Download Giáo trình Giáo dục Quốc phòng An ninh Tập 2 - NXB Giáo dục Việt Nam

Giáo trình nghiên cứu giáo dục quốc phòng an ninh tập 2, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên giáo dục.

• Đề tài: Giáo Trình Giáo Dục Quốc Phòng An Ninh Tập 2

Mục lục chi tiết

• Lời nói đầu
• 1. Bài 1: ĐỘI NGŨ ĐƠN VỊ
• 1.1. I - MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
• 1.2. II - NỘI DUNG
• 1.2.1. 1. Đội ngũ tiểu đội
• 1.2.1.1. a) Đội hình tiểu đội hàng ngang
• 1.2.1.2. b) Đội hình tiểu đội hàng dọc
• 1.2.1.3. c) Tiểu đội đổi hướng
• 1.2.2. 2. Đội ngũ trung đội
• 1.2.2.1. a) Đội hình trung đội hàng ngang

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 mới nhất

Giáo trình giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 là tài liệu học tập cốt lõi, được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Cuốn sách này không chỉ cung cấp kiến thức lý luận mà còn trang bị những kỹ năng quân sự cơ bản, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Chỉ thị số 12-CT/TW của Bộ Chính trị và Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh số 30/2013/QH13. Đây là một học phần giáo dục quốc phòng bắt buộc, nhằm bồi dưỡng cho thế hệ trẻ lòng yêu nước, nhận thức sâu sắc về hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sách giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 là kết quả của sự hợp tác chặt chẽ giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành. Tài liệu này cập nhật những kiến thức mới nhất, phù hợp với chương trình đào tạo hiện hành, đảm bảo tính khoa học, hệ thống và thực tiễn. Mục tiêu chính của giáo trình là giúp sinh viên nắm vững đường lối quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, hiểu rõ về nghệ thuật quân sự Việt Nam và các vấn đề an ninh trong bối cảnh mới. Thông qua các bài học, sinh viên được rèn luyện tác phong nghiêm túc, ý thức tổ chức kỷ luật và sẵn sàng tham gia vào công tác quốc phòng an ninh khi cần thiết. Giáo trình được chia thành nhiều bài học chuyên sâu, từ lý luận về chiến lược quốc phòng đến thực hành các kỹ năng quân sự như đội ngũ, sử dụng bản đồ, và tìm hiểu vũ khí bộ binh. Đây là sách dành cho sinh viên đại học không thể thiếu, đóng vai trò nền tảng cho việc hình thành phẩm chất và năng lực của người công dân có trách nhiệm.

1.1. Mục tiêu và vai trò của học phần giáo dục quốc phòng

Mục tiêu cơ bản của học phần giáo dục quốc phòng là trang bị cho sinh viên những kiến thức nền tảng về quốc phòng và an ninh, hình thành thế giới quan và phương pháp luận đúng đắn. Theo Lời nói đầu của giáo trình, môn học này là “một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. Nó tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tu dưỡng phẩm chất đạo đức, rèn luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vai trò của học phần không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức quân sự mà còn góp phần xây dựng ý thức, trách nhiệm công dân, tinh thần cảnh giác cách mạng và lòng tự hào dân tộc. Việc học tập và rèn luyện theo nội dung giáo trình giúp sinh viên nâng cao thể lực, kỷ luật và khả năng làm việc nhóm, những kỹ năng mềm quan trọng cho sự phát triển cá nhân và sự nghiệp sau này.

1.2. Cấu trúc chính của sách giáo dục quốc phòng an ninh tập 2

Cấu trúc của sách giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 được thiết kế một cách logic và khoa học, bao gồm các học phần lý luận và thực hành xen kẽ. Sách do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành, được chia thành các bài học cụ thể, mỗi bài tập trung vào một lĩnh vực riêng. Các nội dung chính thường bao gồm: Đường lối quân sự của Đảng, công tác quốc phòng – an ninh, nghệ thuật quân sự Việt Nam, kỹ thuật chiến đấu bộ binh, và các kỹ năng quân sự cơ bản như điều lệnh đội ngũ, sử dụng bản đồ quân sự, và giới thiệu một số loại vũ khí thông dụng. Mỗi bài học đều có cấu trúc rõ ràng gồm mục đích, yêu cầu, nội dung chi tiết và câu hỏi ôn tập, giúp sinh viên dễ dàng hệ thống hóa kiến thức và tự đánh giá kết quả học tập của mình.

1.3. Đối tượng và phạm vi áp dụng của giáo trình

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt, là sách dành cho sinh viên đại học, cao đẳng trên toàn quốc. Nội dung và phương pháp giảng dạy được điều chỉnh để phù hợp với trình độ nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi sinh viên. Phạm vi áp dụng của giáo trình bao trùm toàn bộ hệ thống giáo dục đại học, là tài liệu chính thức được sử dụng trong giảng dạy và học tập môn Giáo dục quốc phòng và an ninh. Sự thống nhất trong nội dung giảng dạy trên cả nước đảm bảo mọi sinh viên đều được trang bị một nền tảng kiến thức quốc phòng cơ bản, đồng đều, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và lực lượng dự bị động viên hùng hậu cho đất nước.

II. Các thách thức khi học giáo trình quốc phòng 2 và giải pháp

Việc tiếp cận giáo trình quốc phòng 2 đặt ra không ít thách thức cho sinh viên, đòi hỏi sự nỗ lực và phương pháp học tập đúng đắn. Thách thức đầu tiên đến từ khối lượng kiến thức lý luận lớn và có phần trừu tượng. Các nội dung về đường lối quân sự của Đảng hay nghệ thuật quân sự Việt Nam yêu cầu sinh viên phải có tư duy logic, khả năng phân tích và tổng hợp thông tin. Nếu không có phương pháp tiếp cận phù hợp, sinh viên dễ cảm thấy khô khan và khó ghi nhớ. Thách thức thứ hai nằm ở phần thực hành kỹ năng quân sự. Các bài tập về điều lệnh đội ngũ, kỹ thuật chiến đấu hay sử dụng trang thiết bị quân sự đòi hỏi sự chính xác, tính kỷ luật cao và thể lực tốt. Việc chuyển từ môi trường học tập dân sự sang rèn luyện theo tác phong quân đội có thể gây ra những bỡ ngỡ ban đầu. Hơn nữa, việc cân bằng giữa thời gian học GDQPAN và các môn chuyên ngành khác cũng là một bài toán khó. Để vượt qua những thách thức này, cần có giải pháp học tập hiệu quả. Sinh viên cần chủ động biến lý thuyết thành kiến thức của mình thông qua việc đọc trước tài liệu, thảo luận nhóm và liên hệ thực tiễn. Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ như slide bài giảng GDQPAN tập 2 có thể giúp trực quan hóa kiến thức, làm cho bài học trở nên sinh động và dễ hiểu hơn. Đối với phần thực hành, thái độ nghiêm túc, tập trung và tinh thần đồng đội là chìa khóa thành công. Tích cực rèn luyện thể lực và tuân thủ tuyệt đối mệnh lệnh của người chỉ huy sẽ giúp sinh viên nhanh chóng làm quen và hoàn thành tốt các nội dung huấn luyện. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết và thực hành chính là giải pháp tối ưu để chinh phục môn học quan trọng này.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức lý luận quân sự

Kiến thức lý luận trong giáo trình giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 mang tính học thuật cao, bao gồm các khái niệm, quan điểm và chiến lược phức tạp. Các chủ đề như chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân hay an ninh phi truyền thống có thể xa lạ với sinh viên. Việc phải ghi nhớ nhiều văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước cũng là một trở ngại. Sự khô khan, thiếu hình ảnh minh họa trực quan trong một số tài liệu truyền thống khiến việc tự học trở nên kém hấp dẫn. Do đó, sinh viên cần tìm cách chủ động hóa quá trình học, không nên chỉ nghe giảng một cách thụ động.

2.2. Trở ngại khi thực hành các kỹ năng quân sự cơ bản

Phần thực hành đòi hỏi sinh viên phải thoát ra khỏi thói quen học tập thông thường. Yêu cầu về tác phong nhanh nhẹn, dứt khoát và tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt là một thử thách. Các động tác trong điều lệnh đội ngũ yêu cầu sự phối hợp đồng đều của cả tập thể. Các bài tập về kỹ thuật chiến đấu hay sử dụng bản đồ lại đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong các đợt huấn luyện tập trung cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần của sinh viên. Vượt qua những trở ngại này không chỉ giúp hoàn thành môn học mà còn rèn luyện bản lĩnh và ý chí cho mỗi cá nhân.

2.3. Giải pháp học tập Kết hợp slide bài giảng và thảo luận

Để nâng cao hiệu quả học tập, việc kết hợp đa dạng phương pháp là rất cần thiết. Sử dụng slide bài giảng GDQPAN tập 2 do giảng viên cung cấp là một giải pháp hữu hiệu. Slide thường cô đọng nội dung, sử dụng sơ đồ, hình ảnh để minh họa, giúp sinh viên nắm bắt ý chính nhanh hơn. Bên cạnh đó, việc tổ chức các buổi thảo luận nhóm về các chủ đề lý luận giúp sinh viên trao đổi quan điểm, đào sâu kiến thức và học hỏi lẫn nhau. Việc chủ động đặt câu hỏi cho giảng viên về những vấn đề chưa rõ cũng là một cách học thông minh. Khi lý thuyết được hiểu sâu, việc áp dụng vào thực hành sẽ trở nên dễ dàng và ý nghĩa hơn.

III. Hướng dẫn học đường lối quân sự của Đảng và nghệ thuật quân sự

Nội dung về đường lối quân sự của Đảng và nghệ thuật quân sự Việt Nam là phần hồn của giáo trình giáo dục quốc phòng an ninh tập 2. Đây là những kiến thức nền tảng giúp sinh viên hiểu rõ bản chất của nền quốc phòng Việt Nam. Để học tốt phần này, cần tiếp cận một cách có hệ thống. Trước hết, cần nắm vững quan điểm của Đảng về chiến tranh và quân đội, về bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đường lối quân sự của Đảng ta mang tính kế thừa và phát triển, dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc. Cốt lõi của đường lối này là xây dựng nền quốc phòng toàn dân, gắn với an ninh nhân dân, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Trong khi đó, nghệ thuật quân sự Việt Nam là một di sản vô giá, được đúc kết qua hàng ngàn năm lịch sử. Đó là nghệ thuật của chiến tranh nhân dân, “lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh”, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao. Việc nghiên cứu các chiến dịch lịch sử tiêu biểu như Điện Biên Phủ hay Chiến dịch Hồ Chí Minh sẽ giúp làm sáng tỏ những nguyên tắc và phương pháp tác chiến độc đáo này. Một phần quan trọng khác là hiểu rõ nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh. Lực lượng này bao gồm ba thứ quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân tự vệ, mỗi lực lượng có vai trò, vị trí chiến lược riêng trong thế trận quốc phòng. Toàn bộ những kiến thức này đều nhằm phục vụ cho công tác quốc phòng an ninh trong tình hình mới, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

3.1. Phân tích đường lối quân sự của Đảng trong tình hình mới

Phân tích đường lối quân sự của Đảng đòi hỏi phải đặt trong bối cảnh quốc tế và trong nước hiện nay. Đường lối này nhấn mạnh sự tự lực, tự cường, chủ động phòng thủ, quyết không để bị động, bất ngờ. Nội dung cốt lõi là xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Đồng thời, tăng cường tiềm lực quốc phòng, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, coi đây là yếu tố quyết định thắng lợi. Sinh viên cần hiểu rằng đường lối này không chỉ là vấn đề quân sự thuần túy mà còn là một bộ phận của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tổng thể của đất nước.

3.2. Tìm hiểu nghệ thuật quân sự Việt Nam qua các thời kỳ

Nghệ thuật quân sự Việt Nam thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt trong tư duy quân sự. Nó không rập khuôn máy móc mà luôn biến hóa tùy theo điều kiện cụ thể. Các yếu tố nổi bật bao gồm: nghệ thuật tạo và chớp thời cơ; nghệ thuật xây dựng thế trận; nghệ thuật tiến công và phòng ngự chủ động; và nghệ thuật kết hợp các hình thức đấu tranh. Việc nghiên cứu các trận đánh, chiến dịch cụ thể sẽ giúp sinh viên hình dung rõ hơn về cách cha ông ta đã vận dụng những nghệ thuật này để chiến thắng những kẻ thù hùng mạnh hơn gấp nhiều lần.

3.3. Nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh

Nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân là một nội dung trọng tâm. Lực lượng vũ trang phải tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân. Việc xây dựng tập trung vào cả yếu tố con người và vũ khí, trang bị. Trong đó, xây dựng con người về chính trị, tư tưởng được coi là yếu tố quyết định. Lực lượng dân quân tự vệ được xác định là lực lượng chiến lược tại chỗ, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an ninh chính trị ở cơ sở. Xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh là nền tảng để thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ của công tác quốc phòng an ninh.

IV. Phương pháp thực hành kỹ năng quân sự trong tài liệu GDQPAN tập 2

Việc thực hành kỹ năng quân sự là phần không thể thiếu, giúp chuyển hóa kiến thức lý thuyết trong tài liệu GDQPAN tập 2 thành năng lực thực tiễn. Các nội dung thực hành chính bao gồm điều lệnh đội ngũ, kỹ thuật sử dụng bản đồ quân sự và tìm hiểu tính năng vũ khí bộ binh. Đối với điều lệnh đội ngũ, đây là nội dung nhằm rèn luyện tác phong, kỷ luật và khả năng phối hợp đồng đội. Như trong Bài 1 của giáo trình mô tả, mỗi động tác, khẩu lệnh đều có quy định chặt chẽ. Ví dụ, khẩu lệnh tập hợp đội hình tiểu đội một hàng ngang là: “Tiểu đội X thành một hàng ngang - TẬP HỢP”. Việc thực hiện đúng, đều, đẹp các động tác không chỉ là yêu cầu của môn học mà còn xây dựng nên sức mạnh thống nhất của tập thể. Với kỹ năng sử dụng bản đồ quân sự, sinh viên học cách biến một tờ giấy thành công cụ chỉ huy, tác chiến hiệu quả. Bài 2 của giáo trình định nghĩa: “Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ, khái quát hoá một phần bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo những quy luật toán học nhất định”. Sinh viên cần nắm vững cách xác định phương hướng, tọa độ, đo cự ly và đối chiếu bản đồ với thực địa. Đây là kỹ năng sinh tồn và tác chiến cơ bản của người lính. Cuối cùng, việc giới thiệu các loại vũ khí bộ binh như súng tiểu liên AK giúp sinh viên có những hiểu biết ban đầu về trang bị của quân đội. Nắm được tính năng, tác dụng và cấu tạo cơ bản của vũ khí giúp nâng cao nhận thức về sức mạnh quân sự và ý thức bảo quản, sử dụng vũ khí trang bị. Quá trình thực hành đòi hỏi sự tập trung cao độ, nghiêm túc và tinh thần vượt khó của mỗi sinh viên.

4.1. Hướng dẫn thực hành đội ngũ đơn vị theo Điều lệnh

Thực hành đội ngũ đơn vị là bước đầu tiên để làm quen với môi trường quân đội. Nội dung này tập trung vào các đội hình cơ bản của tiểu đội và trung đội (hàng ngang, hàng dọc). Yêu cầu cốt lõi là “Hiểu được ý nghĩa, thứ tự các bước chỉ huy” và “Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, khẩn trương, nghiêm túc”. Sinh viên phải tập trung lắng nghe và thực hiện dứt khoát khẩu lệnh của người chỉ huy. Quá trình tập luyện từ động tác cá nhân đến phối hợp trong đội hình giúp hình thành tính kỷ luật tự giác và tinh thần tập thể, nền tảng cho mọi hoạt động quân sự.

4.2. Kỹ năng đọc và sử dụng bản đồ quân sự trong thực tế

Sử dụng bản đồ quân sự là một kỹ năng phức tạp nhưng vô cùng quan trọng. Sinh viên cần học cách đọc các ký hiệu, xác định tỉ lệ bản đồ và hiểu về phép chiếu. Các thao tác thực hành chính bao gồm: định hướng bản đồ bằng địa bàn hoặc địa vật, xác định điểm đứng trên bản đồ bằng phương pháp giao hội hoặc ước lượng cự ly, và chỉ thị mục tiêu bằng tọa độ. Việc thành thạo kỹ năng này giúp người chỉ huy nắm chắc địa hình, đưa ra các quyết định tác chiến chính xác. Đây là một kỹ năng có tính ứng dụng cao không chỉ trong quân sự mà cả trong đời sống, như các hoạt động dã ngoại, khảo sát địa chất.

4.3. Tìm hiểu tính năng các loại vũ khí bộ binh cơ bản

Nội dung này cung cấp cho sinh viên cái nhìn tổng quan về một số loại vũ khí cá nhân phổ biến trong Quân đội nhân dân Việt Nam, điển hình là súng tiểu liên AK. Giáo trình giới thiệu chi tiết về tác dụng, tính năng chiến đấu, cấu tạo và cách tháo lắp thông thường. Ví dụ, súng tiểu liên AK có tầm bắn hiệu quả 400m, hộp tiếp đạn chứa 30 viên và có thể bắn liên thanh hoặc phát một. Việc học tháo, lắp súng giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nguyên lý hoạt động và rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ. Đây là kiến thức cơ bản để sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi Tổ quốc cần.

V. Bí quyết ôn thi với trắc nghiệm GDQPAN tập 2 và tài liệu mới

Để đạt kết quả cao trong kỳ thi kết thúc học phần, việc ôn tập có kế hoạch và phương pháp là vô cùng quan trọng. Bí quyết thành công nằm ở việc kết hợp hiệu quả giữa tài liệu ôn thi quốc phòng 2 và thực hành qua các bộ đề trắc nghiệm GDQPAN tập 2. Đầu tiên, sinh viên cần hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức đã học. Thay vì học thuộc lòng, hãy cố gắng hiểu bản chất của vấn đề, đặc biệt là các nội dung lý luận về đường lối, chiến lược. Việc lập sơ đồ tư duy cho mỗi chương, mỗi bài sẽ giúp liên kết các kiến thức lại với nhau một cách logic. Tiếp theo, luyện tập với các câu hỏi trắc nghiệm là bước không thể thiếu. Việc này không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng làm bài, phân bổ thời gian hợp lý. Qua quá trình làm đề, sinh viên có thể tự phát hiện ra những lỗ hổng kiến thức của mình để kịp thời bổ sung. Sau khi làm bài, việc tra cứu đáp án giáo trình GDQPAN 2 và các bộ đề là rất cần thiết. Tuy nhiên, không nên chỉ xem đáp án đúng là gì mà phải phân tích tại sao các phương án khác lại sai. Điều này giúp hiểu sâu hơn về kiến thức và tránh được các bẫy thường gặp trong đề thi. Ngoài giáo trình chính, sinh viên nên tìm kiếm các tài liệu ôn thi quốc phòng 2 bổ trợ khác như tóm tắt kiến thức, slide bài giảng của giảng viên, hoặc các tài liệu do các khoa giáo dục quốc phòng biên soạn. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một chiến lược ôn tập thông minh sẽ là chìa khóa để chinh phục môn học này với kết quả tốt nhất.

5.1. Chiến lược sử dụng tài liệu ôn thi quốc phòng 2 hiệu quả

Một chiến lược ôn tập hiệu quả bắt đầu bằng việc phân loại và lựa chọn tài liệu ôn thi quốc phòng 2. Nguồn tài liệu cốt lõi là giáo trình chính, kết hợp với vở ghi chép trên lớp. Bên cạnh đó, slide bài giảng GDQPAN tập 2 là công cụ hữu ích để ôn tập nhanh các nội dung chính. Sinh viên nên chia nhỏ các chủ đề và đặt ra mục tiêu học tập rõ ràng cho từng ngày, từng tuần. Phương pháp học tập tích cực như tóm tắt lại nội dung bằng ngôn ngữ của mình hoặc giải thích cho bạn bè sẽ giúp ghi nhớ kiến thức lâu hơn so với việc đọc thụ động.

5.2. Phương pháp luyện tập với bộ câu hỏi trắc nghiệm GDQPAN tập 2

Luyện tập với trắc nghiệm GDQPAN tập 2 là cách tốt nhất để kiểm tra kiến thức và làm quen với cấu trúc đề thi. Khi luyện tập, nên đặt thời gian như khi thi thật để rèn luyện áp lực. Sau mỗi lần làm đề, cần ghi lại các câu sai và tìm hiểu kỹ nguyên nhân. Có thể phân loại các câu hỏi sai theo từng chủ đề để biết mình yếu ở phần nào. Việc luyện tập thường xuyên sẽ tạo ra phản xạ nhanh nhạy với các dạng câu hỏi, giúp tiết kiệm thời gian và tăng độ chính xác khi làm bài thi chính thức.

5.3. Tra cứu đáp án giáo trình GDQPAN 2 và tự đánh giá năng lực

Việc sử dụng đáp án giáo trình GDQPAN 2 hay đáp án của các bộ đề trắc nghiệm cần được thực hiện một cách thông minh. Đáp án không chỉ để biết đúng sai, mà là công cụ để học. Khi đối chiếu đáp án, sinh viên cần tự hỏi: “Tại sao câu này mình lại làm sai?”, “Kiến thức liên quan đến câu này nằm ở đâu trong giáo trình?”. Quá trình tự vấn và tìm câu trả lời này giúp củng cố kiến thức một cách sâu sắc. Tự đánh giá năng lực một cách trung thực qua điểm số các bài kiểm tra thử sẽ giúp sinh viên điều chỉnh kế hoạch ôn tập cho phù hợp và hiệu quả hơn.

VI. Vai trò của giáo dục quốc phòng trong bối cảnh an ninh mới

Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, vai trò của giáo dục quốc phòng và an ninh ngày càng trở nên quan trọng. Môn học này không chỉ trang bị kiến thức quân sự truyền thống mà còn giúp sinh viên nhận diện và hiểu rõ hơn về các thách thức an ninh phi truyền thống. Đây là những mối đe dọa không sử dụng vũ lực nhưng có sức tàn phá lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của quốc gia, bao gồm an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và khủng bố. Giáo trình giáo dục quốc phòng an ninh tập 2 cung cấp nền tảng lý luận để sinh viên hiểu rằng, bảo vệ Tổ quốc ngày nay không chỉ là bảo vệ biên giới, lãnh thổ mà còn là bảo vệ chế độ chính trị, sự ổn định kinh tế - xã hội, và bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi sinh viên, sau khi hoàn thành học phần, không chỉ là một công dân có kiến thức về quốc phòng mà còn là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Họ có khả năng nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Do đó, công tác quốc phòng an ninh không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng vũ trang mà đã trở thành trách nhiệm của toàn dân. Sinh viên, với vai trò là lực lượng tri thức trẻ, là nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng một vai trò nòng cốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Kiến thức từ môn học này chính là hành trang cần thiết để họ thực hiện tốt sứ mệnh của mình.

6.1. Nhận diện các thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay

Các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng đa dạng và khó lường. An ninh mạng trở thành một mặt trận nóng bỏng với các cuộc tấn công có chủ đích nhằm vào hệ thống cơ sở hạ tầng trọng yếu. Biến đổi khí hậu gây ra thiên tai cực đoan, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống. Dịch bệnh xuyên quốc gia có thể làm tê liệt hệ thống y tế và kinh tế. Sinh viên cần được trang bị kiến thức để nhận diện đúng bản chất của các mối đe dọa này, từ đó có ý thức và hành động phù hợp để phòng, chống, góp phần vào sự ổn định chung của xã hội.

6.2. Vai trò của sinh viên trong công tác quốc phòng an ninh toàn dân

Sinh viên là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân. Bằng tri thức và sự nhạy bén của mình, họ có thể tham gia tích cực vào công tác quốc phòng an ninh trên nhiều lĩnh vực: tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; tham gia xây dựng kinh tế gắn với củng cố quốc phòng; sẵn sàng tham gia lực lượng dân quân tự vệ hoặc lực lượng dự bị động viên. Hơn hết, việc học tập tốt, rèn luyện tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng chính là sự đóng góp thiết thực nhất của mỗi sinh viên cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

6.3. Tương lai của môn học giáo dục quốc phòng trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, môn học giáo dục quốc phòng cần có sự đổi mới để bắt kịp xu thế. Nội dung giảng dạy cần cập nhật thêm các kiến thức về chiến tranh không gian mạng, tác chiến điện tử và vai trò của công nghệ cao trong quân sự. Phương pháp giảng dạy có thể ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) để mô phỏng các bài tập thực hành, tạo sự hứng thú và nâng cao hiệu quả huấn luyện. Việc chuyển đổi số trong giáo dục quốc phòng sẽ giúp môn học trở nên hấp dẫn hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho một quốc gia hiện đại và hội nhập.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh (Dùng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng) - Tập hai do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành (tái bản lần thứ chín) là tài liệu giảng dạy chính quy thuộc chương trình đào tạo bắt buộc trong hệ thống giáo dục đại học tại Việt Nam. Giáo trình được biên soạn dưới sự chỉ đạo của Vụ Giáo dục Quốc phòng (Bộ Giáo dục và Đào tạo), phối hợp liên bộ cùng Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, do tập thể tác giả gồm Nguyễn Đức Đăng, Nguyễn Tiến Hải, Nguyễn Hữu Hảo, Phan Tấn Hùng, Nguyễn Đình Lưu, Nguyễn Thanh Nghị, Nguyễn Văn Quý và Lê Đình Thí thực hiện.

Căn cứ pháp lý biên soạn của bộ sách dựa trên Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 03/5/2007 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh số 30/2013/QH13 ban hành ngày 19/6/2013, cùng Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12/9/2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình Giáo dục quốc phòng - an ninh trình độ đại học.

Mục tiêu học tập của Tập hai tập trung vào việc trang bị cho người học khối kiến thức quân sự cơ sở, kỹ thuật chiến đấu bộ binh và kỹ năng thực hành chỉ huy đội ngũ. Khác với phần lý luận đường lối và quốc phòng - an ninh ở Tập một, Tập hai tiếp cận trực tiếp vào các kỹ năng thao trường, quy chuẩn kỹ thuật bản đồ địa hình và tính năng kỹ chiến thuật của vũ khí bộ binh, phục vụ rèn luyện tác phong kỷ luật, nếp sống quân sự và năng lực sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Tài liệu thiết kế nội dung theo tiến trình logic từ rèn luyện tổ chức, kỷ luật đội hình đơn vị đến các kỹ thuật tác nghiệp trắc địa quân sự và sử dụng vũ khí bộ binh:

• Bài 1: Đội ngũ đơn vị: Trang bị nguyên tắc, ý nghĩa và quy trình thực hiện các động tác chỉ huy đội hình tiểu đội và trung đội.
  • Đội ngũ tiểu đội: Bao gồm đội hình hàng ngang (một hàng ngang, hai hàng ngang) và hàng dọc (một hàng dọc, hai hàng dọc). Quy trình chỉ huy chuẩn hóa qua 4 bước đối với đội hình 1 hàng (Tập hợp $\rightarrow$ Điểm số $\rightarrow$ Chỉnh đốn hàng ngũ $\rightarrow$ Giải tán) và 3 bước đối với đội hình 2 hàng (không qua bước điểm số). Quy định rõ chuẩn gián cách (70 cm tính từ giữa gót hai bàn chân hoặc 20 cm tính từ khoảng cách hai cánh tay) và cự li (1 m tính từ gót chân người đứng trước đến gót chân người đứng sau). Đồng thời hướng dẫn thao tác tiểu đội đổi hướng tại chỗ và khi đang hành tiến (đổi hướng 90° sang phải/trái, đổi hướng 180° về phía sau).
  • Đội ngũ trung đội: Bao gồm đội hình một, hai, ba hàng ngang và một, hai, ba hàng dọc. Quy định cụ thể vị trí của Trung đội trưởng, Phó trung đội trưởng và các Tiểu đội trưởng khi tập hợp tại chỗ, khi chỉnh đốn hàng ngũ và khi hành tiến; phân biệt rõ khẩu lệnh "ĐIỂM SỐ" (nắm quân số toàn trung đội) và "TỪNG TIỂU ĐỘI ĐIỂM SỐ" (dùng khi đổi hình, đổi hướng).
• Bài 2: Sử dụng bản đồ quân sự: Cung cấp nền tảng toán học và kỹ thuật ứng dụng bản đồ địa hình trong chỉ huy, tác chiến.
  • Cơ sở toán học: Phân tích bản chất tỉ lệ bản đồ qua 3 hình thức biểu thị (tỉ lệ số, tỉ lệ chữ, tỉ lệ thước) theo công thức liên hệ $d = \frac{D}{M}$ (trong đó $d$ là cự li đo trên bản đồ, $D$ là cự li thực địa, $M$ là mẫu số tỉ lệ).
  • Phép chiếu hình: Phân tích phép chiếu hình trụ ngang giữ góc Gauss (chia Trái Đất thành 60 múi, mỗi múi rộng 6° kinh tuyến, Việt Nam thuộc múi 48 và 49 từ 102° đến 110° kinh đông) và phép chiếu UTM (Universal Transverse Mercator, sử dụng hình trụ cắt Elipxoit tại hai cát tuyến cách kinh tuyến trục 180 km về phía Đông và Tây, áp dụng từ 80° vĩ Nam đến 80° vĩ Bắc, hệ số co dãn $X_{\text{UTM}} = 0,9996 X_{\text{G}}$).
  • Quy cách biểu thị và tác nghiệp: Khung bản đồ, cách chia mảnh ghi số hiệu bản đồ Gauss và UTM theo các tỉ lệ từ 1:1.000.000 đến 1:25.000; đường bình độ (bình độ con, bình độ cái, bình độ 1/2 khoảng cao đều, bình độ phụ) và khoảng cao đều; kí hiệu địa vật theo tỉ lệ, nửa tỉ lệ và không theo tỉ lệ; kỹ thuật đo cự li, đo diện tích ô vuông ($S = a^2$ và công thức tính diện tích khu vực $A = ns + p \cdot s_0$); xác định tọa độ sơ lược, tọa độ ô 4, ô 9, tọa độ chính xác (TĐCX); phương pháp định hướng bản đồ và xác định điểm đứng bằng ước lượng cự li hoặc giao hội từ 1, 2, 3 vật chuẩn ngoài thực địa.
• Bài 3: Giới thiệu một số loại vũ khí bộ binh: Cung cấp thông số kỹ thuật, cấu tạo và tính năng chiến đấu của súng tiểu liên AK (cỡ 7,62 mm do Mikhail Timofeevich Kalashnikov thiết kế) cùng các biến thể cải tiến AKM (bổ sung bộ phận giảm nẩy đầu nòng và lẫy giảm tốc), AKMS (trang bị báng sắt gấp). Chi tiết hóa tính năng đạn kiểu 1943 (Liên Xô) và kiểu 1956 (Trung Quốc), hộp tiếp đạn 30 viên, tầm bắn ghi trên thước ngắm từ 100 m đến 800 m (AKM/AKMS đến 1000 m, vạch "$\Pi$" tương ứng thước 3), tầm bắn hiệu quả 400 m, hỏa lực tập trung mặt đất đến 800 m và bắn máy bay/quân dù đến 500 m.

                    HỆ THỐNG KIẾN THỨC BẢN ĐỒ QUÂN SỰ (BÀI 2)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Hệ thống điều lệnh đội ngũ quân đội: Xây dựng cơ sở lý thuyết về khẩu lệnh (phân biệt cấu trúc dự lệnh và động lệnh), vị trí và chức trách của người chỉ huy phân đội trong các hình thái đội ngũ tĩnh và cơ động.
2. Khoa học bản đồ học và trắc địa quân sự: Cung cấp các định luật toán hình học không gian chuyển đổi Elipxoit Trái Đất lên mặt phẳng giấy, cấu trúc lưới tọa độ vuông góc kilômét, nguyên lý biểu diễn độ cao địa hình thông qua hệ thống đường bình độ.
3. Lý thuyết khí tài vũ khí bộ binh: Thiết lập hệ thống khái niệm về cỡ đạn, cấu tạo nòng, đường đạn trong không gian, tầm bắn hiệu quả và tính năng của các loại đầu đạn (đầu đạn thường, vạch đường, xuyên cháy, cháy).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chỉ huy và điều hành đội ngũ: Thực hiện chuẩn xác các khẩu lệnh chỉ huy, xác định vị trí làm chuẩn, cự li, gián cách, kiểm tra dóng hàng ngang/dọc và điều chỉnh sai lệch đội hình tiểu đội, trung đội.
• Kỹ năng trắc địa và đọc bản đồ: Thành thạo các bước chắp ghép, dán gấp bản đồ theo quy cách hành quân hoặc đặt trên bàn; đo cự li đoạn thẳng, đoạn cong (bằng thước milimét, compa, băng giấy, thước đo kiểu đồng hồ); tính diện tích khu vực; giải mã ký hiệu quy ước; định vị tọa độ mục tiêu đến cấp mét; xác định chính xác điểm đứng trên thực địa bằng phương pháp giao hội (với góc cắt quy chuẩn từ 30° đến 150°).
• Kỹ năng thao tác vũ khí: Nhận biết các bộ phận súng, thực hành thao tác tháo lắp thông thường, nắm vững quy tắc an toàn bắn và bảo quản vũ khí, trang bị kỹ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                    TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC MÔN HỌC

Giáo trình quy định cụ thể mô hình tổ chức và phương pháp huấn luyện áp dụng cho giảng viên và sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học:

Quy trình sư phạm của giảng viên

• Giai đoạn lên lớp: Áp dụng phương pháp thuyết trình kết hợp trực quan hóa. Giảng viên sử dụng sơ đồ cấu trúc, tranh vẽ kỹ thuật và mẫu vật để giải thích bản chất lý thuyết (như cơ sở toán học bản đồ, cấu tạo vũ khí). Đối với nội dung điều lệnh, giảng viên kết hợp sử dụng đội mẫu để thực hiện mẫu động tác theo từng bước ("nêu động tác, làm mẫu chậm có phân tích, làm mẫu tổng hợp liên hoàn").
• Giai đoạn huấn luyện thực hành: Giảng viên phổ biến ý định luyện tập (nêu rõ mục đích, yêu cầu, nội dung, thời gian, tổ chức, phương pháp, địa điểm và quy tắc an toàn). Trực tiếp theo dõi, bám sát từng tổ tập luyện, kịp thời uốn nắn các sai sót về khẩu lệnh, động tác, tư thế và tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi ca học.

Quy trình học tập và rèn luyện của sinh viên

• Chuẩn bị: Chấp hành nghiêm điều lệnh nội vụ về lễ tiết tác phong: đội mũ cứng, mặc quần áo đồng phục quân sự, đi giày vải chuyên dụng.
• Quy trình 2 bước trên thao trường:
  • Bước 1 (Nghiên cứu cá nhân): Từng sinh viên tự nghiên cứu, đối chiếu nội dung giáo trình với động tác mẫu đã quan sát.
  • Bước 2 (Luyện tập phân đội): Tổ trưởng duy trì đội hình tổ/tiểu đội; các sinh viên luân phiên nhau đảm nhiệm cương vị chỉ huy (Tiểu đội trưởng, Trung đội trưởng) để thực hành phát khẩu lệnh và điều hành tập hợp, điểm số, chỉnh đốn hàng ngũ.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

Hình thức đánh giá kết hợp giữa kiểm tra lý thuyết (trả lời các câu hỏi ôn tập cuối bài về ý nghĩa, cơ sở toán học, thông số kỹ thuật) và kiểm tra kỹ năng thực hành (thực hiện các bước chỉ huy đội ngũ, giải bài toán tọa độ bản đồ, thao tác định hướng thực địa và tháo lắp súng AK). Kết quả học tập được phân loại theo thang điểm tiêu chuẩn đào tạo quân sự.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuẩn hóa khung chương trình theo Thông tư 31/2012/TT-BGDĐT: Nội dung tập 2 phản ánh toàn diện các yêu cầu điều chỉnh của chương trình GDQP-AN bậc đại học mới, loại bỏ các chi tiết kỹ thuật lạc hậu và thống nhất cấu trúc bài học theo chuẩn quốc gia.
2. Tích hợp song song hệ thống bản đồ Gauss và bản đồ UTM: Giáo trình cập nhật chi tiết cách phân loại, chia mảnh, ghi số hiệu và quy tắc đọc khung cho cả hai hệ lưới chiếu Gauss và UTM đang lưu hành tại Việt Nam do Cục Bản đồ (Bộ Tổng Tham mưu) phát hành, tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên hệ giữa giáo dục lý thuyết và thực tiễn kỹ thuật trắc địa hiện đại.
3. Bổ sung định hướng công nghệ bản đồ số: Cập nhật khái niệm và phương pháp xác định diện tích khu vực khép kín thông qua phần mềm xử lý dữ liệu số hóa, song song với phương pháp thủ công kẻ ô vuông truyền thống.
4. Hệ thống bảng biểu và sơ đồ minh họa kỹ thuật đồng bộ: Cung cấp đầy đủ các sơ đồ bước di chuyển của chỉ huy, cự li dóng hàng, đồ thị múi chiếu, cấu trúc đường bình độ, cũng như bảng đối chiếu khoảng cao đều theo từng tỷ lệ bản đồ (1:10.000 đến 1:100.000).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích sử dụng	Yêu cầu tiên quyết & Trách nhiệm
Sinh viên Đại học, Cao đẳng	Tài liệu học tập, ôn thi bắt buộc cho học phần kỹ thuật quân sự và đội ngũ đơn vị	Đã hoàn thành các chuyên đề lý luận quốc phòng ở Tập một; nắm vững quy chế nội vụ thao trường
Giảng viên chuyên trách GDQP-AN	Khung chuẩn biên soạn giáo án, kế hoạch giảng bài và điều hành thao trường	Đảm bảo đúng tiến trình sư phạm, chuẩn hóa khẩu lệnh, thao tác mẫu và quy tắc an toàn vũ khí
Cán bộ quản lý đào tạo / Chỉ đạo	Căn cứ thẩm định chương trình, chuẩn hóa cơ sở vật chất (thao trường, vũ khí mô hình, bản đồ)	Đối chiếu mục tiêu đào tạo theo Luật GDQP-AN số 30/2013/QH13 và các văn bản liên bộ

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn làm giáo trình bắt buộc cho sinh viên tất cả các khối ngành tại các trường đại học, cao đẳng trong cả nước khi tham gia học phần Giáo dục Quốc phòng - An ninh thuộc giai đoạn kiến thức quân sự cơ sở.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình Tập hai?

Người học cần hoàn thành khối kiến thức ở Giáo trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh Tập một (đường lối quân sự, an ninh của Đảng và Nhà nước), có hiểu biết cơ bản về hình học không gian, lượng giác để tiếp thu phần cơ sở toán học bản đồ địa hình và chấp hành nghiêm kỷ luật nội quy quân sự.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa bản đồ Gauss và bản đồ UTM trong giáo trình là gì?

Phép chiếu Gauss dùng mặt trụ ngang tiếp xúc với Elipxoit tại kinh tuyến trục, trong khi phép chiếu UTM dùng mặt trụ ngang cắt Elipxoit tại hai cát tuyến nằm về hai phía cách kinh tuyến trục 180 km. Do đó, hệ số co dãn chiều dài trên kinh tuyến trục của UTM là 0,9996 (nhỏ hơn hệ số 1,0 của Gauss), và cách đánh số hiệu mảnh bản đồ cũng tuân theo các quy ước ký hiệu độc lập.

4. Làm sao để tự học và rèn luyện hiệu quả môn học này?

Sinh viên cần kết hợp chặt chẽ việc ghi nhớ lý thuyết (khẩu lệnh, công thức tính tọa độ, thông số vũ khí) với quá trình tự giác luyện tập thực hành. Tận dụng tối đa phương pháp học nhóm, luân phiên đóng vai trò chỉ huy phân đội và thực hiện lặp lại nhiều lần các bài tập tác nghiệp bản đồ trên giấy kẻ ô.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Các tài liệu bổ trợ quy chuẩn bao gồm: Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh số 30/2013/QH13; Điều lệnh Đội ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam; Bản đồ địa hình quân sự tỷ lệ 1:25.000 và 1:50.000 do Cục Bản đồ - Bộ Tổng Tham mưu phát hành; cùng các mô hình huấn luyện súng tiểu liên AK, máy ngắm bắn và địa bàn quân sự.

---

Kết luận

Giáo trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh Tập hai là học liệu chuẩn quốc gia, mang tính thống nhất cao về mặt học thuật và phương pháp huấn luyện kỹ chiến thuật quân sự cơ sở. Việc kết hợp chặt chẽ giữa các quy định điều lệnh đội ngũ, cơ sở toán học trắc địa địa hình và cấu tạo vũ khí bộ binh cung cấp lộ trình học tập logic từ nhận thức lý thuyết đến năng lực thực hành. Nắm vững toàn diện nội dung giáo trình là cơ sở để sinh viên hoàn thành nghĩa vụ học tập, rèn luyện bản lĩnh, tác phong kỷ luật và ý thức trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HƯ VIỆN 355-359 GIAO 2017 10112600 TT QUOC PHONG - AN NINH. Giáo trình giáo dục 10112600 NGUYEN DUC DANG — NGUYEN TIEN HAI - NGUYEN HỮU HAO PHAN TAN HUNG ~ NGUYEN ĐÌNH LƯU - NGUYÊN THANH NGHỊ NGUYÊN VĂN QUÝ - LÊ ĐÌNH THỊ Giáo trình G140 DUC QUOC PHONG. AN NINH (DÙNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG) TẬP HAI (Tái bản lần thứ chín) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Loi noi déu Giáo dục quéc phong va an ninh cho sinh vién là một trong những nhiệm vụ quan trong góp phần thực hiện mục tiêu giáo duc toan diện. Qua đó, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tu dưỡng phẩm chất đạo đức và rên luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh đã được xác định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và gần đây nhất Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 03/5/2007 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng - an ninh trong tinh hình mới, Quốc hội ban hành Luật Giáo dục quốc phòng và an nình số 30/2013/ QH13 ngay 19-6-2013. Quán triệt chủ trương, chính sách của Đẳng và Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng - an ninh nhằm đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu của mục tiêu giáo dục và thực tiễn, Bộ Giáo dục và Đào tao da phot hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an nghiên cứu, biên soạn bộ sách Giáo trình Giáo dục quốc phòng - an nĩnh dùng cho sinh viên các trường đại học, cao đắng gồm hai tập. Bộ sách này đã được Hội đồng thấm định liên bộ Bộ Giáo dục và Đảo tạo- Bộ Quốc phòng- Bộ Công an nghiệm thu. Nội dung sách đã cập nhật được những vấn đề mới, phù hợp với chương trình mới ban hành, Thông tư số 31/2012/TT- BGDĐT ngày 12/9/2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh (trinh d6 đại học).

Cac tác giả biên soạn bộ sách này được Bộ Giáo dục và Đảo tạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an lựa chọn. Bản thảo sau khi hoàn chính đã được Hội đồng thẩm định Quốc gia thấm định và giao cho Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản để phục vụ các trường. Hi vọng bộ sách này sẽ giúp ích được nhiều cho giảng viên, sinh viên và nhà trường trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an rinh toàn dân. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những sơ suất nhất định.

Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng chí giảng viên, cán bộ chỉ đạo để bộ sách ngày càng hoàn thiện. Cácý kiến đóng góp xin gửi về Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 81 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Xín chân thành cảm ơn. VỤ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Bài 1 ĐỘI NGŨ ĐƠN VỊ I- MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU — Hiểu được ý nghĩa, thứ tự các bước chỉ huy đội hình cơ bản của tiểu đội, trung đội.

— Biết thực hành chỉ huy đội hình cơ bản của tiểu đội, trung đội. — Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, khẩn trương, nghiêm túc, ý thức tổ chức kỉ luật cao, tự giác chấp hành điều lệnh và các nội quy của nhà trường. II - NỘI DUNG 1. Đội ngũ tiểu đội a) Đội hình tiểu đội hàng ngang - Ý nghĩa : Đội hình tiểu đội hàng ngang thường vận dụng trong học tập, sinh hoạt, hạ mệnh lệnh, kiểm tra quân số, khám súng, giá súng.

— Vị trí của tiểu đội trưởng : Đội hình tiểu đội hàng ngang, tiểu đội trưởng đứng bên phải đội hình tiểu đội. Vi tri chỉ huy tại chỗ (đôn đốc tập hợp, điểm số, chỉ huy tiểu đội luyện tập, nhận xét,.), tiểu đội trưởng đứng ở chính giữa, phía trước đội hình tiểu đội cách từ 3 — 5 bước. Vị trí chỉ huy tiểu đội khi hành tiến, tiểu đội trưởng đi ở bên trái đội hình của tiểu đội cách 2 — 3 bước, ngang với hàng trên cùng (nếu tiểu đội hai hàng ngang). Khi chỉnh đốn hàng ngũ về bên phải (đi) tiểu đội cách người làm chuẩn 2 - 3 bước.

— Đội hình tiểu đội một hàng ngang (hình 1.1) Thứ tự các bước chỉ huy đội hình tiểu đội một hàng ngang gồm : Tập hop; Điểm số; Chỉnh đốn hàng ngũ ; Giải tán. Bước 1 : Tập hợp. Khẩu lệnh: "T/ểu đội X thành một hàng ngang- TẬP HỢP". Khẩu lệnh có dự lệnh và động lệnh.

"T/ểu đội X thành một hàng ngang" là dự lệnh, "TẬP HỢP" là động lệnh. Động tác của tiểu đội trưởng và các chiến sĩ : Tiểu đội trưởng xác định vị trí tập hợp, hướng tập hợp, sau đó quay về phía các chiến sĩ, đứng nghiêm hô khẩu lệnh "T/ểu đội X". Nghe khdu lénh "Tiéu đội X", toàn tiểu đội quay về phía tiểu đội trưởng, đứng nghiêm chờ nhận lệnh. Đội hình tiểu đội một hàng ngang Khi thấy toàn tiểu đội đã đứng nghiêm, tiểu đội trưởng hô tiếp "Thành 1 hàng ngang — TẬP HỢP" tôi quay về hướng định tập hợp, đứng nghiêm làm chuẩn cho các chiến sĩ vào tập hợp.

| Nghe dứt động lệnh "TẬP HỢP", các chiến sĩ im lặng, nhanh chóng chạy vào vị trí tập hợp đứng bên trái tiểu đội trưởng thành một hàng ngang, đứng đúng gián cách quy định (gián cách giữa 2 người đứng cạnh nhau là 70cm, tính từ giữa gót hai bàn chân của hai người đứng cạnh nhau hoặc 20cm tính từ khoảng cách hai cánh tay của hai người đứng cạnh nhau), tự động dóng hàng, xong đứng nghỉ. Khi thấy đã có từ 2 - 3 chiến sĩ đứng vào vị trí bên trái mình, tiểu đội trưởng quay nửa bên trái, đi đều lên phía trước chính giữa đội hình, cách đội hình từ 3 — 5 bước thì dừng lại, quay vào đội hình đôn đốc tập hợp. Bước 2 ; Điểm số. Khẩu lệnh : "ĐIỂM SỐ".

Khẩu lệnh chỉ có động lệnh, không có dự lệnh. Động tác của tiểu đội trưởng và các chiến sĩ : Khi các chiến sĩ đã đứng vào VỊ trí tập hợp, tại vị trí chỉ huy, tiểu đội trưởng hô khẩu lệnh "ĐIỂM SỐ". Nghe dứt động lệnh "ĐIỂM SỐ", từng chiến sĩ theo thứ tự từ bên phải sang bên trái về tư thế đứng nghiêm, hô rõ số của mình, đồng thời quay mặt sang bên trái 45°, điểm số xong quay mặt trở lại. Lần lượt điểm số từ 1 cho đến hết tiểu đội.

Người đứng cuối cùng của hàng, khi điểm số không quay mặt, điểm số xong, hô "HET". Bước 3 : Chỉnh đốn hàng ngũ. Khẩu lệnh : "Nhìn bên phải (trái) — THẲNG". Khẩu lệnh có dự lệnh và động lệnh.

"Nhìn bên phải (irái)” là dự lệnh, "THANG" Ia động lệnh. Động tác của tiểu đội trưởng và các chiến sĩ : Trước khi chỉnh đốn hàng ngũ, tiểu đội trưởng hô cho các chiến sĩ trong hàng đứng nghiêm. Khi thấy các chiến sĩ đã đứng nghiêm, tiểu đội trưởng hô tiếp "Nhìn bên phải (trái)— THĂNG". Nghe dứt động lệnh "THANG", chién sĩ làm chuẩn (người đứng đầu hàng bên phải hoặc bên trái đội hình) vẫn nhìn thẳng, các chiến sĩ còn lại quay mặt hết cỡ sang bên phải (trái), xê dịch lên (xuống) để đóng hàng cho thang, qua phải (trái) để điều chỉnh gián cách.

Muốn dóng hàng ngang thẳng, từng người phải nhìn được nắp túi áo ngực bên trái (phải) của chiến sĩ đứng thứ tư về bên phải (trái) mình (chiến sĩ nữ thì phải nhìn thấy ve cổ áo). Quá trình các chiến sĩ dóng hàng, tiểu đội trưởng quan sát, đôn đốc để các chiến sĩ tập trung dóng hàng và điều chính gián cách. Chiến sĩ dóng hàng xong, tiểu đội trưởng hô "THÔI". Nghe dứt động lệnh “THÔI”, các chiến sĩ trong hàng quay mặt trở lại hướng cũ, mất nhìn thẳng, đứng nghiêm, không xê dịch vị trí đứng.

Tiểu đội trưởng quay nửa bên trái (phải), đi đều vẻ phía đầu đội hình, đến ngang và cách người làm chuẩn từ 2 — 3 bước thì dừng lại, quay vào đội hình để kiểm tra hàng ngang. Khi kiểm tra thấy gót chân và ngực của các chiến sĩ cùng nằm trên một đường thẳng ngang là được. Nếu chiến sĩ nào đứng chưa thẳng hàng, tiểu đội trưởng dùng khẩu lệnh "Đồng chí (số). Tiểu đội trưởng có thể cùng một lúc sửa cho 3 — 4 chiến sĩ, chiến sĩ gần người làm chuẩn trước.

Chiến sĩ nghe tiểu đội trưởng gọi tên mình phải quay mặt về hướng tiểu đội trưởng và làm theo lệnh của tiểu đội trưởng, tiến (lùi). Khi tiến (lùi) phải kết hợp dóng hàng cho thẳng. Khi thấy các chiến sĩ đã đứng thẳng hàng thì hô "ĐƯỢC". Nghe dứt động lệnh "ĐƯỢC", các chiến sĩ quay mặt trở lại hướng cũ, mắt nhìn thẳng.

Tiểu đội trưởng quay nửa bên phải (trái) đi đều về vị trí chỉ huy. Khẩu lệnh : "GIẢI TÁN". Khẩu lệnh chỉ có động lệnh, không có dự lệnh. Động tác : Nghe dứt động lệnh, các chiến sĩ trong hàng nhanh chóng tản ra.

Nếu đang đứng nghỉ phải trở về tư thế đứng nghiêm rồi mới tản ra. — Đội hình tiểu đội hai hàng ngang (hình 1.2) Thứ tự các bước chỉ huy đội hình của tiểu AD ˆ đội trưởng và các chiến sĩ cơ bản như đội @—_—-_—zk. hình một hàng ngang, chỉ khác : Tập hợp đội z + ’ hình hai hàng ngang theo 3 bước (không điểm G1. œ- a Í < Š số), cụ thể như sau : ` ——— ` ` Bước 1 : Tập hợp.

` Y » Khẩu lệnh : "Tiểu đội X thành 2 hàng @ (s) (s) CG) O ngang - TẬP HỢP". Nghe dứt động lệnh "TẬP HỢP", các (e) G) () chiến sĩ im lặng, nhanh chóng chạy vào vi tri tập hợp, đứng bên trái tiểu đội trưởng thành Hình 1. Đội hình tiểu đội hai hàng ngang, các số lẻ (1, 3, 5, 7) đứng _. hai hàng ngang | hàng trên, các số chắn (2, 4, 6, 8) đứng hàng dưới.

Cự lí giữa hàng trên va hàng dưới là 1m. | Bước 2 : Chỉnh đốn hàng ngũ. Khi dóng hàng, các chiến sĩ đứng hàng thứ hai vừa dóng hàng ngang, vừa dùng ánh mắt đóng hàng dọc để đứng đúng cự l¡ và gián cách. Khi kiểm tra, chỉnh đốn hàng ngữ, tiểu đội trưởng kiểm tra, chỉnh đốn hàng trên trước.

Như đội hình tiểu đội một hàng ngang. b) Đội hình tiểu đội hàng đọc ~Y nghia : Thường vận dụng trong hành quân, trong đội hình tập hợp của trung đội, đại đội khi tập trung học tập, sinh hoại. - Vị trí của tiểu đội trưởng : Đội hình tiểu đội hàng dọc, tiểu đội trưởng đứng trước cách số 1 là Im.