UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH KON TUM TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG KON TUM GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: HÀNH CHÍNH HỌC ĐẠI CƢƠNG NGÀNH, NGHỀ: QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số /QĐ-CĐCĐ ngày / / 20. của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum) Kon Tum, năm 2022 i MỤC LỤC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. iv LỜI GIỚI THIỆU. v CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NỀN HÀNH CHÍNH.
Một số khái niệm cơ bản. Hành chính. Mối quan hệ giữa hành chính với các phạm trù có liên quan trong nền hành chính. Khoa học hành chính.
Nền hành chính nhà nƣớc. Khái niệm nền hành chính nhà nƣớc. Các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nƣớc. Hành chính nhà nƣớc trong hệ thống tổ chức quyền lực nhà nƣớc.
Những đặc điểm chủ yếu của nền hành chính nhà nƣớc. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của nền hành chính nhà nƣớc. 15 Câu hỏi và bài tập thực hành. 22 CHƢƠNG 2: CHỨC NĂNG, HÌNH THỨC, PHƢƠNG PHÁP.
24 HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. Chức năng hành chính nhà nƣớc. Khái niệm, phân loại và ý nghĩa. Nội dung chức năng hành chính nhà nƣớc.
Phƣơng pháp và phƣơng tiện cơ bản để thực hiện chức năng hành chính nhà nƣớc. Hình thức quản lý hành chính nhà nƣớc. Các hình thức quản lý hành chính nhà nƣớc. Phƣơng pháp quản lý hành chính nhà nƣớc.
Các phƣơng pháp quản lý hành chính nhà nƣớc. 35 Câu hỏi và bài tập thực hành. 39 CHƢƠNG 3: THỂ CHẾ HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. Khái niệm thể chế và thể chế hành chính nhà nƣớc.
Thể chế hành chính nhà nƣớc. Các yếu tố cấu thành và vai trò của thể chế hành chính nhà nƣớc. Các yếu tố cấu thành thể chế hành chính nhà nƣớc. Vai trò của thể chế hành chính nhà nƣớc.
Nội dung cơ bản và các yếu tố ảnh hƣởng đến thể chế hành chính nhà nƣớc. Nội dung cơ bản của thể chế hành chính nhà nƣớc. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thể chế hành chính nhà nƣớc. Cải cách thể chế hành chính nhà nƣớc.
50 Câu hỏi và bài tập thực hành. 51 CHƢƠNG 4: TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. 52 VÀ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC. Tổ chức bộ máy hành chính nhà nƣớc ở Trung ƣơng.
Chính phủ. Bộ, cơ quan ngang bộ. Tổ chức bộ máy hành chính nhà nƣớc ở địa phƣơng. Uỷ ban nhân dân.
Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân. Cán bộ, công chức. Khái niệm, phân loại cán bộ, công chức. Nghĩa vụ và quyền của cán bộ, công chức.
Bầu cử, tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công chức. Khen thƣởng và xử lý vi phạm. 61 Câu hỏi và bài tập thực hành. 63 CHƢƠNG 5: QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH.
Khái niệm và tính chất. So sánh quyết định hành chính với các loại quyết định khác. Tính hợp pháp và hợp lý của quyết định hành chính. Tính hợp pháp của quyết định hành chính.
Tính hợp lý của quyết định hành chính. Phân loại và quy trình ban hành, tổ chức thực hiện quyết định hành chính. Phân loại quyết định hành chính. Quy trình ban hành và tổ chức thực hiện quyết định hành chính 72 Câu hỏi và bài tập thực hành.
75 CHƢƠNG 6: CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. Vấn đề cải cách hành chính. Sự cần thiết phải cải cách hành chính. Mối quan hệ giữa cải cách hành chính với các cải cách khác.
Cải cách hành chính nhà nƣớc. Quan điểm và mục tiêu của cải cách hành chính nhà nƣớc. Yêu cầu cải cách hành chính nhà nƣớc. Những nội dung cơ bản của Chƣơng trình cải cách hành chính nhà nƣớc giai đoạn 2021-2030.
Biện pháp cải cách hành chính nhà nƣớc. 88 Câu hỏi và bài tập thực hành. 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO iv TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Giáo trình “Hành chính học đại cương” được biên soạn dựa trên Chương trình đào tạo ngành Quản trị văn phòng, trình độ cao đẳng. Mục đích của giáo trình để làm tài liệu giảng dạy chính thức cho giảng viên và làm tài liệu học tập chính thức cho sinh viên.
Giáo trình “Hành chính học đại cương” do nhà giáo biên soạn có tham khảo tài liệu “Cơ sở lý luận và thực tiễn về hành chính nhà nước” của Nguyễn Hữu Hải và một số tài liệu về Nghị quyết, Luật liên quan đến các nội dung cơ bản trong chương trình, giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. v LỜI GIỚI THIỆU Để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên trong nhà trường, tác giả đã biên soạn giáo trình “Hành chính học đại cương” dựa trên tài liệu “Cơ sở lý luận và thực tiễn về hành chính nhà nước” của Nguyễn Hữu Hải và một số tài liệu về Nghị quyết, Luật. Đối tượng mà giáo trình này hướng đến là sinh viên ngành, nghề Quản trị văn phòng trình độ cao đẳng của trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum.
Như vậy, đây là tập tài liệu lưu hành nội bộ, chỉ phục vụ cho việc giảng dạy trong nhà trường. Giáo trình được trình bày một cách cô đọng, ngắn gọn, dễ hiểu dưới dạng một bài giảng môn học nhằm giảm bớt thời gian ghi chép của người học để tập trung vào việc nghiên cứu, trao đổi thảo luận trên lớp. Trong mỗi chương được trình bày theo cấu trúc: giới thiệu những kiến thức cơ bản, mục tiêu, nội dung, tóm tắt, câu hỏi ôn tập, thực hành. Trong quá trình biên soạn, tác giả luôn bám sát chương trình môn học đã được nhà trường phê duyệt và cập nhật những kiến thức mới để đưa vào theo nội dung của giáo trình môn học.
Vì vậy, hy vọng đây sẽ là tập tài liệu có ích cho việc học tập của sinh viên trong nhà trường đối với môn học. Tuy đã nhiều cố gắng nhưng tập tài liệu này không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô trong nhà trường để giáo trình ngày càng được hoàn thiện hơn. Kon Tum, ngày 10 tháng 7 năm 2022 BIÊN SOẠN ThS Huỳnh Hà Tố Uyên GIÁO TRÌNH MÔN HỌC TÊN MÔN HỌC: HÀNH CHÍNH HỌC ĐẠI CƢƠNG THÔNG TIN CHUNG VỀ MÔN HỌC Mã môn học: 61013022 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học - Vị trí: có thể bố trí dạy sau các môn học Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam, Tiếng Việt thực hành, Cơ sở văn hoá Việt Nam, Xã hội học đại cương.
- Tính chất: là môn học cơ sở ngành, nghề Quản trị văn phòng. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong việc cung cấp kiến thức, kỹ năng ngành, nghề Quản trị văn phòng. Mục tiêu của môn học 1. Về kiến thức: - Trình bày được một số khái niệm cơ bản của hành chính học; các yếu tố cấu thành và nguyên tắc hoạt động của nền hành chính nhà nước; khái niệm, ý nghĩa, nội dung chức năng hành chính nhà nước; nội dung cơ bản về tổ chức bộ máy hành chính nhà nước và cán bộ, công chức.
- Phân tích được thể chế, vai trò hành chính nhà nước; vấn đề cải cách thể chế hành chính nhà nước; quyết định hành chính và vấn đề cải cách hành chính. Về kỹ năng: - Sắp xếp công việc trong cơ quan hành chính nhà nước một cách nhanh chóng và hiệu quả. - Phân biệt được cán bộ và công chức; phân biệt được quyết định hành chính với các quyết định lập pháp, tư pháp, các văn bản, giấy tờ. - Vẽ được sơ đồ về các nội dung hành chính nhà nước.
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Nhận thức đúng vị trí, vai trò của môn học, nâng cao ý thức trách nhiệm đối với nghề nghiệp, với môn học, biết phát huy tính chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập, rèn luyện. - Có tình cảm, niềm tin và thái độ tôn trọng pháp luật, tạo lập thói quen ứng xử phù hợp và làm theo các quy định của pháp luật, tích cực trong giải quyết các vấn đề ở cơ quan theo chính sách, pháp luật của Nhà nước. 3 NỘI DUNG CỦA MÔN HỌC CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Mã chƣơng: 61013022 - 01 GIỚI THIỆU Hiện nay, nền hành chính nhà nước giữ vai trò hỗ trợ, kích thích, duy trì và thúc đẩy sự phát triển của xã hội; can thiệp, củng cố và phát triển hệ thống hạ tầng thông qua hệ thống chính sách. Hoạt động của nền hành chính nhà nước được thực hiện dưới sự điều hành thống nhất của Chính phủ nhằm phát triển và đảm bảo sự ổn định của xã hội.
MỤC TIÊU Sau khi học xong chương này, người học có khả năng: - Trình bày được khái niệm quản lý, hành chính, khoa học hành chính, nền hành chính nhà nước; phân tích được các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nước, đặc điểm chủ yếu của nền hành chính nhà nước, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của nền hành chính nhà nước. - Vận dụng các kiến thức đã học để nhận biết được hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp, phân biệt được hành chính và khoa học hành chính. - Nâng cao ý thức chấp hành chính sách, pháp luật của nhà nước; tôn trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam. Một số khái niệm cơ bản 1.
Quản lý Quản lý là hoạt động không thể thiếu trong hoạt động của nhà nước. Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để chỉ huy, điều khiển, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà hoạt 4 động của các khâu một cách hợp quy luật nhằm đạt đến mục tiêu xác định trong điều kiện biến động của môi trường (1). Như vậy, cốt lõi của khái niệm quản lý, đó là trả lời câu hỏi: Ai quản lý? (chủ thể quản lý), Quản lý ai? Quản lý cái gì? (khách thể quản lý), Quản lý như thế nào? (phương thức quản lý), Quản lý bằng cái gì? (công cụ quản lý), Quản lý để làm gì? (mục tiêu quản lý).