tủa .4 Phương pháp tạo phức .3 CÁC KỸ THUẬT CHUẨN ĐỘ .1 Chuẩn độ trực tiếp (chuẩn độ thẳng) .2 Chuẩn độ ngược (chuẩn độ thừa trừ) .4 THỰC HÀNH PHA DUNG DỊCH NaOH TỪ CHẤT RẮN .1 Dụng cụ và hóa chất .2 Cách thức pha chế: .5 THỰC NGHIỆM XÁC ĐỊNH NỒNG ĐỘ CỦA DUNG DỊCH NaOH BẰNG DUNG DỊCH HCl CHUẨN .4 Cách thức tiến hành .6 HIỆU CHỈNH DUNG DỊCH VỪA CHUẨN .7 THỰC NGHIỆM PHA DUNG DỊCH HCl CÓ NỒNG ĐỘ NHỎ TỪ DUNG DỊCH CÓ NỒNG ĐỘ CAO .1 Dụng cụ và hóa chất .2 Cách thức pha chế .8 CHUẨN ĐỘ DUNG DỊCH HCl.3 Cách thức tiến hành .9 HIỆU CHỈNH DUNG DỊCH NaOH.10 TRÌNH BÀY CÁC PHƯƠNG PHÁP SƠ CẤP CỨU NGƯỜI BỊ NGỘ ĐỘC HÓA CHẤT THEO TÌNH HUỐNG GIẢ ĐỊNH CỦA GIÁO VIÊN .1 Những quy tắc an toàn cần nắm rõ khi sử dụng hóa chất trong phòng thí nghiệm: 55 2.2 Sơ cấp cứu người bị ngộ độc hóa chất .3 Giải quyết các tình huống an toàn giả định trong phòng thí nghiệm. XÁC ĐỊNH CÁC CHỈ TIÊU CỦA SẢN PHẨM DẦU MỎ.1 XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG CONG ĐIỂM SÔI THỰC (ASTM D86) .2 Thiết bị dụng cụ .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .5 Nhận xét – đánh giá.2 PHÂN TÍCH CÁC CHỈ TIÊU HÀM LƯỢNG TỪ C1-C4 (ASTM D4815) .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .3 XÁC ĐỊNH NHIỆT ĐỘ CHỚP CHÁY CỐC KÍN (ASTM D56) .2 Thiết bị dụng cụ .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .5 Nhận xét – đánh giá.4 XÁC ĐỊNH ĐỘ XUYÊN KIM CỦA BITUM (ASTM D5-97) .2 Thiết bị và dụng cụ .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .5 Nhận xét- đánh giá .5 XÁC ĐỊNH NHIỆT ĐỘ NHỎ GIỌT CỦA MỠ BÔI TRƠN (ASTM D566-02) .2 Thiết bị, dụng cụ .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm. XÁC ĐỊNH CÁC CHỈ TIÊU CỦA SẢN PHẨM NHIÊN LIỆU THEO TIÊU CHUẨN ASTM HOẶC TCVN. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC CHỈ TIÊU ASTM VÀ TCVN.
CÁC LOẠI MÁY PHÂN TÍCH HÓA DẦU CHUYÊN DỤNG. Thiết bị - Dụng cụ. Cách tiến hành. Kết quả thí nghiệm.
Nhận xét kết quả.4 XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG CẶN CACBON (ASTM D189) .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .5 Nhận xét kết quả.4 Cách tiến hành .5 Kết quả thí nghiệm .6 Nhận xét kết quả.6 XÁC ĐỊNH ĐỘ ĂN MÒN TẤM ĐỒNG (ASTM D130) .3 Cách tiến hành:.4 Kết quả thí nghiệm:.5 Nhận xét kết quả.7 XÁC ĐỊNH ĐIỂM ANILIN (ASTM D611-07) .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .8 XÁC ĐỊNH TẠP CHẤT CƠ HỌC (ASTM D473 – 02) .2 Thiết bị, dụng cụ, hóa chất .3 Cách tiến hành .4 Kết quả thí nghiệm .91 TÀI LIỆU THAM KHẢO.95 Trang 6 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. Một số loại bình cầu 21 Hình 1. Một số loại ống nghiệm 3 Hình 1. Một số loại pipet 22 Hình 1.
Bình định mức 23 Hình 1. Ống đong 5 Hình 1. Phễu lọc 24 Hình 1. Phễu buchner và bình lọc hút chân không 6 Hình 1.
Một số loại phễu chiết 25 Hình 1. Một số loại bình hút ẩm 7 Hình 1. Một số loại nhiệt kế 8 Hình 1. Một số loại áp kế 27 Hình 1.
Máy đo pH và chỉ thị pH 9 Hình 1. Một số loại cân 28 Hình 1. Tủ sấy 10 Hình 1. Máy cất nước một lần 12 Hình 1.
Các trường hợp khi định mức dung dịch 33 Hình 1. Thao tác khi sử dụng buret 34 Hình 1. Các thao tác khi sử dụng pipet 16 Hình 1. Cách gấp giấy lọc ấy lọc 35 Hình 3.
Sơ đồ chưng cất đơn giản 62 Hình 3. Thiết bị chưng cất tự động ADU 62 Hình 3.Thiết bị GC 65 Hình 3. Cột nhồi phân cực TCEP 65 Hình 3. Cột mao dẫn không phân cực WCOT 66 Hình 3.
Thiết bị xác định điểm chớp cháy cốc kín 68 Hình 3. Thiết bị xác định độ xuyên kim 70 Hình 3. Thiết bị xác định độ nhỏ giọt của mỡ 71 Hình 3. Các thao tác điền đầy mẫu vào cốc 72 Hình 4.
Máy đo độ nhớt động học tự động 49 Trang 7 Hình 4. Thiết bị xác định cặn Cacbon 811 Hình 4. Thiết bị đo chỉ số màu Saybolt 83 Hình 4. Thiết bị xác định độ ăn mòn tấm đồng 85 Hình 4.
Bình áp lực, bảng màu tiêu chuẩn và các tấm đồng 866 Hình 4. Bảng màu tiêu chuẩn 86 Hình 4. Thiết bị màng mỏng xác định điểm anilin 869 Hình 4. Các chi tiết của thiết bị màng mỏng xác định điểm anilin 60 Hình 4.
Bộ thiết bị xác định tạp chất cơ học trong dầu 912 Trang 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.1 Các cấp độ ăn mòn tấm đồng trong bảng màu tiêu chuẩn Trang 57 Trang 9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: KỸ THUẬT PHÒNG THÍ NGHIỆM 2. Mã mô đun: CNH19MĐ21 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3.
Vị trí: Là mô đun thuộc các môn học, mô đun chuyên môn nghề của chương trình đào tạo. Mô đun này được dạy trước mô đun Vận hành phân xưởng chế biến dầu II và sau mô đun Vận hành các phân xưởn chế biến khí. Tính chất: Mô đun này trang bị những kiến thức, kỹ năng phân tích trong lĩnh vực lọc, hóa dầu. Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun giúp cho người học có những keiens thức nền tảng để làm việc trong phòng thí nghiệm.
Mục tiêu của mô đun: 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được tính năng của các dụng cụ thông dụng trong PTN. Trình bày được các phương pháp xác định các chỉ tiêu của sản phẩm dầu mỏ, ý nghĩa của các chỉ tiêu theo ASTM và TCVN.
Trình bày được một số sai hỏng thường gặp trong quá trình sử dụng dụng cụ, thực hiện thí nghiệm và các biện pháp khắc phục. Về kỹ năng: B1. Xây dựng được các bước cơ bản trong quy trình sử dụng dụng cụ và thực hiện thí nghiệm. Lựa chọn, chuẩn bị đầy đủ hóa chất, dụng cụ và trang thiết bị phù hợp.
Sử dụng được các dụng cụ thông dụng trong PTN theo đúng hướng dẫn, qui trình B3. Thực hiện được thao tác chuẩn độ để xác định nồng độ các chất. Tính toán được kết quả sau khi thực hiện thí nghiệm. Xác định được các chỉ tiêu chính của sản phẩm dầu mỏ và sản phẩm nhiên liệu theo tiêu chuẩn ASTM hoặc TCVN.
Thực hiện sơ cấp cứu người bị ngộ độc hóa chất theo tình huống giải định của giáo viên. Phát hiện và xử lý được một số sai hỏng thường gặp trong quá trình sử dụng dụng cụ, thực hiện thí nghiệm. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Tuân thủ đúng nội quy và quy định phòng thí nghiệm.
Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, tính cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác và khả năng làm việc theo nhóm. Nội dung của mô đun: 5. Chương trình khung Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Tên môn học, Số Mã tín Thực Thi/ Kiểm MH/MĐ/HP mô đun Tổng hành/ tra chỉ số Lý thí nghiệm thuyết / bài tập/ LT TH thảo luận Các môn học I 21 435 157 255 15 8 chung/ đại cương MHCB19MH02 Giáo dục chính trị 4 75 41 29 5 MHCB19MH03 Pháp luật 2 30 18 10 2 MHCB19MH05 Giáo dục thể chất 2 60 5 51 4 Giáo dục quốc MHCB19MH08 4 75 36 35 2 2 phòng và An ninh MHCB19MH09 Tin học 3 75 15 58 2 TA19MH02 Tiếng Anh 6 120 42 72 6 Các môn học, mô II đun chuyên môn 75 1855 556 1182 38 79 ngành, nghề Môn học, mô đun kỹ II.