Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Môn học: Giáo dục quốc phòng - An ninh do Trường Cao đẳng Lào Cai tổ chức biên soạn và xuất bản năm 2020 dưới sự chủ biên của tác giả Trần Bảo. Đây là tài liệu phục vụ giảng dạy và học tập nội bộ dành cho trình độ trung cấp và cao đẳng theo chương trình đào tạo các môn học chung của nhà trường.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo nghề nghiệp, Giáo dục quốc phòng và an ninh mang mã môn học MH 04. Đây là môn học điều kiện bắt buộc với tổng quỹ thời gian đào tạo là 45 giờ, phân bổ cụ thể thành 21 giờ lý thuyết, 21 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 03 giờ kiểm tra.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định trên ba phương diện chuẩn đầu ra:

  • Kiến thức: Trang bị các quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng - an ninh; nhận thức về chiến lược "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ; cơ cấu tổ chức lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên; chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia; chính sách dân tộc, tôn giáo; cấu tạo, tính năng và cách sử dụng súng bộ binh thông thường cùng kỹ thuật sơ cấp cứu dã chiến.
  • Kỹ năng: Nhận biết các biểu hiện chống phá chính trị; thực hiện chuẩn xác điều lệnh đội ngũ phân đội; thao tác tháo lắp và bắn súng tiểu liên AK, súng trường CKC; thực hành các kỹ thuật cầm máu, cố định xương gãy và chuyển thương.
  • Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Xây dựng bản lĩnh chính trị, ý thức chấp hành kỷ luật quân sự, lễ tiết tác phong và tinh thần sẵn sàng tham gia nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.

Giáo trình được cấu trúc thành 09 bài học chuyên đề, phân chia cân đối giữa lý luận chính trị - pháp luật an ninh và kỹ thuật quân sự thực hành, bảo đảm tính logic và chuẩn hóa theo khung chương trình của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung toàn văn giáo trình được triển khai qua 09 bài học tuần tự:

  1. Bài 1: Nhập môn giáo dục quốc phòng và an ninh: Xác định vị trí, tính chất, mục tiêu môn học; điều kiện tổ chức dạy học theo Thông tư số 10/2018/TT-BLĐTBXH; quy định cụ thể về lễ tiết, xưng hô quân nhân ("Đồng chí", "Tôi", "Thủ trưởng"), quy định mang mặc quân phục theo mùa và địa bàn.
  2. Bài 2: Phòng chống chiến lược "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với Việt Nam: Định nghĩa chiến lược "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ; phân tích thủ đoạn phá hoại trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư tưởng - văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh ("phi chính trị hóa" quân đội, công an), đối ngoại; đề ra quan điểm chỉ đạo, phương châm xử lý và 07 nhóm giải pháp phòng ngừa.
  3. Bài 3: Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên: Cơ cấu tổ chức, nguyên tắc xây dựng lực lượng vũ trang quần chúng tại cơ sở, giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng.
  4. Bài 4: Xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia: Khái niệm biên giới quốc gia, vùng biển, hải đảo; quan điểm, giải pháp của Nhà nước và trách nhiệm bảo vệ biên cương của công dân.
  5. Bài 5: Một số vấn đề cơ bản về dân tộc và tôn giáo: Lý luận về quan hệ dân tộc, tín ngưỡng; chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc của Đảng và Nhà nước.
  6. Bài 6: Những vấn đề cơ bản về phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội: Phân loại tội phạm, tệ nạn xã hội và cơ chế phối hợp phòng ngừa trong môi trường học đường, xã hội.
  7. Bài 7: Đội ngũ đơn vị: Quy cách tập hợp, triển khai đội hình tiểu đội, trung đội (hàng dọc, hàng ngang) và kỹ thuật đổi hướng đội hình.
  8. Bài 8: Giới thiệu và hướng dẫn kỹ thuật sử dụng một số loại vũ khí bộ binh: Cấu tạo, tính năng chiến đấu của súng trường CKC cỡ 7,62 mm và súng tiểu liên AK; kỹ thuật tháo lắp thông thường; yếu lĩnh ngắm bắn và tư thế bắn súng.
  9. Bài 9: Kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương: Nguyên tắc và thao tác kỹ thuật cầm máu tạm thời, cố định tạm thời xương gãy, phương pháp hô hấp nhân tạo, kỹ thuật mang vác và vận chuyển thương binh dã chiến.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết nền tảng dựa trên các văn kiện chính trị và khoa học quân sự:

  • Lý luận an ninh quốc gia: Phân tích bản chất của chiến lược "Diễn biến hòa bình" là biện pháp phi quân sự nhằm lật đổ chế độ chính trị từ bên trong; bạo loạn lật đổ là hành động bạo lực có tổ chức (chính trị, vũ trang hoặc kết hợp). Văn bản hệ thống hóa 4 nguy cơ đe dọa sự tồn vong chế độ được Đảng đưa ra từ Hội nghị giữa nhiệm kỳ Đại hội VII (1/1994): tụt hậu, chệch hướng, tham nhũng và diễn biến hòa bình.
  • Nguyên tắc tổ chức và hoạt động quân sự: Nguyên tắc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn kết chặt chẽ với thế trận an ninh nhân dân; nguyên tắc giải quyết tình huống bạo loạn: "nhanh gọn, kiên quyết, linh hoạt, đúng đối tượng, sử dụng lực lượng và phương thức đấu tranh phù hợp, không để lan rộng kéo dài".
  • Hệ thống điều lệnh và kỹ thuật chiến đấu: Nền tảng pháp lý về điều lệnh quản lý bộ đội, nguyên lý đường đạn trong không khí và các quy tắc ngoại khoa cấp cứu ban đầu.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật quân sự: Thao tác tháo và lắp súng tiểu liên AK, súng trường CKC theo thứ tự quy định; lấy đường ngắm cơ bản, đường ngắm đúng; thực hiện chuẩn xác 4 kỹ thuật cứu thương thực địa (cầm máu, nẹp xương gãy, hô hấp nhân tạo, chuyển thương).
  • Kỹ năng phân tích, nhận định: Khả năng nhận diện âm mưu tuyên truyền kích động ly khai (như thủ đoạn đòi lập khu tự trị ở Tây Bắc, nhà nước Đề Ga ở Tây Nguyên); phân tích các luận điểm đòi "đa nguyên chính trị", "phi chính trị hóa lực lượng vũ trang".
  • Kỹ năng thực hành tác phong kỷ luật: Thực hiện đúng tác phong điều lệnh đội ngũ đơn vị cấp tiểu đội, trung đội; chấp hành quy tắc xưng hô, chào hỏi, báo cáo cấp trên và quy định mang mặc quân phục thống nhất.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tích hợp giữa lý luận chính trị và thực hành kỹ năng quân sự với cấu trúc thời lượng:

  • Lý thuyết: 21 giờ (chiếm 46,7%).
  • Thực hành, thảo luận, bài tập: 21 giờ (chiếm 46,7%).
  • Kiểm tra, đánh giá: 03 giờ (chiếm 6,6%).

Tài liệu quy định cụ thể về điều kiện cơ sở vật chất, thao trường và trang thiết bị phục vụ đào tạo:

  • Trang thiết bị mô hình, hình ảnh: Sơ đồ tổ chức Quân đội và Công an; tranh ảnh kỹ thuật cấp cứu; mô hình cắt bổ và mô hình luyện tập của súng tiểu liên AK-47, súng trường CKC, súng trung liên RPĐ, súng diệt tăng B41; mô hình lựu đạn Ф1, lựu đạn cần 97 (loại cắt bổ và loại tập luyện).
  • Thiết bị công nghệ mô phỏng: Máy bắn tập MBT-03; thiết bị tạo tiếng nổ và lực giật TNAK-12; thiết bị theo dõi đường ngắm RDS-07; lựu đạn tập nổ nhiều lần sử dụng khí CO2 lỏng (LĐT-15); kính kiểm tra đường ngắm; đồng tiền di động; bộ bia số 4 kèm khung giá đa năng.

Hình thức tổ chức giảng dạy kết hợp học tập trên lớp, huấn luyện tại thao trường, bãi tập; đồng thời giáo trình khuyến khích việc đầu tư hạ tầng công nghệ để tổ chức giảng dạy các nội dung lý thuyết theo hình thức trực tuyến.

Quy trình đánh giá kết quả học tập tuân thủ Thông tư số 10/2018/TT-BLĐTBXH ngày 26/09/2018 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Kết quả đánh giá không tính vào điểm trung bình chung học kỳ hay điểm trung bình chung tích lũy để xếp loại tốt nghiệp, nhưng là điều kiện bắt buộc để xét hoàn thành khối lượng học tập, xét dự thi tốt nghiệp và được ghi cụ thể vào bảng điểm kèm theo văn bằng.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Chuẩn hóa khung pháp lý giáo dục nghề nghiệp: Tài liệu cập nhật và bám sát Thông tư 10/2018/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, xác lập chuẩn mực giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng - An ninh dành cho hệ thống các trường cao đẳng, trung cấp nghề.
  • Hệ thống hóa tiến trình lịch sử chiến lược an ninh: Bài 2 phân tích rõ 3 giai đoạn chống phá của các thế lực thù địch:
    1. Giai đoạn 1950 - 1975: Sử dụng hành động quân sự xâm lược.
    2. Giai đoạn 1975 - 1994: Áp dụng bao vây cấm vận kinh tế, cô lập ngoại giao kết hợp "Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ lợi dụng bối cảnh biến động tại Liên Xô và Đông Âu.
    3. Giai đoạn từ 1995 đến nay: Chuyển sang thủ đoạn xâm nhập "dính líu", "ngầm", "sâu, hiểm" trên mọi phương diện đời sống xã hội.
  • Dữ liệu gắn liền địa bàn an ninh thực địa: Trực tiếp phân tích các thủ đoạn kích động biểu tình, gây rối tại các địa bàn trọng điểm như Tây Bắc (lợi dụng kích động người H'Mông đòi lập khu tự trị riêng), Tây Nguyên (tuyên truyền lập nhà nước Đề Ga) và khu vực Tây Nam Bộ.
  • Đưa khí tài huấn luyện mô phỏng hiện đại vào tài liệu: Giáo trình quy chuẩn hóa các thiết bị điện tử trong đào tạo quân sự như máy bắn tập MBT-03, thiết bị RDS-07 và hệ thống tạo âm thanh, lực giật TNAK-12.

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Sinh viên và học sinh: Dành cho người học hệ đào tạo Trung cấp và Cao đẳng thuộc tất cả các chuyên ngành đào tạo tại Trường Cao đẳng Lào Cai và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có chương trình tương thích.
  • Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học không yêu cầu phải có kiến thức chuyên sâu về quân sự trước khi tham gia; cần đáp ứng các tiêu chuẩn sức khỏe theo quy định hiện hành để thực hiện các bài tập thực hành thao trường và sơ cấp cứu.
  • Giảng viên và cán bộ quản lý huấn luyện: Tài liệu làm căn cứ biên soạn giáo án, phân bổ tiến trình biểu 45 giờ giảng dạy, tổ chức duy trì nề nếp quản lý đơn vị học sinh - sinh viên theo tác phong điều lệnh quân đội.
  • Tự học và tra cứu kỹ năng: Phục vụ học sinh ôn tập hệ thống câu hỏi lý thuyết, tự luyện tập kỹ thuật tháo lắp vũ khí bộ binh và quy trình xử trí y tế dã chiến.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ giảng dạy cho học sinh, sinh viên học tập trình độ trung cấp và cao đẳng thuộc khối các trường giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng chương trình môn học chung bắt buộc.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Môn học không yêu cầu môn học tiên quyết về chuyên ngành. Học sinh, sinh viên chỉ cần tham gia đầy đủ từ Bài 1 (Nhập môn) để nắm vững các quy định chung về lễ tiết, tác phong, kỷ luật quân sự trước khi học các bài lý thuyết chuyên đề và thực hành quân sự.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình phân chia chính xác tỷ lệ 50% lý thuyết và 50% thực hành/thảo luận trong tổng số 45 giờ; kết hợp phân tích các vấn đề an ninh chính trị thực tế tại các vùng trọng điểm (Tây Bắc, Tây Nguyên) và quy định sử dụng các thiết bị huấn luyện mô phỏng công nghệ cao (MBT-03, RDS-07, LĐT-15).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nghiên cứu kỹ hệ thống mục tiêu, nội dung từng bài, giải quyết các câu hỏi ôn tập cuối chương (như câu hỏi ôn tập về lễ tiết tác phong ở Bài 1); đồng thời chủ động luyện tập các kỹ năng vận động đội ngũ, tháo lắp súng và thực hành sơ cấp cứu theo nhóm học tập dã chiến.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Kèm theo giáo trình là hệ thống sơ đồ tổ chức, tranh ảnh kỹ thuật bắn súng, hệ thống mô hình cắt bổ vũ khí (AK, CKC, RPĐ, B41, lựu đạn Ф1/cần 97), máy bắn tập MBT-03, thiết bị kiểm tra đường ngắm và các văn bản hướng dẫn chuyên môn theo quy định của nhà trường.

Kết luận

Giáo trình Môn học: Giáo dục quốc phòng - An ninh (2020) của Trường Cao đẳng Lào Cai cung cấp khung tri thức học thuật chuẩn mực, tích hợp giữa lý luận bảo vệ an ninh Tổ quốc và rèn luyện kỹ năng thực hành quân sự dã chiến cho học sinh, sinh viên trình độ nghề nghiệp.

Lộ trình học tập được thiết kế mạch lạc: tiếp cận từ quy chuẩn lễ tiết tác phong quân nhân (Bài 1), nâng cao nhận thức lý luận và an ninh chính trị (Bài 2 đến Bài 6), tiến tới làm chủ kỹ năng đội ngũ đơn vị, sử dụng súng bộ binh thông thường và sơ cấp cứu chuyển thương (Bài 7 đến Bài 9). Tài liệu đi kèm hệ thống danh mục thiết bị mô phỏng và căn cứ pháp lý theo Thông tư 10/2018/TT-BLĐTBXH, bảo đảm chuẩn đầu ra toàn diện cho người học.