Chương 1: Những vấn đề chung về đơn vị HCSN 8 Giới thiệu: - Nội dung chính của chương giới thiệu về khái niệm, đặc điểm của các đơn vị hành chính sự nghiệp cũng như công tác tổ chức kế toán tại các đơn vị này - Thời gian: 02 tiết Mục tiêu: + Trình bày được khái niệm, đặc điểm, phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp + Trình bày được nhiệm vụ, đối tượng áp dụng kế toán hành chính sự nghiệp + Trình bày được tổ chức công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp Nội dung chính: 1. Khái niệm, đặc điểm về đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Khái niệm Đơn vị HCSN là đơn vị do Nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý Nhà nước về một hoạt động nào đó (các cơ quan chính quyền; cơ quan quyền lực Nhà nước; cơ quan quản lý Nhà nước theo ngành; các tổ chức đoàn thể,…) 1. Đặc điểm Các đơn vị HCSN được trang trải các chi phí hoạt động và thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao bằng nguồn kinh phí từ ngân quỹ Nhà nước hoặc từ quỹ công theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp.
Điều đó đòi hỏi việc quản lý chi tiêu phải đúng mục đích, đúng dự toán đã phê duyệt theo từng nguồn kinh phí, từng nội dung chi tiêu theo tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước. Phân loại Tùy theo nguồn thu trong quá trình hoạt động mà người ta chia thành đơn vị sự nghiệp không có thu và đơn vị sự nghiệp có thu. − Đơn vị sự nghiệp không có thu là các đơn vị được Ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động. − Đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị tự bảo đảm một phần hay toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên, Ngân sách Nhà nước không phải cấp kinh phí hay chỉ cấp một phần kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên cho đơn vị.
9 Ví dụ: cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; cơ sở khám chữa bệnh, điều dưỡng; đài phát thanh truyền hình; nhà văn hóa, thư viện, bảo tàng;… 1. Nhiệm vụ và đối tượng áp dụng của kế toán hành chính sự nghiệp 1. Đối tượng áp dụng kế toán hành chính sự nghiệp Đối tượng áp dụng kế toán HCSN bao gồm cơ quan nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập, trừ các đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư được vận dụng cơ chế tài chính như doanh nghiệp, áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp khi đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định hiện hành; tổ chức, đơn vị khác có hoặc không sử dụng ngân sách nhà nước (sau đây gọi tắt là đơn vị hành chính, sự nghiệp), cụ thể: ❖ Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, gồm: − Cơ quan, tổ chức có nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước các cấp; − Văn phòng Quốc hội; − Văn phòng Chủ tịch nước; − Văn phòng Chính phủ; − Toà án nhân dân các cấp; − Viện Kiểm sát nhân dân các cấp; − Đơn vị vũ trang nhân dân, kể cả Toà án quân sự và Viện kiểm sát quân sự; − Đơn vị quản lý quỹ dự trữ của Nhà nước, quỹ dự trữ của các ngành, các cấp, quỹ tài chính khác của Nhà nước; − Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân các cấp; 10 − Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước; − Đơn vị sự nghiệp được ngân sách nhà nước đảm bảo một phần hoặc toàn bộ kinh phí; − Tổ chức quản lý tài sản quốc gia; − Ban Quản lý dự án đầu tư có nguồn kinh phí ngân sách nhà nước; − Các Hội, Liên hiệp hội, Tổng hội, các tổ chức khác được ngân sách nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động. * Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư được áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, nếu thực hiện đơn đặt hàng của Nhà nước hoặc có tiếp nhận viện trợ không hoàn lại của nước ngoài hoặc có nguồn phí được khấu trừ, để lại thì phải lập báo cáo quyết toán quy định tại Phụ lục 04 của Thông tư 107/2017/TT-BTC 1.
Nhiệm vụ của kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp ❖ Kế toán HCSN là công việc tổ chức hệ thống thông tin bằng số liệu để quản lý và kiểm soát nguồn kinh phí; tình hình sử dụng, quyết toán kinh phí; tình hình quản lý và sử dụng các loại vật tư, tài sản công; tình hình chấp hành dự toán thu, chi và thực hiện các tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước tại đơn vị. ❖ Để thực hiện tốt chức năng của mình, kế toán trong đơn vị HCSN phải làm tốt các nhiệm vụ sau: − Thu thập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo đối tượng và nội dung công việc kế toán, theo chuẩn mực và chế độ kế toán; − Kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi tài chính, các nghĩa vụ thu, nộp, thanh toán nợ; kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài sản và nguồn hình thành tài sản; phát hiện và ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán; 11 − Phân tích thông tin, số liệu kế toán; tham mưu, đề xuất các giải pháp phục vụ yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán; − Lập và nộp đúng hạn các báo cáo tài chính cho cơ quan quản lý cấp trên và các cơ quan tài chính; − Cung cấp thông tin, số liệu kế toán theo quy định của pháp luật. Tổ chức công tác kế toán tại đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ kế toán Các đơn vị hành chính, sự nghiệp đều phải sử dụng thống nhất mẫu chứng từ kế toán thuộc loại bắt buộc quy định trong Thông tư 107/2017/TT-BTC.
Trong quá trình thực hiện, các đơn vị không được sửa đổi biểu mẫu chứng từ thuộc loại bắt buộc: Phiếu thu, phiếu chi, giấy đề nghị thanh toán tạm ứng, biên lai thu tiền. Ngoài các chứng từ kế toán bắt buộc được quy định tại Thông tư 107/2017/TT-BTC và các văn bản khác, đơn vị hành chính, sự nghiệp được tự thiết kế mẫu chứng từ để phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Mẫu chứng từ tự thiết kế phải đáp ứng tối thiểu 7 nội dung quy định tại Điều 16 Luật Kế toán, phù hợp với việc ghi chép và yêu cầu quản lý của đơn vị. Đối với mẫu chứng từ in sẵn phải được bảo quản cẩn thận, không được để hư hỏng, mục nát.
Séc, Biên lai thu tiền và giấy tờ có giá phải được quản lý như tiền. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán Tài khoản kế toán phản ánh thường xuyên, liên tục, có hệ thống tình hình về tài sản, tiếp nhận và sử dụng nguồn kinh phí do ngân sách nhà nước cấp và các nguồn kinh phí khác; tình hình thu, chi hoạt động, kết quả hoạt động và các khoản khác ở các đơn vị hành chính sự nghiệp. Hệ thống tài khoản kế toán hành chính sự nghiệp gồm các tài khoản trong Bảng Cân đối tài khoản và các tài khoản ngoài Bảng Cân đối tài khoản. Loại tài khoản trong bảng gồm tài khoản từ loại 1 đến loại 9, được hạch toán 12 kép (hạch toán bút toán đối ứng giữa các tài khoản).
Tài khoản trong bảng dùng để kế toán tình hình tài chính (gọi tắt là kế toán tài chính), áp dụng cho tất cả các đơn vị, phản ánh tình hình tài sản, công nợ, nguồn vốn, doanh thu, chi phí, thặng dư (thâm hụt) của đơn vị trong kỳ kế toán. Loại tài khoản ngoài bảng gồm tài khoản loại 0, được hạch toán đơn (không hạch toán bút toán đối ứng giữa các tài khoản). Các tài khoản ngoài bảng liên quan đến ngân sách nhà nước hoặc có nguồn gốc ngân sách nhà nước (TK 004, 006, 008, 009, 012, 013, 014, 018) phải được phản ánh theo mục lục ngân sách nhà nước, theo niên độ (năm trước, năm nay, năm sau (nếu có) và theo các yêu cầu quản lý khác của ngân sách nhà nước. Trường hợp một nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh liên quan đến tiếp nhận, sử dụng: nguồn ngân sách nhà nước cấp; nguồn viện trợ, vay nợ nước ngoài; nguồn phí được khấu trừ, để lại thì kế toán vừa phải hạch toán kế toán theo các tài khoản trong bảng, đồng thời hạch toán các tài khoản ngoài bảng, chi tiết theo mục lục ngân sách nhà nước và niên độ phù hợp.
Các đơn vị hành chính, sự nghiệp căn cứ vào Hệ thống tài khoản kế toán ban hành tại Thông tư này để lựa chọn tài khoản kế toán áp dụng cho đơn vị. Đơn vị được bổ sung tài khoản kế toán trong các trường hợp sau: - Được bổ sung tài khoản chi tiết cho các tài khoản đã được quy định trong danh mục hệ thống tài khoản kế toán (Phụ lục số 02) kèm theo Thông tư 107/2017/TT- BTC để phục vụ yêu cầu quản lý của đơn vị. - Trường hợp bổ sung tài khoản ngang cấp với các tài khoản đã được quy định trong danh mục hệ thống tài khoản kế toán (Phụ lục số 02) kèm theo Thông tư 107/2017/TT-BTC thì phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện. Danh mục hệ thống tài khoản kế toán, giải thích nội dung, kết cấu và phương pháp ghi chép tài khoản kế toán nêu tại Phụ lục số 02 kèm theo Thông tư 107/2017/TT-BTC 13 1.
Tổ chức vận dụng hệ thống sổ kế toán và hình thức kế toán - Sổ kế toán: Sổ kế toán dùng để ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính đã phát sinh theo nội dung kinh tế và theo trình tự thời gian có liên quan đến đơn vị hành chính, sự nghiệp. - Hệ thống sổ kế toán Mỗi đơn vị có một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán năm. Đối với đơn vị tiếp nhận kinh phí viện trợ của các tổ chức, cá nhân nước ngoài, theo yêu cầu của nhà tài trợ, thì đơn vị nhận viện trợ phải mở thêm sổ kế toán chi tiết theo dõi quá trình tiếp nhận và sử dụng nguồn kinh phí viện trợ để làm cơ sở lập báo cáo tài chính theo yêu cầu của nhà tài trợ.