Giáo Trình Hàn Cơ Bản Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Trung Cấp Năm 2020

Giáo trình nghiên cứu hàn cơ bản nghề cắt gọt kim loại trình độ trung cấp trường cao đẳng dầu khí năm 2020, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

• Tác giả: Trần Thanh Ngọc
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Cắt Gọt Kim Loại
• Đề tài: Giáo Trình Hàn Cơ Bản Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: NỘI QUY VÀ AN TOÀN THỰC TẬP XƯỞNG
• 1.1. NỘI QUY XƯỞNG THỰC TẬP
• 1.2. KỸ THUẬT AN TOÀN VÀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ TRONG HÀN VÀ CẮT KIM LOẠI
• 2. BÀI 2: KHÁI NIỆM THIẾT BỊ, DỤNG CỤ HÀN VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
• 2.1. MÁY HÀN ĐIỆN XOAY CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
• 2.2. MÁY HÀN ĐIỆN MỘT CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
• 2.3. DÂY HÀN, KÌM HÀN VÀ CÁCH ĐẤU DÂY
• 2.4. MẶT NẠ HÀN
• 2.5. DỤNG CỤ LÀM SẠCH MỐI HÀN
• 3. BÀI 3: KỸ THUẬT GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG
• 3.1. NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HỒ QUANG HÀN
• 3.2. CHUẨN BỊ PHÔI LIỆU, THIẾT BỊ VÀ DỤNG CỤ HÀN
• 3.3. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN ĐỂ GÂY HỒ QUANG
• 3.4. THAO TÁC AN TOÀN ĐỂ TRÁNH HỒ QUANG HÀN
• 3.5. KỸ THUẬT GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG HÀN
• 3.6. KHẮC PHỤC CÁC KHUYẾT TẬT KHI GÂY HỒ QUANG
• 3.7. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG
• 4. BÀI 4: KỸ THUẬT HÀN ĐƯỜNG THẲNG
• 4.1. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN
• 4.2. PHƯƠNG PHÁP DAO ĐỘNG QUE HÀN
• 4.3. BẮT ĐẦU HÀN, NỐI MỐI HÀN VÀ KẾT THÚC MỐI HÀN
• 4.4. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG
• 5. BÀI 5: KỸ THUẬT HÀN BẰNG GIÁP MỐI KHÔNG VÁT CẠNH
• 5.1. CHUẨN BỊ PHÔI
• 5.2. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN
• 5.3. KỸ THUẬT HÀN ĐÍNH PHÔI
• 5.4. KỸ THUẬT HÀN BẰNG GIAO ĐẦU KHÔNG VÁT CẠNH
• 5.5. KHUYẾT TẬT HÀN, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC
• 5.6. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG
• 6. BÀI 6: KỸ THUẬT HÀN BẰNG GIÁP MỐI VÁT CẠNH
• 6.1. CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DỤNG CỤ, PHÔI HÀN
• 6.2. CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN
• 6.3. KỸ THUẬT HÀN GIÁP MỐI TẤM VỊ TRÍ 1G
• 6.4. CÁCH KHẮC PHỤC CÁC KHUYẾT TẬT CỦA MỐI HÀN BẰNG CÓ VÁT MÉP
• 6.5. PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG MỐI HÀN
• 6.6. AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH PHÂN XƯỞNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hàn Cơ Bản Nghề Cắt Gọt Kim Loại 2020

Giáo trình Hàn Cơ Bản Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Trung Cấp 2020 được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo công nhân kỹ thuật trong ngành cơ khí. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành, giúp học viên nắm vững các kỹ thuật hàn cơ bản. Đặc biệt, giáo trình này được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn sản xuất tại Việt Nam.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Hàn cơ bản

Giáo trình hướng đến việc trang bị cho học viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện các công việc hàn cơ bản. Mục tiêu chính là nâng cao tay nghề và khả năng làm việc trong môi trường công nghiệp.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho học viên trình độ trung cấp, những người đang theo học ngành cơ khí và có nhu cầu nâng cao kỹ năng hàn. Nó cũng phù hợp cho các giảng viên trong quá trình giảng dạy.

II. Những thách thức trong việc đào tạo kỹ thuật hàn hiện nay

Ngành hàn đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt nhân lực có tay nghề cao và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ hàn. Việc cập nhật kiến thức và kỹ năng cho học viên là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

2.1. Thiếu hụt nhân lực có tay nghề

Nhu cầu về công nhân hàn có tay nghề cao ngày càng tăng, trong khi đó số lượng người được đào tạo vẫn chưa đủ. Điều này tạo ra áp lực lớn cho các cơ sở đào tạo.

2.2. Cập nhật công nghệ hàn mới

Công nghệ hàn liên tục phát triển, đòi hỏi giáo trình và phương pháp giảng dạy cũng phải được cập nhật thường xuyên để học viên có thể làm việc hiệu quả.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình Hàn cơ bản

Để nâng cao chất lượng đào tạo, giáo trình Hàn Cơ Bản áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại. Các phương pháp này không chỉ giúp học viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Phương pháp giảng dạy tích cực

Sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như thuyết trình, thảo luận nhóm và thực hành trực tiếp giúp học viên chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức.

3.2. Thực hành tại xưởng

Thực hành tại xưởng là phần quan trọng trong giáo trình, giúp học viên áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng hàn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình Hàn Cơ Bản

Giáo trình Hàn Cơ Bản không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp. Học viên có thể áp dụng kiến thức đã học vào công việc thực tế, từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Ứng dụng trong ngành công nghiệp dầu khí

Ngành công nghiệp dầu khí là một trong những lĩnh vực cần nhiều công nhân hàn có tay nghề. Giáo trình cung cấp kiến thức cần thiết để đáp ứng yêu cầu của ngành này.

4.2. Kết quả nghiên cứu và thực hành

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo trình này giúp học viên nâng cao kỹ năng hàn, từ đó cải thiện chất lượng sản phẩm trong ngành cơ khí.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Hàn Cơ Bản

Giáo trình Hàn Cơ Bản Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Trung Cấp 2020 là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo công nhân kỹ thuật. Tương lai của giáo trình này sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của công nghệ hàn và nhu cầu của thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo liên tục

Đào tạo liên tục là cần thiết để công nhân hàn có thể nắm bắt được các công nghệ mới, từ đó nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

MÔ TẢ THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN NỘI DUNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÀN CƠ BẢN (MÃ MÔ ĐUN: HCB19MĐ01)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun Hàn cơ bản (mã số: HCB19MĐ01) là tài liệu giảng dạy và học tập chuyên môn nghề thuộc Khoa Cơ khí Động lực, Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam). Giáo trình được ban hành chính thức kèm theo Quyết định số 186/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí, do nhóm tác giả gồm Trần Thanh Ngọc, An Đình Quân và Nguyễn Công Khai trực tiếp biên soạn.

                                  CHƯƠNG TRÌNH KHUNG ĐÀO TẠO NGHỀ

Trong cấu trúc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng và Trung cấp các nghề Cắt gọt kim loại và Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, mô đun Hàn cơ bản được xếp trong nhóm Môn học, mô đun chuyên môn ngành, nghề (Nhóm II.2, tổng khối lượng 42 tín chỉ/1110 giờ). Mô đun này có khối lượng 3 tín chỉ với tổng thời lượng 75 giờ, được bố trí giảng dạy ở giai đoạn giữa khóa học: sau các môn học cơ sở kỹ thuật (Hình học họa hình, Hóa đại cương, Vẽ kỹ thuật 1, Vật liệu cơ khí, Dung sai, An toàn vệ sinh lao động, Gia công nguội cơ bản) và trước mô đun Thực tập sản xuất (CG19MĐ11).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1 – A5): Cung cấp các nguyên lý cơ bản về hồ quang hàn điện; cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại máy hàn điện hồ quang tay; quy trình công nghệ hàn giáp mối tấm ở vị trí hàn bằng (1G); quy tắc kỹ thuật an toàn và phòng chống cháy nổ trong hàn và cắt kim loại; phương pháp tính toán chế độ hàn điện hồ quang tay theo chiều dày phôi, tính chất vật liệu và kiểu liên kết.
• Về kỹ năng (B1 – B3): Rèn luyện năng lực vận hành thành thạo thiết bị hàn điện hồ quang tay; kỹ năng cắt vật liệu kim loại bằng ngọn lửa oxy – khí cháy; kỹ thuật thực hiện các mối hàn giáp mối tấm ở vị trí bằng đảm bảo kích thước hình học và độ ngấu.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1 – C2): Hình thành tác phong làm việc khoa học, tính cẩn thận, tỉ mỉ, trung thực; chấp hành nghiêm ngặt nội quy phân xưởng và các quy định về an toàn, vệ sinh công nghiệp.

Giáo trình được cấu trúc thành 6 bài học, tiếp cận theo phương pháp tích hợp lý thuyết chuyên môn gắn liền với rèn luyện kỹ năng thực hành phân xưởng. Điểm đặc trưng của tài liệu là định lượng thời gian rõ rệt với 77,3% tổng khối lượng dành cho thực hành và thảo luận (58 giờ thực hành trên tổng số 75 giờ toàn khóa), đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng trong công nghiệp chế tạo cơ khí và bảo dưỡng dầu khí.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                                      TIẾN TRÌNH 6 BÀI HỌC

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai tuần tự qua 6 bài học với logic nâng dần độ phức tạp của thao tác kỹ thuật:

• Bài 1: Nội quy và an toàn thực tập xưởng hàn (1 giờ - 1 LT): Phổ biến 13 điều nội quy xưởng; kỹ thuật an toàn phòng tránh bức xạ quang phổ (tia tử ngoại, tia hồng ngoại), chống kim loại nóng chảy bắn tóe, phòng ngừa tai nạn điện giật; an toàn vận hành máy sinh khí axêtylen, bình ngăn lửa tạt lại, đất đèn, bình oxy và van giảm áp.
• Bài 2: Khái niệm thiết bị, dụng cụ hàn và kỹ thuật sử dụng (7 giờ - 2 LT, 5 TH): Cung cấp cấu tạo, nguyên lý làm việc của máy hàn điện xoay chiều (AC) gồm máy có bộ tự cảm kết hợp (sáng chế của Nikitin năm 1925), máy có cuộn dây di động, máy có lõi từ di động; máy hàn điện một chiều (DC) gồm máy hàn chỉnh lưu 1 pha (4 điốt), chỉnh lưu 3 pha (6 điốt), máy phát điện DC kiểu cực từ lắp rời; kỹ thuật đấu dây cực tính DC+ (đấu nghịch) và DC- (đấu thuận); tiêu chuẩn kìm hàn, kẹp mát, cáp dẫn, mặt nạ hàn và kỹ thuật cắt kim loại bằng ngọn lửa oxy - khí cháy.
• Bài 3: Kỹ thuật gây và duy trì hồ quang hàn (8 giờ - 2 LT, 6 TH): Bản chất vật lý hồ quang hàn; sơ đồ nguyên lý hàn điện hồ quang tay; công thức tính toán chế độ hàn; kỹ thuật gây hồ quang theo 2 phương pháp (ma sát và mổ thẳng); thao tác duy trì chiều dài hồ quang $2 \div 4\text{ mm}$; kỹ thuật ngắt hồ quang điền đầy bể hàn; cách khắc phục khuyết tật dính que và lệch hồ quang.
• Bài 4: Kỹ thuật hàn đường thẳng (16 giờ - 2 LT, 13 TH, 1 KT): Kỹ thuật chuẩn bị và vạch dấu phôi; lựa chọn góc độ que hàn hợp với trục đường hàn góc $70^\circ \div 80^\circ$; các phương pháp dao động que hàn; kỹ thuật nối mối hàn và kết thúc đường hàn; nhận diện khuyết tật đường hàn thẳng.
• Bài 5: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh (17 giờ - 4 LT, 12 TH, 1 KT): Chuẩn bị phôi tấm, làm sạch dầu mỡ rỉ sét; kỹ thuật hàn đính định vị; thao tác dao động que hàn tạo độ ngấu liên kết giáp mối; nhận diện và xử lý khuyết tật đặc thù: ngậm xỉ, không ngấu, rỗ khí, cháy chân, chồng mép.
• Bài 6: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh V (24 giờ - 3 LT, 20 TH, 1 KT): Kỹ thuật chuẩn bị mép hàn và kiểm soát khe hở đáy; thao tác hàn đính phôi; kỹ thuật hàn nhiều lớp ở vị trí bằng (1G) gồm lớp hàn lót (kiểm soát lỗ thâm nhập hồ quang), lớp hàn đầy và lớp hàn phủ; phương pháp mài nối mối hàn; phòng ngừa hiện tượng cháy thủng và phương pháp kiểm tra chất lượng liên kết hàn.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình trang bị hệ thống lý thuyết vật lý và kỹ thuật điện ứng dụng trong công nghệ hàn:

• Lý thuyết nhiệt hồ quang: Ứng dụng định luật Joule - Lenz ($Q = 0{,}24 \cdot R \cdot I^2 \cdot t$) giải thích sự giải phóng năng lượng tại tiếp điểm ngắn mạch. Phân tích ba giai đoạn hình thành hồ quang: ngắn mạch, ion hóa chất khí và hồ quang cháy ổn định. Phân bố nhiệt lượng ở tâm hồ quang ($6000^\circ\text{C}$), khu vực catốt ($3400^\circ\text{C}$) và anốt ($2600^\circ\text{C}$).
• Đặc tính tĩnh hồ quang hàn: Phân tích quan hệ V-A với 3 vùng đặc trưng (vùng điện áp giảm I, vùng không đổi II, vùng tăng III) và công thức điện áp cột hồ quang: $$U_{ab} = a + b \cdot L_{hq}$$ (trong đó $a = 15 \div 20\text{V}$ với que hàn nóng chảy, $b = 15{,}7\text{ V/cm}$, $L_{hq}$ là chiều dài cột hồ quang).
• Nguyên lý máy hàn và hồ quang học: Phân tích hiện tượng phản ứng rôto làm giảm từ thông trong máy phát hàn DC tạo ra đường đặc tính ngoài dốc; nguyên lý tạo từ thông tán rẽ bằng lõi từ di động hoặc thay đổi khoảng cách cuộn dây sơ cấp - thứ cấp trên máy biến áp hàn AC.
• Hệ thống công thức tính toán chế độ công nghệ:
  • Công thức chọn đường kính que hàn ($d$) theo bề dày phôi ($S$): $$d = \frac{S}{2} + 1$$
  • Công thức thực nghiệm xác định cường độ dòng điện hàn hồ quang tay ($I_h$): $$I_h = (\beta + \alpha \cdot d) \cdot d$$ (với các hệ số thực nghiệm $\beta = 20$, $\alpha = 6$).

                 QUAN HỆ TIẾT DIỆN CÁP ĐỒNG VÀ DÒNG HÀN THEO CHIỀU DÀI

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Kiểm tra cách điện, đấu nối nguồn cấp và mạch tiếp đất máy hàn; đấu nối cực tính DC+ (tạo độ ngấu sâu cho phôi dày) và DC- (tạo độ ngấu nông cho phôi mỏng); vận hành ampe kìm và vô lăng điều chỉnh dòng điện tải; thao tác cắt kim loại bằng ngọn lửa oxy - axetylen.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc bản vẽ chi tiết liên kết hàn; tính toán tiết diện dây cáp dẫn điện theo cự ly và dòng điện hàn (từ $38\text{ mm}^2$ đến $150\text{ mm}^2$); lựa chọn số hiệu kính lọc sáng của mặt nạ hàn (từ kính số 6 đến số 14 theo dải cường độ dòng điện từ dưới 30A đến trên 300A); phân tích nguyên nhân hình thành các dạng khuyết tật mối hàn (rỗ khí, ngậm xỉ, cháy chân, chồng mép, cháy thủng, không ngấu).
• Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Thành thục kỹ thuật gây hồ quang bằng phương pháp quẹt ma sát và mổ thẳng; kiểm soát bể hàn bằng các kiểu dao động que hàn; duy trì góc nghiêng que hàn $70^\circ \div 80^\circ$; thi công hoàn chỉnh liên kết giáp mối 1G vát mép chữ V gồm 3 lớp hàn đạt tiêu chuẩn kích thước và ngoại dạng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng áp dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm kết nối trực tiếp lý thuyết vào thực nghiệm xưởng:

• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên sử dụng các bài giảng diễn giảng ngắn, phương pháp vấn đáp và dạy học theo vấn đề (Problem-based learning). Trong các buổi thực hành xưởng, giảng viên thực hiện thao tác mẫu (thị phạm), hướng dẫn học viên thực hiện bài tập cá nhân và tổ chức phân tích lỗi kỹ thuật trực tiếp trên mẫu phôi hàn.
• Bài tập và tình huống thực hành: Mỗi bài học đều có bảng chỉ dẫn thực hành và câu hỏi thảo luận chuyên biệt:
  • Bài 1: Xử lý tình huống mất an toàn bình axêtylen, quy trình kiểm tra mực nước bình ngăn lửa tạt lại và kiểm tra rò rỉ khớp nối bằng nước xà phòng.
  • Bài 2: Tính toán và so sánh hiệu suất giữa máy hàn AC và DC; phân tích đặc điểm hồ quang khi đổi cực tính đấu dây.
  • Bài 3: Tính toán dòng điện hàn cho que hàn $d = 4\text{ mm}$ ($I_h = [20 + (6 \cdot 4)] \cdot 4 = 176\text{A}$); thực hành thao tác gây hồ quang đúng vị trí trong rãnh hàn (cách đầu rãnh 10 mm).
  • Bài 4: Thực hành kỹ thuật nối mối hàn và ngắt hồ quang (xoắn ốc hoặc giữ ngắn hồ quang $4 \div 6\text{ giây}$).
  • Bài 5 & 6: Lắp ráp phôi, hàn đính, mài vát mép chữ V, thi công các lớp hàn lót - điền đầy - phủ bề mặt và xử lý hiện tượng que dính, cháy thủng.

                          CƠ CẤU ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

• Phương thức kiểm tra và đánh giá: Căn cứ theo Quy chế đào tạo ban hành theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội:
  • Điểm kiểm tra quá trình (trọng số 40%): Gồm 01 cột điểm thường xuyên (hệ số 1, kiểm tra viết/vấn đáp/thực hành sau 27 giờ đào tạo) và 01 cột điểm định kỳ (hệ số 2, kiểm tra thực hành sau 46 giờ đào tạo).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (trọng số 60%): Bài thi thực hành tổng hợp và bảo vệ sản phẩm sau khi hoàn thành 75 giờ đào tạo.
  • Điểm học phần được tính theo thang điểm 10 (làm tròn một chữ số thập phân) và quy đổi sang thang điểm 4 theo hệ thống tín chỉ.
• Hướng dẫn tự học: Người học phải chuẩn bị bài trước khi đến lớp; tham gia thảo luận theo nhóm học tập ($8 \div 10$ sinh viên); duy trì tỷ lệ chuyên cần tối thiểu 70% tổng thời lượng lý thuyết (người học vắng trên 30% số tiết lý thuyết buộc phải học lại mô đun).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cơ sở pháp lý và tính chuẩn hóa: Giáo trình được biên soạn và chuẩn hóa theo khung chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Dầu khí, ban hành chính thức theo Quyết định số 186/QĐ-CĐDK ngày 25/03/2020.
• Tích hợp tài liệu chuyên ngành và tiêu chuẩn quốc tế: Nội dung giáo trình được tổng hợp từ các giáo trình chuyên ngành trong nước:
  • Kỹ thuật hàn (Trương Công Đạt).
  • Công nghệ hàn điện nóng chảy (Ngô Lê Thông).
  • Thực hành hàn từ căn bản đến nâng cao (Trần Văn Niên).
  • Kết hợp các nguyên lý từ Chương trình đào tạo Chuyên gia hàn Quốc tế (International Welding Specialist/Engineer - 2010) và các quy chuẩn kỹ thuật của Tiêu chuẩn hàn kết cấu thép AWS D1.1 (Structural Welding Code - Steel của Hiệp hội Hàn Hoa Kỳ).
• Gắn kết với thực tế sản xuất công nghiệp: Tài liệu đưa ra các bảng thông số vận hành sát với thực tế sản xuất tại các nhà máy chế biến dầu khí và kết cấu cơ khí:
  • Bảng tương quan cụ thể giữa chiều dài cáp hàn ($25\text{m}, 50\text{m}, 75\text{m}$), dải cường độ dòng điện ($100\text{A} \div 450\text{A}$) và tiết diện dây đồng ($38\text{ mm}^2 \div 150\text{ mm}^2$).
  • Bảng quy chuẩn lựa chọn số hiệu kính lọc sáng của mặt nạ hàn (từ số 6 đến số 14) tương ứng với từng dải dòng điện hàn và phương pháp cắt gọt kim loại.

                      TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN KÍNH HÀN THEO DÒNG ĐIỆN

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và các ngành đào tạo: Giáo trình được thiết kế trực tiếp cho người học trình độ Cao đẳng và Trung cấp thuộc 2 chuyên ngành chính:
  • Nghề Cắt gọt kim loại.
  • Nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí.
  • Đồng thời có thể áp dụng làm tài liệu đào tạo cho các khối ngành cơ khí, chế tạo, bảo dưỡng công nghiệp.
• Kiến thức và môn học điều kiện (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học chung và cơ sở ngành trước khi tiếp cận mô đun, bao gồm:
  • An toàn, vệ sinh lao động (Mã môn học: ATMT19MH01).
  • Vẽ kỹ thuật 1 (Mã môn học: CK19MH01).
  • Vật liệu cơ khí (Mã môn học: CK19MH04).
  • Dung sai (Mã môn học: CK19MH05).
  • Gia công nguội cơ bản (Mã môn học: CG19MĐ01).
  • Cơ sở công nghệ gia công kim loại (Mã môn học: CG19MH03).
• Giảng viên chuyên ngành: Làm tài liệu chuẩn để thiết kế giáo án lý thuyết tích hợp, xây dựng phiếu học tập, phiếu quy trình thực hành phân xưởng và thiết lập barem chấm điểm kiểm tra tay nghề định kỳ.
• Kỹ thuật viên và công nhân tự học: Dùng làm cẩm nang tra cứu quy chuẩn an toàn lao động, cách tính toán chọn que hàn, điều chỉnh dòng điện máy hàn AC/DC và các bước xử lý khuyết tật mối hàn trong gia công kết cấu cơ khí.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ đối tượng học sinh, sinh viên hệ Trung cấp và Cao đẳng thuộc các ngành Cắt gọt kim loại, Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, kỹ thuật viên bảo trì cơ khí tại các phân xưởng và các cơ sở đào tạo nghề kỹ thuật.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01), Vẽ kỹ thuật 1 (CK19MH01), Vật liệu cơ khí (CK19MH04), Dung sai (CK19MH05) và Gia công nguội cơ bản (CG19MĐ01).

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình phân bổ thời lượng thực hành vượt trội (58/75 giờ, tương đương 77,3%), cung cấp trực tiếp các công thức tính toán chế độ công nghệ thực nghiệm ($d = S/2 + 1$; $I_h = (\beta + \alpha d)d$), đồng thời tích hợp tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm soát an toàn phân xưởng theo đặc thù ngành Dầu khí và tiêu chuẩn kiểm tra kết cấu thép AWS D1.1.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần giải đầy đủ các bài tập tính toán thông số chế độ hàn tại nhà, đọc trước quy trình công nghệ từng bài; tuân thủ đúng 13 điều nội quy xưởng; kiểm soát đúng các thông số kỹ thuật then chốt khi thao tác: góc nghiêng que hàn $70^\circ \div 80^\circ$, cự ly hồ quang $2 \div 4\text{ mm}$, thời gian ngắt hồ quang $4 \div 6\text{ giây}$ để tránh khuyết tật nứt và ngậm xỉ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình đi kèm hệ thống tài liệu tham khảo chính thống gồm: các giáo trình hàn chuyên sâu của Trương Công Đạt, Ngô Lê Thông, Trần Văn Niên, tài liệu Chuyên gia hàn Quốc tế (2010) và Tiêu chuẩn hàn kết cấu thép AWS D1.1.

---

Kết luận

Giáo trình Hàn cơ bản (HCB19MĐ01) của Trường Cao đẳng Dầu khí đóng vai trò thiết lập nền tảng kỹ thuật hàn nóng chảy cho học viên khối kỹ thuật cơ khí. Giáo trình trang bị hoàn chỉnh từ lý thuyết vật lý hồ quang, cấu tạo và điều khiển máy hàn AC/DC đến kỹ năng thực hành các liên kết hàn giáp mối tấm 1G vát mép chữ V theo chuẩn kỹ thuật.

Theo tiến trình đào tạo, sau khi hoàn thành mô đun này, người học đủ điều kiện tiếp cận các mô đun chuyên sâu như Thực tập sản xuất (CG19MĐ11), Gia công tiện/phay CNC và các mô đun sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị công nghiệp. Học viên có thể sử dụng thêm các tài nguyên học thuật bổ trợ gồm hệ thống tiêu chuẩn AWS D1.1 và các tài liệu chuyên khảo về công nghệ hàn điện nóng chảy tại thư viện nhà trường để hoàn thiện năng lực nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ QUỐC GIA VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÀN CƠ BẢN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 186/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 2 LỜI NÓI ĐẦU Trong những năm gần đây, trước sự phát triển ngày càng cao của khoa học và kỹ thuật. Nước ta đang trên đường công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.

Trong sự phát triển chung của các nghành kinh tế, ngành công nghiệp Dầu khí đang phát triển một cách mạnh mẽ, góp phần rất lớn vào sự phát triển của Đất nước. Để đáp ứng cho sự phát triển đó là việc cung cấp đầy đủ đội ngũ công nhân lành nghề. Đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật Hàn lành nghề với kiến thức và tay nghề vững vàng, nhằm nắm bắt được các công nghệ hàn tiên tiến hiện nay của thế giới đang trở nên cấp bách. Với mục tiêu “Chất lượng đào tạo là mục tiêu hàng đầu”.

Nhằm đáp ứng cho sự phát triển của nghành dầu khí, phù hợp với yêu cầu của thực tế sản xuất. Dưới sự chỉ đạo của BGH Trường Cao Đẳng Dầu Khí, Khoa CKĐL tiến hành biên soạn giáo trình “HÀN CƠ BẢN” dùng làm tài liệu giảng dạy và học tập cho hệ Cao đẳng và trung cấp của các Nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, cắt gọt kim loại. Nội dung gồm 6 bài: Bài 1: Nội quy và an toàn thực tập xưởng hàn Bài 2: Khái niệm thiết bị, dụng cụ hàn và kỹ thuật sử dụng Bài 3: Kỹ thuật gây hồ quang và duy trì hồ quang hàn Bài 4: Kỹ thuật hàn đường thẳng Bài 5: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh Bài 6: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh V Giáo trình biên soạn được tham khảo từ các tài liệu liên quan đã xuất bản và phát hành trong nước và nước ngoài. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp và hiệu chỉnh của các đồng nghiệp.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng cũng không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp xây dựng của bạn đọc, đặc biệt là các đồng nghiệp để cuốn giáo trình này ngày càng hoàn thiện hơn. Chúng tôi xin chân thành cám ơn! BRVT, ngày 25 tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Trần Thanh Ngọc 2.

An Đình Quân 3. Nguyễn Công Khai Trang 3 MỤC LỤC Trang LỜI NÓI ĐẦU. 4 DANH MỤC HÌNH ẢNH. 6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.

8 NỘI QUY VÀ AN TOÀN THỰC TẬP XƯỞNG. NỘI QUY XƯỞNG THỰC TẬP. KỸ THUẬT AN TOÀN VÀ PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ TRONG HÀN VÀ CẮT KIM LOẠI. 17 KHÁI NIỆM THIẾT BỊ DỤNG CỤ HÀN VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG.

MÁY HÀN ĐIỆN XOAY CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG. MÁY HÀN ĐIỆN MỘT CHIỀU VÀ KỸ THUẬT SỬ DỤNG. DÂY HÀN, KÌM HÀN VÀ CÁCH ĐẤU DÂY. MẶT NẠ HÀN.

DỤNG CỤ LÀM SẠCH MỐI HÀN. 36 KỸ THUẬT GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG. NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HỒ QUANG HÀN. CHUẨN BỊ PHÔI LIỆU, THIẾT BỊ VÀ DỤNG CỤ HÀN.

CHỌN CHẾ ĐỘ HÀN ĐỂ GÂY HỒ QUANG. THAO TÁC AN TOÀN ĐỂ TRÁNH HỒ QUANG HÀN. LẮP QUE HÀN VÀO KÌM HÀN. KỸ THUẬT GÂY VÀ DUY TRÌ HỒ QUANG HÀN.

KHẮC PHỤC CÁC KHUYẾT TẬT KHI GÂY HỒ QUANG.