Giáo Trình Quy Trình Công Nghệ Hàn MIG/MAG Cơ Bản

Giáo trình quy trình công nghệ hàn cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật hàn, ứng dụng và quy trình thực hiện hiệu quả trong ngành công nghiệp.

• Tác giả: Nhóm Biên Soạn
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Nam Định
• Chuyên ngành: Hàn
• Đề tài: Giáo Trình Hàn MIG/MAG Cơ Bản: Quy Trình Công Nghệ Hiện Đại
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• I. MỤC LỤC
• I.1. Lời giới thiệu
• I.2. Mục lục
• I.3. Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun
• I.4. Mục tiêu của mô đun
• I.5. Nội dung mô đun
• III. NỘI DUNG CHI TIẾT MÔ ĐUN
• III.1. Bài 1: Những kiến thức cơ bản khí hàn MIG/MAG
• III.2. Bài 2: Vận hành máy hàn MIG/MAG
• III.3. Bài 3: Hàn đường thẳng ở vị trí bằng
• III.4. Bài 4: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn bằng
• III.5. Bài 5: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn bằng
• III.6. Bài 6: Hàn góc không vát mép ở vị trí hàn bằng
• III.7. Bài 7: Hàn góc có vát mép ở vị trí hàn bằng
• III.8. Bài 8: Hàn gấp mép kim loại mỏng ở vị trí hàn bằng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: ROBOT HÀN MIG/MAG

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hàn MIG MAG Cơ Bản

Giáo trình Hàn MIG/MAG cơ bản là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nghề hàn tại Việt Nam. Mô đun này được thiết kế để cung cấp kiến thức lý thuyết và thực hành cho học viên, giúp họ nắm vững quy trình công nghệ hàn hiện đại. Hàn MIG và MAG là hai phương pháp hàn phổ biến, được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp chế tạo. Việc hiểu rõ về các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao kỹ năng nghề nghiệp mà còn đảm bảo an toàn lao động trong quá trình hàn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hàn MIG MAG

Hàn MIG (Metal Inert Gas) và MAG (Metal Active Gas) là hai phương pháp hàn sử dụng khí bảo vệ để bảo vệ mối hàn khỏi tác động của không khí. Hàn MIG thường sử dụng khí trơ như Argon, trong khi hàn MAG sử dụng khí hoạt tính như CO2. Cả hai phương pháp này đều có vai trò quan trọng trong việc tạo ra các mối hàn chất lượng cao, đảm bảo độ bền và tính thẩm mỹ cho sản phẩm.

1.2. Lịch sử phát triển của công nghệ hàn

Công nghệ hàn đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ những năm đầu thế kỷ 20. Hàn MIG/MAG được phát triển vào những năm 1940 và nhanh chóng trở thành phương pháp hàn phổ biến trong ngành công nghiệp. Sự phát triển của công nghệ hàn không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm hàn.

II. Thách thức trong quy trình hàn MIG MAG hiện đại

Mặc dù hàn MIG/MAG mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại một số thách thức trong quy trình thực hiện. Các vấn đề như khuyết tật mối hàn, an toàn lao động và yêu cầu về kỹ thuật cao là những yếu tố cần được chú ý. Việc đào tạo đúng cách và sử dụng thiết bị phù hợp là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo chất lượng mối hàn.

2.1. Các khuyết tật thường gặp trong mối hàn

Trong quá trình hàn MIG/MAG, một số khuyết tật có thể xảy ra như rỗ khí, cháy cạnh và không ngấu. Những khuyết tật này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng mối hàn mà còn có thể gây ra sự cố trong quá trình sử dụng sản phẩm. Việc nhận diện và khắc phục kịp thời các khuyết tật này là rất cần thiết.

2.2. An toàn lao động trong hàn MIG MAG

An toàn lao động là một yếu tố quan trọng trong quy trình hàn MIG/MAG. Người thợ hàn cần được trang bị đầy đủ bảo hộ lao động và hiểu rõ các nguyên tắc an toàn để tránh các tai nạn như điện giật, bỏng và hít phải khói hàn. Việc tuân thủ các quy định về an toàn sẽ giúp bảo vệ sức khỏe của người lao động.

III. Phương pháp hàn MIG MAG hiệu quả

Để đạt được kết quả tốt nhất trong hàn MIG/MAG, việc áp dụng các phương pháp hàn hiệu quả là rất quan trọng. Các yếu tố như lựa chọn thiết bị, điều chỉnh chế độ hàn và kỹ thuật thao tác đều ảnh hưởng đến chất lượng mối hàn. Việc nắm vững các phương pháp này sẽ giúp người thợ hàn thực hiện công việc một cách chuyên nghiệp và an toàn.

3.1. Lựa chọn thiết bị hàn phù hợp

Việc lựa chọn thiết bị hàn MIG/MAG phù hợp với loại vật liệu và yêu cầu kỹ thuật là rất quan trọng. Các thiết bị hàn hiện đại thường được trang bị nhiều tính năng tự động hóa, giúp người thợ dễ dàng điều chỉnh các thông số hàn như dòng điện, điện áp và tốc độ dây hàn.

3.2. Kỹ thuật thao tác hàn hiệu quả

Kỹ thuật thao tác hàn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các mối hàn chất lượng. Người thợ cần nắm vững cách cầm mỏ hàn, điều chỉnh góc hàn và tốc độ di chuyển để đảm bảo mối hàn đạt yêu cầu về độ sâu ngấu và kích thước. Thực hành thường xuyên sẽ giúp nâng cao kỹ năng và tự tin hơn trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hàn MIG MAG

Hàn MIG/MAG được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như chế tạo máy, xây dựng, và sản xuất ô tô. Các sản phẩm hàn từ phương pháp này thường có độ bền cao và tính thẩm mỹ tốt, đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường. Việc nắm vững quy trình hàn MIG/MAG sẽ giúp người lao động có nhiều cơ hội việc làm trong ngành công nghiệp.

4.1. Ứng dụng trong ngành chế tạo máy

Trong ngành chế tạo máy, hàn MIG/MAG được sử dụng để hàn các chi tiết máy, khung máy và các sản phẩm cơ khí khác. Phương pháp này giúp tạo ra các mối hàn chắc chắn, đảm bảo độ bền và an toàn cho sản phẩm.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất ô tô

Hàn MIG/MAG là phương pháp chủ yếu được sử dụng trong sản xuất ô tô. Các bộ phận như khung xe, thân xe và các chi tiết khác thường được hàn bằng phương pháp này để đảm bảo tính chính xác và độ bền cao.

V. Kết luận và tương lai của hàn MIG MAG

Hàn MIG/MAG là một trong những phương pháp hàn hiện đại, mang lại nhiều lợi ích cho ngành công nghiệp. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, hàn MIG/MAG sẽ tiếp tục được cải tiến và ứng dụng rộng rãi hơn trong tương lai. Việc đào tạo và nâng cao kỹ năng cho người lao động là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương lai của công nghệ hàn

Công nghệ hàn sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của các thiết bị tự động hóa và robot hàn. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng mối hàn, đáp ứng được yêu cầu khắt khe của ngành công nghiệp.

5.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định đến sự thành công của ngành hàn. Các cơ sở đào tạo cần cập nhật chương trình giảng dạy để phù hợp với xu hướng công nghệ mới, giúp học viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

"Giáo trình Mô đun: Hàn MIG/MAG Cơ bản" (Mã số mô đun: MĐ21, mã định danh T512034711) là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc chương trình đào tạo nghề Hàn trình độ Trung cấp, được ban hành năm 2018 bởi Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định trực thuộc Bộ Công Thương. Trong khung chương trình đào tạo quốc gia ngành cơ khí chế tạo, mô đun MĐ21 giữ vị trí là mô đun chuyên ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành hoặc học song song với các môn học kỹ thuật cơ sở MH08 – MH11 và các mô đun kỹ thuật nghề MĐ13 – MĐ19.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc trang bị cho người học năng lực làm việc thực tế tại các nhà máy và cơ sở sản xuất cơ khí. Cụ thể, sau khi hoàn thành mô đun, người học có khả năng giải thích thực chất, đặc điểm và công dụng của phương pháp hàn MIG/MAG; nhận biết chính xác các loại khí bảo vệ, dây hàn và vật liệu phụ trợ; trình bày cấu tạo, nguyên lý vận hành của thiết bị; tính toán thông số chế độ hàn phù hợp với tính chất và chiều dày vật liệu; thực hiện thành thạo các mối hàn ở vị trí bằng (1G) bảo đảm độ ngấu, đúng kích thước bản vẽ kỹ thuật; đồng thời nắm vững quy chuẩn an toàn lao động, kiểm tra và đánh giá khuyết tật mối hàn.

Về cấu trúc, giáo trình được thiết kế theo hình thức mô-đun tích hợp giữa lý thuyết chuyên ngành và thực hành thao tác nghề. Toàn bộ nội dung gồm 8 bài học chuyên đề sắp xếp từ cơ sở kỹ thuật đến các dạng liên kết hàn cụ thể, đi kèm danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục công nghệ về Robot hàn MIG/MAG. Cách tiếp cận của tài liệu dựa trên phân tích nghề thực tế, liên kết trực tiếp giữa thông số vật lý của hồ quang với các thao tác chuyển động mỏ hàn trên các liên kết kim loại.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 8 bài học chuyên môn và 1 phần phụ lục mở rộng:

• Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn MIG/MAG: Cung cấp khái niệm, nguyên lý hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ; phân biệt phương pháp hàn MIG (sử dụng khí trơ Ar, He) và hàn MAG (sử dụng khí hoạt tính CO2); hệ thống thiết bị và dụng cụ phụ trợ; phân tích các khuyết tật cơ bản (rỗ khí, cháy cạnh, chảy sệ, không ngấu); các quy định về an toàn điện sơ cấp (230V – 460V), thứ cấp (60V – 100V), bức xạ quang học và khói khí hàn.
• Bài 2: Vận hành máy hàn MIG/MAG (15 giờ: 5h lý thuyết, 10h thực hành): Mô tả chi tiết cấu tạo mỏ hàn, cơ cấu cấp dây (1 cặp hoặc 2 cặp bánh xe), bộ van giảm áp kết hợp sấy khí CO2, bảng điều khiển thông số (chế độ 2 thì/4 thì, hot start, the end); phân loại 4 dạng chuyển dịch kim loại lỏng (đoản mạch, chuyển dịch phun, giọt lớn, mạch xung); phương pháp mồi, duy trì hồ quang và hướng dẫn xử lý sự cố thiết bị.
• Bài 3: Hàn đường thẳng ở vị trí bằng (15 giờ: 5h lý thuyết, 10h thực hành): Quy trình chuẩn bị phôi hàn; kỹ thuật dịch chuyển mỏ hàn theo phương pháp hàn phải hoặc hàn trái; các kiểu dao động mỏ hàn (đường thẳng cho tấm mỏng 1 – 2 mm, vòng tròn cho lớp lót, răng cưa cho lớp phủ bề mặt); xử lý khuyết tật rỗ khí và nứt mối hàn.
• Bài 4: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn bằng (14 giờ: 4h lý thuyết, 10h thực hành): Kỹ thuật làm sạch mép phôi 20 – 30 mm đến ánh kim; kỹ thuật gá đính phôi; thiết lập góc nghiêng mỏ hàn 70° – 80° so với trục đường hàn và 90° so với mặt phẳng vật hàn; các biện pháp phòng ngừa hiện tượng chảy tràn kim loại gây không ngấu.
• Bài 5: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn bằng (13 giờ: 3h lý thuyết, 10h thực hành): Quy phạm chuẩn bị góc vát, khe hở đáy và chiều cao góc cùn; kỹ thuật hàn nhiều lớp cho phôi kim loại có chiều dày lớn; quy trình kiểm tra chất lượng đường hàn nhiều lớp.
• Bài 6: Hàn góc không vát mép ở vị trí hàn bằng (13 giờ: 3h lý thuyết, 10h thực hành): Kỹ thuật hàn liên kết chữ T và hàn chồng; quy chuẩn khoảng cách mối đính (chiều dài 15 mm, cách mép 10 mm, khoảng cách giữa các mối đính không quá 300 mm); thiết lập góc mỏ hàn 45° so với tấm đứng và tấm đáy; thông số hàn mẫu cho thép dày 6 mm.
• Bài 7 & Bài 8: Hàn góc có vát mép và hàn gấp mép kim loại mỏng ở vị trí hàn bằng: Kỹ thuật phân bổ nhiệt và căn chỉnh chuyển động mỏ hàn đối với liên kết góc dày và liên kết kim loại mỏng.
• Phụ lục: Robot hàn MIG/MAG: Khái quát ứng dụng của cánh tay robot và hệ thống tự động hóa trong quy trình hàn công nghiệp hiện đại.

Progression logic của giáo trình tuân thủ quy trình phát triển năng lực nghề: từ nắm bắt nguyên lý vật lý và thiết bị cơ bản $\rightarrow$ làm chủ quy trình vận hành và cài đặt thông số $\rightarrow$ rèn luyện kỹ thuật tạo vũng hàn cơ bản (hàn đường thẳng) $\rightarrow$ áp dụng vào từng dạng liên kết kết cấu thực tế từ đơn giản đến phức tạp (giáp mối, góc, gấp mép).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ chế truyền nhiệt và bảo vệ vũng hàn: Phân tích quá trình hồ quang cháy giữa điện cực nóng chảy (dây hàn cấp liên tục) và vật hàn dưới sự bao bọc của khí bảo vệ (khí trơ Ar/He cho kim loại màu, nhôm, đồng, thép không gỉ; khí CO2 cho thép carbon và thép hợp kim thấp).
• Lý thuyết chuyển dịch kim loại điện cực: Mô hình hóa mật độ dòng điện cao (60 – 200 A/mm²) ảnh hưởng đến sự hình thành và tách giọt kim loại lỏng. Phân tích trạng thái tách giọt đoản mạch (60 – 180A, vũng hàn quánh, ~70 giọt/giây) và chuyển dịch phun (hồ quang dài, vũng chảy loãng, ~100 giọt/giây).
• Quan hệ tương hỗ giữa các thông số công nghệ: Xác lập mối liên hệ định lượng giữa đường kính dây hàn ($d_d$), dòng điện hàn ($I_h$), điện áp hồ quang ($U_h$), tốc độ cấp dây, lưu lượng khí bảo vệ (8 – 12 lít/phút) và tầm với điện cực (phần nhô dây hàn 8 – 10 mm đối với $d_d < 1.2$ mm).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác đấu nối nguồn điện, lắp tang dây, căn chỉnh lực ép con lăn dẫn động, lắp đặt bộ điều chỉnh áp suất và sấy khí; cài đặt thông số $I_h, U_h$, tốc độ cấp dây trên bảng điều khiển điện tử; mồi và duy trì hồ quang ổn định.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc hiểu bản vẽ kết cấu hàn; phân tích nguyên nhân sinh ra các khuyết tật (cháy cạnh do $I_h$ cao/tốc độ nhanh; rỗ khí do thiếu khí bảo vệ hoặc tốc độ gió xưởng $> 5$ m/s; không ngấu do tốc độ di chuyển mỏ quá chậm dẫn đến chảy tràn kim loại lỏng); chẩn đoán các sự cố mạch điện máy hàn.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Kỹ thuật kiểm soát góc độ mỏ hàn ($70^\circ - 80^\circ$ theo hướng hàn), duy trì ổn định tầm với dây hàn, thực hiện đúng các chuyển động dao động mỏ hàn (đường thẳng, bán nguyệt, răng cưa) trên các mối hàn giáp mối và mối hàn góc đạt chuẩn độ ngấu và kích thước hình học.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tích hợp lý thuyết gắn liền với thực hành xưởng (tỷ lệ thực hành chiếm hơn 65% tổng số giờ của từng bài). Mỗi bài học đều mở đầu bằng mục tiêu cụ thể, nội dung thuyết minh nguyên lý cấu tạo, tiếp nối bằng các bước thực hiện thao tác có kèm bảng thông số tra cứu và hướng dẫn an toàn.

Hệ thống bài tập và thực hành trong giáo trình được chia thành ba nhóm:

1. Bài tập lý thuyết và giải quyết sự cố: Câu hỏi kiểm tra bản chất công nghệ hàn, các bảng tra cứu sự cố máy hàn (cháy cầu chì, ngắn mạch biến thế, đứt dây nguồn, kẹt ống dẫn dây) yêu cầu người học xác định nguyên nhân và biện pháp khắc phục.
2. Bài tập tính toán chế độ công nghệ: Các bài tập yêu cầu tính toán và chọn chế độ hàn ($I_h, U_h, v_h$, lưu lượng khí) dựa trên bản vẽ kỹ thuật chi tiết của phôi thép có độ dày từ 0.6 mm đến 8 mm.
3. Bài tập thực hành thao tác xưởng: Người học thực hiện trực tiếp các công đoạn chuẩn bị phôi (tẩy gỉ, làm sạch ánh kim 20 – 30 mm), gá đính liên kết, thực hiện đường hàn bằng phương pháp hàn trái hoặc hàn phải, làm sạch và gõ xỉ/bắn tóe.

Phương pháp đánh giá bám sát các tiêu chí kỹ thuật:

• Đánh giá kích thước hình học mối hàn (chiều cao, bề rộng, góc vát theo bản vẽ).
• Đánh giá chất lượng mối hàn thông qua quan sát ngoại dạng (độ sâu ngấu, mức độ xếp vảy đều, không có khuyết tật rỗ khí, cháy cạnh, lẫn xỉ).
• Đánh giá ý thức tuân thủ an toàn lao động (sử dụng kính hàn bảo vệ tia UV, đồ bảo hộ cách điện, kiểm tra hệ thống thông gió).

Hướng dẫn tự học tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng tra cứu bảng thông số chế độ hàn (dây hàn, điện áp, tốc độ đẩy dây cho thép carbon và thép không gỉ), đối chiếu quy trình thao tác với sơ đồ lắp ráp cơ cấu cấp dây và van khí trước mỗi buổi thực hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống hóa sâu về cơ chế dịch chuyển kim loại: Giáo trình phân tích cụ thể 4 dạng chuyển dịch kim loại lỏng trong hồ quang MIG/MAG (đoản mạch, phun, giọt lớn, mạch xung) gắn liền với mật độ dòng điện ($60 - 200\text{ A/mm}^2$) và loại khí bảo vệ, giúp người học hiểu rõ bản chất vật lý của sự hình thành mối hàn thay vì chỉ thao tác cơ học.
• Mở rộng công nghệ tự động hóa: Tài liệu tích hợp phần phụ lục về "Robot hàn MIG/MAG", giới thiệu nguyên lý ứng dụng cánh tay robot công nghiệp trong dây chuyền sản xuất cơ khí tự động, phản ánh xu hướng ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất hiện đại.
• Dữ liệu kỹ thuật mang tính thực chứng: Toàn bộ thông số chế độ hàn cho các liên kết giáp mối, mối hàn góc (như chế độ hàn tấm dày $\delta = 6\text{ mm}$ với $I_h = 100\text{ A}, U_h = 20\text{ V}$, tốc độ cấp dây $3\text{ m/phút}$, lưu lượng khí $12\text{ lít/phút}$) đều được lượng hóa cụ thể, đối chiếu với các tiêu chuẩn dây hàn quốc tế và tài liệu công nghệ của Kemppi.
• Tiêu chuẩn hóa an toàn công nghiệp: Tài liệu chỉ rõ các thông số kỹ thuật về an toàn lao động, bao gồm điện áp sơ cấp ($230\text{V} - 460\text{V}$), điện áp thứ cấp không tải ($60\text{V} - 100\text{V}$), hệ số chu kỳ tải (Duty Cycle), thời gian ủ bệnh của hiện tượng đau mắt hàn do tia cực tím (12 – 24 giờ), giới hạn tiếng ồn công nghiệp ($85\text{ dB}$ trong 8 giờ) và quy định vận tốc gió cho phép tại vị trí hàn ($< 5\text{ m/s}$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học sinh, sinh viên: Người học hệ Trung cấp và Cao đẳng thuộc các ngành Hàn, Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí, Cơ khí Chế tạo máy cần trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành hàn bán tự động trong môi trường khí bảo vệ.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc học song song các môn học cơ sở kỹ thuật từ MH08 đến MH11 (Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật, Dung sai lắp ghép, Vật liệu học) và các mô đun kỹ thuật nghề từ MĐ13 đến MĐ19 (nhập môn nghề hàn, hàn hồ quang tay, an toàn lao động phân xưởng).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính khóa, tài liệu khung để biên soạn giáo án tích hợp lý thuyết - thực hành, thiết kế phiếu hướng dẫn thực hành và xây dựng thang bảng điểm kiểm tra tay nghề hàn vị trí 1G.
• Kỹ thuật viên và công nhân cơ khí: Tài liệu tham khảo cho thợ hàn và giám sát hàn tại các xưởng sản xuất cơ khí để chuẩn hóa quy trình cài đặt máy hàn MIG/MAG, tra cứu thông số dây hàn, khí bảo vệ và quy trình xử lý khuyết tật đường hàn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng nào và giảng dạy ở giai đoạn nào?
Giáo trình được biên soạn cho người học nghề Hàn trình độ Trung cấp (hoặc Cao đẳng kỹ thuật). Trong chương trình đào tạo, mô đun này được bố trí học sau hoặc song song với các môn học kỹ thuật cơ sở MH08 – MH11 và mô đun nghề MĐ13 – MĐ19.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận mô đun này?
Người học cần có kiến thức cơ bản về an toàn điện, an toàn nhiệt trong cơ khí, kỹ năng đọc bản vẽ cơ khí cơ bản, hiểu biết về tính chất kim loại và các thao tác hàn hồ quang cơ bản đã được trang bị ở các môn học trước.

3. Giáo trình tập trung vào những phương pháp và vị trí hàn nào?
Giáo trình tập trung vào hai phương pháp hàn hồ quang điện cực nóng chảy trong môi trường khí bảo vệ: hàn MIG (khí trơ Ar, He) và hàn MAG (khí hoạt tính CO2). Trọng tâm kỹ năng thực hành là các liên kết hàn ở vị trí hàn bằng (vị trí 1G), bao gồm hàn giáp mối, hàn góc và hàn gấp mép kim loại mỏng.

4. Làm thế nào để học tập và rèn luyện kỹ năng hiệu quả qua giáo trình này?
Người học cần kết hợp nắm vững lý thuyết dịch chuyển hồ quang và cấu tạo máy, thực hành nghiêm ngặt quy trình chuẩn bị mép hàn (làm sạch 20 – 30 mm), tuân thủ việc cài đặt đúng thông số ($I_h, U_h$, lưu lượng khí, góc mỏ hàn) và thường xuyên đối chiếu kết quả thực hành với bảng nguyên nhân – giải pháp xử lý khuyết tật được nêu trong tài liệu.

5. Giáo trình có những tài liệu và nội dung bổ trợ nào?
Giáo trình bao gồm hệ thống bảng tra cứu thành phần hóa học dây hàn, biểu đồ tốc độ đẩy dây cho thép carbon và thép không gỉ, bảng hướng dẫn sửa chữa sự cố thiết bị và phần Phụ lục chuyên đề về Robot hàn MIG/MAG.

---

Kết luận

"Giáo trình Mô đun: Hàn MIG/MAG Cơ bản (MĐ21)" cung cấp hệ thống kiến thức kỹ thuật và quy trình thực hành chuẩn mực về công nghệ hàn hồ quang nóng chảy trong môi trường khí bảo vệ. Nội dung tài liệu định hình lộ trình học tập chặt chẽ từ nguyên lý thiết bị, tính toán chế độ công nghệ đến kỹ năng thao tác trên các dạng liên kết hàn ở vị trí bằng. Người học có thể kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng danh mục tài liệu tham khảo công nghệ hàn chuyên ngành và thực hành trực tiếp trên các dòng máy hàn bán tự động để hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu sản xuất cơ khí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHI P NA Đ NH GIÁO TRÌNH Ô ĐUN: QUY TRÌNH CÔNG NGH HÀN NGÀNH/NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. N ă 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THI U Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội.

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể. Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun Hàn MIG/MAG cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.

Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Nam Định, ngày…. tháng …… năm2018 Nhóm biên soạn 2 MỤC LỤC Đề mục Trang I.

Lời giới thiệu 2 II. Mục lục 3 Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 4 Mục tiêu của mô đun 4 Nội dung mô đun 4 III. Nội dung chi tiết mô đun Bài 1: Những kiến thức cơ bản khí hàn MIG/MAG. 4 Bài 2: Vận hành máy hàn MIG/MAG 12 Bài 3: Hàn đường thẳng ở vị trí bằng 36 Bài 4: Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí hàn bằng 40 Bài 5: Hàn giáp mối có vát mép ở vị trí hàn bằng 45 Bài 6: Hàn góc không vát mép ở vị trí hàn bằng 49 Bài 7: Hàn góc có vát mép ở vị trí hàn bằng 53 Bài 8: Hàn gấp mép kim loại mỏng ở vị trí hàn bằng 57 IV.

Tài liệu tham khảo 60 V. Phụ lục: Robot hàn MIG/MAG 61 3 GIÁO TRÌNH Ô ĐUN: HÀN IG/ AG CƠ BẢN ã số mô đun: Đ21 (T512034711) I. VỊ TRÍ TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN - Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong hoặc học song song với các môn học MH08- MH111 và MĐ13- MĐ19 - Tính chất của môđun: Là mô-đun chuyên ngành bắt buộc. -Ý nghĩa, vai trò của mô đun: Mô đun Hàn MIG/MAG cơ bản là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.

Là Mô đun hàn công nghệ mới. MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN Học xong môn học này người học có khả năng: - Làm việc tại các nhà máy, các cơ sở sản xuất cơ khí với những kiến thức, kỹ năng nghề hàn cơ bản. - Giải thích đầy đủ thực chất, đặc điểm, công dụng của phương pháp hàn MIG, MAG - Nhận biết đúng các loại vật liệu dùng trong công nghệ hàn MIG, MAG. - Trình bày chích xác cấu tạo và nguyên lý làm việc của thiết bị hàn MIG, MAG.

- Vận hành, sử dụng thành thạo các loại thiết bị dụng cụ hàn MIG, MAG. - Tính toán chế độ hàn phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu. - Hàn các mối hàn cơ bản ở vị trí hàn bằng đảm bảo độ sâu ngấu, đúng kích thước bản vẽ ít bị khuyết tật. - Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng của mối hàn, kết cấu hàn.

- Giải thích rõ các nguyên tắc an toàn và vệ sinh phân xưởng khi hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ. NỘI DUNG MÔ ĐUN Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn MIG, MAG I. Mục tiêu của bài: Sau khi học xong bài này người học sẽ có khả năng: - Giải thích đúng nguyên lý, công dụng của phương pháp hàn MIG, MAG. - Trình bày đầy đủ các loại khí bảo vệ, các loại dây hàn.

- Liệt kê các loại dụng cụ thiết bị dùng trong công nghệ hàn MIG, MAG. - Nhận biết các khuyết tật trong mối hàn khi hàn MIG, MAG. - Trình bày đầy đủ mọi ảnh hưởng của quá trình hàn hồ quang tới sức khoẻ công nhân hàn. - Thực hiện tốt công tác an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng.

Nội dung của bài: 1. Nguyên lý hàn MIG/MAG. - Hàn MIG/MAG là phương pháp hàn nóng chảy bằng phương pháp hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ. Nguồn nhiệt được cung cấp bởi hồ quang tạo ra giữa điện cực nóng chảy và vật hàn.

Hồ quang và kim loại nóng chảy được bảo vệ khỏi 4 tác dụng của không khí ở môi trường xung quanh bởi một loại khí hoặc hỗn hợp khí trơ hoặc khí hoạt tính cacbonic.1 Sơ đồ nguyên lý hàn MIG/MAG Hình 1.2 Thiết bị hàn MIG/MAG 5 Hình 1.3 Hệ thống thiết bị hàn MIG/MAG - Nguồn điện được cung cấp bởi bộ phận biến thế hàn, một đầu được nối với chi tiết, đầu còn lại nối với dây hàn thông qua kẹp tiết điện ở đầu mỏ. Hồ quang cháy giữa dây hàn và vật hàn, bể hàn được bảo vệ bằng nguồn khí đóng chai thông qua hệ thống ống dẫn và van được phun ra ở đầu mỏ. - Dây hàn được đóng thành cuộn lớn đặt trong máy hàn và chuyển ra liên tục nhờ hệ thống đẩy dây vì vậy quá trình hàn được liên tục Hình 1.4 Cấu tạo bộ phận cấp dây MIG/MAG 2. Vật liệu hàn MIG, MAG.

bảo vệ Tuỳ theo loại khí hoặc hỗn hợp khí được sử dụng trong hàn hồ quang bán tự động người ta phân thành các loại như sau: + Hàn MIG (Metal Inert Gas) khí sử dụng là khí trơ Acgôn hoặc Hêli. Phương pháp này thông thường dùng để hàn thép không gỉ, hàn nhôm và hợp kim nhôm, hàn đồng và hợp kim đồng. + Hàn MAG (Metal Active Gas) khí sử dụng là khí hoạt tính CO2 phương pháp này thường dùng để hàn thép các bon và thép hợp kim thấp. D n 6 Ký hiệu điện cực hàn Sự tương ứng của dây hàn theo tiêu chuẩn khác nhau Bảng 1.1 Ký hiệu dây hàn 7 Bảng 1.2 Thành phần hóa học của day hàn 3.

Thiết bị, dụng cụ hàn MIG, MAG. T ết bị n - Nguồn điện hàn - Bộ phận cấp dây - Chai khí bảo vệ - Van giảm áp và bộ phận sấy nóng khí - Bộ mỏ hàn Dụn cụ n - Kìm cắt dây - Trang bị bảo hộ 4. Đặc đ ểm công dụng của hàn MIG, MAG. - Hàn hồ quang bằng điện cực nóng chảy trong môi trường khí hoạt tính được gọi là phương pháp hàn MAG (Metal Active Gas) có những đặc điểm như sau: + CO2 là loại khí dễ kiếm, dễ sản xuất và giá thành thấp.

+ Năng suất hàn cao gấp 2,5 lần so với hàn hồ quang tay. + Tính công nghệ của hàn MAG cao hơn so với hàn hồ quang dưới lớp thuốc vì nó có thể tiến hành ở mọi vị trí trong không gian khác nhau. + Chất lượng mối hàn cao, sản phẩm hàn ít bị cong vênh do tốc độ hàn lớn. Nguồn nhiệt tập trung, hiệu suất sử dụng nhiệt lớn, vùng ảnh hưởng nhiệt hẹp.

+ Điều kiện lao động được cải thiện tốt hơn so với hàn hồ quang tay và trong quá trình hàn không phát sinh khí độc. - Hàn hồ quang nóng chảy trong môi trường khí bảo vệ chiếm một vị trí rất quan trọng trong nền công nghiệp hiện đại. Nó không những có thể hàn các loại thép kết cấu thông thường mà còn có thể hàn các loại thép không gỉ, thép chịu nhiệt, thép bền nóng, các hợp kim đặc biệt, các hợp kim nhôm, Magiê, Niken, Đồng và các hợp kim có áp lực hoá học mạnh với với Ôxy. Phương pháp hàn này có thể sử dụng hàn được ở mọi vị trí trong không gian.

Chiều dày vật hàn từ 0,6 ÷ 4,8 mm thì chỉ cần hàn một lớp mà không phải vát mép. Từ 1,6 ÷ 10 mm thì hàn một lớp có vát mép. Từ 3,2 ÷ 25 mm thì hàn nhiều lớp. Các khuyết tật của mối hàn.

- Rỗ khí - Cháy cạnh - Chảy sệ - Không ngấu 6. Những ản ƣởng tới sức khoẻ của n ƣời công nhân khi hàn MIG, MAG 6. Đ ện giật - Điện giật ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng của con người trong quá trình thể bị điện giật ở mức 1 khi tiếp xúc với vỏ máy hay dây nối mát do rò điện hoặc dây nối mát không làm việc. - Điện giật ở mức điện áp thứ cấp xảy ra khi hai phần trên cơ thể tiếp xúc cùng lúc với hai cực điện đầu ra của máy hàn.

- Hầu hết các nguồn điện hàn hồ quang có mức điện áp đầu ra không tải nhỏ hơn 100V, đây là mức điện áp vẫn có nguy cơ gây điện giật. - Tiếp xúc với các vật bằng kim loại mang điện gây chết người hoặc để lại thương tật do dòng điện truyền qua cơ thể hoặc rơi ngã vì điện giật. - Hai mức điện áp trong quá trình hàn hồ quang cần phải quan tâm: + Mức1: Điện áp sơ cấp: từ 230V đến 460V. + Mức2: Điện áp thứ cấp: từ 60V đến 100V.

- Điện áp sơ cấp có mức độ nguy hiểm lớn hơn rất nhiều so với điện áp thứ cấp và gây điện giật khi tay hay phần nào đó trên cơ thể tiếp xúc với đầu nối hoặc phần dây dẫn điện lưới vào máy hàn. - Cần phải kiểm tra các dây dẫn sau đã đấu nối chính xác chưa: +Cáp hàn: Cáp điện nối từ nguồn điện hàn đến kìm hàn hay mỏ hàn. +Cáp nối mát: Cáp điện nối từ vật hàn đến nguồn điện hàn. + Dây tiếp đất: Dây nối từ vật hàn hay vỏ máy hàn với điểm tiếp đất.

Cả 3 loại dây dẫn trên phải đáp ứng được khả năng dẫn dòng điện với cường độ cao. - Người giám cần phải quan tâm đến“ Hệ số làm việc Duty Cycle”của máy hàn khi đánh giá khả năng làm việc của các chi tiết hay bộ phận dẫn điện nằm trong mạch điện hàn.