Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác - Lênin (Hệ không chuyên)

Chuyên khảo phân tích Kinhte chinhtri maclenin, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Trường học: Bộ Giáo dục và Đào tạo
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị Mác - Lênin
• Đề tài: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của kinh tế chính trị Mác - Lênin
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. Chương 1: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
• 1.1. KHÁI QUÁT SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin

Tóm tắt

I. Khám Phá Kinh Tế Chính Trị Mác Lênin Tổng Quan Giá Trị 55

Nghiên cứu Kinh tế chính trị Mác - Lênin không chỉ là hành trình tìm hiểu một môn khoa học, mà còn là quá trình khám phá những quy luật vận động của xã hội loài người. Từ thời kỳ sơ khai với những tư tưởng kinh tế manh nha trong các tác phẩm triết học, đến sự ra đời của chủ nghĩa trọng thương và trọng nông, kinh tế chính trị đã không ngừng phát triển. Đến thế kỷ 18, Adam Smith đặt nền móng cho kinh tế chính trị cổ điển, với các phạm trù và khái niệm chuyên ngành. Tuy nhiên, phải đến khi Mác và Ăngghen kế thừa và phát triển những thành quả của kinh tế chính trị cổ điển, một hệ thống lý luận mang tính cách mạng và khoa học mới thực sự ra đời. Họ đã phân tích sâu sắc phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, vạch ra những quy luật kinh tế chi phối sự hình thành, phát triển và luận chứng vai trò lịch sử của phương thức này. Theo tài liệu gốc, kinh tế chính trị có thể được hiểu theo nghĩa hẹp hoặc rộng, tùy thuộc vào việc tập trung vào một phương thức sản xuất cụ thể hay những quy luật chung chi phối sự sản xuất và trao đổi trong xã hội loài người. Ngày nay, Kinh tế chính trị Mác - Lênin vẫn là một môn khoa học quan trọng, cung cấp cơ sở lý luận cho việc xây dựng đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với từng giai đoạn lịch sử. Việc nghiên cứu môn học này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh, về vai trò của mình trong xã hội, và đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Đồng thời, Kinh tế chính trị Mác - Lênin giúp xây dựng nền tảng tư tưởng cho những người lao động tiến bộ, biết quý trọng thành quả lao động của bản thân và xã hội; yêu chuộng tự do, hòa bình, củng cố niềm tin cho sự phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. "Kinh tế chính trị là môn khoa học về những quy luật chi phối sự sản xuất và trao đổi những tư liệu sinh hoạt vật chất trong xã hội loài người."

1.1. Sự Hình Thành và Phát Triển của Kinh Tế Chính Trị

Từ những tư tưởng kinh tế sơ khai trong triết học cổ đại đến sự ra đời của chủ nghĩa trọng thương và trọng nông, kinh tế chính trị đã trải qua một quá trình phát triển liên tục. Các trường phái lý luận kinh tế khác nhau phản ánh trình độ nhận thức, lập trường tư tưởng và quan điểm lợi ích của mỗi giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, tất cả đều có điểm chung là kết quả của quá trình không ngừng hoàn thiện và kế thừa những tiền đề lý luận đã được khám phá trước đó.

1.2. Vai Trò của Mác và Ăngghen trong Kinh Tế Chính Trị

Mác và Ăngghen đã kế thừa và phát triển những thành quả của kinh tế chính trị cổ điển, xây dựng một hệ thống lý luận mang tính cách mạng và khoa học. Họ đã phân tích sâu sắc phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, vạch ra những quy luật kinh tế chi phối sự hình thành, phát triển và luận chứng vai trò lịch sử của phương thức này.

II. Đối Tượng Nghiên Cứu Kinh Tế Chính Trị Xác Định Phân Tích 58

Xác định đúng đối tượng nghiên cứu là yếu tố then chốt để hiểu rõ bản chất của bất kỳ môn khoa học nào. Trong Kinh tế Chính trị Mác - Lênin, đối tượng nghiên cứu không phải là những hiện tượng kinh tế đơn lẻ, mà là các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi. Các quan hệ này bao gồm quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý, quan hệ phân phối, quan hệ trong lưu thông và tiêu dùng, và các quan hệ giữa sản xuất và thị trường. Kinh tế chính trị Mác - Lênin không chỉ nghiên cứu các quan hệ kinh tế khách quan, mà còn đặt chúng trong mối liên hệ biện chứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng. Theo các nhà kinh điển Mác - Lênin, kinh tế chính trị không nghiên cứu sự sản xuất mà nghiên cứu những quan hệ xã hội giữa người với người trong sản xuất, nghiên cứu chế độ xã hội của sản xuất. Mục đích cao nhất của việc nghiên cứu là nhằm phát hiện ra các quy luật chi phối quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi. Từ đó, giúp các chủ thể trong xã hội vận dụng các quy luật ấy, tạo động lực để không ngừng sáng tạo, góp phần thúc đẩy văn minh và sự phát triển toàn diện của xã hội thông qua việc giải quyết các quan hệ lợi ích. Theo tài liệu gốc, việc phân biệt giữa quy luật kinh tế và chính sách kinh tế là rất quan trọng. Quy luật kinh tế tồn tại khách quan, trong khi chính sách kinh tế là sản phẩm chủ quan của con người dựa trên việc vận dụng các quy luật kinh tế.

2.1. Các Quan Hệ Xã Hội trong Sản Xuất và Trao Đổi

Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin là các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi, bao gồm quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý, quan hệ phân phối, quan hệ trong lưu thông và tiêu dùng, và các quan hệ giữa sản xuất và thị trường.

2.2. Mối Liên Hệ với Lực Lượng Sản Xuất và Kiến Trúc Thượng Tầng

Kinh tế chính trị Mác - Lênin không chỉ nghiên cứu các quan hệ kinh tế khách quan, mà còn đặt chúng trong mối liên hệ biện chứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng.

III. Giáo trình Kinh tế Chính trị Phương Pháp Nghiên Cứu Hiệu Quả 56

Nghiên cứu Kinh tế chính trị Mác - Lênin đòi hỏi sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa phép biện chứng duy vật và các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành. Phép biện chứng duy vật giúp chúng ta thấy được các hiện tượng kinh tế hình thành, phát triển, chuyển hóa không ngừng, và có mối liên hệ tác động biện chứng với nhau. Các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành bao gồm trừu tượng hóa khoa học, lôgíc kết hợp với lịch sử, thống kê, so sánh, phân tích tổng hợp, quy nạp diễn dịch, hệ thống hóa, mô hình hóa, khảo sát, tổng kết thực tiễn. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học là phương pháp chủ yếu trong kinh tế chính trị Mác - Lênin, giúp chúng ta gạt bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời, và tách ra những dấu hiệu điển hình, bền vững, ổn định của đối tượng nghiên cứu. Từ đó, nắm được bản chất, khái quát thành các phạm trù, khái niệm, và phát hiện được tính quy luật và quy luật chi phối sự vận động của đối tượng nghiên cứu. Theo tài liệu gốc, việc sử dụng phương pháp trừu tượng hóa khoa học đòi hỏi kỹ năng khoa học xác định đúng giới hạn của sự trừu tượng hóa. Việc loại bỏ những hiện tượng tạm thời, ngẫu nhiên phải đảm bảo yêu cầu không làm sai lệch bản chất của đối tượng nghiên cứu.

3.1. Vận Dụng Phép Biện Chứng Duy Vật trong Nghiên Cứu

Phép biện chứng duy vật giúp chúng ta thấy được các hiện tượng kinh tế hình thành, phát triển, chuyển hóa không ngừng, và có mối liên hệ tác động biện chứng với nhau.

3.2. Phương Pháp Trừu Tượng Hóa Khoa Học trong Kinh Tế Chính Trị

Phương pháp trừu tượng hóa khoa học giúp chúng ta gạt bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời, và tách ra những dấu hiệu điển hình, bền vững, ổn định của đối tượng nghiên cứu. Từ đó, nắm được bản chất, khái quát thành các phạm trù, khái niệm, và phát hiện được tính quy luật và quy luật chi phối sự vận động của đối tượng nghiên cứu.

IV. Ứng Dụng Kinh Tế Chính Trị Mác Lênin trong Thực Tiễn Việt Nam 57

Những nguyên lý và quy luật của Kinh tế Chính trị Mác - Lênin không chỉ có giá trị lý luận, mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc xây dựng đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam. Việc vận dụng đúng đắn các quy luật kinh tế khách quan giúp chúng ta giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích, tạo động lực thúc đẩy sự sáng tạo của từng cá nhân và toàn xã hội. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc nắm vững những nguyên lý cơ bản của Kinh tế Chính trị Mác - Lênin là vô cùng quan trọng. Điều này giúp chúng ta nhận diện và giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình phát triển, đảm bảo sự ổn định và bền vững của xã hội. Đồng thời, cần kết hợp Kinh tế chính trị Mác Lênin với các khoa học kinh tế khác, tránh đối lập cực đoan và phủ định giá trị của môn học này. Theo tài liệu gốc, kinh tế chính trị Mác Lênin có chức năng nhận thức, cung cấp hệ thống tri thức lý luận về sự vận động của các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi; về sự liên hệ tác động biện chứng giữa các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng trong những trình độ phát triển khác nhau của nền sản xuất xã hội. "Giá trị khoa học của kinh tế chính trị Mác - Lênin thể hiện ở chỗ phát hiện ra những nguyên lý và quy luật chi phối các quan hệ lợi ích giữa con người với con người trong sản xuất và trao đổi."

4.1. Xây Dựng Đường Lối Chính Sách Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Những nguyên lý và quy luật của kinh tế chính trị Mác - Lênin có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc xây dựng đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam.

4.2. Giải Quyết Hài Hòa Các Quan Hệ Lợi Ích

Việc vận dụng đúng đắn các quy luật kinh tế khách quan giúp chúng ta giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích, tạo động lực thúc đẩy sự sáng tạo của từng cá nhân và toàn xã hội.

V. Giáo trình Kinh Tế Hàng Hóa Thị Trường Chủ Thể Tham Gia 59

Chương 2 của Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác - Lênin đi sâu vào lý luận giá trị lao động của C. Mác thông qua các phạm trù cơ bản về hàng hóa, tiền tệ, giá cả, quy luật giá trị, tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, năng suất lao động. Đây là cơ sở lý luận quan trọng để hiểu rõ các mối quan hệ kinh tế trong nền kinh tế thị trường. Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán. Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị. Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của sản phẩm, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người. Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa với lao động sản xuất hàng hóa, C. Mác phát hiện ra rằng, sở dĩ hàng hóa có hai thuộc tính là do lao động của người sản xuất hàng hóa có tính hai mặt: mặt cụ thể và mặt trừu tượng của lao động. Theo tài liệu gốc, cần phải phân biệt được giữa quy luật kinh tế và chính sách kinh tế. Quy luật kinh tế tồn tại khách quan, trong khi chính sách kinh tế là sản phẩm chủ quan của con người dựa trên việc vận dụng các quy luật kinh tế. Mác nghiên cứu, dịch vụ chưa phát triển mạnh mẽ như ngày nay. Khi đó, khu vực chiếm ưu thế của nền kinh tế vẫn là sản xuất hàng hóa vật thể hữu hình. Khu vực dịch vụ chưa trở thành phổ biến.

5.1. Khái Niệm và Thuộc Tính của Hàng Hóa

Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán. Hàng hóa có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị.

5.2. Tính Hai Mặt của Lao Động Sản Xuất Hàng Hóa

Sở dĩ hàng hóa có hai thuộc tính là do lao động của người sản xuất hàng hóa có tính hai mặt: mặt cụ thể và mặt trừu tượng của lao động.

5.3. Thị Trường và Nền Kinh Tế Thị Trường

Thị trường là tổng hòa những quan hệ kinh tế, trong đó nhu cầu của các chủ thể được đáp ứng thông qua việc trao đổi, mua bán với sự xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ tương ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản xuất xã hội. Kinh tế thị trường bao gồm nhiều loại hình thị trường, trong đó có thị trường tự do, thị trường có điều tiết, thị trường cạnh tranh hoàn hảo và thị trường cạnh tranh không hoàn hảo.

VI. Kinh Tế Chính Trị Mác Lênin Kết luận và Triển Vọng Tương Lai 55

Giáo trình Kinh tế Chính trị Mác Lênin trang bị cho sinh viên một hệ thống kiến thức nền tảng về các quy luật vận động của xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế. Việc hiểu rõ những quy luật này giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới xung quanh, từ đó có thể đưa ra những quyết định đúng đắn trong cuộc sống và công việc. Hơn nữa, việc nghiên cứu Kinh tế Chính trị Mác Lênin còn giúp chúng ta hình thành một thế giới quan khoa học, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, việc nghiên cứu và vận dụng Kinh tế Chính trị Mác Lênin cần phải có sự sáng tạo và linh hoạt. Chúng ta cần phải tiếp thu những thành tựu mới của khoa học và công nghệ, đồng thời phải luôn bám sát thực tiễn Việt Nam để có thể đưa ra những giải pháp phù hợp nhất. Như vậy, Kinh tế chính trị Mác-Lênin không ngừng phát triển kể từ giữa thế kỷ XIX đến nay. Đồng thời, nó cũng là một môn khoa học trong hệ thống các môn khoa học kinh tế của nhân loại. Do đó, người học cần trang bị những kiến thức tốt nhất để vận dụng vào thực tế, góp phần xây dựng một xã hội giàu mạnh, dân chủ, văn minh.

6.1. Tóm lược giá trị và vai trò của môn học

Môn học cung cấp nền tảng lý luận vững chắc để phân tích và hiểu rõ các vấn đề kinh tế - xã hội trong thực tiễn.

6.2. Định hướng vận dụng và phát triển lý luận

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển Kinh tế Chính trị Mác Lênin một cách sáng tạo, phù hợp với bối cảnh mới và thực tiễn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu là các quan điểm lý luận của William Petty, tiếp đến là A. Smith và kết thúc ở hệ thống lý luận có nhiều giá trị khoa học của David Ricardo. Kinh tế chính trị cổ điển Anh nghiên cứu các quan hệ kinh tế trong quá trình tái sản xuất, trình bày một cách hệ thống các phạm trù kinh tế chính trị như phân công lao động, hàng hóa, giá trị, tiền tệ, giá cả, giá cả thị trường, tiền lương, lợi nhuận, lợi tức, địa tô, tư bản. để rút ra các quy luật kinh tế.

Lý luận kinh tế chính trị cổ điển Anh đã rút ra kết luận giá trị là do hao phí lao động tạo ra, giá trị khác với của cải. Đó là những đóng góp khoa học rất lớn của các đại biểu kinh tế chính trị cổ điển Anh vào lĩnh vực lý luận kinh tế chính trị của nhân loại, thể hiện sự phát triển vượt bậc so với hệ thống lý luận của chủ nghĩa trọng nông. Như vậy, kinh tế chính trị là môn khoa học kinh tế nghiên cứu các quan hệ kinh tế để tìm ra các quy luật chi phối sự vận động của các hiện tượng và quá trình hoạt động kinh tế của con người tương ứng với những trình độ phát triển nhất định của nền sản xuất xã hội. Kể từ sau những công trình nghiên cứu của A.

Smith, lý luận kinh tế chính trị chia thành hai dòng chính: 11 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook.02/ ) - Dòng lý thuyết khai thác các luận điểm của A. Smith kháiquát dựa trên các quan sát mang tính tâm lý, hành vi để xây dựng thành các lý thuyết kinh tế mới; không tiếp tục đi sâu vào phân tích, luận giải các quan hệ xã hội trong nền sản xuất. Từ đó, tạo cơ sở cho việc xây dựng các lý thuyết kinh tế về hành vi của người tiêu dùng, người sản xuất hoặc các đại lượng lớn của nền kinh tế. Dòng lý thuyết này không ngừng được bổ sung và phát triển bởi rất nhiều nhà kinh tế và nhiều trường phái lý thuyết ở các quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ cho đến ngày nay.

- Dòng lý thuyết thể hiện từ D. Ricardo, kế thừa những giá trịtrong lý luận khoa học của A. Smith, tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh nội dung luận giải về các phạm trù kinh tế chính trị, đi sâu phân tích các quan hệ xã hội trong nền sản xuất, tạo ra những giá trị lý luận khoa học chuẩn xác. Mác (1818 - 1883) đã kế thừa trực tiếp những thành quả lý luận khoa học đó của D.

Ricardo để phát triển thành lý luận kinh tế chính trị mang tên ông về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Dựa trên sự kế thừa một cách có phê phán lý luận kinh tế chính trị cổ điển, trực tiếp là của D. Mác đã xây dựng hệ thống lý luận kinh tế chính trị mang tính cách mạng, khoa học, toàn diện về nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, tìm ra những quy luật kinh tế chi phối sự hình thành, phát triển và luận chứng vai trò lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Ăngghen (1820 - 1895) cũng là người có công lao vĩ đại trong việc công bố lý luận kinh tế chính trị, một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác.

12 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook.02/ ) Lý luận kinh tế chính trị của C. Ăngghen được thể hiện tập trung và cô đọng nhất trong bộ Tư bản. Trong bộ Tư bản, C. Mác trình bày một cách khoa học và chỉnh thể các phạm trù cơ bản của nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa như: hàng hóa, tiền tệ, tư bản, giá trị thặng dư, tích lũy, tuần hoàn, chu chuyển, lợi nhuận, lợi tức, địa tô, cạnh tranh., rút ra các quy luật kinh tế cơ bản cũng như các quan hệ xã hội giữa các giai cấp trong nền kinh tế thị trường dưới bối cảnh nền sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Mác đã tạo ra bước nhảy vọt về lý luận khoa học so với D. Ricardo khi phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, tạo tiền đề cho việc luận giải một cách khoa học về lý luận giá trị thặng dư. Hệ thống lý luận kinh tế chính trị của C. Mác nêu trên được trình bày dưới hình thức các học thuyết lớn như học thuyết giá trị, học thuyết giá trị thặng dư, học thuyết tích lũy, học thuyết về lợi nhuận, học thuyết về địa tô.

Với học thuyết giá trị thặng dư nói riêng và bộ Tư bản nói chung, C. Mác đã xây dựng cơ sở khoa học, cách mạng cho sự hình thành chủ nghĩa Mác như một chỉnh thể làm nền tảng tư tưởng cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Học thuyết giá trị thặng dư của C. Mác đồng thời cũng là cơ sở khoa học luận chứng về vai trò lịch sử của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Ăngghen qua đời, V. Lênin tiếp tục kế thừa, bổ sung, phát triển lý luận kinh tế chính trị theo phương pháp luận của C. Mác và có nhiều đóng góp khoa học rất lớn; trong đó, nổi bật là kết quả nghiên cứu chỉ ra những đặc điểm kinh tế của độc quyền, độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, những vấn đề kinh tế chính trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Với ý nghĩa đó, lý thuyết kinh tế 13 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook.02/ ) chính trị này được định danh với tên gọi kinh tế chính trị Mác - Lênin.

Lênin qua đời, các nhà nghiên cứu kinh tế của các đảng cộng sản trên thế giới tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và phát triển kinh tế chính trị Mác - Lênin cho đến ngày nay. Cùng với lý luận của các đảng cộng sản, hiện nay, trên thế giới có rất nhiều nhà kinh tế nghiên cứu kinh tế chính trị theo cách tiếp cận của kinh tế chính trị của C. Mác với nhiều công trình được công bố trên khắp thế giới. Các công trình nghiên cứu đó được xếp vào nhánh kinh tế chính trị mácxít (maxist - những người theo chủ nghĩa Mác).

Bên cạnh đó, cũng trong giai đoạn từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX, còn có một số lý thuyết kinh tế chính trị của các nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng (thế kỷ XV - XIX) và kinh tế chính trị tiểu tư sản (cuối thế kỷ XIX). Các lý thuyết này hướng vào phê phán những khuyết tật của chủ nghĩa tư bản, song nhìn chung các quan điểm dựa trên cơ sở tình cảm cá nhân, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa nhân đạo, không chỉ ra được các quy luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa và do đó không luận chứng được vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản trong quá trình phát triển của nhân loại. Như vậy, kinh tế chính trị Mác - Lênin là một trong những dòng lý thuyết kinh tế chính trị nằm trong dòng chảy tư tưởng kinh tế phát triển liên tục trên thế giới, được hình thành, xây dựng bởi C. Lênin, dựa trên cơ sở kế thừa và phát triển những giá trị khoa học kinh tế chính trị của nhân loại trước đó, trực tiếp là những giá trị khoa học của kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh.

Kinh tế chính trị Mác - Lênin có quá trình phát triển không 14 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook.02/ ) ngừng kể từ giữa thế kỷ XIX đến nay. Kinh tế chính trị Mác - Lênin là một môn khoa học trong hệ thống các môn khoa học kinh tế của nhân loại. II- ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN 1. Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin Với tư cách là một môn khoa học, kinh tế chính trị Mác Lênin có đối tượng nghiên cứu riêng.

Trở lại lịch sử kinh tế chính trị, trước C. Mác, ở mỗi thời kỳ phát triển, có các hướng xác định tìm đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị tương ứng. Chủ nghĩa trọng thương phát hiện đối tượng nghiên cứu trong lĩnh vực lưu thông; chủ nghĩa trọng nông chuyển đối tượng nghiên cứu trong các quan hệ kinh tế ở lĩnh vực nông nghiệp; kinh tế chính trị cổ điển xác định đối tượng nghiên cứu trong nền sản xuất. Mặc dù chưa thật toàn diện, song những tìm kiếm trên có giá trị lịch sử, phản ánh trình độ phát triển từ thô sơ đến từng bước mang tính khoa học của lý luận kinh tế chính trị trước C.

15 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook. Quan niệm của A. Smith về kinh tế chính trị Kinh tế chính trị là một ngành khoa học gắn với chính khách hay nhà lập pháp hướng tới hai mục tiêu: Thứ nhất, tạo ra nguồn thu nhập dồi dào và sinh kế phong phú cho người dân, hay chính xác hơn là tạo điều kiện để người dân tự tạo ra thu nhập và sinh kế cho bản thân. Thứ hai tạo ra khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước hay toàn bộ nhân dân để thực hiện nhiệm vụ công.

Kinh tế chính trị hướng tới làm cho cả người dân cũng như quốc gia trở nên giàu có. Smith: An Inguiry in to the Nature and Causes of the Wealth of Nations, 1776. Kế thừa những thành tựu khoa học kinh tế chính trị của nhân loại, bằng cách tiếp cận duy vật về lịch sử, C. Ăngghen xác định: Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị là các quan hệ của sản xuất và trao đổi trong phương thức sản xuất mà các quan hệ đó hình thành và phát triển.

Với quan niệm như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử của kinh tế chính trị học, đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị được xác định một cách khoa học, toàn diện ở mức độ khái quát cao, thống nhất biện chứng giữa sản xuất và lưu thông. Điều này thể hiện sự phát triển trong lý luận kinh tế chính trị của C. Mác so với các lý luận kinh tế chính trị của các nhà tư tưởng trước C. 16 Downloaded by Tran Trung Thang ( https://facebook.02/ ) Luận giải về khoa học kinh tế chính trị, C.

Ăngghen chỉ ra: Kinh tế chính trị có thể được hiểu theo nghĩa hẹp hoặc theo nghĩa rộng. Theo nghĩa hẹp, kinh tế chính trị là khoa học kinh tế nghiên cứu quan hệ sản xuất và trao đổi trong một phương thức sản xuất nhất định. Cách tiếp cận này được C.Mác thể hiện rõ nhất trong bộ Tư bản.